Ayodhya KandaPrakarana 2420 Verses

Prakarana 24

त्याग-धर्म का सोपान: राजसत्ता, कुलधर्म, और व्यक्तिगत अहं (राजमद) के बीच विवेक का उदय। इस काण्ड में ‘घर’ (अयोध्या) बाह्य-स्थान नहीं, अंतःकरण का राज्य है—जहाँ राम-आज्ञा के सामने वासनात्मक प्रतिरोध (लक्ष्मण का रोष) भी शुद्ध होकर मर्यादा-भक्ति में ढलता है, और भरत-चरित्र ‘अनासक्ति’ का आदर्श बनकर मुक्ति-सीढ़ी का दृढ़ पायदान होता है।

Trong đoạn văn bản không đầy đủ này (khoảng Doha 230, 239), sự dâng trào của vīra-rasa, xung lực chiến đấu của Lakṣmaṇa, lập tức chuyển hóa thành śānta-rasa và thành tình yêu anh em phục vụ. Tiếng nói thiêng liêng (ākāśavāṇī), ngay cả khi ca ngợi sức mạnh của Lakṣmaṇa, cũng báo hiệu nhu cầu về sự phân biệt đạo đức: cân nhắc đúng và sai, hối tiếc hành động vội vàng, và nhận ra cạm bẫy khó khăn nhất, niềm kiêu hãnh hoàng gia. Câu trả lời của Rāma, thông qua những cường điệu có chủ đích (một con muỗi nhấc núi Meru, chua loãng phá hủy Đại Dương Sữa), thiết lập sự bất khả thi của việc Bharata bị say sưa quyền lực. Sau đó, bối cảnh biến vùng hermitage thành biểu tượng của sự cai trị tốt, kìm chế, hòa bình và lời khuyên đúng đắn, và tâm trí nương tựa nơi chân Rāma. Cuối cùng xuất hiện hình ảnh "hội đồng tri thức": giữa vòng tròn các hiền triết, Sītā-Rāma đứng như hình thái hiện thân của bhakti-saccidānanda. Như vậy, phần này nâng người tìm đạo từ năng lượng tức giận đến sự phân biệt, và từ sự phân biệt đến sự đầu yêu thương.

In this prakarana

People

  • RamaŚrī Rāma
  • LakshmanaLakṣmaṇa
  • Bharata
  • SitaSītā
  • NishadarajaNiṣādarāja (Guha)
  • KevatKevaṭ
  • KakabhushundiSpeaksKākabhuśuṇḍi
  • GarudaListensGaruḍa

Verses

Chaupai 230.1-4

उठि कर जोरि रजायसु मागा।मनहुँ बीर रस सोवत जागा।।

बाँधि जटा सिर कसि कटि भाथा।साजि सरासनु सायकु हाथा।।

आजु राम सेवक जसु लेऊँ।भरतहि समर सिखावन देऊँ।।

राम निरादर कर फलु पाई।सोवहुँ समर सेज दोउ भाई।।

आइ बना भल सकल समाजू।प्रगट करउँ रिस पाछिल आजू।।

जिमि करि निकर दलइ मृगराजू।लेइ लपेटि लवा जिमि बाजू।।

तैसेहिं भरतहि सेन समेता।सानुज निदरि निपातउँ खेता।।

जौं सहाय कर संकरु आई।तौ मारउँ रन राम दोहाई।।

uṭhi kara jori rajāyasu māgā |manahũ bīra rasa sovata jāgā ||

bā̃dhi jaṭā sira kasi kaṭi bhāthā |sāji sarāsanu sāyaku hāthā ||

āju rāma sevaka jasu leū̃ |bharatahi samara sikhāvana deū̃ ||

rāma nirādara kara phalu pāī |sovahũ samara seja dou bhāī ||

āi banā bhala sakala samājū |pragaṭa karaũ risa pāchila ājū ||

jimi kari nikara dalai mṛgarājū |lei lapeṭi lavā jimi bājū ||

taisehiṁ bharatahi sena sametā |sānuja nidari nipātaũ khetā ||

jauṁ sahāya kara saṁkaru āī |tau māraũ rana rāma dohāī ||

Đứng dậy chắp tay, y xin phép được hành động, như thể tinh thần hào hùng đã thức giấc. Y buộc tóc búi trên đầu, thắt ống tên vào lưng, giương cung và cầm mũi tên trong tay. "Hôm nay ta sẽ giành vinh danh làm bề tôi của Rama, và dạy cho Bharata một bài học trong trận chiến. Đã gặt hái quả báo của việc khinh miệt Rama, hãy để hai anh em ngủ trên giường chiến tranh. Tốt thay khi toàn thể hội chúng đã tụ tập; hôm nay ta sẽ bộc lộ hết cơn giận dữ tích tụ từ trước. Như sư tử xé nát bầy voi, hay như diều hâu chộp lấy chim cút và mang đi, cũng vậy, ta sẽ khinh thường Bharata cùng quân đội và người em trai, và hạ gục họ trên chiến trường." Nếu Shankara đến cứu viện, thì ta nhân danh Rama thề sẽ giết cả ngài trong trận chiến."

