Sukta 114
Sukta 1.114
Hiraṇyastūpa Āṅgirasa (traditional for RV 1.114)
Rudra
Jagatī
ಋಗ್ವೇದ 1.114 ರುದ್ರನಿಗೆ ಸಲ್ಲಿಸುವ ಪ್ರಾರ್ಥನೆ—ಅತಿಶಯ ಶಕ್ತಿಶಾಲಿ, ಭಯಭಕ್ತಿಯನ್ನು ಹುಟ್ಟಿಸುವವನು, ಆದರೂ ಅತ್ಯಂತ ಉಪಕಾರಕನು—ಅವನ ಶಕ್ತಿ ಹಾನಿಯ ಕಡೆಗೆ ಅಲ್ಲ, ಚಿಕಿತ್ಸೆಯ ಕಡೆಗೆ ತಿರುಗಲಿ ಎಂದು ಬೇಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಈ ಸ್ತುತಿ ಸಮಸ್ತ ಸಮುದಾಯಕ್ಕೆ ಶಾಂತಿ ಮತ್ತು ಸಂಪೂರ್ಣತೆಯನ್ನು ಕೋರುತ್ತದೆ: ಎರಡು ಕಾಲಿನ ಮಾನವರು, ನಾಲ್ಕು ಕಾಲಿನ ಪಶುಗಳು, ಹಾಗೂ ವಸತಿಯ ಆಹಾರ-ಪೋಷಣೆ, ಸಂತಾನ, ಕ್ಷೇಮ-ಸುಖ. ಅಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ರುದ್ರನು ಮರುತ್ಗಣರೊಂದಿಗೆ ನಮ್ಮ ಕರೆಯನ್ನು ಕೇಳಲಿ ಎಂದು ರಕ್ಷಣಾತ್ಮಕ ಆಮಂತ್ರಣ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ; ಇತರ ವಿಶ್ವಶಕ್ತಿಗಳೂ ಆ ವರವನ್ನು ಸ್ಥಿರಪಡಿಸಲಿ ಎಂದು ಬೇಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ.
Mantras
Mantra 1
इमा रुद्राय तवसे कपर्दिने क्षयद्वीराय प्र भरामहे मतीः । यथा शमसद्द्विपदे चतुष्पदे विश्वं पुष्टं ग्रामे अस्मिन्ननातुरम् ॥
ಈ ಮನೋಅರ್ಪಣೆಗಳನ್ನು ನಾವು ರುದ್ರನಿಗೆ ಅರ್ಪಿಸುತ್ತೇವೆ—ಬಲವಂತನಿಗೆ, ಕಪರ್ದಿನ (ಜಟಾಧಾರಿಯ)ಗೆ, ಕ್ಷಯದ್ವೀರ (ವೀರ್ಯವಂತ ಪುರುಷರಿಂದ ಸಮೃದ್ಧ ನಿವಾಸದ ಅಧಿಪತಿ)ಗೆ—ಎರಡು ಕಾಲಿನವರಿಗೂ ನಾಲ್ಕು ಕಾಲಿನವರಿಗೂ ಶಾಂತಿ ನೆಲೆಸಲೆಂದು; ಈ ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ ಸರ್ವ ಪೋಷಣವೂ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿರಲಿ, ಅನಾತುರವಾಗಿರಲಿ.
Mantra 2
मृळा नो रुद्रोत नो मयस्कृधि क्षयद्वीराय नमसा विधेम ते । यच्छं च योश्च मनुरायेजे पिता तदश्याम तव रुद्र प्रणीतिषु ॥
ಹೇ ರುದ್ರ, ನಮಗೆ ಕರುಣೆ ತೋರಿಸು; ನಮಗಾಗಿ ಆನಂದ-ಕಲ್ಯಾಣವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸು. ವೀರಸಂಪನ್ನ ನಿವಾಸದ ಅಧಿಪತಿಯಾದ ನಿನಗೆ ನಾವು ನಮಸ್ಕಾರದಿಂದ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸುತ್ತೇವೆ. ನಮ್ಮ ಪಿತೃ ಮನುವು ಯಜ್ಞದಿಂದ ಬೇಡಿಕೊಂಡ ಶಾಂತಿ ಮತ್ತು ಕ್ಷೇಮ—ಹೇ ರುದ್ರ, ನಿನ್ನ ಪ್ರಣೀತಿಗಳಲ್ಲಿ (ಮಾರ್ಗದರ್ಶನಗಳಲ್ಲಿ) ಅದನ್ನು ನಾವು ಪಡೆಯೋಣ.
