Sukta 72

Mantra 1

नि काव्या वेधसः शश्वतस्कर्हस्ते दधानो नर्या पुरूणि । अग्निर्भुवद्रयिपती रयीणां सत्रा चक्राणो अमृतानि विश्वा ॥

Bhagwan hamesha se apni kalaa se duniya banate aa rahe hain. Unke haath mein bohot taqat hai jo insaan ka kaam aasan karti hai. Agni ab dhan aur samriddhi ka malik ban gaya hai. Woh lagatar woh sab cheezein bana raha hai jo kabhi khatam nahi hoti.

Mantra 2

अस्मे वत्सं परि षन्तं न विन्दन्निच्छन्तो विश्वे अमृता अमूराः । श्रमयुवः पदव्यो धियंधास्तस्थुः पदे परमे चार्वग्नेः ॥

Yahan sab devta ek bacche ko dhoond rahe the jo chupa hua tha. Lekin woh use nahi mila. Yeh woh log hain jo mehnat karte hain, raaste dhundhte hain, aur soch samajh ke kaam karte hain. Woh sab Agni ke sabse unche aur sundar sthaan par khade ho gaye.

Mantra 3

तिस्रो यदग्ने शरदस्त्वामिच्छुचिं घृतेन शुचयः सपर्यान् । नामानि चिद्दधिरे यज्ञियान्यसूदयन्त तन्वः सुजाताः ॥

Teen saal tak saaf dil wale log Agni ko dhoondhte rahe. Unhone use ghee se puja kiya. Phir unhone yagya ke liye sahi naam bhi rakhe. Unke shareer jaag uthhe aur taqat se bhar gaye.

Mantra 4

आ रोदसी बृहती वेविदानाः प्र रुद्रिया जभ्रिरे यज्ञियासः । विदन्मर्तो नेमधिता चिकित्वानग्निं पदे परमे तस्थिवांसम् ॥

Gyaan pa ke yeh log dono duniya tak pahunche. Unhone Rudra ki taqat ko aage badhaya. Ek insaan jo sab samajhta tha, usne Agni ko dekha. Agni sabse unche sthaan par khada tha.

Mantra 5

संजानाना उप सीदन्नभिज्ञु पत्नीवन्तो नमस्यं नमस्यन् । रिरिक्वांसस्तन्वः कृण्वत स्वाः सखा सख्युर्निमिषि रक्षमाणाः ॥

Sab milkar ek hi soch ke saath baithe. Unke paas apni taqat thi, woh jaise unki saathi ho. Unhone jhuk ke pranam kiya. Apne aap ko saaf karke, apne shareer ko sahi shape mein laye. Ek dost dusre dost ki hifazat kar raha tha.

Mantra 6

त्रिः सप्त यद्गुह्यानि त्वे इत्पदाविदन्निहिता यज्ञियासः । तेभी रक्षन्ते अमृतं सजोषाः पशूञ्च स्थातॄञ्चरथं च पाहि ॥

Jab teesath gupt cheezein tumhare andar rakh di gayi, yagya karne walon ne unhe step by step dhundh liya. Un cheezon se woh sab milkar amrit ki raksha karte hain. Agni, tum bhi hamare paisa, hamare ghar aur hamare safar ki raksha karo.

Mantra 7

विद्वाँ अग्ने वयुनानि क्षितीनां व्यानुषक्छुरुधो जीवसे धाः । अन्तर्विद्वाँ अध्वनो देवयानानतन्द्रो दूतो अभवो हविर्वाट् ॥

Agni, tum logon ke ghar ka poora scene jaante ho. Tum hamare jeene ke liye raaste sahi kar dete ho. Bhagwan tak jaane wale raaste tum andar se jaante ho. Tum thake nahi, bhagwan ka paigam lekar yagya ki saman lekar chalte ho.

Mantra 8

स्वाध्यो दिव आ सप्त यह्वी रायो दुरो व्यृतज्ञा अजानन् । विदद्गव्यं सरमा दृळ्हमूर्वं येना नु कं मानुषी भोजते विट् ॥

Aasman se saat log aaye the khud pe control karke. Unhone dhan ki duniya ke darwaze khol diye kyunki unke paas sach tha. Sarama naam ki ek ne chamak ki duniya dhundh li. Usse ab logon ko sukh milta hai aur paisa milta hai.

Mantra 9

आ ये विश्वा स्वपत्यानि तस्थुः कृण्वानासो अमृतत्वाय गातुम् । मह्ना महद्भिः पृथिवी वि तस्थे माता पुत्रैरदितिर्धायसे वेः ॥

Jin logon ne acche kaam shuru kiye, woh amrit tak pahunchne ka raasta bana rahe the. Unki wajah se dharti badi ho gayi. Maa Aditi apne beton ke saath duniya ko sambhalne lagi.

Mantra 10

अधि श्रियं नि दधुश्चारुमस्मिन्दिवो यदक्षी अमृता अकृण्वन् । अध क्षरन्ति सिन्धवो न सृष्टाः प्र नीचीरग्ने अरुषीरजानन् ॥

Jab devataon ne aasman ki aankhein banayi, tab usme chamak aa gayi. Nadiyan aise bahne lagi jaise kisi ne unhe chhod diya ho. Agni, laal paani neeche ki taraf jaanne laga.