Doha 230

अति सरोष माखे लखनु लखि सुनि सपथ प्रवान।सभय लोक सब लोकपति चाहत भभरि भगान।।⁠230।।

ati saroṣa mākhe lakhanu lakhi suni sapatha pravāna |sabhaya loka saba lokapati cāhata bhabhari bhagāna ||⁠230||

Lakshmana vô cùng phẫn nộ; và khi tất cả các thế giới cùng các vị bảo hộ của chúng nhìn thấy ngài và nghe lời thề trang trọng của ngài, họ đều bị nắm bắt bởi nỗi sợ hãi và, hoang mang, khao khát trốn chạy.

Chaupai 231.1-4

जगु भय मगन गगन भइ बानी।लखन बाहुबलु बिपुल बखानी।।

तात प्रताप प्रभाउ तुम्हारा।को कहि सकइ को जाननिहारा।।

अनुचित उचित काजु किछु होऊ।समुझि करिअ भल कह सबु कोऊ।।

सहसा करि पाछैं पछिताहीं।कहहिं बेद बुध ते बुध नाहीं।।

सुनि सुर बचन लखन सकुचाने।राम सीयँ सादर सनमाने।।

कही तात तुम्ह नीति सुहाई।सब तें कठिन राजमदु भाई।।

जो अचवँत नृप मातहिं तेई।नाहिन साधुसभा जेहिं सेई।।

सुनहु लखन भल भरत सरीसा।बिधि प्रपंच महँ सुना न दीसा।।

jagu bhaya magana gagana bhai bānī |lakhana bāhubalu bipula bakhānī ||

tāta pratāpa prabhāu tumhārā |ko kahi sakai ko jānanihārā ||

anucita ucita kāju kichu hoū |samujhi karia bhala kaha sabu koū ||

sahasā kari pāchaiṁ pachitāhīṁ |kahahiṁ beda budha te budha nāhīṁ ||

suni sura bacana lakhana sakucāne |rāma sīyã sādara sanamāne ||

kahī tāta tumha nīti suhāī |saba teṁ kaṭhina rājamadu bhāī ||

jo acavãta nṛpa mātahiṁ teī |nāhina sādhusabhā jehiṁ seī ||

sunahu lakhana bhala bharata sarīsā |bidhi prapaṁca mahã sunā na dīsā ||

Thế giới chìm trong sợ hãi, và một tiếng từ trời vang lên, ca ngợi dài lâu sức mạnh cánh tay vĩ đại của Lakshmana. "Con trai, oai quyền và sức mạnh của con, ai có thể nói được, ai có thể biết trọn?" "Dù việc đúng hay sai, dù là gì, đều phải làm sau khi suy nghĩ chín chắn; mọi người đều nói vậy." "Những kẻ hành động vội vàng rồi hối hận sau đó, Veda nói rằng người khôn ngoan không kể họ vào số người khôn ngoan." Nghe lời của vị thần, Lakshmana bối rối xấu hổ, và Rama cùng Sita đón tiếp ông với lòng tôn kính. "Anh em, em đã nói những lời khôn ngoan đúng đắn, nhưng trong mọi thứ, anh em, sự say quyền lực của vua là điều khó vượt qua nhất." "Các vua trở nên điên ngay khi họ nhấp môi, nếu họ chưa từng lui tới hội chúng của bậc thánh nhân." "Hãy nghe, Lakshmana: người tốt như Bharata ta chưa từng nghe hay thấy trong toàn thể tạo hóa của Brahma."]}}{

Doha 231

भरतहि होइ न राजमदु बिधि हरि हर पद पाइ।कबहुँ कि काँजी सीकरनि छीरसिंधु बिनसाइ।।⁠231।।

bharatahi hoi na rājamadu bidhi hari hara pada pāi |kabahũ ki kā̃jī sīkarani chīrasiṁdhu binasāi ||⁠231||

Dù Bharata có được vị trí của Brahma, Vishnu hay Shiva, sự kiêu hãnh của vương quyền cũng không thể đến với ngài. Biển sữa có bao giờ bị hỏng vì những giọt nước chua loãng đâu.

