Sukta 63
Sukta 1.63
Gotama Rāhūgaṇa (traditional attribution for RV 1.63)
Indra
Triṣṭubh
এই ত্ৰিষ্টুভ্ ছন্দৰ সূক্তত ইন্দ্ৰক “মহান” বুলি প্ৰশংসা কৰা হৈছে—যাঁৰ পৰাক্ৰমে দ্যৌ আৰু পৃথিৱী স্থিৰ থাকে, আৰু যাঁৰ সন্মুখত পৰ্বতমালাও ভয়-ভক্তিত অচল হৈ দৃঢ়ভাৱে থিয় দিয়ে। সূক্তখনে তেওঁক প্ৰাৰ্থনা কৰে যাতে তেওঁ উপাসকসকলক বৈৰী শক্তিৰ পৰা ৰক্ষা কৰে, প্ৰতিবাধা ভাঙি পেলায়, আৰু সুগঠিত বল, বিজয়, আৰু প্ৰেৰিত ধন-সম্পদ দান কৰে—বিশেষকৈ প্ৰভাতবেলাত গৌতমসকলৰ ব্ৰহ্মণ (পবিত্ৰ উচ্চাৰণ)ৰ দ্বাৰা।
Mantras
Mantra 1
त्वं महाँ इन्द्र यो ह शुष्मैर्द्यावा जज्ञानः पृथिवी अमे धाः । यद्ध ते विश्वा गिरयश्चिदभ्वा भिया दृळ्हासः किरणा नैजन् ॥
তুমি মহামহিম, হে ইন্দ্ৰ—যি তোমাৰ শৌৰ্য্য-শক্তিৰে, দ্যৌ আৰু পৃথিৱীৰ সৈতে জন্ম লৈ, সিহঁতক নিজ নিজ মাপ-মৰ্যাদাত স্থাপন কৰিলা। যেতিয়া তোমাৰ ভয়-ভক্তিৰে দৃঢ়ভাৱে স্থিত, বিশাল পৰ্বতসমূহো নচলিল—যেন ৰশ্মিসমূহ নিজৰ গতিপথত স্থিৰ থাকে।
Mantra 2
आ यद्धरी इन्द्र विव्रता वेरा ते वज्रं जरिता बाह्वोर्धात् । येनाविहर्यतक्रतो अमित्रान्पुर इष्णासि पुरुहूत पूर्वीः ॥
যেতিয়া তোমাৰ দুটা দীপ্ত হৰী, হে ইন্দ্ৰ, বিস্তৃতপথে বিচৰণ কৰি ওচৰলৈ আহে, তেতিয়া গায়কে তোমাৰ বজ্ৰক তোমাৰ বাহুত স্থাপন কৰে। সেই বজ্ৰে, হে অদম্য সংকল্প, তুমি শত্রু-শক্তিৰ ওপৰত ধাৱমান হৈ বহু প্ৰাচীন দুৰ্গ ভাঙি পেলোৱা—হে বহুবাৰ আহ্বানিত।
Mantra 3
त्वं सत्य इन्द्र धृष्णुरेतान्त्वमृभुक्षा नर्यस्त्वं षाट् । त्वं शुष्णं वृजने पृक्ष आणौ यूने कुत्साय द्युमते सचाहन् ॥
তুমি সত্য, হে ইন্দ্ৰ—এই কৰ্মসমূহত তুমি ধৃষ্ট; তুমি ঋভু-দক্ষতাৰ অধিপতি, বীৰ, বিজয়ী। তুমি শুষ্ণক যুদ্ধৰ সংঘাতে, আঘাতৰ মুখামুখিত, যুৱ আৰু দ্যুতিমান কুত্সৰ সৈতে একেলগে বধ কৰিলা—যাতে দ্যুতিধাৰী শক্তি জয়ী হয়।
Mantra 4
त्वं ह त्यदिन्द्र चोदीः सखा वृत्रं यद्वज्रिन्वृषकर्मन्नुभ्नाः । यद्ध शूर वृषमणः पराचैर्वि दस्यूँर्योनावकृतो वृथाषाट् ॥
তুমি নিশ্চয়, হে ইন্দ্ৰ, সখা-শক্তিক উদ্দীপিত কৰিলা—হে বজ্ৰধাৰী, মহাকৰ্মা—যেতিয়া তুমি বৃত্ৰক আঘাতে নত কৰিলা। যেতিয়া, হে শূৰ, বল-আনন্দে দৃঢ়, তুমি দস্যুসকলক দূৰলৈ ছিটকাই দিলে আৰু অন্ধকাৰৰ গৰ্ভত নিক্ষেপ কৰিলা—মিথ্যাৰ ওপৰত বিজয়ী।
Mantra 5