Mantra 3
अश्याम ते सुमतिं देवयज्यया क्षयद्वीरस्य तव रुद्र मीढ्वः । सुम्नायन्निद्विशो अस्माकमा चरारिष्टवीरा जुहवाम ते हविः ॥
ಹೇ ರುದ್ರ, ಮೀಢ್ವ (ಉದಾರ ದಾತ), ದೇವಯಜ್ಞದ ಮೂಲಕ ನಾವು ನಿನ್ನ ಸುಮತಿಯನ್ನು ಪಡೆಯೋಣ—ವೀರಸಂಪನ್ನ ನಿವಾಸದ ಅಧಿಪತಿಯೇ! ನಿನ್ನ ಕೃಪೆಯನ್ನು ಬಯಸಿ, ನಮ್ಮ ಕುಲಗಳ ಬಳಿಗೆ ನಿಜವಾಗಿಯೂ ಬಾ; ಅರಿṣṭವೀರ (ಅಕ್ಷತ ವೀರಬಲ)ರಾಗಿ, ಹವಿಸ್ಸಿನಿಂದ ನಾವು ನಿನ್ನನ್ನು ಆಹ್ವಾನಿಸುತ್ತೇವೆ.
Mantra 4
त्वेषं वयं रुद्रं यज्ञसाधं वङ्कुं कविमवसे नि ह्वयामहे । आरे अस्मद्दैव्यं हेळो अस्यतु सुमतिमिद्वयमस्या वृणीमहे ॥
ನಾವು ಸಹಾಯಕ್ಕಾಗಿ ರುದ್ರನನ್ನು—ತೀಕ್ಷ್ಣ ತೇಜಸ್ಸಿನವನು, ಯಜ್ಞಸಾಧಕನು, ವಙ್ಕು (ಅಂತರಮುಖವಾಗಿ ವಾಲುವ) ಕವಿಯನ್ನು—ಅಂತರದಿಂದ ಆಹ್ವಾನಿಸುತ್ತೇವೆ. ಅವನ ದೈವೀ ಹೇಳಾ (ಕ್ರೋಧ) ನಮ್ಮಿಂದ ದೂರಕ್ಕೆ ತಳ್ಳಲ್ಪಡಲಿ; ನಾವು ಅವನ ಸುಮತಿಯನ್ನು—ಪ್ರಕಾಶಮಯ ಸದ್ಭಾವವನ್ನೇ—ಆಯ್ದು ಸ್ವೀಕರಿಸುತ್ತೇವೆ.
Mantra 5
दिवो वराहमरुषं कपर्दिनं त्वेषं रूपं नमसा नि ह्वयामहे । हस्ते बिभ्रद्भेषजा वार्याणि शर्म वर्म च्छर्दिरस्मभ्यं यंसत् ॥
ನಮಸ್ಕಾರದಿಂದ ನಾವು ಆಹ್ವಾನಿಸುತ್ತೇವೆ ಆ ತೇಜಸ್ವಿ ರೂಪವನ್ನು—ದಿವ್ಯ ರುದ್ರನನ್ನು, ಅರುಷ (ಕೆಂಪುನೇರಳು) ವರಾಹನನ್ನು, ಕಪರ್ದಿನ್ (ಜಟಾಧಾರಿ) ಯನ್ನು—ಅವನು ತನ್ನ ಕೈಯಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಭೇಷಜಗಳು (ಔಷಧಿಗಳು) ಯನ್ನು ಧರಿಸಿದ್ದಾನೆ; ಅವನು ನಮಗೆ ಶರ್ಮ (ಆಶ್ರಯ), ವರ್ಮ (ಕವಚ) ಮತ್ತು ರಕ್ಷಣೆಯ ಛರ್ದಿ (ಆವರಣ)ವನ್ನು ದಯಪಾಲಿಸಲಿ.