Chaupai 232.1-4

तिमिरु तरुन तरनिहि मकु गिलई।गगनु मगन मकु मेघहिं मिलई।।

गोपद जल बूड़हिं घटजोनी।सहज छमा बरु छाड़ै छोनी।।

मसक फूँक मकु मेरु उड़ाई।होइ न नृपमदु भरतहि भाई।।

लखन तुम्हार सपथ पितु आना।सुचि सुबंधु नहिं भरत समाना।।

सगुन खीरु अवगुन जलु ताता।मिलइ रचइ परपंचु बिधाता।।

भरतु हंस रबिबंस तड़ागा।जनमि कीन्ह गुन दोष बिभागा।।

गहि गुन पय तजि अवगुन बारी।निज जस जगत कीन्हि उजिआरी।।

कहत भरत गुन सीलु सुभाऊ।पेम पयोधि मगन रघुराऊ।।

timiru taruna taranihi maku gilaī |gaganu magana maku meghahiṁ milaī ||

gopada jala būṛahiṁ ghaṭajonī |sahaja chamā baru chāṛai chonī ||

masaka phū̃ka maku meru uṛāī |hoi na nṛpamadu bharatahi bhāī ||

lakhana tumhāra sapatha pitu ānā |suci subaṁdhu nahiṁ bharata samānā ||

saguna khīru avaguna jalu tātā |milai racai parapaṁcu bidhātā ||

bharatu haṁsa rabibaṁsa taṛāgā |janami kīnha guna doṣa bibhāgā ||

gahi guna paya taji avaguna bārī |nija jasa jagata kīnhi ujiārī ||

kahata bharata guna sīlu subhāū |pema payodhi magana raghurāū ||

Bóng tối có thể nuốt chửng mặt trời non trẻ, và bầu trời có thể chìm trong mây và hòa làm một với nó. Agastya sinh ra từ chiếc bình có thể chìm trong vết nước của dấu móng bò, và đất có thể từ bỏ sự nhẫn nhịn tự nhiên của mình. Một con muỗi có thể thổi bay núi Meru, nhưng sự kiêu hãnh của vương quyền không thể nảy sinh trong Bharata, hỡi người anh em. Lakshmana, ta thề bởi ngươi và bởi cha ta: không có người anh em nào trong sạch và tốt lành như Bharata. Đức hạnh là sữa, hỡi người anh em, và tội lỗi là nước; Đấng Tạo Hóa trộn lẫn chúng và tạo ra thế giới huyễn hoặc. Bharata là một con thiên nga trong hồ của dòng họ Mặt Trời; ngay từ khi sinh ra, ngài đã phân biệt đức hạnh và tội lỗi. Lấy sữa của đức hạnh và bỏ nước của tội lỗi, ngài đã thắp sáng thế giới bằng vinh quang của chính mình. Khi ngài nói về đức hạnh, tính cách và bản chất của Bharata, Vua của dòng Raghu chìm đắm trong đại dương của tình yêu.

Doha 232

सुनि रघुबर बानी बिबुध देखि भरत पर हेतु।सकल सराहत राम सो प्रभु को कृपानिकेतु।।⁠232।।

suni raghubara bānī bibudha dekhi bharata para hetu |sakala sarāhata rāma so prabhu ko kṛpāniketu ||⁠232||

Nghe lời của Rama, bậc tối cao trong dòng Raghu, và thấy tình yêu của Ngài dành cho Bharata, tất cả các thiên thần đều ca ngợi Rama, rằng, 'Ai là Chúa như Rama, nơi ngự của lòng trắc ẩn dường ấy?'