त्वं ह त्यदिन्द्रारिषण्यन्दृळ्हस्य चिन्मर्तानामजुष्टौ । व्यस्मदा काष्ठा अर्वते वर्घनेव वज्रिञ्छ्नथिह्यमित्रान् ॥
তুমি নিশ্চয়, হে ইন্দ্ৰ, অকল্যাণৰ পৰা আমাক ৰক্ষা কৰোঁতা—মৰ্ত্যসকলৰ কঠোৰ প্ৰতিবন্ধকতাতো, যিসকলে সন্মতি নেদিয়ে—আমাৰ পৰা বৈৰী সীমা-বন্ধন দূৰ কৰিলা। হাতুৰীৰ দৰে, হে বজ্ৰধাৰী, আমাৰ অগ্ৰগতিৰ নিমিত্তে শত্রুসকলক চূর্ণ কৰ।
Mantra 6
त्वां ह त्यदिन्द्रार्णसातौ स्वर्मीळ्हे नर आजा हवन्ते । तव स्वधाव इयमा समर्य ऊतिर्वाजेष्वतसाय्या भूत् ॥
তোমাকেই নিশ্চয়, হে ইন্দ্ৰ, শক্তিৰ স্ৰোত জয় কৰোঁতে, স্বৰ-লোক লাভ কৰোঁতে, নৰসকলে যুদ্ধত আহ্বান কৰে। হে স্বধাৱান, এই তোমাৰ সহায় সমৰত ওচৰলৈ আহক, আৰু বীৰ্যৰ পূৰ্ণতাত অপ্রতিহত হোৱক।
Mantra 7
त्वं ह त्यदिन्द्र सप्त युध्यन्पुरो वज्रिन्पुरुकुत्साय दर्दः । बर्हिर्न यत्सुदासे वृथा वर्गंहो राजन्वरिवः पूरवे कः ॥
তুমি নিশ্চয়, হে ইন্দ্ৰ, যুদ্ধৰত বজ্ৰধাৰী, পুৰুকুৎসাৰ বাবে সাতটা দুৰ্গ ভাঙি পেলালাঁ। আৰু যেতিয়া—বিছোৱা বৰ্হিৰ দৰে বিস্তৃত—হে ৰাজন, তুমি সুদাসৰ বাবে অন্যায় দমন-অংহসৰ বিপক্ষে মুক্ত পথ মুকলি কৰিলা, তেতিয়া পুৰুৰ বাবে এনে বিস্তৃত অৱকাশ (ৱৰিবঃ) দান কৰিবলৈ আৰু কোন আছে?
Mantra 8
त्वं त्यां न इन्द्र देव चित्रामिषमापो न पीपयः परिज्मन् । यया शूर प्रत्यस्मभ्यं यंसि त्मनमूर्जं न विश्वध क्षरध्यै ॥
তুমি, হে দেব ইন্দ্ৰ, আমাৰ বাবে সেই বিচিত্ৰ, দীপ্ত ইষা/ইষম্ পোষণ কৰাঁ—যেনে জলসমূহে পৰিজ্মন (চক্ৰাকাৰ জগত) পোষণ কৰে। যাৰ দ্বাৰা, হে শূৰ, তুমি আমাৰ ফালে মুখ ঘূৰাই দিয়া, আৰু আমাৰ ত্মন (সত্তা)ক বিশ্বধাৰা শক্তিৰ স্ৰোত যেন সকলোফালে ক্ষৰিত হ’বলৈ দিয়া।
Mantra 9
अकारि त इन्द्र गोतमेभिर्ब्रह्माण्योक्ता नमसा हरिभ्याम् । सुपेशसं वाजमा भरा नः प्रातर्मक्षू धियावसुर्जगम्यात् ॥
হে ইন্দ্ৰ, গৌতমসকলে তোমাৰ বাবে ব্ৰহ্মাণি (স্তোত্ৰ-শক্তিবচন) ৰচনা কৰি, হৰিভ্যাম্ (তোমাৰ দীপ্ত অশ্বযুগল)ৰ উদ্দেশে নমস্কাৰে উচ্চাৰণ কৰিলে। আমাৰ বাবে সুপেশস (সু-গঠিত) বাজ (বল/বিজয়) আন; আৰু প্ৰাতে, ধিয়াবসু (প্ৰজ্ঞাৰ ধন) ধনৱান জন যেন শীঘ্ৰ আহে।
Inside Sukta 63
How it unfolds
- Where it opens
Indra is hailed as the Great One whose innate force sets heaven and earth in right measure and commands awe even from the mountains.
