Rig Veda 3.54.3: Mandala 3, Sukta 54, Mantra 3

Sukta 3.54

Rishi: Viśvāmitra Gāthina

Devata: Dyāvā-Pṛthivī with Agni as mediator

Chandas: Triṣṭubh (probable)

Samhita Patha (Devanagari)

युवोॠतं रोदसी सत्यमस्तु महे षु णः सुविताय प्र भूतम् । इदं दिवे नमो अग्ने पृथिव्यै सपर्यामि प्रयसा यामि रत्नम् ॥

Transliteration

yuvó ṛtáṃ rodasī satyám astu mahé ṣú ṇaḥ suvitā́ya prá bhūtam | idáṃ divé námo agne pṛthivyái saparyā́mi práyasā yā́mi rátnam ||

Translation

ఓ ద్యౌ-పృథివీ, మీ సత్యమే ఋతం (సరైన నియమం) కావుగాక; మీ మహిమలో మా కోసం ‘సువిత’ (కల్యాణ) మార్గానికి ముందుకు తెరచే ద్వారమై నిలవండి. ఇది ద్యౌకు నా నమః, ఓ అగ్నే, అలాగే పృథివీకూ; ‘ప్రయస్’ (అర్పణ-బలం)తో నేను సేవిస్తాను, ‘రత్న’ (అంతఃసంపద/ప్రకాశ-సంపద) వైపు నేను సాగుతాను.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• युवोः: of you two / in you two
• युवोः: सम्बन्ध (genitive relation)
• Type: Pronoun/Adjective
• Root: युव (प्रातिपदिक)

• ऋतम्: cosmic order, truth
• ऋतम्: कर्म/प्रत्ययार्थ (predicate-nominative sense)
• Type: Noun
• Root: ऋत (प्रातिपदिक)

• रोदसी: the two worlds (Heaven and Earth)
• रोदसी: कर्तृ (of अस्तु) / संबोधन-सम्बन्ध
• Type: Noun
• Root: रोदसी (प्रातिपदिक; द्वन्द्व-युग्म ‘द्यावापृथिवी’)

• सत्यम्: true, truth
• सत्यम्: विशेषण/प्रत्ययार्थ
• Type: Noun/Adjective
• Root: सत्य (प्रातिपदिक)

• अस्तु: let it be
• अस्तु: क्रिया
• Type: Verb
• Root: अस् (धातु)

• महे: for the great (one) / for greatness
• महे: सम्प्रदान
• Type: Adjective (used substantively) / Dative form
• Root: मह्/महि (प्रातिपदिक ‘महत्’)

• सु: well, auspiciously
• सु: उपपद-प्रयोग (intensifier/auspicious)
• Type: Indeclinable
• Root: सु (उपसर्ग/निपात)

• नः: of us / our
• नः: सम्बन्ध
• Type: Pronoun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम)

• सुविताय: for good passage/prosperity
• सुविताय: सम्प्रदान
• Type: Noun
• Root: सुवित (प्रातिपदिक)

• प्र: forth, forward
• प्र: क्रियाविशेषण/उपसर्ग
• Type: Indeclinable
• Root: प्र (उपसर्ग/निपात)

• भूतम्: become, come to be
• भूतम्: प्रत्ययार्थ (predicate: ‘become’)
• Type: Participle
• Root: भू (धातु) → भूत (कृदन्त)

• इदम्: this
• इदम्: कर्म (of नमो/सपर्यामि: ‘this [act]’) / विषय
• Type: Pronoun
• Root: इदम् (सर्वनाम)

• दिवे: to Heaven
• दिवे: सम्प्रदान
• Type: Noun
• Root: द्यौ/दिव् (प्रातिपदिक)

• नमः: homage, reverence
• नमः: कर्म/भाव (act of homage)
• Type: Noun
• Root: नमस् (प्रातिपदिक)

• अग्ने: O Agni
• अग्ने: सम्बोधन
• Type: Noun (vocative)
• Root: अग्नि (प्रातिपदिक)

• पृथिव्यै: to Earth
• पृथिव्यै: सम्प्रदान
• Type: Noun
• Root: पृथिवी (प्रातिपदिक)

• सपर्यामि: I worship, I honor
• सपर्यामि: क्रिया
• Type: Verb
• Root: सपर्य् (धातु)

• प्रयसा: with offering/refreshment (food, oblation)
• प्रयसा: करण
• Type: Noun
• Root: प्रयस् (प्रातिपदिक)

• यामि: I go, I proceed
• यामि: क्रिया
• Type: Verb
• Root: या (धातु)

• रत्नम्: treasure, precious gift
• रत्नम्: कर्म
• Type: Noun
• Root: रत्न (प्रातिपदिक)