Chaupai 233.1-4

जौं न होत जग जनम भरत को।सकल धरम धुर धरनि धरत को।।

कबि कुल अगम भरत गुन गाथा।को जानइ तुम्ह बिनु रघुनाथा।।

लखन राम सियँ सुनि सुर बानी।अति सुखु लहेउ न जाइ बखानी।।

इहाँ भरतु सब सहित सहाए।मंदाकिनीं पुनीत नहाए।।

सरित समीप राखि सब लोगा।मागि मातु गुर सचिव नियोगा।।

चले भरतु जहँ सिय रघुराई।साथ निषादनाथु लघु भाई।।

समुझि मातु करतब सकुचाहीं।करत कुतरक कोटि मन माहीं।।

रामु लखनु सिय सुनि मम नाऊँ।उठि जनि अनत जाहिं तजि ठाऊँ।।

jauṁ na hota jaga janama bharata ko |sakala dharama dhura dharani dharata ko ||

kabi kula agama bharata guna gāthā |ko jānai tumha binu raghunāthā ||

lakhana rāma siyã suni sura bānī |ati sukhu laheu na jāi bakhānī ||

ihā̃ bharatu saba sahita sahāe |maṁdākinīṁ punīta nahāe ||

sarita samīpa rākhi saba logā |māgi mātu gura saciva niyogā ||

cale bharatu jahã siya raghurāī |sātha niṣādanāthu laghu bhāī ||

samujhi mātu karataba sakucāhīṁ |karata kutaraka koṭi mana māhīṁ ||

rāmu lakhanu siya suni mama nāū̃ |uṭhi jani anata jāhiṁ taji ṭhāū̃ ||

Nếu Bharata không được sinh ra trên thế gian, ai sẽ gánh vác gánh nặng của toàn bộ đạo lý trên mặt đất? Câu chuyện về đức hạnh của Bharata nằm ngoài tầm với của toàn thể thi sĩ. Ai, hỡi Chúa tể của dòng Raghu, có thể biết được trừ Ngài? Lakshmana, Rama và Sita, nghe lời của các vị thần, cảm nhận niềm hoan lạc không thể diễn tả. Tại đây Bharata, cùng toàn thể tùy tùng, tắm trong dòng Mandakini thiêng liêng. Để mọi người ở gần bờ sông, và xin phép các mẹ, vị đạo sư và đại thần, Bharata lên đường đến nơi Sita và Chúa tể dòng Raghu đang ở, cùng với vua của người Nishada và người em trai đi theo. Nhớ lại hành động của mẹ mình, ông đầy xấu hổ, và trong tâm trí nảy sinh vô số hoài nghi. "Nghe tên ta, Rama, Lakshmana và Sita có thể đứng dậy và rời bỏ nơi này để đi đến nơi khác."

Doha 233

मातु मते महुँ मानि मोहि जो कछु करहिं सो थोर।अघ अवगुन छमि आदरहिं समुझि आपनी ओर।।⁠233।।

mātu mate mahũ māni mohi jo kachu karahiṁ so thora |agha avaguna chami ādarahiṁ samujhi āpanī ora ||⁠233||

Bất cứ điều gì họ làm với tôi, cho rằng tôi đồng mưu với mẹ tôi, thì cũng là quá nhẹ. Hoặc họ tha thứ tội lỗi và khuyết điểm của tôi và đón tiếp tôi với sự tôn trọng, khi nghĩ đến lòng tốt của chính họ.

Chaupai 234.1-4

जौं परिहरहिं मलिन मनु जानी।जौ सनमानहिं सेवकु मानी।।

मोरें सरन रामहि की पनही।राम सुस्वामि दोसु सब जनही।।

जग जस भाजन चातक मीना।नेम पेम निज निपुन नबीना।।

अस मन गुनत चले मग जाता।सकुच सनेहँ सिथिल सब गाता।।

फेरत मनहुँ मातु कृत खोरी।चलत भगति बल धीरज धोरी।।

जब समुझत रघुनाथ सुभाऊ।तब पथ परत उताइल पाऊ।।

भरत दसा तेहि अवसर कैसी।जल प्रबाहँ जल अलि गति जैसी।।

देखि भरत कर सोचु सनेहू।भा निषाद तेहि समयँ बिदेहू।।

jauṁ pariharahiṁ malina manu jānī |jau sanamānahiṁ sevaku mānī ||

moreṁ sarana rāmahi kī panahī |rāma susvāmi dosu saba janahī ||

jaga jasa bhājana cātaka mīnā |nema pema nija nipuna nabīnā ||

asa mana gunata cale maga jātā |sakuca sanehã sithila saba gātā ||

pherata manahũ mātu kṛta khorī |calata bhagati bala dhīraja dhorī ||

jaba samujhata raghunātha subhāū |taba patha parata utāila pāū ||

bharata dasā tehi avasara kaisī |jala prabāhã jala ali gati jaisī ||

dekhi bharata kara socu sanehū |bhā niṣāda tehi samayã bidehū ||

Nếu Ngài ruồng bỏ tôi, biết tâm trí tôi ô uế, hay nếu Ngài tôn kính tôi, xem tôi là tôi tớ của Ngài, nơi nương tựa của tôi chỉ là đôi dép của Rama. Rama là chủ nhân nhân từ; mọi lỗi lầm đều thuộc về tôi tớ. Chim chataka và cá là thùng chứa lời ca ngợi của thế gian, vì lời thề và tình yêu của chúng luôn khéo léo và luôn mới mẻ. Suy nghĩ như vậy trong tâm trí, chàng bước đi trên con đường, toàn thân chàng yếu mềm vì sự e thẹn và tình yêu. Nhể tội lỗi của mẹ chàng đang kéo chàng quay lại, trong khi sức mạnh lòng sùng kính của chàng, như một con bò khỏe mạnh, kéo chàng tiến lên với sự kiên định. Khi chàng nghĩ đến bản tính của Chúa tể dòng Raghu, đôi chân chàng vội vã trên con đường. Tình trạng của Bharata lúc bấy giờ ra sao? Giống như bọ nước bị trôi theo dòng chảy của suối. Thấy sự lo âu và tình yêu của Bharata, người Nishada lúc bấy giờ mất hết tự chủ, quên lãng mọi ý thức về thân thể.

