Rig Veda 3.54.1: Mandala 3, Sukta 54, Mantra 1

Sukta 3.54

Rishi: Viśvāmitra Gāthina (Maṇḍala 3)

Devata: Agni (with Dyāvā-Pṛthivī entering immediately in the hymn)

Chandas: Triṣṭubh (probable; hymn 3.54 largely Triṣṭubh)

Samhita Patha (Devanagari)

इमं महे विदथ्याय शूषं शश्वत्कृत्व ईड्याय प्र जभ्रुः । शृणोतु नो दम्येभिरनीकैः शृणोत्वग्निर्दिव्यैरजस्रः ॥

Transliteration

imáṃ mahé vidathyā́ya śūṣáṃ śaśvát-kṛtva ī́ḍyāya prá jabhruḥ | śṛṇótu no dámyebhir anī́kaiḥ śṛṇótv agnír divyáir ájasraḥ ||

Translation

ఈ మహాశక్తి ‘శూషం’ను మేము మళ్లీ మళ్లీ ‘విదథ్య’ (యజ్ఞ-సభ) కోసం, ఆ ‘ఈడ్య’ (స్తుత్య)ుని కొరకు ముందుకు తెచ్చాము. ‘దమ్య’ (వశపరచి నియంత్రించే) ‘అనీక’ (ముందుబాటు/శక్తి)లతో అగ్ని మా వాక్యాలను వినుగాక; అజస్ర (అవిరామ) అగ్ని తన దివ్య ముందుబాటు శక్తులతో వినుగాక.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• इमम्: this (him/it)
• इमम्: कर्म
• Type: Pronoun
• Root: इदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• महे: for the great (one)
• महे: सम्प्रदान
• Type: Adjective
• Root: मह्/महत् (विशेषण-प्रातिपदिक)

• विदथ्याय: for the ritual/assembly-worthy (one)
• विदथ्याय: सम्प्रदान
• Type: Adjective
• Root: विदथ्य (विशेषण; विदथ-सम्बद्ध)

• शूषम्: strength, might
• शूषम्: कर्म
• Type: Noun
• Root: शूष (प्रातिपदिक)

• शश्वत्: always, continually
• शश्वत्: अधिकारण (काल) / क्रियाविशेषण
• Type: Indeclinable
• Root: शश्वत् (अव्यय/नित्यत्वार्थ)

• कृत्वः: in manner, duly (as is proper)
• कृत्वः: क्रियाविशेषण
• Type: Indeclinable
• Root: कृत्वस्/कृत्वः (अव्यय; प्रकार/रीति)

• ईड्याय: for the praiseworthy (one)
• ईड्याय: सम्प्रदान
• Type: Adjective
• Root: ईड्य (कृदन्त; √ईड् ‘स्तुतौ’)

• प्र: forth, forward
• प्र: क्रियाविशेषण
• Type: Indeclinable
• Root: प्र (उपसर्ग/निपात)

• जभ्रुः: they have brought
• जभ्रुः: कर्तृ
• Type: Verb
• Root: √भृ (भरति) — लिट्-रूपम् (जभार/जभ्रुः)

• शृणोतु: let (him) hear
• शृणोतु: कर्तृ
• Type: Verb
• Root: √श्रु (शृणोति)

• नः: us / our
• नः: सम्प्रदान (श्रवणस्य लाभार्थम्)
• Type: Pronoun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम)

• दम्येभिः: with the subduing/taming (powers)
• दम्येभिः: करण
• Type: Adjective
• Root: दम्य (कृदन्त/विशेषण; √दम् ‘दमन/वशे’)

• अनीकैः: with faces/hosts, with troops (arrays)
• अनीकैः: करण
• Type: Noun
• Root: अनीक (प्रातिपदिक)

• शृणोतु: let (him) hear
• शृणोतु: कर्तृ
• Type: Verb
• Root: √श्रु (शृणोति)

• अग्निः: Agni
• अग्निः: कर्तृ
• Type: Noun
• Root: अग्नि (प्रातिपदिक)

• दिव्यैः: with heavenly (ones)
• दिव्यैः: करण
• Type: Adjective
• Root: दिव्य (विशेषण-प्रातिपदिक; दिव्-सम्बद्ध)

• अजस्रः: unceasing, unfailing
• अजस्रः: कर्तृ
• Type: Adjective
• Root: अजस्र (विशेषण-प्रातिपदिक)