Sukta 73

Mantra 1

रयिर्न यः पितृवित्तो वयोधाः सुप्रणीतिश्चिकितुषो न शासुः । स्योनशीरतिथिर्न प्रीणानो होतेव सद्म विधतो वि तारीत् ॥

పితృసంపదవలె సుఅర్జితమైన ‘రయి’ అయిన ఆయన మా ‘వయ’ (వృద్ధి/బలం) ను ధరిస్తాడు; ‘సు-ప్రణీతి’ (శ్రేష్ఠ మార్గనిర్దేశం) తో వివేకులను శాసించి బోధిస్తాడు. ‘స్యోన’ (సుఖద) అతిథిలా ప్రీతిని కలిగించి తృప్తిపరుస్తాడు; ‘హోతా’ వలె యజమాని యొక్క ‘సద్మ’ (గృహం/ఆశ్రయం) ను విధాతకై విస్తరింపజేస్తాడు.

Mantra 2

देवो न यः सविता सत्यमन्मा क्रत्वा निपाति वृजनानि विश्वा । पुरुप्रशस्तो अमतिर्न सत्य आत्मेव शेवो दिधिषाय्यो भूत् ॥

సత్యమనస్సుగల దేవ సవితా వలె, ఆయన ‘క్రతు’ (సంకల్పం/శక్తి) తో సమస్త ‘వ్రజన’ (వంకరలు/వికృతులు) ను ఆపి సరిచేస్తాడు. బహుప్రశస్తుడైన ఆయన అసత్య ‘అమతి’ (కుటిలబుద్ధి) కాదు—సత్యమే; ఆత్మవలె ‘శేవ’ (కల్యాణకారి) గా దృఢంగా ధారించదగినవాడవుతాడు.

Mantra 3

देवो न यः पृथिवीं विश्वधाया उपक्षेति हितमित्रो न राजा । पुरःसदः शर्मसदो न वीरा अनवद्या पतिजुष्टेव नारी ॥

దేవుడివలె ఆయన సర్వాధారమైన భూమిపై నివసిస్తాడు—‘హితమిత్ర’ (హితకర మిత్రుడు) వలె, రాజువలె సఖ్యసంధులతో సమరసంగా. ఆయన ‘పురఃసద్’ (అగ్రాసీనుడు), ‘శర్మసద్’ (శాంతిలో ఆసీనుడు), వీరులవలె; అనవద్యుడు, భర్తకు ప్రియమైన భార్యవలె.

Mantra 4

तं त्वा नरो दम आ नित्यमिद्धमग्ने सचन्त क्षितिषु ध्रुवासु । अधि द्युम्नं नि दधुर्भूर्यस्मिन्भवा विश्वायुर्धरुणो रयीणाम् ॥

హే అగ్నీ, నిన్ను—మనుష్యులు గృహంలో నిత్యం ప్రజ్వలింపజేసి, స్థిర నివాసాలలో ఎల్లప్పుడూ సమీపించే నిన్నే—నీ మీద వారు విస్తారమైన ప్రకాశమయ ద్యుమ్నాన్ని స్థాపిస్తారు. మా కోసం నీవు ‘విశ్వ-ఆయుః’ (సర్వజీవన) ధారకుడవై, రయి (సంపదలు) యొక్క దృఢ ఆధారమవు.

Mantra 5

वि पृक्षो अग्ने मघवानो अश्युर्वि सूरयो ददतो विश्वमायुः । सनेम वाजं समिथेष्वर्यो भागं देवेषु श्रवसे दधानाः ॥

హే అగ్నీ, దానశీల మఘవానులు మరియు అన్వేషకులు ముందుకు సాగనివ్వు; ప్రకాశవంతులైన ‘సూరయః’ (ఋషులు) సమస్త ఆయుష్కాలమంతా దానాన్ని విస్తరింపజేయనివ్వు. సమరాలలో మేము ‘వాజం’ (బలం/విజయ-సంపద) గెలుచుకొందుము; ‘ఆర్య’ భావం (ఉన్నత ఆకాంక్ష) దేవులలో తన భాగాన్ని ధరించి, ‘శ్రవస్’ (యశస్సు)ను స్థాపించుగాక.