Doha 234

लगे होन मंगल सगुन सुनि गुनि कहत निषादु।मिटिहि सोचु होइहि हरषु पुनि परिनाम बिषादु।।⁠234।।

lage hona maṁgala saguna suni guni kahata niṣādu |miṭihi socu hoihi haraṣu puni parināma biṣādu ||⁠234||

Bắt đầu xuất hiện những điềm lành. Nghe và suy ngẫm về chúng, Nishada nói: "Sự lo âu của ngài sẽ tan biến và niềm vui sẽ theo sau, nhưng rồi cuối cùng sẽ lại có nỗi buồn."

Chaupai 235.1-4

सेवक बचन सत्य सब जाने।आश्रम निकट जाइ निअराने।।

भरत दीख बन सैल समाजू।मुदित छुधित जनु पाइ सुनाजू।।

ईति भीति जनु प्रजा दुखारी।त्रिबिध ताप पीड़ित ग्रह मारी।।

जाइ सुराज सुदेस सुखारी।होहिं भरत गति तेहि अनुहारी।।

राम बास बन संपति भ्राजा।सुखी प्रजा जनु पाइ सुराजा।।

सचिव बिरागु बिबेकु नरेसू।बिपिन सुहावन पावन देसू।।

भट जम नियम सैल रजधानी।सांति सुमति सुचि सुंदर रानी।।

सकल अंग संपन्न सुराऊ।राम चरन आश्रित चित चाऊ।।

sevaka bacana satya saba jāne |āśrama nikaṭa jāi niarāne ||

bharata dīkha bana saila samājū |mudita chudhita janu pāi sunājū ||

īti bhīti janu prajā dukhārī |tribidha tāpa pīṛita graha mārī ||

jāi surāja sudesa sukhārī |hohiṁ bharata gati tehi anuhārī ||

rāma bāsa bana saṁpati bhrājā |sukhī prajā janu pāi surājā ||

saciva birāgu bibeku naresū |bipina suhāvana pāvana desū ||

bhaṭa jama niyama saila rajadhānī |sāṁti sumati suci suṁdara rānī ||

sakala aṁga saṁpanna surāū |rāma carana āśrita cita cāū ||

Bharata biết rằng mọi lời của người hầu mình đều là thật, và tiến đến gần tu viện. Bharata nhìn thấy hội tụ của rừng và núi, và vui mừng như người đói khát tìm được bữa ăn ngon. Như dân chúng bị tai ương và nỗi sợ hãi, bị dằn vặt bởi ba nỗi khổ, bởi các hung tinh và ôn dịch, đi đến vùng đất có vua hiền và xứ tốt rồi được hạnh phúc, như vậy là tâm trạng của Bharata. Khu rừng nơi Rama ngự sáng chói rực rỡ, như dân chúng hạnh phúc tìm được vua hiền. Vô luyến và minh triết là các bề tôi, và khu rừng xinh đẹp thanh sạch là vương quốc. Yama và Niyama, chế ngự và tu tập, là các chiến binh, ngọn núi là kinh đô, và bình an cùng thiện trí là các hoàng hậu thanh khiết và xinh đẹp. Vị vua ấy trọn vẹn mọi phương diện của vương quyền, và tâm ông, nương tựa nơi chân Rama, tràn đầy hoan lạc.

Doha 235

जीति मोह महिपालु दल सहित बिबेक भुआलु।करत अकंटक राजु पुरँ सुख संपदा सुकालु।।⁠235।।

jīti moha mahipālu dala sahita bibeka bhuālu |karata akaṁṭaka rāju purã sukha saṁpadā sukālu ||⁠235||

Sau khi chinh phục Vua Ảo Tưởng cùng đạo quân của y, Vua Trí Biện cai trị thành của mình không gặp gai góc, và trong thành ấy có hạnh phúc, thịnh vượng, và mùa màng bội thu.

