Sukta 28
Sukta 2.28
Gṛtsamada (Bhārgava)
Triṣṭubh
ఋగ్వేదం 2.28 గృత్సమదుడు వరుణునికి అంకితంగా త్రిష్టుభ్ ఛందస్సులో రచించిన సూక్తం. ఇందులో వరుణుడు ṛta (విశ్వ మరియు నైతిక క్రమం)ను నిలబెట్టే, సార్వభౌమ ఆదిత్యుడిగా స్తుతించబడుతున్నాడు. కవి రక్షణ, సత్కీర్తి, భయం మరియు దోషాచరణ నుండి విముక్తి కోరుతూ, పాపం మరియు బాధను ‘తాడుతో కట్టిన దూడ’లాగా సడలించమని వరుణుని ప్రార్థిస్తాడు; అలాగే ఉపాసకుణ్ని సమృద్ధి మరియు సత్యానికి దారి చూపే సుశాసిత మార్గంలో నిలిపి ఉంచమని వేడుకుంటాడు.
In this hymn
Addressed to
Mantras
Mantra 1
इदं कवेरादित्यस्य स्वराजो विश्वानि सान्त्यभ्यस्तु मह्ना । अति यो मन्द्रो यजथाय देवः सुकीर्तिं भिक्षे वरुणस्य भूरेः ॥
ఇది ఆదిత్యుని కవిచే పలికిన వాక్కు—స్వరాజ్ (స్వయంసామ్రాట్) యొక్కది; దీని మహిమచేత ఉన్న సమస్త శాంతులు/సమన్వయాలు అన్నీ ఆవరించబడుగాక. ‘భూరే’ (అత్యంత సమృద్ధుడు) వరుణుని నుండి నేను ‘సుకీర్తి’—శుభయశస్సు—భిక్షగా కోరుతున్నాను; ఆ ఆనందమయ దేవుడు ‘యజథాయ’ (యజ్ఞకార్యానికి) అన్ని అడ్డంకులను దాటి ముందుకు నడిపించునట్లు.
Mantra 2
तव व्रते सुभगासः स्याम स्वाध्यो वरुण तुष्टुवांसः । उपायन उषसां गोमतीनामग्नयो न जरमाणा अनु द्यून् ॥
హే వరుణా, నీ ‘వ్రత’ (ఋత-నియమం) లో మేము సుభగులమై యుందుము; ‘స్వాధ్య’ (స్వయంక్రమంలో స్థిరులు)గా నీను స్తుతించువారమగుదుము. ‘గోమతీ’ ఉషస్సులు—కిరణసంపన్నమైన ఉదయాలు—సమీపమునకు మేము చేరుదుము; అగ్నులవలె ‘అజర’ (జరలేని)వారమై దినములను అనుసరించుదుము—ఆత్మలో వృద్ధాప్యం రాకుండా.
Mantra 3
तव स्याम पुरुवीरस्य शर्मन्नुरुशंसस्य वरुण प्रणेतः । यूयं नः पुत्रा अदितेरदब्धा अभि क्षमध्वं युज्याय देवाः ॥
హే వరుణా, ‘పురువీర’ (అనేక వీరములు గలవాడా), ‘ఉరుశంస’ (విస్తృతంగా ప్రశంసింపబడినవాడా) యొక్క నేతా, నీ శరణమున మేము ఉండుదుము. అదితి యొక్క ‘అదబ్ధ’ (అప్రతారిత) పుత్రులారా, హే దేవులారా—మాపై క్షమ/అనుగ్రహము చూపి మమ్మును ధారించుడి; మా ‘యుజ్యా’ (సమ్యక్-యోగం) కొరకు మమ్మును నిలుపుడి, సత్యకార్యమున శక్తులు యుక్తమగుటకు.
Mantra 4
प्र सीमादित्यो असृजद्विधर्ताँ ऋतं सिन्धवो वरुणस्य यन्ति । न श्राम्यन्ति न वि मुचन्त्येते वयो न पप्तू रघुया परिज्मन् ॥
ఆదిత్యుడు—విధాత—వాటిని ప్రవహింపజేశాడు; నదులు ఋతంలో నడుస్తాయి, వరుణుని మార్గంలో సాగుతాయి. అవి అలసిపోవు, తమ ప్రవాహాన్ని సడలించవు; పక్షులవలె వేగంగా, పరిభ్రమణ యాత్రలో ఎగురుతాయి—చలనంలో అంతర్లీనమైన నియమం (ఋత)కు విధేయంగా.
