Opening the text

Sukta 1.114
Hiraṇyastūpa Āṅgirasa (traditional for RV 1.114)
Rudra
Jagatī
ఋగ్వేదం 1.114 రుద్రునికి చేసిన ప్రార్థన—అతడు మహాబలవంతుడు, భయంకరుడైనప్పటికీ అత్యంత ఉపకారకుడు—అతని శక్తి హానికన్నా చికిత్స, శ్రేయస్సు వైపు మళ్లాలని కోరుతుంది. ఈ సూక్తం సమస్త సమాజానికి శాంతి, సంపూర్ణతను యాచిస్తుంది: మనుషులు (రెండు కాళ్లవారు), పశువులు/గోవులు (నాలుగు కాళ్లవారు), అలాగే నివాసస్థలపు పోషణ, సంతానం, క్షేమం కోసం. చివరలో రక్షణాత్మక ఆహ్వానం ఉంది; మరుతులతో కూడిన రుద్రుడు పిలుపు వినాలని ప్రార్థించి, ఇతర విశ్వశక్తులు కూడా ఆ వరాన్ని నిలబెట్టాలని కోరుతుంది.
Mantra 1
इमा रुद्राय तवसे कपर्दिने क्षयद्वीराय प्र भरामहे मतीः । यथा शमसद्द्विपदे चतुष्पदे विश्वं पुष्टं ग्रामे अस्मिन्ननातुरम् ॥
ఈ ‘మతులు’ (చింతన-ఆహుతులు) మేము రుద్రునికి అర్పిస్తూ ముందుకు తెస్తున్నాము—బలవంతుడు, కపర్దిన్, క్షయద్వీర (వీరబలసంపన్న నివాసాధిపతి); ద్విపదులకు, చతుష్పదులకు శాంతి కలుగునట్లు, ఈ గ్రామంలో సమస్త పుష్టి అఖండంగా, అనాతురంగా ఉండుగాక.
Mantra 2
मृळा नो रुद्रोत नो मयस्कृधि क्षयद्वीराय नमसा विधेम ते । यच्छं च योश्च मनुरायेजे पिता तदश्याम तव रुद्र प्रणीतिषु ॥
ఓ రుద్రా! మాపై కరుణ చూపుము; మాకు ఆనందమయమైన క్షేమాన్ని కలుగజేయుము. వీరసంపన్న నివాసాధిపతీ! నమస్కారంతో మేము నీకు సేవా-ఉపాసన చేస్తాము. మా తండ్రి మనువు యజ్ఞం ద్వారా కోరిన ఆ శాంతి, ఆ మంగళం—ఓ రుద్రా! నీ ప్రణీతుల్లో/నడిపింపుల్లో మేము దానిని పొందుదుము గాక.
Mantra 3
अश्याम ते सुमतिं देवयज्यया क्षयद्वीरस्य तव रुद्र मीढ्वः । सुम्नायन्निद्विशो अस्माकमा चरारिष्टवीरा जुहवाम ते हविः ॥
ఓ రుద్రా, మీఢ్వ (ఉదార దాత), వీరసంపన్న నివాసాధిపతీ! దేవయజ్య (దేవారాధన యజ్ఞం) ద్వారా మేము నీ సుమతి/సదనుగ్రహాన్ని పొందుదుము గాక. నీ కృపను కోరుతూ మా గోత్రాల వద్దకు నిజంగా రమ్ము. అరిష్టవీరులమై (వీరబలం క్షతం కాకుండా), హవితో మేము నిన్ను ఆహ్వానిస్తున్నాము.
Mantra 4
त्वेषं वयं रुद्रं यज्ञसाधं वङ्कुं कविमवसे नि ह्वयामहे । आरे अस्मद्दैव्यं हेळो अस्यतु सुमतिमिद्वयमस्या वृणीमहे ॥
మేము తీవ్రుడైన రుద్రుని—యజ్ఞసాధకుని, వంకు (అంతర్ముఖ/వక్రగామి), కవిని—సహాయార్థం అంతరంగం నుండి పిలుస్తాము. అతని దైవిక హేళ (కోపం) మాకు దూరంగా తొలగిపోవుగాక; అతని సుమతి (ప్రకాశమయమైన సదనుగ్రహం)నే మేము ఎంచుకొని స్వీకరిస్తాము.
Mantra 5
दिवो वराहमरुषं कपर्दिनं त्वेषं रूपं नमसा नि ह्वयामहे । हस्ते बिभ्रद्भेषजा वार्याणि शर्म वर्म च्छर्दिरस्मभ्यं यंसत् ॥
నమస్కారంతో మేము ఆ తేజోమయ రూపాన్ని ఆహ్వానిస్తున్నాము—దివ్య రుద్రుని, అరుణవర్ణ వరాహుని, జటాధారిని. చేతిలో శ్రేష్ఠ భేషజాలు (ఔషధాలు) ధరించినవాడు, మాకు శరణం, కవచం, మరియు రక్షణావరణాన్ని ప్రసాదించుగాక.
