
Sukta 1.114
Hiraṇyastūpa Āṅgirasa (traditional for RV 1.114)
Rudra
Jagatī
RV 1.114 ৰুদ্ৰলৈ কৰা এক প্ৰাৰ্থনা—তেওঁ শক্তিশালী, ভয়ংকৰ, তথাপি গভীৰভাৱে কল্যাণকাৰী—যেন তেওঁৰ শক্তি ক্ষতিৰ সলনি আৰোগ্যৰ দিশে ঘূৰে। এই সূক্তই সমগ্ৰ সমাজৰ বাবে শান্তি আৰু সম্পূৰ্ণতা বিচাৰে: মানুহ (দুই-পদ), গৰু-ধন (চাৰি-পদ), আৰু বসতিৰ পোষণ, সন্তান-সম্পদ আৰু মঙ্গল। শেষত এক সুৰক্ষাময় আহ্বানত, মৰুতসকলৰ সৈতে ৰুদ্ৰক আহ্বান শুনিবলৈ অনুৰোধ কৰা হয়, আৰু আন দেৱীয়/ব্ৰহ্মাণ্ডীয় শক্তিসকলক এই বৰ দঢ় কৰি ৰাখিবলৈ প্ৰাৰ্থনা কৰা হয়।
Mantra 1
इमा रुद्राय तवसे कपर्दिने क्षयद्वीराय प्र भरामहे मतीः । यथा शमसद्द्विपदे चतुष्पदे विश्वं पुष्टं ग्रामे अस्मिन्ननातुरम् ॥
এই ভাব-অৰ্ঘ্যসমূহ আমি ৰুদ্ৰলৈ আগবঢ়াওঁ—তৱসী, কপৰ্দী, ক্ষয়দ্বীৰ (বীৰসমৃদ্ধ নিবাসৰ অধিপতি)লৈ। যেন দ্বিপদ আৰু চতুষ্পদৰ বাবে শান্তি স্থিত হয়; আৰু এই গাঁৱত সকলো পুষ্টি সম্পূৰ্ণ, অনাতুৰ (ৰোগ-দুঃখবিহীন) হৈ থাকে।
Mantra 2
मृळा नो रुद्रोत नो मयस्कृधि क्षयद्वीराय नमसा विधेम ते । यच्छं च योश्च मनुरायेजे पिता तदश्याम तव रुद्र प्रणीतिषु ॥
হে ৰুদ্ৰ, আমাৰ প্ৰতি কৃপা কৰ; আৰু আমাৰ বাবে আনন্দ-কল্যাণ সৃষ্টি কৰ। বীৰ-সমৃদ্ধ গৃহৰ অধিপতি তোমাক নমস্কাৰে সেৱা কৰোঁ। যি শান্তি আৰু মঙ্গল আমাৰ পিতা মনুৱে যজ্ঞেৰে বিচাৰিছিল—হে ৰুদ্ৰ, তোমাৰ প্ৰণীতিত (পথ-প্ৰদৰ্শনত) সেইটো আমি লাভ কৰোঁ।
Mantra 3
अश्याम ते सुमतिं देवयज्यया क्षयद्वीरस्य तव रुद्र मीढ्वः । सुम्नायन्निद्विशो अस्माकमा चरारिष्टवीरा जुहवाम ते हविः ॥
হে ৰুদ্ৰ, মীঢ্ব (উদাৰ দাতা), বীৰ-সমৃদ্ধ গৃহৰ অধিপতি, দেৱযজ্ঞেৰে আমি তোমাৰ সুমতি লাভ কৰোঁ। তোমাৰ অনুগ্ৰহ বিচাৰি, সত্যই আমাৰ কুলসমূহলৈ আহা; অক্ষত বীৰ্য-শক্তিসহ, আমাৰ হৱিৰে আমি তোমাক আহ্বান কৰোঁ।
Mantra 4
त्वेषं वयं रुद्रं यज्ञसाधं वङ्कुं कविमवसे नि ह्वयामहे । आरे अस्मद्दैव्यं हेळो अस्यतु सुमतिमिद्वयमस्या वृणीमहे ॥
তীব্ৰ, যজ্ঞ-সাধক, অন্তৰ-বাঁকা কবি—সেই ৰুদ্ৰক সহায়ৰ বাবে আমি অন্তৰত আহ্বান কৰোঁ। আমাৰ পৰা তেওঁৰ দৈৱ হো (ক্ৰোধ) দূৰলৈ নিক্ষিপ্ত হওক; আমি তেওঁৰ উজ্জ্বল সুমতিকেই বাছি লওঁ আৰু গ্ৰহণ কৰোঁ।
Mantra 5
दिवो वराहमरुषं कपर्दिनं त्वेषं रूपं नमसा नि ह्वयामहे । हस्ते बिभ्रद्भेषजा वार्याणि शर्म वर्म च्छर्दिरस्मभ्यं यंसत् ॥
নমস্কাৰে আমি আহ্বান কৰোঁ দ্যুলোকীয় ৰুদ্ৰক—অৰুণ বৰাহ-ৰূপী, জটা-ধাৰী, তেজস্বী ৰূপক। যি হাতে শ্ৰেষ্ঠ ঔষধ-ভেষজ ধৰি আছে, সি আমাক শৰণ, বর্ম আৰু ৰক্ষাকবচ-সদৃশ আৱৰণ দান কৰক।
Mantra 6
इदं पित्रे मरुतामुच्यते वचः स्वादोः स्वादीयो रुद्राय वर्धनम् । रास्वा च नो अमृत मर्तभोजनं त्मने तोकाय तनयाय मृळ ॥
এই বচন মৰুতসকলৰ পিতৃলৈ কোৱা হৈছে—মধুৰতাতকৈও অধিক মধুৰ, ৰুদ্ৰৰ বর্ধনকাৰী। হে অমৃত! আমাকো মর্ত্যসকলৰ ভাগ্যৰ আহাৰ-পোষণ দিয়া; আমাৰ আত্মা, আমাৰ সন্তান, আৰু বংশ-প্ৰসৱলৈ কৃপা কৰা।
