Rig Veda 1.63.6: Mandala 1, Sukta 63, Mantra 6

Sukta 1.63

Rishi: Gotama Rāhūgaṇa

Devata: Indra

Chandas: Triṣṭubh

Samhita Patha (Devanagari)

त्वां ह त्यदिन्द्रार्णसातौ स्वर्मीळ्हे नर आजा हवन्ते । तव स्वधाव इयमा समर्य ऊतिर्वाजेष्वतसाय्या भूत् ॥

Sanskrit recitationRig Veda 1.63.6

Transliteration

tvā́ṃ ha tyád indrā́rṇa-sātau svàr-mīḷhe nára ā́jā havante | táva svadhāva iyám ā́ sa-maryé ūtír vā́jeṣv atasā́yyā bhūt ||

Translation

ఓ ఇంద్రా! శక్తి-ప్రవాహాన్ని గెలుచుకోవడంలో, స్వర్‌ (ప్రకాశలోకం) పొందడంలో, మనుష్యులు యుద్ధంలో నిన్ను పిలుస్తారు. ఓ స్వధావన్‌ (స్వశక్తిసంపన్నుడా)! సమర-సమ్ముఖంలో నీ ఈ సహాయం సమీపించుగాక; వాజాలలో (బల-సమృద్ధుల్లో) అజేయంగా, అప్రతిహతంగా నిలవుగాక.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• त्वाम्: you (as the one addressed/aimed at)
• त्वाम्: कर्म
• Type: Pronoun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• ह: indeed, surely
• ह: —
• Type: Indeclinable
• Root: ह (निपात)

• त्यत्: that (very one/that thing)
• त्यत्: कर्म (सम्बन्धेन: त्वाम्…त्यत् = ‘that you’/‘that (one)’)
• Type: Pronoun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• इन्द्र: O Indra
• इन्द्र: सम्बोधन
• Type: Noun
• Root: इन्द्र (प्रातिपदिक)

• अर्णसातौ: in the winning of the flood/stream (in battle)
• अर्णसातौ: अधिकारण
• Type: Noun
• Root: अर्णसाति (प्रातिपदिक; अर्णस् + साति)

• स्वर्मीळ्हे: in the heaven-winning (contest), in the prize-winning
• स्वर्मीळ्हे: अधिकारण
• Type: Adjective
• Root: स्वर्मीळ्ह (प्रातिपदिक; स्वः + मीळ्ह ‘पुरस्कृत/प्रशस्त’)

• नरः: men, heroes
• नरः: कर्तृ
• Type: Noun
• Root: नर (प्रातिपदिक)

• आ: towards, hither (in invocation)
• आ: —
• Type: Indeclinable
• Root: आ (उपसर्ग/अव्यय)

• जाः: the born ones, folk
• जाः: कर्तृ (नरः…जाः = ‘men, the born/people’)
• Type: Noun
• Root: जा (प्रातिपदिक; ‘जात/जन’ अर्थे, RV-प्रयोगः)

• हवन्ते: they call, invoke
• हवन्ते: क्रिया
• Type: Verb
• Root: ह्वे (धातु)

• तव: of you, your
• तव: सम्बन्ध
• Type: Pronoun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• स्वधावः: O self-empowered one, possessing svadhā
• स्वधावः: सम्बोधन/कर्तृ-विशेषण
• Type: Adjective
• Root: स्वधावन् (प्रातिपदिक; स्वधा + वन्)

• इयम्: this
• इयम्: कर्तृ
• Type: Pronoun
• Root: इदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• आ: unto, towards
• आ: —
• Type: Indeclinable
• Root: आ (उपसर्ग/अव्यय)

• समर्यः: battle, warlike encounter (or battle-host)
• समर्यः: कर्तृ (इयम्…समर्यः = ‘this battle/warrior-host’)
• Type: Noun
• Root: समर्य (प्रातिपदिक; ‘समर’ सम्बन्धी)

• ऊतिः: help, aid
• ऊतिः: कर्तृ
• Type: Noun
• Root: ऊति (प्रातिपदिक)

• वाजेषु: in contests/prize-races, in battles for booty
• वाजेषु: अधिकारण
• Type: Noun
• Root: वाज (प्रातिपदिक)

• अतसाय्या: unfailing, not-to-be-overcome
• अतसाय्या: कर्तृ-विशेषण
• Type: Adjective
• Root: अतसाय्य (प्रातिपदिक; न-उपसर्ग-भावः ‘अ-’ + तसाय्य/तस ‘क्षय/क्षति’ धात्वर्थ-सम्बन्धः; RV-विशेषण)

• भूत्: has become, came to be
• भूत्: क्रिया
• Type: Verb
• Root: भू (धातु)