Sukta 53

Mantra 1

इन्द्रापर्वता बृहता रथेन वामीरिष आ वहतं सुवीराः । वीतं हव्यान्यध्वरेषु देवा वर्धेथां गीर्भिरिळया मदन्ता ॥

హే ఇంద్రా, పర్వతా! విశాల రథంతో రండి; కోరుకున్న ఇషాలు—పోషణమూ వీరబలమూ ప్రసాదించే ధారలు—మాకు మోసుకొండి. దేవులారా! అధ్వర యజ్ఞాలలో హవ్యాలను ఆస్వాదించండి; మా గీరులతో వృద్ధి పొందండి, ఆ వృద్ధిలో ఇళా ఆనందంతో మత్తులై కార్యప్రవృత్తులవండి.

Mantra 2

तिष्ठा सु कं मघवन्मा परा गाः सोमस्य नु त्वा सुषुतस्य यक्षि । पितुर्न पुत्रः सिचमा रभे त इन्द्र स्वादिष्ठया गिरा शचीवः ॥

హే మఘవన్! శాంతిగా ఇక్కడే నిలుచు; దూరంగా పోకుము. ఇప్పుడు సుషుత (బాగా పిండిన) సోమం కొరకు నిన్ను యజించి ఆహ్వానిస్తున్నాను. తండ్రి భాగాన్ని పొందేందుకు కుమారుడు చేయి చాచినట్లు, నీ ప్రవాహాన్ని నేను అందుకుంటాను—హే ఇంద్రా, శచీవన్—అత్యంత మధురమైన గిరాతో.

Mantra 3

शंसावाध्वर्यो प्रति मे गृणीहीन्द्राय वाहः कृणवाव जुष्टम् । एदं बर्हिर्यजमानस्य सीदाथा च भूदुक्थमिन्द्राय शस्तम् ॥

హే అధ్వర్యూ! నా స్తుతికి ప్రతిస్పందించి, అంగీకార వాక్యాన్ని పలుకు—ఇంద్రునికి ‘వాహః’ (యజ్ఞపథం/అర్పణమార్గం) ప్రీతికరముగా, జుష్టముగా మేము చేస్తాము. యజమాని యొక్క ఈ బర్హిస్‌పై ఆసీనుడవు; అప్పుడు ఇంద్రునికి ఉక్త-శస్తం—ప్రేరిత వాణి యొక్క నిజమైన స్తోత్రం—సిద్ధమగుగాక.

Mantra 4

जायेदस्तं मघवन्त्सेदु योनिस्तदित्त्वा युक्ता हरयो वहन्तु । यदा कदा च सुनवाम सोममग्निष्ट्वा दूतो धन्वात्यच्छ ॥

హే మఘవన్ (ఉదార దాతా), అస్తం—గృహాభిముఖ గమనం—నీకు సత్య విశ్రాంతి-స్థానముగా, పునర్జన్మ యొక్క యోనిగా ఉండుగాక; అప్పుడు యుక్తమైన నీ హరి (తామ్రవర్ణ అశ్వాలు) నిన్ను మా వద్దకు వహించుగాక. ఎప్పుడెప్పుడూ మేము సోమాన్ని సునవం (పిండించి సమర్పించు) చేస్తామో, అప్పుడు అగ్ని నీ దూతగా విస్తార మార్గాలను దాటి నీ వైపు వేగంగా దూసుకుపోతాడు.

Mantra 5

परा याहि मघवन्ना च याहीन्द्र भ्रातरुभयत्रा ते अर्थम् । यत्रा रथस्य बृहतो निधानं विमोचनं वाजिनो रासभस्य ॥

హే మఘవన్ ఇంద్రా, ముందుకు పో; తిరిగి కూడా రా—హే భ్రాతా—నీ ప్రయోజనం ఈ రెండు గమనాల్లోనే ఉంది: ఎక్కడ మహా రథస్య నిధానం (స్థాపన/నిలుపు) ఉందో, ఎక్కడ వాజిన్ (వేగవంతమైన వాహకుడు) రాసభ (బలవంతమైన మోసేవాడు) యొక్క విమోచనం (విడుదల) ఉందో అక్కడ.

