Sukta 72

Mantra 1

नि काव्या वेधसः शश्वतस्कर्हस्ते दधानो नर्या पुरूणि । अग्निर्भुवद्रयिपती रयीणां सत्रा चक्राणो अमृतानि विश्वा ॥

ଶାଶ୍ୱତ ବେଧସ (ବିଧାତା) କାବ୍ୟପ୍ରେରିତ କର୍ମମାନଙ୍କୁ ସ୍ଥାପନ କରନ୍ତି; ନିଜ ହସ୍ତରେ ମାନବହିତକର ଅନେକ ଶକ୍ତି ଧାରଣ କରନ୍ତି। ଅଗ୍ନି ରୟି (ସମୃଦ୍ଧି)ର ପତି, ରୟୀଣାମ୍ ଅଧିପତି ହୁଅନ୍ତି—ସତତ ସମସ୍ତ ଅମୃତ ତତ୍ତ୍ୱକୁ ଗଢ଼ି ଚାଲନ୍ତି।

Mantra 2

अस्मे वत्सं परि षन्तं न विन्दन्निच्छन्तो विश्वे अमृता अमूराः । श्रमयुवः पदव्यो धियंधास्तस्थुः पदे परमे चार्वग्नेः ॥

ଏଠାରେ ଖୋଜୁଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ମୋହହୀନ ସମସ୍ତ ଅମୃତମାନେ—ଚାରିଦିଗରେ ଲୁଚିଥିବା ବତ୍ସକୁ ମିଳେଇ ପାରିଲେ ନାହିଁ। ଶ୍ରମରେ ଯୁବ ହୋଇଥିବା, ପଥ-ଖୋଜି, ଧୀ (ପ୍ରଜ୍ଞା)କୁ ଧାରଣ କରୁଥିବାମାନେ—ଅଗ୍ନିଙ୍କ ପରମ, ରମ୍ୟ ପଦରେ ଦଢ଼ ହୋଇ ଦାଁଡ଼ାଇ ରହିଲେ।

Mantra 3

तिस्रो यदग्ने शरदस्त्वामिच्छुचिं घृतेन शुचयः सपर्यान् । नामानि चिद्दधिरे यज्ञियान्यसूदयन्त तन्वः सुजाताः ॥

ହେ ଅଗ୍ନେ, ତିନି ଶରଦୃତୁ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଶୁଚିଜନମାନେ ତୁମକୁ ଖୋଜିଲେ; ଶୁଚିମାନେ ଘୃତଦ୍ୱାରା ତୁମର ସେବା-ଉପାସନା କଲେ। ଯଜ୍ଞଯୋଗ୍ୟ ନାମମାନଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ସେମାନେ ସ୍ଥାପନ କଲେ; ଏବଂ ସୁଜାତ ଶକ୍ତି-ଦେହ (ତନୁ)ମାନଙ୍କୁ ଜାଗ୍ରତ କରି କ୍ରିୟାରେ ପ୍ରବୃତ୍ତ କଲେ।

Mantra 4

आ रोदसी बृहती वेविदानाः प्र रुद्रिया जभ्रिरे यज्ञियासः । विदन्मर्तो नेमधिता चिकित्वानग्निं पदे परमे तस्थिवांसम् ॥

ଜ୍ଞାନରେ ଜାଗ୍ରତ ହୋଇଥିବା ଦୁଇ ବିଶାଳ ଲୋକ—ରୋଦସୀ—ପାଖକୁ ଯଜ୍ଞୀୟମାନେ ରୁଦ୍ରିୟ ଶକ୍ତିକୁ ଆଗକୁ ଆଣିଲେ। ମାପକୁ ଦୃଢ଼ଭାବେ ସ୍ଥାପନ କରୁଥିବା, ଜ୍ଞାନୀ ମର୍ତ୍ୟ—ପରମ ପଦରେ ଦଣ୍ଡାୟମାନ ଅଗ୍ନିଙ୍କୁ ଆବିଷ୍କାର କଲା।

Mantra 5

संजानाना उप सीदन्नभिज्ञु पत्नीवन्तो नमस्यं नमस्यन् । रिरिक्वांसस्तन्वः कृण्वत स्वाः सखा सख्युर्निमिषि रक्षमाणाः ॥

ଏକ ମନୋବୋଧରେ ସଂଯୁକ୍ତ ହୋଇ ସେମାନେ ଅଭିଜ୍ଞ—ଅନ୍ତରଙ୍ଗ ଜ୍ଞାତାଙ୍କ ନିକଟେ ଉପବେଶନ କଲେ; ନିଜ ସହଚରୀ ଶକ୍ତିମାନଙ୍କ ସହିତ ସମ୍ପନ୍ନ ହୋଇ, ନମସ୍ୟ—ପୂଜ୍ୟଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କରିଲେ। ନିର୍ଦୋଷ ଓ ପବିତ୍ର ହୋଇ, ସେମାନେ ନିଜ ତନୁକୁ ସ୍ୱସ୍ୱରୂପରେ ଗଢ଼ିଲେ—ନିମିଷ, ଅନ୍ତର୍ଜାଗୃତିର କ୍ଷଣରେ, ସଖା ସଖାକୁ ରକ୍ଷା କରେ।

Mantra 6

त्रिः सप्त यद्गुह्यानि त्वे इत्पदाविदन्निहिता यज्ञियासः । तेभी रक्षन्ते अमृतं सजोषाः पशूञ्च स्थातॄञ्चरथं च पाहि ॥

