
Sukta 2.28
Gṛtsamada (Bhārgava)
Varuṇa (Āditya)
Triṣṭubh
RV 2.28 ହେଉଛି ଗୃତ୍ସମଦଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ବରୁଣଙ୍କୁ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ କରି ରଚିତ ଏକ ତ୍ରିଷ୍ଟୁଭ୍ ଛନ୍ଦର ସୂକ୍ତ; ଏଠାରେ ତାଙ୍କୁ ଋତ (ବିଶ୍ୱ ଓ ନୀତିକ ଶୃଙ୍ଖଳା)କୁ ଧାରଣ କରୁଥିବା ସର୍ବଭୌମ ଆଦିତ୍ୟ ଭାବେ ସ୍ତୁତି କରାଯାଇଛି। କବି ସୁରକ୍ଷା, ସୁଖ୍ୟାତି, ଭୟ ଓ ଅପରାଧରୁ ମୁକ୍ତି ପାଇଁ ପ୍ରାର୍ଥନା କରେ; ବରୁଣଙ୍କୁ ଅନୁରୋଧ କରେ ଯେ ପାପ ଓ ଦୁଃଖକୁ “ଦୋରିରୁ ବଛୁରାକୁ ଛାଡ଼ିଦେବା ପରି” ଢିଲା କରନ୍ତୁ, ଏବଂ ଉପାସକଙ୍କୁ ସମୃଦ୍ଧି ଓ ସତ୍ୟର ସୁପଥରେ ସୁନିୟୋଜିତ ରଖନ୍ତୁ।
Mantra 1
इदं कवेरादित्यस्य स्वराजो विश्वानि सान्त्यभ्यस्तु मह्ना । अति यो मन्द्रो यजथाय देवः सुकीर्तिं भिक्षे वरुणस्य भूरेः ॥
ଏହା ଆଦିତ୍ୟଙ୍କ ସ୍ୱରାଜ ଋଷିଙ୍କ ବାଣୀ; ଏହାର ମହିମାରେ ଯେଯେ ଶାନ୍ତି/ସମନ୍ୱୟ ଅଛି, ସେସବୁକୁ ଆବୃତ କରୁ। ଆତ୍ମ-ଯଜ୍ଞ ପାଇଁ ଆନନ୍ଦମୟ ଦେବ ସମସ୍ତ ବାଧାକୁ ଅତିକ୍ରମ କରୁ—ଏହି ନିମିତ୍ତେ ମୁଁ ଭୂରି, ବହୁପ୍ରଦ ବରୁଣଙ୍କଠାରୁ ସୁକୀର୍ତ୍ତି, ଅନ୍ତର୍ଗତ ସଦ୍ନାମ, ଭିକ୍ଷାରୂପେ ଯାଚୁଛି।
Mantra 2
तव व्रते सुभगासः स्याम स्वाध्यो वरुण तुष्टुवांसः । उपायन उषसां गोमतीनामग्नयो न जरमाणा अनु द्यून् ॥
ହେ ବରୁଣ, ତୁମ ବ୍ରତରେ ଆମେ ସୁଭାଗୀ ହେଉ; ସ୍ୱାଧ୍ୟାୟୀ—ନିଜ ଶାସନରେ ସ୍ଥିର—ହୋଇ ତୁମ ସ୍ତୁତି କରୁ। ଗୋମତୀ ଉଷାମାନେ—କିରଣସମୃଦ୍ଧ ପ୍ରଭାତମାନେ—ତାଙ୍କ ନିକଟକୁ ଆମେ ଉପାୟନ ହେଉ; ଏବଂ ଅଜର ଅଗ୍ନିମାନଙ୍କ ପରି ଆତ୍ମାରେ ଜରା ନ ଧରି ଦିନମାନଙ୍କୁ ଅନୁସରଣ କରୁ।
Mantra 3
तव स्याम पुरुवीरस्य शर्मन्नुरुशंसस्य वरुण प्रणेतः । यूयं नः पुत्रा अदितेरदब्धा अभि क्षमध्वं युज्याय देवाः ॥
ହେ ବରୁଣ, ପୁରୁବୀର—ଅନେକ ବୀରମାନଙ୍କର—ଏବଂ ଉରୁଶଂସ—ବିସ୍ତୃତ ସ୍ତୁତିପ୍ରାପ୍ତ—ପ୍ରଣେତା, ତୁମ ଶର୍ମନ୍ (ଆଶ୍ରୟ)ରେ ଆମେ ରହୁ। ହେ ଦେବମାନେ, ଅଦିତିଙ୍କ ଅଦବ୍ଧ ପୁତ୍ରମାନେ, ଆମ ପ୍ରତି କ୍ଷମା/କୃପା କର; ଯୁଜ୍ୟା ପାଇଁ—ଯଥାଯୋଗ୍ୟ ଯୋଗ ପାଇଁ—ଆମକୁ ଧାରଣ କର, ଯେପରି ସତ୍ୟ କାର୍ଯ୍ୟରେ ଶକ୍ତିମାନେ ଯୁକ୍ତ ହେଉ।
Mantra 4
प्र सीमादित्यो असृजद्विधर्ताँ ऋतं सिन्धवो वरुणस्य यन्ति । न श्राम्यन्ति न वि मुचन्त्येते वयो न पप्तू रघुया परिज्मन् ॥