Mantra 6
इदं पित्रे मरुतामुच्यते वचः स्वादोः स्वादीयो रुद्राय वर्धनम् । रास्वा च नो अमृत मर्तभोजनं त्मने तोकाय तनयाय मृळ ॥
ಈ ವಚನವು ಮರುತಗಳ ಪಿತೃನಿಗೆ ಉಚ್ಚರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ—ಮಧುರತೆಯಿಗಿಂತಲೂ ಮಧುರವಾದುದು—ರುದ್ರನಿಗೆ ವರ್ಧನ (ಬಲವರ್ಧಕ) ಆಗಿದೆ. ಹೇ ಅಮೃತ (ಅಮರ) ದೇವ, ಮರಣಶೀಲರಿಗೆ ದೊರೆಯುವ ಭೋಜನ/ಪೋಷಣೆಯನ್ನು ನಮಗೂ ದಯಪಾಲಿಸು; ನಮ್ಮ ತ್ಮನ್ (ಸ್ವ-ಅಸ್ತಿತ್ವ) ಗೆ, ನಮ್ಮ ತೋಕ (ಸಂತಾನ) ಗೆ, ನಮ್ಮ ತನಯ (ವಂಶಪ್ರವಾಹ) ಗೆ ಮೃಳ (ಕರುಣೆ ತೋರು).
Mantra 7
मा नो महान्तमुत मा नो अर्भकं मा न उक्षन्तमुत मा न उक्षितम् । मा नो वधीः पितरं मोत मातरं मा नः प्रियास्तन्वो रुद्र रीरिषः ॥
ನಮ್ಮ ಮಹತ್ತಾದ ಬಲವನ್ನು ಹೊಡೆದು ಬೀಳಿಸಬೇಡ, ನಮ್ಮ ಸಣ್ಣ ಆರಂಭವನ್ನೂ ಅಲ್ಲ; ಬೆಳೆಯುತ್ತಿರುವುದನ್ನು ಹೊಡೆಯಬೇಡ, ಬೆಳೆದು ನಿಂತದ್ದನ್ನೂ ಅಲ್ಲ. ನಮ್ಮ ತಂದೆಯನ್ನು ಕೊಲ್ಲಬೇಡ, ನಮ್ಮ ತಾಯಿಯನ್ನೂ ಅಲ್ಲ; ಹೇ ರುದ್ರ, ನಮ್ಮ ಪ್ರಿಯ ತನುವುಗಳನ್ನು (ದೇಹಗಳನ್ನು) ಗಾಯಗೊಳಿಸಬೇಡ.
Mantra 8
मा नस्तोके तनये मा न आयौ मा नो गोषु मा नो अश्वेषु रीरिषः । वीरान्मा नो रुद्र भामितो वधीर्हविष्मन्तः सदमित्त्वा हवामहे ॥
ನಮ್ಮ ತೋಕ (ಚಿಕ್ಕ ಮಗು)ದಲ್ಲಿಯೂ, ನಮ್ಮ ತನಯ (ಸಂತಾನ)ದಲ್ಲಿಯೂ ನಮಗೆ ಹಾನಿ ಮಾಡಬೇಡ; ನಮ್ಮ ಆಯು (ಜೀವನ-ಶ್ವಾಸ/ಜೀವಬಲ)ದಲ್ಲಿಯೂ ಅಲ್ಲ. ನಮ್ಮ ಗೋṣu (ಗೋವುಗಳು/ಪ್ರಕಾಶಕಿರಣಗಳು)ದಲ್ಲಿಯೂ, ನಮ್ಮ ಅಶ್ವೇಷು (ಅಶ್ವಗಳು/ವೇಗಶಕ್ತಿ)ದಲ್ಲಿಯೂ ನಮಗೆ ಕೇಡು ಮಾಡಬೇಡ. ಹೇ ರುದ್ರ, ಕೋಪಗೊಂಡರೂ ನಮ್ಮ ವೀರರನ್ನು ವಧಿಸಬೇಡ; ಹವಿಷ್ ಹೊಂದಿರುವ ನಾವು ಸದಾ ನಿನ್ನನ್ನೇ ಆಮಂತ್ರಿಸುತ್ತೇವೆ.
