Rig Veda 2.28.2: Mandala 2, Sukta 28, Mantra 2

Sukta 2.28

Rishi: Gṛtsamada (Bhārgava)

Devata: Varuṇa (with strong associative imagery of Uṣas and Agni)

Chandas: Triṣṭubh

Samhita Patha (Devanagari)

तव व्रते सुभगासः स्याम स्वाध्यो वरुण तुष्टुवांसः । उपायन उषसां गोमतीनामग्नयो न जरमाणा अनु द्यून् ॥

Sanskrit recitationRig Veda 2.28.2

Transliteration

táva vraté su-bhágāsaḥ syāma svā́dhyo varuṇa tuṣṭuvā́ṃsaḥ | upā́yana uṣásāṃ gó-matīnām agnáyo ná jaramāṇā ánu dyū́n ||

Translation

హే వరుణా, నీ ‘వ్రత’ (ఋత-నియమం) లో మేము సుభగులమై యుందుము; ‘స్వాధ్య’ (స్వయంక్రమంలో స్థిరులు)గా నీను స్తుతించువారమగుదుము. ‘గోమతీ’ ఉషస్సులు—కిరణసంపన్నమైన ఉదయాలు—సమీపమునకు మేము చేరుదుము; అగ్నులవలె ‘అజర’ (జరలేని)వారమై దినములను అనుసరించుదుము—ఆత్మలో వృద్ధాప్యం రాకుండా.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• तव: of you, your
• तव: सम्बन्ध (genitival relation)
• Type: Pronoun
• Root: त्वद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• व्रते: in (your) ordinance/vow
• व्रते: अधिकारण
• Type: Noun
• Root: व्रत (प्रातिपदिक)

• सु-भगासः: fortunate, blessed
• सु-भगासः: कर्तृ (स्याम के)
• Type: Adjective
• Root: सुभग (प्रातिपदिक; सु- + भग)

• स्याम: may we be
• स्याम: क्रिया
• Type: Verb
• Root: अस् (धातु)

• स्वाध्यः: well-disposed/obedient (to rule)
• स्वाध्यः: सम्बोधन-विशेषण
• Type: Adjective
• Root: स्वाध्य (प्रातिपदिक; सु-आ-धि/धा-य > स्वाध्य, ‘well-disposed/obedient’)

• वरुण: O Varuṇa
• वरुण: सम्बोधन
• Type: Noun (proper)
• Root: वरुण (प्रातिपदिक)

• तुष्टुवांसः: praising, having praised
• तुष्टुवांसः: कर्तृ (स्याम के)
• Type: Participle (Adjective)
• Root: तुष्टुवस् (कृदन्त-प्रातिपदिक; √स्तु ‘to praise’ with reduplication/augment तु- + स्तु, perf. act. ptc.)

• उपायनः: approaching, coming near
• उपायनः: कर्तृ/भाव (अग्नयः के विशेषण/सम्बन्ध)
• Type: Noun/Adjective
• Root: उपायन (प्रातिपदिक; उप-आ-√या/यम् ‘approach/coming’ > ‘approach, coming near’)

• उषसाम्: of the dawns
• उषसाम्: सम्बन्ध
• Type: Noun
• Root: उषस् (प्रातिपदिक)

• गोमतीनाम्: rich in cows/light (cow-possessing)
• गोमतीनाम्: सम्बन्ध
• Type: Adjective
• Root: गोमती (प्रातिपदिक; गो + मत्)

• अग्नयः: the fires (Agni-powers)
• अग्नयः: कर्तृ
• Type: Noun
• Root: अग्नि (प्रातिपदिक)

• न: like, as
• न: सम्बन्ध (उपमा)
• Type: Indeclinable
• Root: न (अव्यय)

• जरमाणाः: aging, growing old
• जरमाणाः: कर्तृ-विशेषण
• Type: Participle (Adjective)
• Root: जरमाण (कृदन्त-प्रातिपदिक; √जॄ/जर् ‘to grow old, wear’ → ‘aging’)

• अनु: along, after
• अनु: दिशा/अनुगमन
• Type: Indeclinable
• Root: अनु (अव्यय/उपसर्ग)

• द्यून्: days
• द्यून्: कर्म (अनु के)
• Type: Noun
• Root: द्यु (प्रातिपदिक)