Rig Veda 1.72.4: Mandala 1, Sukta 72, Mantra 4

Sukta 1.72

Rishi: Parāśara Śāktya

Devata: Agni (with Rudra-force as auxiliary transformative energy)

Chandas: Triṣṭubh

Samhita Patha (Devanagari)

आ रोदसी बृहती वेविदानाः प्र रुद्रिया जभ्रिरे यज्ञियासः । विदन्मर्तो नेमधिता चिकित्वानग्निं पदे परमे तस्थिवांसम् ॥

Transliteration

ā ródasī bṛhatī́ vevidānā́ḥ prá rudriyā́ jabhrire yajñiyā́saḥ | vidán márto nemadhitā́ cikitvān agníṃ padé paramé tasthivā́ṃsam ||

Translation

జ్ఞానంతో మేల్కొన్న రెండు విశాల రోదసీ (ద్యావా-పృథివీ) వైపు యజ్ఞీయులు రుద్రియ శక్తిని స్పష్టంగా ముందుకు తెచ్చారు. ప్రమాణాన్ని దృఢంగా స్థాపించిన, తెలిసిన మర్త్యుడు పరమ పదంలో స్థితమైన అగ్నిని గుర్తించి కనుగొన్నాడు.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• आ: towards; unto
• आ: —
• Type: Indeclinable
• Root: आ (upasarga)

• रोदसी: the two worlds (Heaven and Earth)
• रोदसी: Kartā
• Type: Noun
• Root: रोदसी (प्रातिपदिक; dual of रोदस्)

• बृहती: great, lofty
• बृहती: Kartā (agreeing adjective)
• Type: Adjective
• Root: बृहती (प्रातिपदिक; from बृहत्)

• वेविदानाः: having found/attained; having come to know
• वेविदानाः: Kartā (agreeing participle)
• Type: Participle
• Root: √विद् (विदँ ‘to know/find’) → वेविदान (intensive/perfect participial base)

• प्र: forth; forward
• प्र: —
• Type: Indeclinable
• Root: प्र (upasarga)

• रुद्रियाः: Rudra-like; belonging to Rudra (the Maruts)
• रुद्रियाः: Kartā
• Type: Adjective/Noun
• Root: रुद्रिय (प्रातिपदिक; from रुद्र)

• जभ्रिरे: they have brought; they bore
• जभ्रिरे: —
• Type: Verb
• Root: √भृ (भृञ् ‘to bear, bring’) with reduplication (perfect)

• यज्ञियासः: worthy of sacrifice; fit for worship
• यज्ञियासः: Kartā (agreeing adjective)
• Type: Adjective
• Root: यज्ञिय (प्रातिपदिक; from यज्ञ)

• विदन्: he knew; he found out
• विदन्: —
• Type: Verb
• Root: √विद् (विदँ ‘to know’)

• मर्तः: a mortal
• मर्तः: Kartā
• Type: Noun
• Root: मर्त (प्रातिपदिक)

• नेमधिता: well-established; duly set/ordered
• नेमधिता: Kartā (agreeing adjective)
• Type: Adjective
• Root: नेमधित (प्रातिपदिक; Vedic, ‘one who has set/placed/assigned’)

• चिकित्वान्: wise; discerning
• चिकित्वान्: Kartā (agreeing participle)
• Type: Participle
• Root: √चित् (चिती ‘to perceive, notice, understand’) → चिकित्वांस् (perfect participle)

• अग्निम्: Agni (fire)
• अग्निम्: Karma
• Type: Noun
• Root: अग्नि (प्रातिपदिक)

• पदे: in the place/footstep
• पदे: Adhikaraṇa
• Type: Noun
• Root: पद (प्रातिपदिक)

• परमे: highest; supreme
• परमे: Adhikaraṇa (agreeing adjective)
• Type: Adjective
• Root: परम (प्रातिपदिक)

• तस्थिवांसम्: standing; having taken his stand
• तस्थिवांसम्: Karma (agreeing participle with अग्निम्)
• Type: Participle
• Root: √स्था (ष्ठा ‘to stand’) → तस्थिवांस् (perfect participle)