Mantra 5
वि मच्छ्रथाय रशनामिवाग ऋध्याम ते वरुण खामृतस्य । मा तन्तुश्छेदि वयतो धियं मे मा मात्रा शार्यपसः पुर ऋतोः ॥
నన్ను విడిచిపెట్టేలా పాపాన్ని పట్టీని సడలించినట్లుగా సడలించు; హే వరుణా, ఋతసత్యపు నీ విశాల ఆకాశ-విస్తారంలో మేము అభివృద్ధి చెందుదుము. నా నేసే ధీ యొక్క తంతువు తెగకూడదు; ఋతం నెరవేరకముందే కార్యపు మాపు (మాత్రా) విరగకూడదు.
Mantra 6
अपो सु म्यक्ष वरुण भियसं मत्सम्राळृतावोऽनु मा गृभाय । दामेव वत्साद्वि मुमुग्ध्यंहो नहि त्वदारे निमिषश्चनेशे ॥
హే వరుణా, సమ్రాట్, నన్ను విడిచి భయాన్ని తొలగించు; ఋత మార్గంలో నన్ను పట్టుకోకు. తాడుతో కట్టిన దూడను విడిపించినట్లుగా, నన్ను విడిచి ‘అంహస్’—అపరాధపు వేదన—సడలించు; ఎందుకంటే నీవు లేక ఒక నిమిషమైనా బాధపడువానికి ఏ అధికారం/ఆధిపత్యం ఉండదు.
Mantra 7
मा नो वधैर्वरुण ये त इष्टावेनः कृण्वन्तमसुर भ्रीणन्ति । मा ज्योतिषः प्रवसथानि गन्म वि षू मृधः शिश्रथो जीवसे नः ॥
హే వరుణా! హే అసురా, నీ ఇష్ట-సేవలో నిమగ్నులైన వారు కర్తపై దోషారోపణ చేసినప్పుడు, మమ్మల్ని వధలతో కొట్టవద్దు. జ్యోతికి దూరమైన ఆ పరవసథానాలకు మేము వెళ్లకుండునట్లు చేయి; మా జీవనార్థం శత్రు శక్తులను పూర్తిగా సడలించి, చెదరగొట్టు.
Mantra 8
नमः पुरा ते वरुणोत नूनमुतापरं तुविजात ब्रवाम । त्वे हि कं पर्वते न श्रितान्यप्रच्युतानि दूळभ व्रतानि ॥
హే వరుణా! పూర్వకాలంలోనూ, ఇప్పుడూ, ఇకముందూ—హే తువిజాత (మహాజన్ముడా)—నీకు నమస్కారం పలుకుతున్నాను. ఎందుకంటే పర్వతంపై అచల ఆధారాలు నిలిచినట్లు, నీలో, హే దూళభ (దాటలేనివాడా), అప్రచ్యుతమైన, దృఢమైన వ్రతాలు (ఋత-నియమాలు) స్థాపితమై ఉన్నాయి.
Mantra 9
पर ऋणा सावीरध मत्कृतानि माहं राजन्नन्यकृतेन भोजम् । अव्युष्टा इन्नु भूयसीरुषास आ नो जीवान्वरुण तासु शाधि ॥
హే రాజన్ (వరుణా)! ముందుగా ఋణాలను (భారాలను) తొలగించు; తరువాత నా చేత కృతమైన దోషాలను కూడా తొలగించు; ఇతరుడు చేసిన కర్మ వల్ల నేను భోగించకుండునట్లు చేయి. మా కోసం ఉషస్సులు మరింతగా ‘అవ్యుష్టా’—అవరోధం లేనివిగా—ఉండుగాక; హే వరుణ, ఆ జాగరణాల్లో మమ్మల్ని జీవనానికి చేర్చి, సమ్యక్ సాధనలో స్థాపించు.
Mantra 10
यो मे राजन्युज्यो वा सखा वा स्वप्ने भयं भीरवे मह्यमाह । स्तेनो वा यो दिप्सति नो वृको वा त्वं तस्माद्वरुण पाह्यस्मान् ॥
హే రాజన్ వరుణా! నాకు సేవాబంధుడైనవాడైనా, స్నేహితుడైనా—స్వప్నంలోనైనా నా భీరువైన హృదయంలో భయాన్ని నింపేవాడు; మా ధనం/అంతర్ధనాన్ని దోచాలని యత్నించే దొంగ; లేదా వృక (తోడేలు) వంటి గ్రాసించే శక్తి—వాటినుండి నీవు మమ్మల్ని కాపాడు, వరుణా.