Chaupai 236.1-4

बन प्रदेस मुनि बास घनेरे।जनु पुर नगर गाउँ गन खेरे।।

बिपुल बिचित्र बिहग मृग नाना।प्रजा समाजु न जाइ बखाना।।

खगहा करि हरि बाघ बराहा।देखि महिष बृष साजु सराहा।।

बयरु बिहाइ चरहिं एक संगा।जहँ तहँ मनहुँ सेन चतुरंगा।।

झरना झरहिं मत्त गज गाजहिं।मनहुँ निसान बिबिधि बिधि बाजहिं।।

चक चकोर चातक सुक पिक गन।कूजत मंजु मराल मुदित मन।।

अलिगन गावत नाचत मोरा।जनु सुराज मंगल चहु ओरा।।

बेलि बिटप तृन सफल सफूला।सब समाजु मुद मंगल मूला।।

bana pradesa muni bāsa ghanere |janu pura nagara gāũ gana khere ||

bipula bicitra bihaga mṛga nānā |prajā samāju na jāi bakhānā ||

khagahā kari hari bāgha barāhā |dekhi mahiṣa bṛṣa sāju sarāhā ||

bayaru bihāi carahiṁ eka saṁgā |jahã tahã manahũ sena caturaṁgā ||

jharanā jharahiṁ matta gaja gājahiṁ |manahũ nisāna bibidhi bidhi bājahiṁ ||

caka cakora cātaka suka pika gana |kūjata maṁju marāla mudita mana ||

aligana gāvata nācata morā |janu surāja maṁgala cahu orā ||

beli biṭapa tṛna saphala saphūlā |saba samāju muda maṁgala mūlā ||

Nhiều nơi cư ngụ của các ẩn sĩ rải rác khắp vùng rừng ấy như các thành thị, trấn, làng, và xóm. Chim và thú vô số, kỳ diệu, và muôn loài, là những thần dân, và sự đông đúc của hội chúng ấy không thể nào miêu tả được. Tê giác, voi, sư tử, hổ, heo rừng, trâu rừng, và bò đực: nhìn thấy chúng, người ta khen ngợi sự uy nghi của hàng ngũ ấy. Bỏ qua thù hằn, chúng cùng nhau gặm cỏ, như thể đạo quân bốn binh chủng đứng khắp nơi đây đó. Các dòng suối tuôn chảy và voi say rống lên, như thể trống chiến nhiều loại đang vang lên. Bầy chakwa, chakora, chatak, vẹt, và chim cu cu hót êm dịu, và những con thiên nga duyên dáng vui mừng trong lòng. Bầy ong hát và chim công múa, như thể trong vương quốc của vị minh vương có lễ hội khắp bốn phương. Cây leo, cây cối, và cỏ đầy hoa trái: toàn thể hội chúng ấy là gốc rễ của niềm vui và phước lành.

Doha 236

राम सैल सोभा निरखि भरत हृदयँ अति पेमु।तापस तप फलु पाइ जिमि सुखी सिरानें नेमु।।⁠236।।

rāma saila sobhā nirakhi bharata hṛdayã ati pemu |tāpasa tapa phalu pāi jimi sukhī sirāneṁ nemu ||⁠236||

Nhìn vẻ đẹp của ngọn núi Rama, lòng Bharata tràn đầy tình yêu sâu sắc; như ẩn sĩ đạt quả tu hành, ông hạnh phúc và lời thề được trọn vẹn.

Chaupai 237.1-4

तब केवट ऊँचें चढ़ि धाई।कहेउ भरत सन भुजा उठाई।।

नाथ देखिअहिं बिटप बिसाला।पाकरि जंबु रसाल तमाला।।

जिन्ह तरुबरन्ह मध्य बटु सोहा।मंजु बिसाल देखि मनु मोहा।।

नील सघन पल्ल्व फल लाला।अबिरल छाहँ सुखद सब काला।।

मानहुँ तिमिर अरुनमय रासी।बिरची बिधि सँकेलि सुषमा सी।।

ए तरु सरित समीप गोसाँई।रघुबर परनकुटी जहँ छाई।।

तुलसी तरुबर बिबिध सुहाए।कहुँ कहुँ सियँ कहुँ लखन लगाए।।

बट छायाँ बेदिका बनाई।सियँ निज पानि सरोज सुहाई।।

taba kevaṭa ū̃ceṁ caṛhi dhāī |kaheu bharata sana bhujā uṭhāī ||

nātha dekhiahiṁ biṭapa bisālā |pākari jaṁbu rasāla tamālā ||

jinha tarubaranha madhya baṭu sohā |maṁju bisāla dekhi manu mohā ||

nīla saghana pallva phala lālā |abirala chāhã sukhada saba kālā ||

mānahũ timira arunamaya rāsī |biracī bidhi sãkeli suṣamā sī ||

e taru sarita samīpa gosā̃ī |raghubara paranakuṭī jahã chāī ||

tulasī tarubara bibidha suhāe |kahũ kahũ siyã kahũ lakhana lagāe ||

baṭa chāyā̃ bedikā banāī |siyã nija pāni saroja suhāī ||

Bấy giờ Kevat trèo lên cao và chạy đến, giơ tay nói với Bharata: 'Thưa Chúa, hãy nhìn những cây lớn, xoài, jambu và tamala. Trong số những cây đó, cây đa tỏa sáng; thấy vẻ đẹp và sự vĩ đại, lòng người mê mẩn. Lá xanh rậm rạp, quả đỏ; bóng râm không gián đoạn, mang lại an ủi mọi lúc. Nó như khối bóng tối làm từ bình minh, như Đấng Sáng Tạo đã tạo nên với vẻ đẹp tập trung. Cây này gần sông, nơi Chúa dòng Raghu có lều lá. Cây Tulsi nhiều loại mọc ở đó; đây đó Sita, đây đó Lakshmana đã trồng. Dưới bóng đa, Sita đã làm bục, tô điểm bằng bàn tay sen của mình.'

