Sukta 56
Sukta 4.56
Vāmadeva Gautama (traditional for Mandala 4)
Dyāvāpṛthivī (Heaven and Earth)
Trishtubh (probable; verify)
ഈ സൂക്തം ദ്യാവാപൃഥിവീ (സ്വർഗ്ഗവും ഭൂമിയും)യെ ആദിമവും വിശാലവുമായ മാതാപിതാക്കളായി സ്തുതിക്കുന്നു—അവർ അന്തരീക്ഷത്തെ വിശാലമാക്കി, ഋതം (ബ്രഹ്മാണ്ഡീയ ക്രമം) നിലനിർത്തി, യജ്ഞത്തെ പ്രകാശിപ്പിക്കുന്നു. വാമദേവൻ ശുദ്ധസ്തുതികളാൽ അവർ ദീപ്തിമാന്മാരാകട്ടെ, വിശാലമായ സംരക്ഷണം നൽകട്ടെ, യജ്ഞത്തെ ചുറ്റി ആസീനരാകട്ടെ; അങ്ങനെ ആരാധകൻ ശരിയായ പഥത്തിൽ സ്ഥിരനാകട്ടെ എന്നു പ്രാർത്ഥിക്കുന്നു.
Mantras
Mantra 1
मही द्यावापृथिवी इह ज्येष्ठे रुचा भवतां शुचयद्भिरर्कैः । यत्सीं वरिष्ठे बृहती विमिन्वन्रुवद्धोक्षा पप्रथानेभिरेवैः ॥
ഹേ മഹത്തായ ദ്യാവാ-പൃഥിവീ, ഇവിടെ നിങ്ങളുടെ പ്രഥമസ്ഥാനത്തിൽ, ശുദ്ധീകരിക്കുന്ന അർക്കങ്ങൾ (സ്തുതിഗീതങ്ങൾ) മുഖേന ഞങ്ങൾക്ക് പ്രകാശമയരാകുവിൻ. കാരണം പരമോന്നത വിശാലതയിൽ ബൃഹതീ (വിശാലിനി) തന്റെ വ്യാപ്തികളെ അളക്കുമ്പോൾ, മുഴങ്ങുന്ന വൃഷഭൻ (ബലവാൻ) തന്റെ വികസിക്കുന്ന വേഗങ്ങളാൽ അവയെ പരത്തുന്നു.
Mantra 2
देवी देवेभिर्यजते यजत्रैरमिनती तस्थतुरुक्षमाणे । ऋतावरी अद्रुहा देवपुत्रे यज्ञस्य नेत्री शुचयद्भिरर्कैः ॥
ദേവിമാർ യജ്യരായ ദേവന്മാരോടൊപ്പം—യജത്ര ദേവന്മാരോടൊപ്പം—ക്ഷയമില്ലാതെ ദൃഢമായി നിലകൊള്ളുന്നു; വർധനയെ ഒഴുക്കിവിടുന്നു. ഋതത്തിന്റെ രക്ഷകിമാർ, അദ്രുഹാ (വഞ്ചനയില്ലാത്തവർ), ദേവപുത്രിമാർ; ശുചി അർക്കൈഃ (ശുദ്ധ സ്തുതിഗീതങ്ങളാൽ) യജ്ഞത്തിന്റെ നേത്രീയായി അതിനെ നയിക്കുന്നു.
Mantra 3
स इत्स्वपा भुवनेष्वास य इमे द्यावापृथिवी जजान । उर्वी गभीरे रजसी सुमेके अवंशे धीरः शच्या समैरत् ॥
അവൻ തന്നേ—സ്വപാ (സുകൃത്യകാരി)—ഭുവനങ്ങളിൽ വസിച്ചു; ഇവയായ ദ്യാവാ-പൃഥിവീ (ആകാശവും ഭൂമിയും) ജനിപ്പിച്ചവൻ. വിശാലവും ഗഹനവും ആയ ആ രണ്ടു രജസ്സുകൾ (ലോകവ്യാപ്തികൾ) സുമേകേ (സുസ്ഥിരം) ആകുന്നു; അവിച്ഛിന്ന വംശത്തിൽ ധീര ഋഷി തന്റെ ശച്യാ (കാര്യസാധകശക്തി) കൊണ്ടു അവയെ സമരസമാക്കി.