ବିଧାତା ଆଦିତ୍ୟ ତାଙ୍କୁ ପ୍ରେରିତ କରିଛନ୍ତି; ନଦୀମାନେ ଋତ (ସତ୍ୟ-ବ୍ୟବସ୍ଥା) ମଧ୍ୟରେ ବହେ, ସେମାନେ ବରୁଣଙ୍କ ପଥରେ ଯାଆନ୍ତି। ସେମାନେ କ୍ଳାନ୍ତ ହୁଅନ୍ତି ନାହିଁ, ନିଜ ଗତିକୁ ଛାଡ଼ନ୍ତି ନାହିଁ; ପକ୍ଷୀମାନଙ୍କ ପରି ସେମାନେ ଶୀଘ୍ର ଉଡ଼ନ୍ତି—ପରିଭ୍ରମଣ ଯାତ୍ରାରେ, ଗତିର ଭିତରେ ଥିବା ନିୟମକୁ ଅନୁସରି।
Mantra 5
वि मच्छ्रथाय रशनामिवाग ऋध्याम ते वरुण खामृतस्य । मा तन्तुश्छेदि वयतो धियं मे मा मात्रा शार्यपसः पुर ऋतोः ॥
ବେଲ୍ଟ ଢିଲା କରିବା ପରି ମୋଠାରୁ ପାପକୁ ଢିଲା କର; ହେ ବରୁଣ, ଋତର ବିଶାଳ ଆକାଶରେ ଆମେ ସମୃଦ୍ଧ ହେବାକୁ ପାରୁ। ମୋର ବୁଣୁଥିବା ଚିନ୍ତା (ଧୀ)ର ସୂତା କଟି ନଯାଉ; ଋତ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେବା ପୂର୍ବରୁ କାର୍ଯ୍ୟର ମାପ ଭାଙ୍ଗି ନଯାଉ।
Mantra 6
अपो सु म्यक्ष वरुण भियसं मत्सम्राळृतावोऽनु मा गृभाय । दामेव वत्साद्वि मुमुग्ध्यंहो नहि त्वदारे निमिषश्चनेशे ॥
ହେ ବରୁଣ, ସମ୍ରାଟ, ମୋଠାରୁ ଭୟକୁ ଦୂର କର; ଋତର ପଥରେ ମୋତେ ଧରି ନେଅନି। ଦୋରିରୁ ବଛଡ଼ାକୁ ଛାଡ଼ିଦେବା ପରି, ମୋଠାରୁ ଅଂହସ୍ (ଅପରାଧ)ର ଯନ୍ତ୍ରଣାକୁ ଢିଲା କର; କାରଣ ତୁମ ବିନା, ଏକ ନିମିଷ ପାଇଁ ମଧ୍ୟ, ଦୁଃଖିତଙ୍କର କୌଣସି ଅଧିକାର ରହେନାହିଁ।
Mantra 7
मा नो वधैर्वरुण ये त इष्टावेनः कृण्वन्तमसुर भ्रीणन्ति । मा ज्योतिषः प्रवसथानि गन्म वि षू मृधः शिश्रथो जीवसे नः ॥
ହେ ବରୁଣ, ଆମକୁ ବଧ-ପ୍ରହାରରେ ଆଘାତ କରନି—ହେ ଅସୁର, ଯେତେବେଳେ ତୋର ଇଷ୍ଟା/ସେବାରେ ଥିବା ଲୋକେ ଦୋଷକାରୀକୁ ଅଭିଯୋଗ କରନ୍ତି। ଆଲୋକରୁ ଦୂର ସେହି ପର ନିବାସସ୍ଥାନକୁ ଆମେ ଯାଉନାହିଁ; ଶତ୍ରୁବଳକୁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ଶିଥିଳ କର, ଯେପରି ଆମେ ଜୀବିପାରିବୁ।
Mantra 8
नमः पुरा ते वरुणोत नूनमुतापरं तुविजात ब्रवाम । त्वे हि कं पर्वते न श्रितान्यप्रच्युतानि दूळभ व्रतानि ॥
ହେ ବରୁଣ, ପୁରାତନ କାଳରୁ ତୋତେ ନମସ୍କାର; ଏବେ ମଧ୍ୟ, ଏବଂ ପରେ ମଧ୍ୟ, ହେ ମହାଶକ୍ତିଜାତ, ମୁଁ ତୋତେ ସ୍ତୁତିରେ କହୁଛି। କାରଣ ତୋର ଭିତରେ, ପର୍ବତରେ ଦୃଢ଼ ଭାବେ ନିହିତ ଭଳି, ଅଚ୍ୟୁତ ଓ ଦୁର୍ଲଂଘ୍ୟ ବ୍ରତ (ଋତର ନିୟମ) ସ୍ଥାପିତ ଅଛି।
Mantra 9
पर ऋणा सावीरध मत्कृतानि माहं राजन्नन्यकृतेन भोजम् । अव्युष्टा इन्नु भूयसीरुषास आ नो जीवान्वरुण तासु शाधि ॥
