Sukta 63
Sukta 1.63
Gotama Rāhūgaṇa (traditional attribution for RV 1.63)
Indra
Triṣṭubh
ଏହି ତ୍ରିଷ୍ଟୁଭ୍ ଛନ୍ଦର ସୂକ୍ତ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ “ମହାନ୍” ଭାବେ ସ୍ତୁତି କରେ—ଯାହାଙ୍କ ପରାକ୍ରମ ଦ୍ୟାଉ ଓ ପୃଥିବୀକୁ ସ୍ଥିର କରେ, ଏବଂ ଯାହାଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ପର୍ବତମାନେ ମଧ୍ୟ ଭୟଭକ୍ତିରେ ଅଚଳ ହୋଇ ଦଢ଼ ରହେ। ଏହା ତାଙ୍କୁ ପ୍ରାର୍ଥନା କରେ ଯେ ସେ ଉପାସକମାନଙ୍କୁ ଶତ୍ରୁତାପୂର୍ଣ୍ଣ ଶକ୍ତିମାନଙ୍କୁ ଠାରୁ ରକ୍ଷା କରନ୍ତୁ, ପ୍ରତିରୋଧକୁ ଭାଙ୍ଗନ୍ତୁ, ଏବଂ ସୁଗଠିତ ବଳ, ବିଜୟ, ଓ ପ୍ରେରିତ ଧନ-ସମୃଦ୍ଧି ଦାନ କରନ୍ତୁ—ବିଶେଷକରି ପ୍ରଭାତବେଳେ ଗୋତମମାନଙ୍କ ବ୍ରହ୍ମନ୍ (ପବିତ୍ର ଉଚ୍ଚାରଣ) ଦ୍ୱାରା।
Mantras
Mantra 1
त्वं महाँ इन्द्र यो ह शुष्मैर्द्यावा जज्ञानः पृथिवी अमे धाः । यद्ध ते विश्वा गिरयश्चिदभ्वा भिया दृळ्हासः किरणा नैजन् ॥
ହେ ଇନ୍ଦ୍ର, ତୁମେ ମହାନ—ନିଜ ଶୌର୍ୟବଳରେ, ଦ୍ୟାବା ଓ ପୃଥିବୀ ସହ ଜନ୍ମିତ ହୋଇ, ସେମାନଙ୍କୁ ଯଥୋଚିତ ମାପରେ ସ୍ଥାପିତ କରିଥିଲ। ଯେତେବେଳେ ତୁମ ଭୟରେ ଅତିବିଶାଳ, ଦୃଢ଼ଭାବେ ନିହିତ ସମସ୍ତ ପର୍ବତମାନେ ମଧ୍ୟ ଚଳିଲେ ନାହିଁ—ଯେପରି କିରଣମାନେ ନିଜ ପଥରେ ସ୍ଥିର ରହେ।
Mantra 2
आ यद्धरी इन्द्र विव्रता वेरा ते वज्रं जरिता बाह्वोर्धात् । येनाविहर्यतक्रतो अमित्रान्पुर इष्णासि पुरुहूत पूर्वीः ॥
ହେ ଇନ୍ଦ୍ର, ଯେତେବେଳେ ତୁମର ଦୁଇ ଦୀପ୍ତିମାନ ହରି (ଅଶ୍ୱ), ବିଶାଳ ଗତିରେ ବିଚରଣକାରୀ, ସମୀପକୁ ଆସନ୍ତି, ସେତେବେଳେ ସ୍ତୋତା ତୁମ ବଜ୍ରକୁ ତୁମ ବାହୁମାନଙ୍କରେ ସ୍ଥାପନ କରେ। ସେହି ବଜ୍ରଦ୍ୱାରା, ହେ ଅଚଳ ସଙ୍କଳ୍ପବାନ, ହେ ପୁରୁହୂତ, ତୁମେ ଶତ୍ରୁଶକ୍ତିମାନଙ୍କ ଉପରେ ଧାଇଯାଇ ଅନେକ ପ୍ରାଚୀନ ପୁର (ଦୁର୍ଗ)କୁ ଭେଦିଦେଉଛ।
Mantra 3
त्वं सत्य इन्द्र धृष्णुरेतान्त्वमृभुक्षा नर्यस्त्वं षाट् । त्वं शुष्णं वृजने पृक्ष आणौ यूने कुत्साय द्युमते सचाहन् ॥