Doha 237

जहाँ बैठि मुनिगन सहित नित सिय रामु सुजान।सुनहिं कथा इतिहास सब आगम निगम पुरान।।⁠237।।

jahā̃ baiṭhi munigana sahita nita siya rāmu sujāna |sunahiṁ kathā itihāsa saba āgama nigama purāna ||⁠237||

Ở đó, hàng ngày ngồi cùng các hiền triết, Sita và Rama khôn ngoan lắng nghe những câu chuyện và lịch sử của tất cả Agama, Veda và Purana.

Chaupai 238.1-4

सखा बचन सुनि बिटप निहारी।उमगे भरत बिलोचन बारी।।

करत प्रनाम चले दोउ भाई।कहत प्रीति सारद सकुचाई।।

हरषहिं निरखि राम पद अंका।मानहुँ पारसु पायउ रंका।।

रज सिर धरि हियँ नयनन्हि लावहिं।रघुबर मिलन सरिस सुख पावहिं।।

देखि भरत गति अकथ अतीवा।प्रेम मगन मृग खग जड़ जीवा।।

सखहि सनेह बिबस मग भूला।कहि सुपंथ सुर बरषहिं फूला।।

निरखि सिद्ध साधक अनुरागे।सहज सनेहु सराहन लागे।।

होत न भूतल भाउ भरत को।अचर सचर चर अचर करत को।।

sakhā bacana suni biṭapa nihārī |umage bharata bilocana bārī ||

karata pranāma cale dou bhāī |kahata prīti sārada sakucāī ||

haraṣahiṁ nirakhi rāma pada aṁkā |mānahũ pārasu pāyau raṁkā ||

raja sira dhari hiyã nayananhi lāvahiṁ |raghubara milana sarisa sukha pāvahiṁ ||

dekhi bharata gati akatha atīvā |prema magana mṛga khaga jaṛa jīvā ||

sakhahi saneha bibasa maga bhūlā |kahi supaṁtha sura baraṣahiṁ phūlā ||

nirakhi siddha sādhaka anurāge |sahaja sanehu sarāhana lāge ||

hota na bhūtala bhāu bharata ko |acara sacara cara acara karata ko ||

Nghe lời người bạn và ngắm nhìn cây cối, mắt Bharata trào dâng nước mắt. Hai anh em đi tới, cúi chào dọc đường; ngay cả Sharada cũng e ngại khi miêu tả tình yêu của họ. Họ vui sướng khi thấy dấu chân của Rama, như một kẻ nghèo tìm được đá paras. Họ đặt bụi lên đầu, áp vào tim và mắt, và cảm nhận niềm hạnh phúc như thể đang gặp Raghuvira chính mình. Thấy trạng thái của Bharata vượt quá lời diễn tả, thú vật, chim chóc, và mọi chúng sinh, vô tri và hữu tri, đều chìm đắm trong tình yêu. Người bạn của ông, bị tình yêu chế ngự, lạc lối trên đường; các vị thần chỉ ra đúng con đường và mưa xuống hoa. Thấy ông, các bậc thánh đã thành tựu và các hành giả tràn đầy sùng kính, và bắt đầu ca ngợi tình yêu tự nhiên của ông. Nếu trên cõi trần không có lòng sùng kính như của Bharata, thì ai sẽ làm cho cái động thành tĩnh và cái tĩnh thành động?

Doha 238

पेम अमिअ मंदरु बिरहु भरतु पयोधि गँभीर।मथि प्रगटेउ सुर साधु हित कृपासिंधु रघुबीर।।⁠238।।

pema amia maṁdaru birahu bharatu payodhi gãbhīra |mathi pragaṭeu sura sādhu hita kṛpāsiṁdhu raghubīra ||⁠238||

Tình yêu là thần dược bất tử, sự chia ly là ngọn núi; Bharata là đại dương sâu thẳm. Khuấy động chúng, Biển Hải Từ Bi, Chúa của dòng họ Raghu, đã tự hiển hiện vì lợi ích của các vị thần và các thánh nhân.