Mantra 6

अपाः सोममस्तमिन्द्र प्र याहि कल्याणीर्जाया सुरणं गृहे ते । यत्रा रथस्य बृहतो निधानं विमोचनं वाजिनो दक्षिणावत् ॥

సోమాన్ని పానంచేసి, హే ఇంద్రా, నీ అస్తం—గృహం—వైపు ప్రస్థానించు; నీ ఇంటిలో కల్యాణీ జాయా సురణం (ఆనంద-సమృద్ధి)తో నివసిస్తుంది. అక్కడే మహా రథస్య నిధానం (స్థాపన/నిలుపు) ఉంది; అక్కడే వాజిన్ (వేగవంతుడు) యొక్క విమోచనం—దక్షిణావత్, అనగా దక్షిణా (యజ్ఞ-దానం)తో కూడినది.

Mantra 7

इमे भोजा अङ्गिरसो विरूपा दिवस्पुत्रासो असुरस्य वीराः । विश्वामित्राय ददतो मघानि सहस्रसावे प्र तिरन्त आयुः ॥

ఇవే ఉపకారక అంగిరసులు—అనేక రూపాలవారు, ప్రకాశమయ ద్యౌః యొక్క పుత్రులు, అసుర (ప్రభువు) యొక్క వీరులు—విశ్వామిత్రునికి సమృద్ధి దానాలను ఇస్తూ, సహస్ర-సావాలలో (వెయ్యి ప్రవాహాలలో) ఆయు-ప్రాణాన్ని ముందుకు విస్తరింపజేస్తారు.

Mantra 8

रूपंरूपं मघवा बोभवीति मायाः कृण्वानस्तन्वं परि स्वाम् । त्रिर्यद्दिवः परि मुहूर्तमागात्स्वैर्मन्त्रैरनृतुपा ऋतावा ॥

రూపం మీద రూపంగా మఘవా (దానవంతుడు) అవుతూనే ఉంటాడు; మాయా-శక్తులను సృష్టిస్తూ తన స్వంత తనువును చుట్టూ మలుచుకుంటాడు. ఒక ముహూర్తంలో త్రివార ద్యౌఃను పరిభ్రమించినప్పుడు, తన స్వంత మంత్రబలంతో—అనృత (అవ్యవస్థ)కు ప్రతిఘటించే రక్షకుడు, ఋత (సత్య-వ్యవస్థ) స్థాపకుడు—అతడు ఋతావా అయ్యాడు.

Mantra 9

महाँ ऋषिर्देवजा देवजूतोऽस्तभ्नात्सिन्धुमर्णवं नृचक्षाः । विश्वामित्रो यदवहत्सुदासमप्रियायत कुशिकेभिरिन्द्रः ॥

మహా ఋషి—దేవజాతుడు, దేవజూతుడు, నృచక్షా (మనుష్యులను దర్శించువాడు)—సముద్రసమానమైన సింధువును స్థిరంగా నిలిపాడు. విశ్వామిత్రుడు సుదాసుని అవతలికి చేర్చినప్పుడు, కుశికులతో కలిసి ఇంద్రుడు—విరోధమైనదానికి ప్రతికూలంగా తిరిగి—ముందుకు సాగాడు.

Mantra 10

हंसा इव कृणुथ श्लोकमद्रिभिर्मदन्तो गीर्भिरध्वरे सुते सचा । देवेभिर्विप्रा ऋषयो नृचक्षसो वि पिबध्वं कुशिकाः सोम्यं मधु ॥

హంసల వలె మీరు స్పష్టమైన స్తోత్రధ్వనిని నిర్మించండి; అద్రి (సోమ పిషణశిలలు) చేత, గీర్భి (ఋచా-గీతాలు) చేత మత్తులై, సోమం పిండబడే అధ్వర యజ్ఞంలో—సుత (పిండిన) సోమంతో కలిసి. దేవులతో కలిసి, నృచక్షసులైన విప్ర ఋషులారా—కుశికులారా, ఆ సోమ్య మధు (మధుర సోమరసం) సంపూర్ణంగా పానంచేయండి.

Mantra 11

उप प्रेत कुशिकाश्चेतयध्वमश्वं राये प्र मुञ्चता सुदासः । राजा वृत्रं जङ्घनत्प्रागपागुदगथा यजाते वर आ पृथिव्याः ॥

ముందుకు సాగండి, కుశికులారా; చైతన్యాన్ని మేల్కొలపండి; రాయే (సమృద్ధి) కొరకు అశ్వాన్ని విడిచిపెట్టండి—సుదాసా. రాజు వృత్రాన్ని (ఆవరించువాడిని) ముందుగా, వెనుకగా, పైగా—అన్ని దిశలలో జయించి కూల్చాడు; ఆపై భూమి విస్తారములోనుండి ఎన్నుకున్న వరం (వరదానం) కోసం యజనం చేస్తాడు.