Mantra 9
उप ते स्तोमान्पशुपा इवाकरं रास्वा पितर्मरुतां सुम्नमस्मे । भद्रा हि ते सुमतिर्मृळयत्तमाथा वयमव इत्ते वृणीमहे ॥
ನಿನ್ನ ಬಳಿಗೆ ನಾನು ಸ್ತೋಮಗಳನ್ನು (ಸ್ತುತಿಗೀತೆಗಳನ್ನು) ತಂದಿದ್ದೇನೆ—ಪಶುಪಾ (ಪಶುಪಾಲಕ)ನ ಬಳಿಗೆ ಹಿಂಡನ್ನು ಕರೆತರುವಂತೆ. ಹೇ ಮರುತಗಳ ಪಿತಾ, ನಮಗೆ ನಿನ್ನ ಸುಮ್ನ (ಮಂಗಳ ಅನುಗ್ರಹ)ವನ್ನು ದಯಪಾಲಿಸು. ಏಕೆಂದರೆ ನಿನ್ನ ಸುಮತಿ (ಸದುದ್ದೇಶ/ಸದುಪಾಯ) ಶುಭವಾಗಿದ್ದು, ಮೃಳಯತ್ತಮ (ಅತ್ಯಂತ ಕರುಣಾಮಯ)ವಾಗಿದೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ನಿನ್ನ ಅವ (ರಕ್ಷಣೆ)ಯನ್ನೇ ನಾವು ಆರಿಸುತ್ತೇವೆ.
Mantra 10
आरे ते गोघ्नमुत पूरुषघ्नं क्षयद्वीर सुम्नमस्मे ते अस्तु । मृळा च नो अधि च ब्रूहि देवाधा च नः शर्म यच्छ द्विबर्हाः ॥
ನಿನ್ನಿಂದ ದೂರವಾಗಿರಲಿ ಗೋಘ್ನ (ಗೋ/ಪ್ರಕಾಶ-ಸಮೃದ್ಧಿಯ ಸಂಹಾರ)ವೂ, ಪುರುಷಘ್ನ (ಮಾನವ-ಬಲದ ಸಂಹಾರ)ವೂ; ಹೇ ಕ್ಷಯದ್ವೀರ (ಸ್ಥಿರ ವೀರ್ಯ ನೀಡುವವನೇ), ನಿನ್ನ ಸುಮ್ನ (ಅನುಗ್ರಹ) ನಮಗೆ ಇರಲಿ. ನಮಗೆ ಮೃಳಾ (ಕೃಪೆ) ಮಾಡು, ಮೇಲಿಂದ ನಮಗೆ ಮಾತಾಡು, ಹೇ ದೇವ; ನಂತರ ನಮಗೆ ಶರ್ಮ (ಶಾಂತಿ, ಆಶ್ರಯ) ನೀಡು, ಹೇ ದ್ವಿಬರ್ಹಾಃ (ದ್ವಿ-ಆಧಾರವಂತನೇ).
Mantra 11
अवोचाम नमो अस्मा अवस्यवः शृणोतु नो हवं रुद्रो मरुत्वान् । तन्नो मित्रो वरुणो मामहन्तामदितिः सिन्धुः पृथिवी उत द्यौः ॥
ನಾವು, ರಕ್ಷಣೆಯನ್ನು ಬಯಸುವವರು, ಅವನಿಗೆ ನಮಸ್ಕಾರವನ್ನು ಉಚ್ಚರಿಸಿದ್ದೇವೆ; ಮರುತವಂತನಾದ ರುದ್ರನು ನಮ್ಮ ಹವವನ್ನು ಕೇಳಲಿ. ಅದನ್ನು ನಮ್ಮಿಗಾಗಿ ಮಿತ್ರ ಮತ್ತು ವರುಣರು ಮಹಿಮಾಪಡಿಸಲಿ; ಹಾಗೆಯೇ ಅದಿತಿಯೂ, ಸಿಂಧುವೂ, ಪೃಥಿವಿಯೂ ಮತ್ತು ದ್ಯೌ (ಆಕಾಶ)ವೂ ಅದನ್ನು ಧರಿಸಲಿ.
Inside Sukta 114
How it unfolds
- Where it opens
The hymn opens by bearing ‘thought-offerings’ (matīḥ) to Rudra, requesting peace and uninjured nourishment for the whole settlement—two-footed and four-footed alike.