ଯେତେବେଳେ ତ୍ରିଃସପ୍ତ—ତିନିଥର ସାତ—ଗୁହ୍ୟ ବସ୍ତୁ ତୁମ ଭିତରେ ନିହିତ ହେଲା, ସେତେବେଳେ ଯଜ୍ଞିୟମାନେ ପଦଚିହ୍ନ (ପଦାବି) ଦ୍ୱାରା ସେଗୁଡ଼ିକୁ ଅବିଷ୍କାର କଲେ। ସେଗୁଡ଼ିକ ଦ୍ୱାରା, ଏକମନେ, ସେମାନେ ଅମୃତକୁ ରକ୍ଷା କରନ୍ତି; ତୁମେ ମଧ୍ୟ ଆମର ବୃଦ୍ଧିଶକ୍ତି, ସ୍ଥିର ଆଧାର (ସ୍ଥାତୃ), ଏବଂ ଯାତ୍ରାର ରଥ—ଗତିକୁ ପାଳନ-ରକ୍ଷା କର।

Mantra 7

विद्वाँ अग्ने वयुनानि क्षितीनां व्यानुषक्छुरुधो जीवसे धाः । अन्तर्विद्वाँ अध्वनो देवयानानतन्द्रो दूतो अभवो हविर्वाट् ॥

ହେ ଅଗ୍ନି, ମନୁଷ୍ୟବାସମାନଙ୍କର ବୟୁନା—କାର୍ଯ୍ୟବିଧି—ଜାଣି, ଆମ ଜୀବନ ପାଇଁ ବିଶାଳ ଦ୍ୱାରମାନଙ୍କୁ ସୂତ୍ରେ-ସୂତ୍ରେ ସୁସଜ୍ଜିତ କଲୁ। ଦେବୟାନ ପଥମାନଙ୍କୁ ଅନ୍ତରେ ଜାଣି, ଅତନ୍ଦ୍ର—ଅବିଶ୍ରମ—ତୁମେ ଦୂତ ହେଲ; ହବିର୍ୱାଟ୍—ହବିଷର ବାହକ ହେଲ।

Mantra 8

स्वाध्यो दिव आ सप्त यह्वी रायो दुरो व्यृतज्ञा अजानन् । विदद्गव्यं सरमा दृळ्हमूर्वं येना नु कं मानुषी भोजते विट् ॥

ସ୍ୱାଧୀନ (ସ୍ୱାଧ୍ୟ) ହୋଇ, ଦ୍ୟୌଲୋକରୁ ଆସିଥିବା ସାତ ଯହ୍ୱୀ—ମହାଶକ୍ତିଶାଳୀ—ସତ୍ୟକୁ ଜାଣି ରାୟ (ସମୃଦ୍ଧି)ର ଦ୍ୱାରଗୁଡ଼ିକୁ ବିସ୍ତୃତ ଭାବେ ଖୋଲିଦେଲେ। ସରମା ଗବ୍ୟ/ପ୍ରକାଶର ଦୃଢ଼ ଆବରଣ (ଊର୍ବ)କୁ ଖୋଜି ପାଇଲା; ଯାହା ଦ୍ୱାରା ଏବେ ମାନବ ସମୁଦାୟ ନିଜ ଅଂଶ—ଭୋଗ ଓ ଦ୍ରବ୍ୟ—ପାଉଛି।

Mantra 9

आ ये विश्वा स्वपत्यानि तस्थुः कृण्वानासो अमृतत्वाय गातुम् । मह्ना महद्भिः पृथिवी वि तस्थे माता पुत्रैरदितिर्धायसे वेः ॥

ଯେମାନେ ସମସ୍ତ ଶୁଭ ସ୍ୱପତ୍ୟ (ଉତ୍ତମ ସ୍ଥାପନା/ସିଦ୍ଧି) ସ୍ଥାପନ କରି, ଅମୃତତ୍ୱ ପାଇଁ ପଥ ଗଢ଼ିଲେ—ତାଙ୍କର ମହତ୍ତ୍ୱରେ ପୃଥିବୀ ବିସ୍ତୃତ ଭାବେ ଦଢ଼ ହୋଇ ଦାଁଡ଼ାଇଲା। ମାତା ଅଦିତି ପୁତ୍ରମାନଙ୍କ ସହ ଧାରଣ-ପୋଷଣର କର୍ମରେ ପ୍ରବୃତ୍ତ ହୋଇ, ଆମ ଭିତରର ଲୋକମାନଙ୍କୁ ଧରି ପୋଷଣ କରନ୍ତି।

Mantra 10

अधि श्रियं नि दधुश्चारुमस्मिन्दिवो यदक्षी अमृता अकृण्वन् । अध क्षरन्ति सिन्धवो न सृष्टाः प्र नीचीरग्ने अरुषीरजानन् ॥

ଏହି ସତ୍ତାରେ ସେମାନେ ମନୋହର ଶ୍ରୀ (ଶୋଭା-ତେଜ)କୁ ଦୃଢ଼ଭାବେ ସ୍ଥାପନ କଲେ, ଯେତେବେଳେ ଅମୃତମାନେ ଦ୍ୟୌର ଦୁଇ ଅକ୍ଷୀ (ଚକ୍ଷୁ) ଗଢ଼ିଲେ। ତା’ପରେ ସିନ୍ଧୁମାନେ ଯେନେ ମୁକ୍ତ ହୋଇଥିବା ପରି ବହିଲେ—ହେ ଅଗ୍ନି—ନିମ୍ନଦିଗକୁ ଅରୁଷୀ (ରକ୍ତିମ) ଧାରାମାନେ ପ୍ରକଟ ହୋଇ ଜ୍ଞାନରେ ଆସିଲେ।