Mantra 12

य इमे रोदसी उभे अहमिन्द्रमतुष्टवम् । विश्वामित्रस्य रक्षति ब्रह्मेदं भारतं जनम् ॥

ఈ రెండు రోదసీ (ద్యావా-పృథివీ)లను ధారించువానిని—నేను స్తుతితో ఇంద్రుని దృఢపరిచాను. ఈ బ్రహ్మ (మంత్రశక్తి) విశ్వామిత్రుని భారత జనాన్ని రక్షిస్తుంది.

Mantra 13

विश्वामित्रा अरासत ब्रह्मेन्द्राय वज्रिणे । करदिन्नः सुराधसः ॥

వజ్రధారియైన ఇంద్రునికై విశ్వామిత్రులు బ్రహ్మన్ (వాక్కు/మంత్రం)ను నిర్మించారు. ఆ సు-రాధస్ (ఉత్తమ దాన-సంపద) గల కర్మమే మనకు సమృద్ధి, శోభన మంగళాన్ని కలిగించుగాక.

Mantra 14

किं ते कृण्वन्ति कीकटेषु गावो नाशिरं दुह्रे न तपन्ति घर्मम् । आ नो भर प्रमगन्दस्य वेदो नैचाशाखं मघवन्रन्धया नः ॥

కీకటుల మధ్య నీ గావులు/కాంతికిరణాలు ఏమి చేస్తాయి—అక్కడ అవి రసభరితమైన పాలను దోహవు, ఘృత-తాపాన్ని కూడా రగిలించవు. వికృత సువాసనలో సంచరించువానిలోనుండి సత్య వేదం (జ్ఞానం)ను మా వద్దకు తెమ్ము; మరియు హే మఘవన్, సత్కుల-పరంపరకు చెందని శాఖలేని/అన్య మొలకను మా కోసం వశపరచు.

Mantra 15

ससर्परीरमतिं बाधमाना बृहन्मिमाय जमदग्निदत्ता । आ सूर्यस्य दुहिता ततान श्रवो देवेष्वमृतमजुर्यम् ॥

ససర్పరీ అనృత/అధర్మ మనస్సును నెట్టి అణచి, బృహత్ (విస్తారాన్ని) కొలిచింది; జమదగ్ని-దత్తగా, సూర్యుని దుహిత దేవుల మధ్య అమృతమైన, అజరమైన శ్రవస్ (శ్రుతి-యశస్సు)ను విస్తరించింది.

Mantra 16

ससर्परीरभरत्तूयमेभ्योऽधि श्रवः पाञ्चजन्यासु कृष्टिषु । सा पक्ष्या नव्यमायुर्दधाना यां मे पलस्तिजमदग्नयो ददुः ॥

ససర్పరీ వేగంగా వచ్చి, పాంచజన్య ప్రజలపై ‘శ్రవః’ (ప్రేరిత కీర్తి/శ్రవణ-తేజస్సు) ను అధిగా స్థాపించింది. ఆమె పక్ష్యా (చెక్కలుగలది), నూతన ‘ఆయుః’ (జీవన-ప్రాణం) ను ధారింపజేస్తూ—పలస్తి-జమదగ్ని అగ్నయః నాకు దానమిచ్చినదే ఆమె.

Mantra 17

स्थिरौ गावौ भवतां वीळुरक्षो मेषा वि वर्हि मा युगं वि शारि । इन्द्रः पातल्ये ददतां शरीतोररिष्टनेमे अभि नः सचस्व ॥

మన యుగ్మ శక్తులు స్థిరంగా ఉండుగాక; అక్షం దృఢంగా ఉండుగాక; తాళ్లు జారకూడదు, యుగం విరగకూడదు. అసమ మార్గంలోనూ ఇంద్రుడు స్థైర్యం దయచేయుగాక; ఓ అరిష్టనేమ (అఖండ-నాభి) రథమా, మాతో కలిసి మాకు అనుసరించి సాగుము.

Mantra 18

बलं धेहि तनूषु नो बलमिन्द्रानळुत्सु नः । बलं तोकाय तनयाय जीवसे त्वं हि बलदा असि ॥

హే ఇంద్రా, మా తనువులలో బలాన్ని స్థాపించు; మా ‘అనళుత్సు’ (అఖండ/అడగని శక్తులలో) బలాన్ని దయచేయి. జీవించుటకై శిశువుకూ సంతతికీ బలం—ఎందుకంటే నీవే నిజంగా బలదాతవు.