Mantra 6

ऋतस्य हि धेनवो वावशानाः स्मदूध्नीः पीपयन्त द्युभक्ताः । परावतः सुमतिं भिक्षमाणा वि सिन्धवः समया सस्रुरद्रिम् ॥

ఎందుకంటే ఋతస్య (Ṛta) ధేనువులు ఆనందంతో మ్రోగుతూ, మా కోసం తమ ఉద్ధులను నింపుతాయి—‘ద్యుభక్త’ (ప్రకాశ-భాగాలు)ను పంచుతూ. ‘పరావత్’ (దూరపార) నుండి ‘సుమతి’ (సద్బుద్ధి)ని యాచిస్తూ, నదులు విడివిడిగా కూడా, కలిసికూడా ప్రవహించి, ‘అద్రి’ (అవరోధ-శిల)ను ఛేదిస్తూ సాగుతాయి.

Mantra 7

त्वे अग्ने सुमतिं भिक्षमाणा दिवि श्रवो दधिरे यज्ञियासः । नक्ता च चक्रुरुषसा विरूपे कृष्णं च वर्णमरुणं च सं धुः ॥

అగ్నీ! సుమతి (సద్బుద్ధి) కోరుతూ యజ్ఞీయులు దివిలో తమ శ్రవః (యశస్సు/కీర్తి) స్థాపిస్తారు. భిన్నరూపాలైన రాత్రి మరియు ఉష—ఇద్దరూ కలిసి కృష్ణవర్ణం మరియు అరుణవర్ణాన్ని క్రమంగా నిలిపారు; అంధకారం మరియు ప్రకాశం తమ తమ వరుసలో నియమితమయ్యాయి.

Mantra 8

यान्राये मर्तान्त्सुषूदो अग्ने ते स्याम मघवानो वयं च । छायेव विश्वं भुवनं सिसक्ष्यापप्रिवान्रोदसी अन्तरिक्षम् ॥

అగ్నీ, సుషూద (సుప్రేరకుడా)! నీవు రాయి (సమృద్ధి) వైపు నడిపించే మర్త్యులలో మేమూ ఆ మఘవానులు (దానశీలులు) కావాలని. నీడవలె నీవు సమస్త భువనాన్ని ఆలింగనం చేయుము; మా అంతరంలో రోదసీ (ద్యావా-పృథివీ) మరియు అంతరిక్షాన్ని నింపుము.

Mantra 9

अर्वद्भिरग्ने अर्वतो नृभिर्नॄन्वीरैर्वीरान्वनुयामा त्वोताः । ईशानासः पितृवित्तस्य रायो वि सूरयः शतहिमा नो अश्युः ॥

అగ్నీ! అశ్వాలతో, వేగవంతమైన శక్తులతో; నరులతో, వీరబలాలతో—నీ రక్షణలో మేము వీరులతో వీరులను జయించుదుము. పితృవిత్త (పితరులచే పొందిన) రాయి (సంపద) యొక్క అధిపతులమై, మా కొరకు సూరయః (దీప్త ఋషులు) శతగుణ ప్రమాణాలలో ప్రయత్నించుగాక.

Mantra 10

एता ते अग्न उचथानि वेधो जुष्टानि सन्तु मनसे हृदे च । शकेम रायः सुधुरो यमं तेऽधि श्रवो देवभक्तं दधानाः ॥

హే వేదస్ అగ్నీ! నీకు అర్పించే ఈ స్తుతివచనాలు మనసుకూ హృదయానికీ ప్రీతికరమగునుగాక. సమృద్ధి యొక్క యమం అయిన నీ సుయోజిత నియమ-పాలనను మేము ధరించి నడిపించగలుగుదుము; మరియు దైవభాగంలో స్థాపితమైన దేవభక్త (దేవదత్త) శ్రవస్—యశస్సు/కీర్తి—మాపై అధిష్ఠాపించుదుము.