ମୋର କୃତ ଋଣ-ଭାରକୁ ଦୂର କର, ତାପରେ ମୋର ଦୋଷମାନଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ; ହେ ରାଜନ, ଅନ୍ୟେ କରିଥିବା କର୍ମ ପାଇଁ ମୁଁ ଭୋଗ ନ କରିଁ। ଆମ ପାଇଁ ଉଷାମାନେ (ପ୍ରଭାତମାନେ) ଆହୁରି ଅଧିକ ଅବରୋଧହୀନ ହେଉନ୍ତୁ; ହେ ବରୁଣ, ଆମକୁ ଜୀବନକୁ ନେଇଆ—ସେହି ଜାଗରଣମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଆମକୁ ଯଥାର୍ଥ ସାଧନାରେ ସ୍ଥାପିତ କର।
Mantra 10
यो मे राजन्युज्यो वा सखा वा स्वप्ने भयं भीरवे मह्यमाह । स्तेनो वा यो दिप्सति नो वृको वा त्वं तस्माद्वरुण पाह्यस्मान् ॥
ହେ ରାଜନ୍ ବରୁଣ! ମୋ ସେବାରେ ବନ୍ଧା (ୟୁଜ୍ୟ) ହେଉ କି ସଖା—ଯଦି ସେ ସ୍ୱପ୍ନରେ ମଧ୍ୟ ମୋ ଭୀରୁ ହୃଦୟରେ ଭୟ ଭରେ; କିମ୍ବା ଚୋର ଯେ ଆମ ଅନ୍ତର୍ଧନକୁ ଚୋରାଇବାକୁ ଚାହେ, କିମ୍ବା ବୃକ (ଭେଡ଼ିଆ) ପରି ଭକ୍ଷକ ଶକ୍ତି—ସେଠାରୁ ତୁମେ ଆମକୁ ରକ୍ଷା କର, ହେ ବରୁଣ; ଆମକୁ ପାଳନ କର।
Mantra 11
माहं मघोनो वरुण प्रियस्य भूरिदाव्न आ विदं शूनमापेः । मा रायो राजन्त्सुयमादव स्थां बृहद्वदेम विदथे सुवीराः ॥
ହେ ବରୁଣ! ଦାନଶୀଳ ମଘବନଙ୍କ ପ୍ରିୟ ସାନ୍ନିଧ୍ୟକୁ ମୁଁ ହରାଇ ନ ଦେଉ; ବହୁଦାତାଙ୍କୁ ପାଇ ମଧ୍ୟ ଶୂନ୍ୟତା ଓ ଅଭାବରେ ନ ପଡ଼ିଯାଉ। ହେ ରାଜନ୍! ସୁୟମ—ସୁନିୟନ୍ତ୍ରିତ—ସମୃଦ୍ଧିର ପଥରୁ ମୁଁ ଖସି ନ ପଡ଼ିଯାଉ; ସଭାରେ ଆମେ ବୃହତ୍—ବିଶାଳ ତତ୍ତ୍ୱ—ଉଚ୍ଚାରଣ କରିବା, ଅନ୍ତର୍ବୀର ଶକ୍ତି ସହିତ (ସୁବୀରାଃ)।
It asks Varuṇa to protect the worshipper, remove fear, loosen the bonds of wrongdoing, and keep one aligned with ṛta—the right order and truth.
The image expresses Varuṇa’s power to “unbind”: just as a calf is released from its tether, the devotee asks to be released from anguish, guilt, and the consequences of error.
Both. It is used in worship, but its language is strongly ethical and inward—Varuṇa is invoked as the all-seeing guardian of truth who corrects, forgives, and restores inner and outer harmony.
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free Google sign-in keeps your chat saved across web and the app.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.