
Sukta 2.28
Gṛtsamada (Bhārgava)
Varuṇa (Āditya)
Triṣṭubh
ఋగ్వేదం 2.28 గృత్సమదుడు వరుణునికి అంకితంగా త్రిష్టుభ్ ఛందస్సులో రచించిన సూక్తం. ఇందులో వరుణుడు ṛta (విశ్వ మరియు నైతిక క్రమం)ను నిలబెట్టే, సార్వభౌమ ఆదిత్యుడిగా స్తుతించబడుతున్నాడు. కవి రక్షణ, సత్కీర్తి, భయం మరియు దోషాచరణ నుండి విముక్తి కోరుతూ, పాపం మరియు బాధను ‘తాడుతో కట్టిన దూడ’లాగా సడలించమని వరుణుని ప్రార్థిస్తాడు; అలాగే ఉపాసకుణ్ని సమృద్ధి మరియు సత్యానికి దారి చూపే సుశాసిత మార్గంలో నిలిపి ఉంచమని వేడుకుంటాడు.
Mantra 1
इदं कवेरादित्यस्य स्वराजो विश्वानि सान्त्यभ्यस्तु मह्ना । अति यो मन्द्रो यजथाय देवः सुकीर्तिं भिक्षे वरुणस्य भूरेः ॥
ఇది ఆదిత్యుని కవిచే పలికిన వాక్కు—స్వరాజ్ (స్వయంసామ్రాట్) యొక్కది; దీని మహిమచేత ఉన్న సమస్త శాంతులు/సమన్వయాలు అన్నీ ఆవరించబడుగాక. ‘భూరే’ (అత్యంత సమృద్ధుడు) వరుణుని నుండి నేను ‘సుకీర్తి’—శుభయశస్సు—భిక్షగా కోరుతున్నాను; ఆ ఆనందమయ దేవుడు ‘యజథాయ’ (యజ్ఞకార్యానికి) అన్ని అడ్డంకులను దాటి ముందుకు నడిపించునట్లు.
Mantra 2
तव व्रते सुभगासः स्याम स्वाध्यो वरुण तुष्टुवांसः । उपायन उषसां गोमतीनामग्नयो न जरमाणा अनु द्यून् ॥
హే వరుణా, నీ ‘వ్రత’ (ఋత-నియమం) లో మేము సుభగులమై యుందుము; ‘స్వాధ్య’ (స్వయంక్రమంలో స్థిరులు)గా నీను స్తుతించువారమగుదుము. ‘గోమతీ’ ఉషస్సులు—కిరణసంపన్నమైన ఉదయాలు—సమీపమునకు మేము చేరుదుము; అగ్నులవలె ‘అజర’ (జరలేని)వారమై దినములను అనుసరించుదుము—ఆత్మలో వృద్ధాప్యం రాకుండా.
Mantra 3
तव स्याम पुरुवीरस्य शर्मन्नुरुशंसस्य वरुण प्रणेतः । यूयं नः पुत्रा अदितेरदब्धा अभि क्षमध्वं युज्याय देवाः ॥
హే వరుణా, ‘పురువీర’ (అనేక వీరములు గలవాడా), ‘ఉరుశంస’ (విస్తృతంగా ప్రశంసింపబడినవాడా) యొక్క నేతా, నీ శరణమున మేము ఉండుదుము. అదితి యొక్క ‘అదబ్ధ’ (అప్రతారిత) పుత్రులారా, హే దేవులారా—మాపై క్షమ/అనుగ్రహము చూపి మమ్మును ధారించుడి; మా ‘యుజ్యా’ (సమ్యక్-యోగం) కొరకు మమ్మును నిలుపుడి, సత్యకార్యమున శక్తులు యుక్తమగుటకు.
Mantra 4
प्र सीमादित्यो असृजद्विधर्ताँ ऋतं सिन्धवो वरुणस्य यन्ति । न श्राम्यन्ति न वि मुचन्त्येते वयो न पप्तू रघुया परिज्मन् ॥
ఆదిత్యుడు—విధాత—వాటిని ప్రవహింపజేశాడు; నదులు ఋతంలో నడుస్తాయి, వరుణుని మార్గంలో సాగుతాయి. అవి అలసిపోవు, తమ ప్రవాహాన్ని సడలించవు; పక్షులవలె వేగంగా, పరిభ్రమణ యాత్రలో ఎగురుతాయి—చలనంలో అంతర్లీనమైన నియమం (ఋత)కు విధేయంగా.
Mantra 5
वि मच्छ्रथाय रशनामिवाग ऋध्याम ते वरुण खामृतस्य । मा तन्तुश्छेदि वयतो धियं मे मा मात्रा शार्यपसः पुर ऋतोः ॥
నన్ను విడిచిపెట్టేలా పాపాన్ని పట్టీని సడలించినట్లుగా సడలించు; హే వరుణా, ఋతసత్యపు నీ విశాల ఆకాశ-విస్తారంలో మేము అభివృద్ధి చెందుదుము. నా నేసే ధీ యొక్క తంతువు తెగకూడదు; ఋతం నెరవేరకముందే కార్యపు మాపు (మాత్రా) విరగకూడదు.