Mantra 7
मा नो महान्तमुत मा नो अर्भकं मा न उक्षन्तमुत मा न उक्षितम् । मा नो वधीः पितरं मोत मातरं मा नः प्रियास्तन्वो रुद्र रीरिषः ॥
আমাৰ মহৎ শক্তিক নাশ নকৰিবা, আমাৰ সৰু আৰম্ভণিকো নহয়; যি বাঢ়ি উঠিছে তাকো নঘাতিবা, যি বাঢ়ি উঠি সম্পূৰ্ণ হৈছে তাকো নহয়। আমাৰ পিতাক নমাৰিবা, আমাৰ মাতাকো নহয়; হে ৰুদ্ৰ, আমাৰ প্ৰিয় দেহসমূহক আঘাত নকৰিবা।
Mantra 8
मा नस्तोके तनये मा न आयौ मा नो गोषु मा नो अश्वेषु रीरिषः । वीरान्मा नो रुद्र भामितो वधीर्हविष्मन्तः सदमित्त्वा हवामहे ॥
আমাৰ স্তোকত (সন্তান-সন্ততি)ত, আমাৰ তনয়ত (পুত্ৰ-পৌত্ৰ)ত, আমাৰ আয়ুত (জীৱনশক্তি)ত—আমাক ক্ষতি নকৰিবা; আমাৰ গোষু (গোৱাল)ত, আমাৰ অশ্বেষু (ঘোঁৰা)ত—আমাক আঘাত নকৰিবা। হে ৰুদ্ৰ, ক্ৰোধেৰে উদ্দীপ্ত হলেও আমাৰ বীৰসকলক বধ নকৰিবা; হৱিষ্মন্তঃ (হৱিষ বহনকাৰী) আমি সদাই তোমাক আহ্বান কৰোঁ।
Mantra 9
उप ते स्तोमान्पशुपा इवाकरं रास्वा पितर्मरुतां सुम्नमस्मे । भद्रा हि ते सुमतिर्मृळयत्तमाथा वयमव इत्ते वृणीमहे ॥
তোমাৰ ওচৰলৈ মই স্তোমসমূহ আনিছোঁ—যেনেকৈ পশুপালকে নিজৰ পশুধন ৰক্ষকৰ ওচৰলৈ লৈ যায়। হে মৰুতসকলৰ পিতা, আমাৰ বাবে তোমাৰ সুম্ন (কল্যাণময় অনুগ্ৰহ) দান কৰা। কিয়নো তোমাৰ সুমতি শুভ আৰু অতি দয়ালু; সেয়ে আমি তোমাৰ অৱ (ৰক্ষা) একেলগে বাছি লওঁ।
Mantra 10
आरे ते गोघ्नमुत पूरुषघ्नं क्षयद्वीर सुम्नमस्मे ते अस्तु । मृळा च नो अधि च ब्रूहि देवाधा च नः शर्म यच्छ द्विबर्हाः ॥
তোমাৰ পৰা দূৰত থাকক গোগ্ন (গো-ধন বিনাশ) আৰু পুৰুষঘ্ন (মানৱ-শক্তি বিনাশ); হে ক্ষয়দ্বীর (অবিচল বীৰত্ব দাতা), তোমাৰ সুম্ন আমাৰ সৈতে থাকক। আমাক মৃळা (কৃপা) কৰা আৰু ওপৰৰ পৰা আমাক কোৱা, হে দেব; আৰু তাৰ পাছত আমাৰ বাবে শর্ম (শান্তি-আশ্ৰয়) দান কৰা, হে দ্বিবর্হাঃ (দ্বৈত সমর্থনধাৰী)।
Mantra 11
अवोचाम नमो अस्मा अवस्यवः शृणोतु नो हवं रुद्रो मरुत्वान् । तन्नो मित्रो वरुणो मामहन्तामदितिः सिन्धुः पृथिवी उत द्यौः ॥
আমি আমি সুৰক্ষাৰ অন্বেষীসকলে তেওঁৰ প্ৰতি নমস্কাৰ উচ্চাৰণ কৰিলোঁ। মৰুতসহ ৰুদ্ৰে আমাৰ আহ্বান শুনক। মিত্ৰ আৰু বৰুণে আমাৰ বাবে তাক মহিমান্বিত কৰক; আৰু অদিতি, সিন্ধু, পৃথিৱী আৰু দ্যৌ (আকাশ)ো সেইটিক সমৰ্থন কৰক।
It asks Rudra to grant peace, health, and freedom from affliction, especially for the whole community—people, cattle, food supply, and the continuity of children and lineage.
It is a Vedic way of including everyone in the settlement: humans (two-footed) and animals like cattle (four-footed), so wellbeing is complete and shared.
The closing invokes Mitra-Varuṇa, Aditi, Sindhu, Earth, and Heaven as witnesses and supporters, reinforcing that the requested protection is upheld by the wider cosmic order.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.