แม่น้ำสรัสวดี

ฉะนั้นจงลุกขึ้นเถิด; เราทั้งสองไปยังแม่น้ำศักดิ์สิทธิ์สรัสวตีเถิด โอ้ทวิชะ เพื่อพำนัก ณ ฝั่งนั้น เราจักตั้งอาศรมขึ้น

ณ ที่ซึ่งพรหมศิลาอันศักดิ์สิทธิ์ตั้งอยู่ ประกอบด้วยความเกี่ยวเนื่องกับเศวตทวีปอันบริสุทธิ์ และที่ซึ่งแม่น้ำสรัสวตีอันเป็นมงคล ผู้ขจัดบาป สถิตอยู่

สูตะกล่าวว่า: ครั้นถูกกล่าวดังนั้น พระพรหมผู้ทรงบัญญัติได้ตรัสว่า “ตถาสตุ—เป็นดังนั้นเถิด” แล้วเสด็จไปยังพรหมโลก ส่วนวิศวามิตรและวสิษฐะยังคงอยู่ ณ ฝั่งแม่น้ำสรัสวตี

ครั้นมหาฤๅษีผู้มีจิตยิ่งใหญ่กำลังกระทำตัรปณะบูชาเพื่อยังเทพทั้งหลายให้พอใจ ณ ฝั่งแม่น้ำสรัสวตี โอ้มหาราช นางอาลัมพุสาผู้งามก็เข้าไปยืนอยู่ใกล้ๆ

ณฝั่งไกลของแม่น้ำสรัสวตี สถานที่นั้นปกคลุมด้วยหมู่ไม้และเถาวัลย์นานาพรรณ ก้องกังวานด้วยเสียง ‘ขับขาน’ ของผึ้งประหนึ่งหมู่ผู้สวดสามัน ผสานกับเสียงขันของนกกาเหว่าเพศผู้ และเสียงร้องของนกชีวัญชีวกะ

เพราะฉะนั้นเราจักไปจาริกยังทิรถะอันศักดิ์สิทธิ์แห่งสรัสวตีเพื่อบำเพ็ญสักการะ; เพราะเรามิอาจอยู่อย่างผู้ดูที่วางเฉย เมื่อเหล่ากุรุวงศ์กำลังมุ่งสู่ความพินาศ

ขณะที่แผ่นดินและผู้เป็นรูปแห่งธรรมกำลังสนทนากันอยู่นั้น พระราชฤๅษีปริกษิตก็เสด็จถึงฝั่งแม่น้ำสรัสวตีซึ่งไหลไปทางทิศตะวันออก

ข้าแต่พระราชา ตามลำดับสืบทอด นารทได้สอนศรีมท-ภาควตัมแก่พระเวทวยาสผู้มีเดชานุภาพไร้ขอบเขต ขณะท่านเพ่งภักติภาวนาต่อปรพรหมัน พระภควาน ณ ฝั่งแม่น้ำสรัสวตี

ที่ประภาสะซึ่งเป็นสถานแสวงบุญ เขาได้ยินข่าวว่าญาติทั้งปวงพินาศเพราะความกำเริบและการปะทะอันรุนแรง ดุจป่าทั้งผืนถูกเผาด้วยไฟที่เกิดจากการเสียดสีของลำไผ่ ครั้นเศร้าอาลัยแล้ว เขาจึงมุ่งไปทางตะวันตกอย่างเงียบงันสู่แม่น้ำสรัสวตี

สูตะกล่าวว่า: ในกาลก่อน ณ ริมฝั่งแม่น้ำสรัสวดี วยาสผู้เป็นบุตรของสัตยวตี ได้เห็นนกกระจาบ (กลวิงกะ) สองตัวในอาศรมของตนและเกิดความอัศจรรย์ใจ

ณ ศัมยาปราส มหาตีรถะอันศักดิ์สิทธิ์ยิ่งบนฝั่งแม่น้ำสรัสวดี อันเป็นที่พำนักของเหล่ามุนีผู้ประเสริฐ ซึ่งประทานความสุขและปัญญา

คำบรรยายการเสด็จลงมายังโลกของพระลักษมี พระคงคา และพระสุรัสวดี พระนารายณ์ตรัสว่า: พระสุรัสวดีผู้ประทับอยู่ในไวกูณฐ์ใกล้กับพระนารายณ์ ได้เสด็จลงมายังชมพูทวีปในรูปของแม่น้ำด้วยส่วนหนึ่งของพระองค์ เนื่องจากการทะเลาะวิวาทและคำสาปของพระคงคา