- Development
The praise turns from cosmic stature to lived need: Indra is asked to guard the community against harm, resistance, and hostile constraints that block progress.
- Climax
A direct, martial petition: like a hammer, the vajra-bearer is urged to smash enemies and clear the way for onward movement and victory.
- Where it settles
The Gotamas seal the hymn with brahman spoken in reverence to Indra’s Hari steeds, requesting well-formed strength (vāja) and swift arrival of inspired wealth at dawn.
The deity: Indra
- In the VedaIndra is the mighty wielder of the vajra (thunderbolt), a heroic protector and champion of the worshipper, praised for irresistible strength, mastery in battle, and the power that steadies the worlds.
- Cosmic functionHe upholds cosmic order by overcoming obstructive forces, releasing vitality and movement, and ensuring the stability and workable measure of heaven and earth for life and ritual to proceed.
- Inner significanceIndra signifies the awakened will and courageous intelligence that breaks inner obstruction (fear, inertia, hostility), protects the seeker, and brings clarity, energy, and victorious momentum to right action.
The seer
- Gotama RāhūgaṇaGotama (Gautama) gotra; Gotamas (family of seers) · A Gotama family ṛṣi traditionally linked with early Maṇḍala 1 Indra hymns, noted for forceful praise (stuti) that blends cosmological framing (heaven–earth set in measure) with practical petitions for protection and victory.
Famous verses
त्वं म॒हाँ इ॑न्द्र (tvaṃ mahān indra)त्वं ह त्यदिन्द्रारिषण्यन्दृळ्हस्य चिन्मर्तानामजुष्टौ । व्यस्मदा काष्ठा अर्वते वर्घनेव वज्रिञ्छ्नथिह्यमित्रान् ॥अका॑रि त इन्द्र गोतमेभिः (akāri ta indra gotamebhiḥ)Attributes of the deity
- Mahān (the Great One)
- Vajrin (wielder of the thunderbolt)
- Protector from harm (ariṣaṇyan)
- World-stabilizer (heaven and earth set in measure)
- Enemy-smasher and remover of obstacles
- Bestower of vāja (strength, prize, victory)
- Associated with the Hari steeds (haribhyām)
Also by this seer
- Indra-stutis in the Gotama corpus of Maṇḍala 1 (traditional family attribution across several adjacent sūktas)
- Gotama family participation in composing and transmitting brahman-style hymns used in Soma and Agni rites (śrauta tradition, family attribution)
The rite, step by step
- Prepare the sacred space and kindled fire; establish intention for protection and victory.
- Recite the hymn as stuti to Indra, emphasizing his cosmic might and protective power.
- Make offerings while voicing petitions: removal of hostile boundaries, smashing of enemies/obstacles, and granting of vāja.
- Conclude with a closing salutation and request for inspired wealth (dhiyā-vasu) to arrive swiftly, especially at dawn.
Offerings
- Soma libation (where applicable in śrauta context)
- Ghee (ājya) into Agni as carrier
- Oblations accompanied by namas (reverent salutations)
Frequently Asked Questions
It praises Indra’s overwhelming power—how he stabilizes the world—and asks him to protect the worshippers, remove hostile obstacles, and grant strength and victory.
It is a poetic way to show Indra’s supreme authority: even the firmest things in nature are steady and restrained under the awe of his power.
The closing verse asks Indra to bring well-shaped vāja (effective strength/prize) and to let inspired wealth of thought and insight come quickly in the morning.
Ask anything about Sukta 63 of the Rig Veda
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.