Mantra 6
अपो सु म्यक्ष वरुण भियसं मत्सम्राळृतावोऽनु मा गृभाय । दामेव वत्साद्वि मुमुग्ध्यंहो नहि त्वदारे निमिषश्चनेशे ॥
హే వరుణా, సమ్రాట్, నన్ను విడిచి భయాన్ని తొలగించు; ఋత మార్గంలో నన్ను పట్టుకోకు. తాడుతో కట్టిన దూడను విడిపించినట్లుగా, నన్ను విడిచి ‘అంహస్’—అపరాధపు వేదన—సడలించు; ఎందుకంటే నీవు లేక ఒక నిమిషమైనా బాధపడువానికి ఏ అధికారం/ఆధిపత్యం ఉండదు.
Mantra 7
मा नो वधैर्वरुण ये त इष्टावेनः कृण्वन्तमसुर भ्रीणन्ति । मा ज्योतिषः प्रवसथानि गन्म वि षू मृधः शिश्रथो जीवसे नः ॥
హే వరుణా! హే అసురా, నీ ఇష్ట-సేవలో నిమగ్నులైన వారు కర్తపై దోషారోపణ చేసినప్పుడు, మమ్మల్ని వధలతో కొట్టవద్దు. జ్యోతికి దూరమైన ఆ పరవసథానాలకు మేము వెళ్లకుండునట్లు చేయి; మా జీవనార్థం శత్రు శక్తులను పూర్తిగా సడలించి, చెదరగొట్టు.
Mantra 8
नमः पुरा ते वरुणोत नूनमुतापरं तुविजात ब्रवाम । त्वे हि कं पर्वते न श्रितान्यप्रच्युतानि दूळभ व्रतानि ॥
హే వరుణా! పూర్వకాలంలోనూ, ఇప్పుడూ, ఇకముందూ—హే తువిజాత (మహాజన్ముడా)—నీకు నమస్కారం పలుకుతున్నాను. ఎందుకంటే పర్వతంపై అచల ఆధారాలు నిలిచినట్లు, నీలో, హే దూళభ (దాటలేనివాడా), అప్రచ్యుతమైన, దృఢమైన వ్రతాలు (ఋత-నియమాలు) స్థాపితమై ఉన్నాయి.
Mantra 9
पर ऋणा सावीरध मत्कृतानि माहं राजन्नन्यकृतेन भोजम् । अव्युष्टा इन्नु भूयसीरुषास आ नो जीवान्वरुण तासु शाधि ॥
హే రాజన్ (వరుణా)! ముందుగా ఋణాలను (భారాలను) తొలగించు; తరువాత నా చేత కృతమైన దోషాలను కూడా తొలగించు; ఇతరుడు చేసిన కర్మ వల్ల నేను భోగించకుండునట్లు చేయి. మా కోసం ఉషస్సులు మరింతగా ‘అవ్యుష్టా’—అవరోధం లేనివిగా—ఉండుగాక; హే వరుణ, ఆ జాగరణాల్లో మమ్మల్ని జీవనానికి చేర్చి, సమ్యక్ సాధనలో స్థాపించు.
Mantra 10
यो मे राजन्युज्यो वा सखा वा स्वप्ने भयं भीरवे मह्यमाह । स्तेनो वा यो दिप्सति नो वृको वा त्वं तस्माद्वरुण पाह्यस्मान् ॥
హే రాజన్ వరుణా! నాకు సేవాబంధుడైనవాడైనా, స్నేహితుడైనా—స్వప్నంలోనైనా నా భీరువైన హృదయంలో భయాన్ని నింపేవాడు; మా ధనం/అంతర్ధనాన్ని దోచాలని యత్నించే దొంగ; లేదా వృక (తోడేలు) వంటి గ్రాసించే శక్తి—వాటినుండి నీవు మమ్మల్ని కాపాడు, వరుణా.
Mantra 11
माहं मघोनो वरुण प्रियस्य भूरिदाव्न आ विदं शूनमापेः । मा रायो राजन्त्सुयमादव स्थां बृहद्वदेम विदथे सुवीराः ॥
హే వరుణా! దానసమృద్ధుడైన ప్రియుడు (మఘోన) యొక్క ప్రియ సన్నిధిని నేను కోల్పోకూడదు; శూన్యత, కొరతలో పడిపోకూడదు. హే రాజన్! సుయమ (సుసంచాలిత) రయి-మార్గం నుండి నేను దిగజారకూడదు; విదథ (సభ) లో మేము బృహత్ (విశాలత/మహత్త్వం) వాక్యాన్ని పలుకుదాం, సువీర (అంతర్వీర్య) తో యుక్తులమై.
It asks Varuṇa to protect the worshipper, remove fear, loosen the bonds of wrongdoing, and keep one aligned with ṛta—the right order and truth.
The image expresses Varuṇa’s power to “unbind”: just as a calf is released from its tether, the devotee asks to be released from anguish, guilt, and the consequences of error.
Both. It is used in worship, but its language is strongly ethical and inward—Varuṇa is invoked as the all-seeing guardian of truth who corrects, forgives, and restores inner and outer harmony.
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.