Mantra 6
इदं पित्रे मरुतामुच्यते वचः स्वादोः स्वादीयो रुद्राय वर्धनम् । रास्वा च नो अमृत मर्तभोजनं त्मने तोकाय तनयाय मृळ ॥
ఈ వాక్యం మరుతుల పితరునికి ఉచ్ఛరించబడుతోంది—మధురానికన్నా మధురమైనది, రుద్రునికి బలవర్ధకం. హే అమృతా (అమరా), మర్త్యులు పొందే పోషణాన్ని మాకూ ప్రసాదించు; మా స్వస్వరూపానికి, మా బిడ్డకు, మా సంతతి-పరంపరకు కరుణ చూపు.
Mantra 7
मा नो महान्तमुत मा नो अर्भकं मा न उक्षन्तमुत मा न उक्षितम् । मा नो वधीः पितरं मोत मातरं मा नः प्रियास्तन्वो रुद्र रीरिषः ॥
మా మహత్తర బలాన్ని కూల్చవద్దు; మా చిన్న ఆరంభాన్నీ కాదు. పెరుగుతున్నదాన్నీ కొట్టవద్దు; పెరిగినదాన్నీ కాదు. మా తండ్రిని వధించవద్దు; మా తల్లినీ కాదు. హే రుద్రా, మా ప్రియమైన దేహాలను గాయపరచవద్దు.
Mantra 8
मा नस्तोके तनये मा न आयौ मा नो गोषु मा नो अश्वेषु रीरिषः । वीरान्मा नो रुद्र भामितो वधीर्हविष्मन्तः सदमित्त्वा हवामहे ॥
ఓ రుద్రా! మా చిన్నబిడ్డలోను మా సంతానంలోను మాకు హాని చేయకు; మా ప్రాణంలోను హాని చేయకు. మా గోవుల్లోను మా అశ్వాల్లోను మాకు క్షతి కలగనీయకు. కోపంతో ఉన్నప్పటికీ మా వీరులను వధించకు; హవిస్సు ధరించిన మేము నిన్ను ఎల్లప్పుడూ ఆహ్వానిస్తున్నాము.
Mantra 9
उप ते स्तोमान्पशुपा इवाकरं रास्वा पितर्मरुतां सुम्नमस्मे । भद्रा हि ते सुमतिर्मृळयत्तमाथा वयमव इत्ते वृणीमहे ॥
నీ దగ్గరకు నేను స్తోత్రాలను తెచ్చాను—మందను దాని కాపరికి తీసుకువెళ్లినట్లు. ఓ మరుతుల తండ్రీ! మాకు నీ కల్యాణకరమైన సుమ్నం (అనుగ్రహం) ప్రసాదించు. ఎందుకంటే నీ సుమతి నిజంగా శుభకరమైనది, అత్యంత కరుణామయమైనది; అందుకే నీ రక్షణనే మేము ఎంచుకుంటాము.
Mantra 10
आरे ते गोघ्नमुत पूरुषघ्नं क्षयद्वीर सुम्नमस्मे ते अस्तु । मृळा च नो अधि च ब्रूहि देवाधा च नः शर्म यच्छ द्विबर्हाः ॥
నీ నుండి దూరంగా ఉండుగాక గోఘ్నమూ పురుషఘ్నమూ—మా సంపద-సమృద్ధి, మానవబల నాశనం. ఓ క్షయద్వీరా! నీ సుమ్నం (అనుగ్రహం) మాతో ఉండుగాక. మాపై కరుణ చూపి, పై నుండి మాతో పలుకు, ఓ దేవా; ఆపై మాకు శాంతి మరియు ఆశ్రయం ప్రసాదించు, ఓ ద్విబర్హా (ద్వివిధ ఆధారముగలవాడా).
Mantra 11
अवोचाम नमो अस्मा अवस्यवः शृणोतु नो हवं रुद्रो मरुत्वान् । तन्नो मित्रो वरुणो मामहन्तामदितिः सिन्धुः पृथिवी उत द्यौः ॥
మేము—రక్షణను కోరువారు—ఆయనకు నమస్కారం పలికాము; మరుతులతో కూడిన రుద్రుడు మా హవాన్ని (ఆహ్వానాన్ని) వినుగాక. మిత్రుడు, వరుణుడు దానిని మా కోసం మహిమపరచుగాక; అదితి, సింధు, పృథివి (భూమి) మరియు ద్యౌ (దివి/ఆకాశం) కూడా దానిని ధారించి సమర్థించుగాక.
It asks Rudra to grant peace, health, and freedom from affliction, especially for the whole community—people, cattle, food supply, and the continuity of children and lineage.
It is a Vedic way of including everyone in the settlement: humans (two-footed) and animals like cattle (four-footed), so wellbeing is complete and shared.
The closing invokes Mitra-Varuṇa, Aditi, Sindhu, Earth, and Heaven as witnesses and supporters, reinforcing that the requested protection is upheld by the wider cosmic order.
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.