Mantra 11
माहं मघोनो वरुण प्रियस्य भूरिदाव्न आ विदं शूनमापेः । मा रायो राजन्त्सुयमादव स्थां बृहद्वदेम विदथे सुवीराः ॥
హే వరుణా! దానసమృద్ధుడైన ప్రియుడు (మఘోన) యొక్క ప్రియ సన్నిధిని నేను కోల్పోకూడదు; శూన్యత, కొరతలో పడిపోకూడదు. హే రాజన్! సుయమ (సుసంచాలిత) రయి-మార్గం నుండి నేను దిగజారకూడదు; విదథ (సభ) లో మేము బృహత్ (విశాలత/మహత్త్వం) వాక్యాన్ని పలుకుదాం, సువీర (అంతర్వీర్య) తో యుక్తులమై.
Inside Sukta 28
How it unfolds
- Where it opens
The hymn opens with elevated praise: the seer’s word addresses the self-ruling Āditya, asking that the utterance encompass all harmonies and win “fair fame” through Varuṇa’s abundance (2.28.1).
- Development
Petitions deepen into a personal, ethical register—Varuṇa is invoked as the sovereign of ṛta who must not seize the worshipper, but guide him; the poet acknowledges fear and the weight of wrong and asks for loosening and protection.
- Climax
A vivid liberation image crystallizes the prayer: as a calf is released from its tether, so may Varuṇa release the worshipper from anguish and sin; without Varuṇa, even a moment offers no mastery over suffering (2.28.6).
- Where it settles
The hymn resolves in a plea not to fall into want or lose Varuṇa’s dear, bounteous presence; it ends with aspiration to remain on the well-guided path of plenitude and to speak the Vast in the assembly with inner heroic strength (2.28.11).
The deity: Varuṇa
- In the VedaHe is invoked as majestic, abundant, and capable of forgiving and loosening the bonds of sin when approached with sincerity.
- Cosmic functionGuardian of ṛta: maintaining cosmic regularity, moral law, and the right course of waters, heavens, and human conduct; he judges disorder and restores harmony.
- Inner significanceThe awakened conscience and inner sovereignty that perceives truth, inspires self-restraint, and grants liberation from fear, guilt, and compulsive error through alignment with ṛta.
The seer
- Gṛtsamada (Bhārgava)Bhṛgu/Bhārgava lineage (Gṛtsamada family) · A principal seer of Maṇḍala 2, renowned for hymns that combine lofty praise with intimate confession and prayer—especially to the Ādityas (Varuṇa, Mitra) and Agni—framing ṛta as both cosmic law and personal ethical discipline.
Famous verses
इदं कवेरादित्यस्य स्वराजो विश्वानि सान्त्यभ्यस्तु मह्ना । अति यो मन्द्रो यजथाय देवः सुकीर्तिं भिक्षे वरुणस्य भूरेः ॥dāmeva vatsād vi mumugdhy aṃhaḥ
bṛhad vadema vidathe suvīrāḥ
Attributes of the deity
- Samrāṭ (sovereign king)
- All-seeing, discerning truth and falsehood
- Upholder of ṛta (cosmic/moral order)
- Binder and releaser (pāśa/noose motif)
- Protector who dispels fear
- Bounteous giver of fame, prosperity, and right guidance
Also by this seer
- Major authorship within Rigveda Maṇḍala 2 (many sūktas attributed to the Gṛtsamada Bhārgavas)
- Hymns to Agni establishing the sacrificial fire as priest and messenger (Maṇḍala 2 Agni corpus)
- Hymns to the Ādityas (Varuṇa/Mitra) emphasizing truth, restraint, and protection
The rite, step by step
- Prepare the altar and kindle Agni; establish calm and truth-intent (satya-saṅkalpa).
- Recite the sukta as an invocation to Varuṇa, beginning with praise of his sovereignty and greatness.
- Offer oblations while voicing confession/prayer for release from fear and wrongdoing (anṛta/ā́gas).
- Conclude with petitions for prosperity, right guidance, and strong speech in the assembly (vidatha).
Offerings
- Ghee (ājya) into Agni
- Soma libation (where applicable)
- Water libation/ācamana symbolism (Varuṇa’s domain)
- Sacrificial cakes/oblations as per rite (puroḍāśa in formal settings)
Frequently Asked Questions
It asks Varuṇa to protect the worshipper, remove fear, loosen the bonds of wrongdoing, and keep one aligned with ṛta—the right order and truth.
The image expresses Varuṇa’s power to “unbind”: just as a calf is released from its tether, the devotee asks to be released from anguish, guilt, and the consequences of error.
Both. It is used in worship, but its language is strongly ethical and inward—Varuṇa is invoked as the all-seeing guardian of truth who corrects, forgives, and restores inner and outer harmony.
Ask anything about Sukta 28 of the Rig Veda
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.