- Development
Praise intensifies: Rudra is honored as powerful and as the Maruts’ father, while the poet repeatedly pivots from awe to supplication—asking for amṛta-like support and ‘mortal nourishment’ that sustains life, children, and lineage.
- Climax
A direct plea for Rudra’s graciousness (mṛḻa) and attentive hearing—Rudra ‘with the Maruts’ is asked to receive the call and convert dangerous force into protection and vitality.
- Where it settles
The hymn closes with a spoken namas and a widening circle of support: Mitra-Varuṇa, Aditi, Sindhu, Earth, and Heaven are invoked to uphold the granted protection and prosperity.
The deity: Rudra
- In the VedaRudra is addressed as tavas (mighty), kapardin (tress-bearing), and as the Father of the Maruts—terrible in wrath yet the most implored for mercy, health, and safe dwelling. He is approached with namas (homage) and with carefully crafted praise meant to soothe and strengthen him.
- Cosmic functionRegulator of stormy, disruptive forces and sudden afflictions, while also serving as the supreme healer who restores order, vitality, and communal prosperity when properly invoked.
- Inner significanceRepresents the raw, transformative intensity within life—fear, pain, and crisis—capable of becoming purification and renewal when met with humility, truth, and disciplined speech.
The seer
- Hiraṇyastūpa Āṅgirasa (traditional attribution for RV 1.114)Āṅgirasa (Angiras line) · Remembered as a seer of Rudra-hymns that balance reverence and fear with a strong emphasis on Rudra’s healing, protective grace (mṛḻa/mṛḍayati motif).
Famous verses
śam asad dvipade catuṣpade
इदं पित्रे मरुतामुच्यते वचः स्वादोः स्वादीयो रुद्राय वर्धनम् । रास्वा च नो अमृत मर्तभोजनं त्मने तोकाय तनयाय मृळ ॥avocāma namo asmā
Attributes of the deity
- Mighty and awe-inspiring (tavasaḥ)
- Tress-bearing/ascetic-marked (kapardin)
- Father/leader of the Maruts
- Healer and bestower of welfare (mṛḻa)
- Protector of settlement, cattle, and progeny
- Swift to punish yet responsive to sincere homage (namas)
Also by this seer
- Traditional association with early Maṇḍala 1 Rudra praises; the hymn is also sometimes linked in later tradition to Kutsa Āṅgirasa for parts/recensions (as in some anukramaṇī attributions).
- Participation in the broader Āṅgirasa corpus that emphasizes effective speech (brahman/vāc) as a means of protection and prosperity.
The rite, step by step
- Prepare the fire (gārhapatya/āhavanīya as applicable) and establish a calm, purified space.
- Recite the opening praise to Rudra, explicitly seeking śam (peace) for dvipād and catuṣpād (humans and cattle).
- Offer oblations while repeating key pacifying requests (mṛḻa / be gracious) and prosperity petitions (puṣṭi, tokā/tanaya).
- Invoke Rudra as Marutvān (with the Maruts), asking him to hear the havis/hava (call).
- Conclude by extending the protection through allied deities (e.g., Mitra-Varuṇa, Aditi, Dyāvā-Pṛthivī), sealing the prayer for communal stability.
- End with silent contemplation and a final namas, orienting the rite toward non-injury and wellbeing for all beings in the settlement.
Offerings
- Ghee (ājya) into the fire
- Soma (where part of a Soma context) or symbolic soma/oblations in later practice
- Grain/food offerings (anna) as prosperity tokens
- Water/clarified offerings for cooling and pacification (śamana emphasis)
Frequently Asked Questions
It asks Rudra to grant peace, health, and freedom from affliction, especially for the whole community—people, cattle, food supply, and the continuity of children and lineage.
It is a Vedic way of including everyone in the settlement: humans (two-footed) and animals like cattle (four-footed), so wellbeing is complete and shared.
The closing invokes Mitra-Varuṇa, Aditi, Sindhu, Earth, and Heaven as witnesses and supporters, reinforcing that the requested protection is upheld by the wider cosmic order.
Ask anything about Sukta 114 of the Rig Veda
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.
