Sukta 72

Mantra 1

नि काव्या वेधसः शश्वतस्कर्हस्ते दधानो नर्या पुरूणि । अग्निर्भुवद्रयिपती रयीणां सत्रा चक्राणो अमृतानि विश्वा ॥

శాశ్వత వేదస్ (విధాత) కవితా-ప్రేరిత కర్మలను స్థాపిస్తాడు; తన చేతిలో నరహితకరమైన అనేక శక్తులను ధరించి. అగ్ని రయి (సమృద్ధి) లకు అధిపతిగా అవుతూ, నిరంతరం మనలోని సమస్త అమృత తత్త్వాలను నిర్మిస్తూ ఉంటాడు.

Mantra 2

अस्मे वत्सं परि षन्तं न विन्दन्निच्छन्तो विश्वे अमृता अमूराः । श्रमयुवः पदव्यो धियंधास्तस्थुः पदे परमे चार्वग्नेः ॥

ఇక్కడ చుట్టూరా దాగి ఉన్న వత్సం (దూడ)ను వెదుకుతూ, మోహరహిత అమృతులు (అమరులు) అందరూ దానిని కనుగొనలేకపోయారు. శ్రమించే యువకులు—మార్గాన్వేషకులు, ధియా (ప్రజ్ఞ)ను ధరించువారు—అగ్నியின் పరమ, మనోహర పదంలో స్థిరపడ్డారు.

Mantra 3

तिस्रो यदग्ने शरदस्त्वामिच्छुचिं घृतेन शुचयः सपर्यान् । नामानि चिद्दधिरे यज्ञियान्यसूदयन्त तन्वः सुजाताः ॥

హే అగ్నీ, మూడు శరదృతువుల పాటు శుచిజనులు నిన్ను—శుచిని—వెదికి, ఘృతంతో శుచిభావంతో నిన్ను సేవించారు. యజ్ఞీయ నామాలను కూడా వారు స్థాపించారు; సుజాత తను (శక్తిమయ దేహాలు)లను మేల్కొలిపి కార్యప్రవృత్తిలో నడిపించారు.

Mantra 4

आ रोदसी बृहती वेविदानाः प्र रुद्रिया जभ्रिरे यज्ञियासः । विदन्मर्तो नेमधिता चिकित्वानग्निं पदे परमे तस्थिवांसम् ॥

జ్ఞానంతో మేల్కొన్న రెండు విశాల రోదసీ (ద్యావా-పృథివీ) వైపు యజ్ఞీయులు రుద్రియ శక్తిని స్పష్టంగా ముందుకు తెచ్చారు. ప్రమాణాన్ని దృఢంగా స్థాపించిన, తెలిసిన మర్త్యుడు పరమ పదంలో స్థితమైన అగ్నిని గుర్తించి కనుగొన్నాడు.

Mantra 5

संजानाना उप सीदन्नभिज्ञु पत्नीवन्तो नमस्यं नमस्यन् । रिरिक्वांसस्तन्वः कृण्वत स्वाः सखा सख्युर्निमिषि रक्षमाणाः ॥

ఒకే బోధలో ఏకమై వారు అభిజ్ఞుడు—అంతరంగ జ్ఞాత—సన్నిధికి వచ్చి కూర్చున్నారు. తమ తమ శక్తిరూప పత్నులతో యుక్తులై, నమస్యమైనదానికి నమస్కరిస్తూ వంగారు. నిర్దోషులై, శుద్ధులై, తమ తమ దేహాలను తమ నిజస్వరూపంగా మలిచారు—అంతర్విజాగృతి యొక్క ఒక నిమిషంలో సఖుడు సఖుని రక్షించాడు.

Mantra 6

त्रिः सप्त यद्गुह्यानि त्वे इत्पदाविदन्निहिता यज्ञियासः । तेभी रक्षन्ते अमृतं सजोषाः पशूञ्च स्थातॄञ्चरथं च पाहि ॥

త్రిః-సప్త—ఇరవై ఒకటి—గుహ్య తత్త్వాలు నీలోనే నిహితమై ఉన్నప్పుడు, యజ్ఞీయులు పాదచిహ్నాల ద్వారా వాటిని కనుగొన్నారు. వాటి ద్వారానే, ఏకసమంగా, వారు అమృతాన్ని రక్షిస్తారు. నీవు కూడా మా పశువులను, మా స్థిర ఆధారాలను, మరియు యాత్రలోని రథం—గతిని—రక్షించుము.

Mantra 7

विद्वाँ अग्ने वयुनानि क्षितीनां व्यानुषक्छुरुधो जीवसे धाः । अन्तर्विद्वाँ अध्वनो देवयानानतन्द्रो दूतो अभवो हविर्वाट् ॥

అగ్నీ, మానవ నివాసాల వయునాలు—వ్యవస్థలు—నీవు ఎరుగుదువు; జీవనార్థం నీవు తంతు-తంతువుగా విస్తరించి, విశాల ద్వారాలను క్రమంగా స్థాపించితివి. దేవయాన మార్గాలను అంతరంగంగా తెలిసినవాడవై, అలసటలేని నీవు దూతవై నిలిచితివి—హవిర్వాట్, హవిస్-ప్రేరణను మోసేవాడు.

Mantra 8

स्वाध्यो दिव आ सप्त यह्वी रायो दुरो व्यृतज्ञा अजानन् । विदद्गव्यं सरमा दृळ्हमूर्वं येना नु कं मानुषी भोजते विट् ॥

స్వాధీనంగా, దివ్యలోకం నుండి వచ్చిన ఏడు యహ్వీలు (మహాశక్తులు) రుత-జ్ఞానాన్ని ధరించి ‘రాయః’ (సమృద్ధి) ద్వారాలను తెలుసుకొని విస్తారంగా తెరిచాయి. సరమా ‘గవ్య’ (గో-ధనం/ప్రకాశ-సంపద) దృఢమైన ఆవరణాన్ని—ప్రకాశపు బలమైన కంచెను—కనుగొంది; దాని ద్వారానే ఇప్పుడు మానవ సమాజం తన భాగమైన భోగం, పోషణను పొందుతుంది.

Mantra 9

आ ये विश्वा स्वपत्यानि तस्थुः कृण्वानासो अमृतत्वाय गातुम् । मह्ना महद्भिः पृथिवी वि तस्थे माता पुत्रैरदितिर्धायसे वेः ॥

సర్వ శ్రేష్ఠ ‘స్వపత్య’ (శుభ-ఉద్భవాలు/కల్యాణ స్థితులు)లను స్థాపించిన వారు అమృతత్వానికి మార్గాన్ని నిర్మించారు. వారి మహత్త్వంతో భూమి విస్తరించి స్థిరపడింది; తల్లి అదితి తన కుమారులతో కలిసి, మనలోని లోకాలను ధారించి పోషించే కార్యంలో ప్రవేశించింది.

Mantra 10

अधि श्रियं नि दधुश्चारुमस्मिन्दिवो यदक्षी अमृता अकृण्वन् । अध क्षरन्ति सिन्धवो न सृष्टाः प्र नीचीरग्ने अरुषीरजानन् ॥

వారు ఈ సత్త్వంలో మనోహరమైన ‘శ్రీ’ని దృఢంగా స్థాపించారు; అమృతులు దివ్యంలోని రెండు నేత్రాలను నిర్మించినప్పుడు. అప్పుడు నదులు విడిచిపెట్టబడినట్లుగా ప్రవహించాయి—హే అగ్నీ—క్రిందికి అరుṇ (ఎర్రని) ప్రవాహాలు వెలుగులోకి వచ్చి తెలిసినవయ్యాయి.