Mantra 19

अभि व्ययस्व खदिरस्य सारमोजो धेहि स्पन्दने शिंशपायाम् । अक्ष वीळो वीळित वीळयस्व मा यामादस्मादव जीहिपो नः ॥

ఖదిర (ఖదిర-వనస్పతి) యొక్క సారాన్ని విస్తరించి గ్రహించు; శింశపా-కాష్ఠంలోని స్పందనంలో ఓజస్సు (బలం) స్థాపించు. ఓ అక్ష (ధురి), దృఢంగా ఉండు—దృఢంగా స్థిరపడు; నీ దృఢతను మరింత బలపరచు. ఈ మార్గం/యాత్ర నుండి జారిపోకు; ఓ గతి-ధారకా, మమ్మల్ని విడిచిపెట్టకు.

Mantra 20

अयमस्मान्वनस्पतिर्मा च हा मा च रीरिषत् । स्वस्त्या गृहेभ्य आवसा आ विमोचनात् ॥

ఈ వనస్పతి-అధిపతి మమ్మల్ని కాపాడుగాక—మమ్మల్ని విడిచిపెట్టక, మాకు హాని చేయక. స్వస్తితో, ఆశ్రయంతో, ఆయన మమ్మల్ని మా గృహాలకు చేర్చుగాక; ప్రతి బంధనంనుండి విమోచనమూ కలుగజేయుగాక.

Mantra 21

इन्द्रोतिभिर्बहुलाभिर्नो अद्य याच्छ्रेष्ठाभिर्मघवञ्छूर जिन्व । यो नो द्वेष्ट्यधरः सस्पदीष्ट यमु द्विष्मस्तमु प्राणो जहातु ॥

ఇంద్రుడు నేడు తన అనేక సహాయాలతో, శ్రేష్ఠ సహాయాలతో మా వద్దకు రాగాక; ఓ మఘవన్, ఓ శూరా, మమ్మల్ని ముందుకు దూసుకుపోయే ఉత్సాహంలో ప్రేరేపించు. మమ్మల్ని ద్వేషించేవాడు—అధమ చైతన్యుడు—పడిపోవుగాక; ఎవరిని మేము ద్వేషిస్తామో, వారి ప్రాణమే వారిని విడిచిపెట్టుగాక.

Mantra 22

परशुं चिद्वि तपति शिम्बलं चिद्वि वृश्चति । उखा चिदिन्द्र येषन्ती प्रयस्ता फेनमस्यति ॥

ఆమె గొడ్డలినికూడా జ్వలింపజేస్తుంది; ‘శిమ్బల’ (ముల్లుగల/కఠిన ఆవరణం)నికూడా చీల్చి కోస్తుంది. ఓ ఇంద్రా, ‘ఉఖా’ (చుల్లి పాత్ర) కూడా—ముందుకు నెట్టించి పనిలో పెట్టినప్పుడు—నురుగును చిమ్ముతుంది. అలాగే నీ బలం మా అంతరంలో జడంగా ఉన్న సాధనాలనూ చైతన్యపరచి, విజయవంతం చేయుగాక.

Mantra 23

न सायकस्य चिकिते जनासो लोधं नयन्ति पशु मन्यमानाः । नावाजिनं वाजिना हासयन्ति न गर्दभं पुरो अश्वान्नयन्ति ॥

వివేకులు ‘సాయక’ (అవివేకి/మందబుద్ధి)ని—నాయకుడని భావించి—మార్గదర్శిగా చేయరు. బలవంతుణ్ని బలవంతుడే ఎగతాళి చేయనివ్వరు; గాడిదను గుర్రాల ముందుకు పెట్టరు.

Mantra 24

इम इन्द्र भरतस्य पुत्रा अपपित्वं चिकितुर्न प्रपित्वम् । हिन्वन्त्यश्वमरणं न नित्यं ज्यावाजं परि णयन्त्याजौ ॥

ఓ ఇంద్రా, భరతుని ఈ కుమారులు ‘అపపిత్వ’ (పతనం లేక నిలకడ) అనే విద్యను తెలిసికొన్నారు; ‘ప్రపిత్వ’ (అవనతి)ను కాదు. వారు అలసిపోని అశ్వాన్నే నడుపుతారు; ఎల్లప్పుడూ క్షీణించేదాన్ని కాదు. యుద్ధంలో వారు ధనుస్సు-బలంతో కూడిన పరిపూర్ణత-శక్తిని విజయదిశగా తిప్పి నడిపిస్తారు.