Chaupai 239.1-4

सखा समेत मनोहर जोटा।लखेउ न लखन सघन बन ओटा।।

भरत दीख प्रभु आश्रमु पावन।सकल सुमंगल सदनु सुहावन।।

करत प्रबेस मिटे दुख दावा।जनु जोगीं परमारथु पावा।।

देखे भरत लखन प्रभु आगे।पूँछे बचन कहत अनुरागे।।

सीस जटा कटि मुनि पट बाँधें।तून कसें कर सरु धनु काँधें।।

बेदी पर मुनि साधु समाजू।सीय सहित राजत रघुराजू।।

बलकल बसन जटिल तनु स्यामा।जनु मुनि बेष कीन्ह रति कामा।।

कर कमलनि धनु सायकु फेरत।जिय की जरनि हरत हँसि हेरत।।

sakhā sameta manohara joṭā |lakheu na lakhana saghana bana oṭā ||

bharata dīkha prabhu āśramu pāvana |sakala sumaṁgala sadanu suhāvana ||

karata prabesa miṭe dukha dāvā |janu jogīṁ paramārathu pāvā ||

dekhe bharata lakhana prabhu āge |pū̃che bacana kahata anurāge ||

sīsa jaṭā kaṭi muni paṭa bā̃dheṁ |tūna kaseṁ kara saru dhanu kā̃dheṁ ||

bedī para muni sādhu samājū |sīya sahita rājata raghurājū ||

balakala basana jaṭila tanu syāmā |janu muni beṣa kīnha rati kāmā ||

kara kamalani dhanu sāyaku pherata |jiya kī jarani harata hãsi herata ||

Cặp anh em đáng yêu cùng với người bạn của họ không thể được Lakshmana nhìn thấy vì màn che của khu rừng rậm rạp. Bharata nhìn thấy am thất thánh thiêng của Chúa, nơi cư ngụ quyến rũ đầy mọi phước lành. Khi bước vào, ngọn lửa đau buồn của ông tắt lịm, như khi các yogi đạt được mục đích tối cao. Bharata nhìn thấy Lakshmana ở trước mặt Chúa, trả lời các câu hỏi của Ngài và nói những lời đầy yêu thương. Tóc búi rối trên đầu, y phục ẩn sĩ buộc quanh eo, ống tên được buộc chặt, mũi tên trong tay, và cung trên vai. Trên bàn thờ, trong hội chúng các đạo sĩ và bậc thánh nhân, Vua Raghu tỏa sáng cùng với Sita. Mặc y phục vỏ cây, với tóc rối và thân hình sẫm màu, họ giống như Rati và Kama đã mang hình dạng ẩn sĩ. Người xoay cung tên trong đôi tay sen, và với ánh mắt mỉm cười đã xua tan sự thiêu đốt trong tim.

Doha 239

लसत मंजु मुनि मंडली मध्य सीय रघुचंदु।ग्यान सभाँ जनु तनु धरे भगति सच्चिदानंदु।।⁠239।।

lasata maṁju muni maṁḍalī madhya sīya raghucaṁdu |gyāna sabhā̃ janu tanu dhare bhagati saccidānaṁdu ||⁠239||

Giữa vòng tròn các đạo sĩ xinh đẹp, Sita và Rama, mặt trăng của dòng Raghu, tỏa sáng rực rỡ, như thể lòng Sùng kính và chính Sat-Chit-Ananda đã hóa thân thành hình thể trong một hội đường của Trí tuệ.

Frequently Asked Questions

परंपरागत मान्यता में भरत-चरित्र और राजमद-निवारण वाले प्रसंग का पाठ क्रोध, अहं, और भ्रातृ-कलह के संस्कारों को शांत करता है; सेवकभाव, विनय, और ‘मर्यादा’ की बुद्धि दृढ़ होती है—विशेषतः घर-परिवार/सत्ता-संबंधी विवादों में मन को धर्म-मार्ग पर स्थिर करने वाला माना जाता है।

सामान्य मानस-पारायण परंपरा में रामनाम-सम्पुट (जैसे ‘श्रीराम जय राम जय जय राम’) या ‘राम’ नाम का जप-सम्पुट जोड़ा जाता है; भरत-प्रसंग में कुछ परंपराएँ ‘भरत चरित करहु बिसेसा’ (मानस-भाव-सम्पुट) रूप से भी स्मरण कराती हैं, पर निश्चित एकरूप ‘अनिवार्य’ सम्पुट सम्प्रदायानुसार बदलता है।

Ask anything about Prakarana 24 of the Ramcharitmanas

Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.

Not sure where to start?

A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.

Read Ramcharitmanas in the Vedapath app

Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Awadhi recitation where available, and more.

Download on the App StoreGet it on Google Play

Continue reading in the Vedapath app

Open in App
Download on the App StoreGet it on Google Play