Sukta 56
Sukta 4.56
Vāmadeva Gautama (traditional for Mandala 4)
Dyāvāpṛthivī (Heaven and Earth)
Trishtubh (probable; verify)
ఈ సూక్తం ద్యావాపృథివీ (ఆకాశం–భూమి)లను ఆద్యమైన, విశాలమైన తల్లిదండ్రులుగా స్తుతిస్తుంది; వారు అంతరిక్షాన్ని విస్తరింపజేసి, ఋత (సార్వత్రిక క్రమం)ను ధరిస్తూ, యజ్ఞాన్ని ప్రకాశింపజేస్తారు. వామదేవుడు శుద్ధ స్తోత్రాల ద్వారా వారు దీప్తిమంతులగాలని, విస్తృత రక్షణను ప్రసాదించాలని, యజ్ఞం చుట్టూ ఆసీనులవాలని ప్రార్థిస్తాడు—అప్పుడు ఆరాధకుడు సన్మార్గంలో స్థిరంగా ఉండగలడు.
Mantras
Mantra 1
मही द्यावापृथिवी इह ज्येष्ठे रुचा भवतां शुचयद्भिरर्कैः । यत्सीं वरिष्ठे बृहती विमिन्वन्रुवद्धोक्षा पप्रथानेभिरेवैः ॥
మహత్తర ద్యావా-పృథివీ, ఇక్కడ మీ జ్యేష్ఠత్వంలో, శుచీకరించే అర్కములతో మా కొరకు ప్రకాశించండి. ఎందుకంటే పరమ విస్తారంలో బృహతీ (విస్తీర్ణా) తన పరిమాణాలను కొలిచినప్పుడు, గర్జించే వృషభుడు తన విస్తరించే వేగాలతో వాటిని వ్యాపింపజేస్తాడు.
Mantra 2
देवी देवेभिर्यजते यजत्रैरमिनती तस्थतुरुक्षमाणे । ऋतावरी अद्रुहा देवपुत्रे यज्ञस्य नेत्री शुचयद्भिरर्कैः ॥
ఆ రెండు దేవీలు యజనీయ దేవులతో కలిసి, యజత్రులచే పూజింపబడి, క్షీణించకుండా నిలిచి, వృద్ధిని ప్రవహింపజేస్తూ స్థిరంగా ఉంటాయి. ఋతావరీలు, అద్రుహా (కపటరహిత) దేవపుత్రికలు—శుచి (పవిత్ర) అర్కములతో యజ్ఞానికి నేత్రులు (ముందుండి నడిపించువారు).
Mantra 3
स इत्स्वपा भुवनेष्वास य इमे द्यावापृथिवी जजान । उर्वी गभीरे रजसी सुमेके अवंशे धीरः शच्या समैरत् ॥
అతడే—స్వపా (సుకర్ముడు)—భువనములలో ఉన్నాడు; ఈ ద్యావా-పృథివీని జనింపజేసినవాడూ అతడే. విశాలమూ గంభీరమూ, సుమేక (సుస్థిర)మైన రెండు రజస్సు-ప్రదేశాలు; అవంశే (అవిచ్ఛిన్న పరంపరలో) ధీరుడు తన శచ్యా (ప్రభావశక్తి)తో వాటిని సమైరత్—సమరసపరిచాడు.
Mantra 4
नू रोदसी बृहद्भिर्नो वरूथैः पत्नीवद्भिरिषयन्ती सजोषाः । उरूची विश्वे यजते नि पातं धिया स्याम रथ्यः सदासाः ॥
ఇప్పుడు ద్యావా-పృథివీ తమ బృహద్ వరూథములతో (విశాల ఆశ్రయాలతో) మమ్మల్ని రక్షించుగాక—పత్నీవత్ శక్తులతో, సజోషా (ఒకే సమ్మతిలో) ప్రేరితమై. ఉరూచీ, విశ్వమునకు యజనీయ—వారు మమ్మల్ని నిపాతం, కాపాడుగాక; ధియా (ప్రేరిత ఆలోచన)చే మేము రథ్యః—మార్గయాత్రకు యోగ్యులమై—సదాసాః, మార్గపు స్థిర సహచరులమగుదుము.
Mantra 5
प्र वां महि द्यवी अभ्युपस्तुतिं भरामहे । शुची उप प्रशस्तये ॥
హే ద్యులోకపు విశాల దీప్తిమంతులైన ద్వయమా! మీకోసం మేము ముందుకు తెస్తున్నాము—సమీపగమనానికి ఉద్ధృతమైన స్తోత్రాన్ని; శుచి శక్తుల ప్రశస్తి కొరకు మార్గం తెరచే ప్రకాశమయ స్తుతితో మేము దగ్గరకు వస్తాము.
Mantra 6
पुनाने तन्वा मिथः स्वेन दक्षेण राजथः । ऊह्याथे सनादृतम् ॥
మీ స్వతనువులో మీరే శుద్ధి చెందుతూ, పరస్పరం, మీ సహజ దక్షతో మీరు రాజ్యమాడుతారు; అలాగే సనాతనమైన ṛtam—సత్య-వ్యవస్థను—మీరు మోసి, నిలబెడతారు.
Mantra 7
मही मित्रस्य साधथस्तरन्ती पिप्रती ऋतम् । परि यज्ञं नि षेदथुः ॥
మిత్రుని మహత్తర కార్యాన్ని మీరు సాధిస్తారు; దాటి ముందుకు సాగుతూ, ṛtam—సత్య-వ్యవస్థను—మీరు పోషించి పరిపూర్ణం చేస్తారు. యజ్ఞాన్ని చుట్టుముట్టి, దాని అంతరంలో మీరు ఆసనం గ్రహిస్తారు.
Frequently Asked Questions
They are Heaven and Earth praised together as a divine pair—the vast, ancient supports of the world who give space, stability, and protection.
The poet asks Heaven-and-Earth to shine through pure hymns, protect the worshipper with broad shelter, and establish ṛta (right order) within the sacrifice.
Mitra represents harmony and right relations; the hymn says Heaven-and-Earth ‘accomplish Mitra’s work’ by nourishing ṛta and making the yajña orderly and effective.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.