ହେ ଇନ୍ଦ୍ର, ତୁମେ ସତ୍ୟ; ଏହି କାର୍ଯ୍ୟମାନେରେ ତୁମେ ଧୃଷ୍ଣୁ—ସାହସୀ। ତୁମେ ଋଭୁକ୍ଷ—କୌଶଳର ଅଧିପତି; ତୁମେ ନର୍ୟ—ବୀର; ତୁମେ ଷାଟ୍—ବିଜୟୀ। ଯୁଦ୍ଧର ସଂଘର୍ଷରେ, ଆକ୍ରମଣର ଘର୍ଷଣରେ, ଯୁବ ଓ ଦୀପ୍ତିମାନ କୁତ୍ସ ସହ ଏକାତ୍ମ ହୋଇ ତୁମେ ଶୁଷ୍ଣକୁ ପ୍ରହାର କରି ପତିତ କଲ—ଯେପରି ଦ୍ୟୁମନ୍ତ, ପ୍ରକାଶବାହୀ ଶକ୍ତି ପ୍ରବଳ ରହେ।
Mantra 4
त्वं ह त्यदिन्द्र चोदीः सखा वृत्रं यद्वज्रिन्वृषकर्मन्नुभ्नाः । यद्ध शूर वृषमणः पराचैर्वि दस्यूँर्योनावकृतो वृथाषाट् ॥
ହେ ଇନ୍ଦ୍ର, ତୁମେ ନିଶ୍ଚୟ ଉତ୍ପ୍ରେରକ ହେଲ; ହେ ବଜ୍ରଧାରୀ, ମହାକର୍ମା, ଯେତେବେଳେ ତୁମେ ବୃତ୍ରକୁ ପ୍ରହାର କରି ପତିତ କଲ, ସେତେବେଳେ ତୁମ ସହଚର-ଶକ୍ତି ଜାଗ୍ରତ ହେଲା। ହେ ଶୂର, ବଳର ଆନନ୍ଦରେ ପ୍ରବଳ, ଯେତେବେଳେ ତୁମେ ଦସ୍ୟୁମାନଙ୍କୁ ଛିଟାଇ ଦୂରେ ହଂକାଇଲ ଏବଂ ସେମାନଙ୍କୁ ଅନ୍ଧକାରର ଗର୍ଭରେ ନିକ୍ଷେପ କଲ—ଅସତ୍ୟ ଉପରେ ବିଜୟୀ ହୋଇ।
Mantra 5
त्वं ह त्यदिन्द्रारिषण्यन्दृळ्हस्य चिन्मर्तानामजुष्टौ । व्यस्मदा काष्ठा अर्वते वर्घनेव वज्रिञ्छ्नथिह्यमित्रान् ॥
ହେ ଇନ୍ଦ୍ର, ତୁମେ ନିଶ୍ଚୟ ଆମକୁ ଅନିଷ୍ଟରୁ ରକ୍ଷା କର—ସମ୍ମତି ନଦେଇଥିବା ମର୍ତ୍ୟମାନଙ୍କର କଠୋର, ଅଡ଼ିଗ ପ୍ରତିରୋଧ ବିରୁଦ୍ଧରେ ମଧ୍ୟ। ଆମଠାରୁ ଶତ୍ରୁର ସୀମା-ବନ୍ଧନକୁ ଦୂରେ ହଂକାଇଦିଅ। ହେ ବଜ୍ରଧାରୀ, ହଥୌଡ଼ା ପରି, ଆମ ଅଗ୍ରଗତି ପାଇଁ ଶତ୍ରୁମାନଙ୍କୁ ଚୁର୍ଣ୍ଣ କର।
Mantra 6
त्वां ह त्यदिन्द्रार्णसातौ स्वर्मीळ्हे नर आजा हवन्ते । तव स्वधाव इयमा समर्य ऊतिर्वाजेष्वतसाय्या भूत् ॥
ହେ ଇନ୍ଦ୍ର, ଶକ୍ତିମାନଙ୍କର ପ୍ରବାହକୁ ଜିତିବାରେ, ଦୀପ୍ତିମୟ ଲୋକକୁ ଲାଭ କରିବାରେ, ଯୁଦ୍ଧରେ ମନୁଷ୍ୟମାନେ ତୁମକୁ ହିଁ ଆହ୍ୱାନ କରନ୍ତି। ହେ ସ୍ୱଧାବାନ, ଏହି ତୁମ ସହାୟତା ସମରେ ସନ୍ନିକଟ ହୋଇ, ବଳର ସମୃଦ୍ଧିମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଅପ୍ରତିହତ ହେଉ।
Mantra 7
त्वं ह त्यदिन्द्र सप्त युध्यन्पुरो वज्रिन्पुरुकुत्साय दर्दः । बर्हिर्न यत्सुदासे वृथा वर्गंहो राजन्वरिवः पूरवे कः ॥