Mantra 4
नू रोदसी बृहद्भिर्नो वरूथैः पत्नीवद्भिरिषयन्ती सजोषाः । उरूची विश्वे यजते नि पातं धिया स्याम रथ्यः सदासाः ॥
ഇപ്പോൾ ദ്യാവാ-പൃഥിവീ ഞങ്ങളെ അവരുടെ വിശാല വറൂഥൈഃ (ആശ്രയ-രക്ഷകളാൽ) കാക്കട്ടെ; പത്നീവത് ശക്തികളോടെ, സജോഷാ (ഏകമനസ്സോടെ) ഇഷയന്തീ—പ്രേരിതമായി സഞ്ചരിക്കുന്നവർ. ഉരൂചീ (വിശാലപ്രകാശമുള്ള), എല്ലാവർക്കും യജ്യ—അവർ ഞങ്ങളെ നി പാതം (സുരക്ഷിതമായി കാക്കട്ടെ); ധിയാ (പ്രേരിതചിന്ത) കൊണ്ടു ഞങ്ങൾ രഥ്യഃ—യാത്രാമാർഗയോഗ്യർ—ആകട്ടെ, സദാസാഃ—പഥത്തിന്റെ സ്ഥിരസഹചാരികൾ.
Mantra 5
प्र वां महि द्यवी अभ्युपस्तुतिं भरामहे । शुची उप प्रशस्तये ॥
ഹേ ദ്യാവയിലെ വിശാലപ്രകാശമുള്ള ദ്വയമേ! നിങ്ങളിലേക്കു ഞങ്ങൾ അഭ്യുപസ്തുതിയായ ഉയർത്തിയ സമീപസ്തുതിയെ മുന്നോട്ടു കൊണ്ടുവരുന്നു; ശുചി ശക്തികളുടെ പ്രശസ്തിക്കായി, വഴിതുറക്കുന്ന ദീപ്തമായ സ്തുതിയോടെ ഞങ്ങൾ അടുത്തുചേരുന്നു.
Mantra 6
पुनाने तन्वा मिथः स्वेन दक्षेण राजथः । ऊह्याथे सनादृतम् ॥
സ്വന്തം തനുവിൽ പരസ്പരം ശുദ്ധീകരിച്ചുകൊണ്ട്, സ്വയം ദക്ഷം (വിവേകശക്തി) കൊണ്ടു നിങ്ങൾ രാജിക്കുന്നു; സനാതനമായ ഋതം—സത്യ-ക്രമത്തെ നിങ്ങൾ വഹിക്കുകയും നിലനിർത്തുകയും ചെയ്യുന്നു.
Mantra 7
मही मित्रस्य साधथस्तरन्ती पिप्रती ऋतम् । परि यज्ञं नि षेदथुः ॥
മിത്രന്റെ മഹത്തായ കര്മ്മം നിങ്ങള് സാധിപ്പിക്കുന്നു; അതീതമായി കടന്ന്, നിങ്ങള് ഋതം—സത്യ-ക്രമത്തെ പോഷിപ്പിക്കുകയും നിറയ്ക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. യജ്ഞത്തെ ചുറ്റിപ്പറ്റി, അതിനുള്ളില് നിങ്ങള് ഇരിക്കുന്നു—മാനുഷ അര്പ്പണത്തില് സമരസ്യം സ്ഥാപിച്ച്.
Frequently Asked Questions
They are Heaven and Earth praised together as a divine pair—the vast, ancient supports of the world who give space, stability, and protection.
The poet asks Heaven-and-Earth to shine through pure hymns, protect the worshipper with broad shelter, and establish ṛta (right order) within the sacrifice.
Mitra represents harmony and right relations; the hymn says Heaven-and-Earth ‘accomplish Mitra’s work’ by nourishing ṛta and making the yajña orderly and effective.
Ask anything about Sukta 56 of the Rig Veda
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.