ହେ ଇନ୍ଦ୍ର, ବଜ୍ରଧାରୀ! ତୁମେ ଯୁଦ୍ଧ କରି ପୁରୁକୁତ୍ସ ପାଇଁ ସାତଟି ପୁର (ଦୁର୍ଗ) ଭାଙ୍ଗିଦେଲ। ଏବଂ ଯେତେବେଳେ ତୁମେ ସୁଦାସ ପାଇଁ—ବର୍ହିସ ପରି ବିସ୍ତୃତ ପବିତ୍ର ଆସନ ସଦୃଶ—ଅନ୍ୟାୟ ଦମନର ବିରୋଧରେ ମୁକ୍ତ ପଥ ଖୋଲିଦେଲ, ହେ ରାଜନ, ପୂରୁକୁ ଏପରି ବିଶାଳ ଅବକାଶ ଆଉ କିଏ ଦେଇପାରିବ?
Mantra 8
त्वं त्यां न इन्द्र देव चित्रामिषमापो न पीपयः परिज्मन् । यया शूर प्रत्यस्मभ्यं यंसि त्मनमूर्जं न विश्वध क्षरध्यै ॥
ହେ ଦେବ ଇନ୍ଦ୍ର! ତୁମେ ଆମ ପାଇଁ ସେଇ ଚିତ୍ରା—ବିବିଧ ଓ ଦୀପ୍ତିମାନ—ଇଷ୍ (ପୋଷକ ପ୍ରେରଣା/ଆହାର) କୁ, ପରିଜ୍ମନ ଜଗତକୁ ଜଳ ଯେପରି ପୋଷେ, ସେପରି ପୋଷ କର। ଯାହାଦ୍ୱାରା, ହେ ଶୂର, ତୁମେ ଆମ ପ୍ରତି ମୁହଁ ଫେରାଅ ଏବଂ ଆମ ତ୍ମନକୁ—ଊର୍ଜାର ସର୍ବବ୍ୟାପୀ ଧାରା ପରି—ସମସ୍ତ ଦିଗରେ ବହିବାକୁ କର, ସର୍ବତ୍ର କ୍ଷରିବା ପାଇଁ।
Mantra 9
अकारि त इन्द्र गोतमेभिर्ब्रह्माण्योक्ता नमसा हरिभ्याम् । सुपेशसं वाजमा भरा नः प्रातर्मक्षू धियावसुर्जगम्यात् ॥
ହେ ଇନ୍ଦ୍ର! ଗୋତମମାନେ ତୁମ ପାଇଁ ବ୍ରହ୍ମାଣି (ଶକ୍ତିବଚନ) ରଚି, ନମସ୍କାର ସହ ହରିଭ୍ୟାମ୍ (ତୁମ ଦୀପ୍ତ ଅଶ୍ୱଯୁଗଳ) ପାଇଁ ଉଚ୍ଚାରଣ କରିଛନ୍ତି। ଆମ ପାଇଁ ସୁପେଶସ—ସୁଘଟିତ—ବାଜ (ବିଜୟବଳ/ସମୃଦ୍ଧି) ଆଣିଦିଅ; ଏବଂ ପ୍ରାତଃକାଳେ ଧିୟାବସୁ—ପ୍ରେରିତ ଧିର ଧନ—ଶୀଘ୍ର ଆସିପହଞ୍ଚୁ।
Frequently Asked Questions
It praises Indra’s overwhelming power—how he stabilizes the world—and asks him to protect the worshippers, remove hostile obstacles, and grant strength and victory.
It is a poetic way to show Indra’s supreme authority: even the firmest things in nature are steady and restrained under the awe of his power.
The closing verse asks Indra to bring well-shaped vāja (effective strength/prize) and to let inspired wealth of thought and insight come quickly in the morning.
Ask anything about Sukta 63 of the Rig Veda
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.