Sarga 69

Verse 1

यामेव रात्रिं ते दूताः प्रविशन्ति स्म तां पुरीम्।भरतेनापि तां रात्रिं स्वप्नो दृष्टोऽयमप्रियः।।।।

ఆ దూతలు నగరంలో ప్రవేశించిన అదే రాత్రి, భరతుడు కూడా ఈ అప్రీతికరమైన స్వప్నాన్ని చూశాడు।

Verse 2

व्युष्टामेव तु तां रात्रिं दृष्ट्वा तं स्वप्नमप्रियम्।पुत्रो राजाधिराजस्य सुभृशं पर्यतप्यत।।।।

ఆ రాత్రి ఉదయంగా మారుతూనే, ఆ అప్రియ స్వప్నాన్ని చూసిన చక్రవర్తి కుమారుడు అత్యంతంగా బాధపడ్డాడు।

Verse 3

तप्यमानं समाज्ञाय वयस्याः प्रियवादिनः।आयासं हि विनेष्यन्त स्सभायां चक्रिरे कथाः।।।।

అతడు శోకంతో తప్తుడై ఉన్నాడని గ్రహించిన మధురవాక్యులైన స్నేహితులు, అతని ఆయాసాన్ని తొలగించాలనే ఉద్దేశంతో సభలో నానావిధ సంభాషణలు ప్రారంభించారు।

Verse 4

वादयन्ति तथा शान्तिं लास यन्त्यपि चापरे।नाटकान्यपरे प्राहुर्हास्यानि विविधानि च।।।।

అతనికి శాంతి కలిగించేందుకు కొందరు వాద్యాలు మ్రోగించారు, మరికొందరు నృత్యం చేశారు; ఇంకొందరు నాటకాలు ప్రదర్శించారు, మరికొందరు అనేక రకాల హాస్యకథలు చెప్పారు।

Verse 5

स तैर्महात्मा भरतस्सखिभिः प्रियवादिभिः।गोष्ठीहास्यानि कुर्वद्भिर्न प्राहृष्यत राघवः।।।।

అయితే మహాత్ముడైన రాఘవ వంశజుడు భరతుడు, మధురవాక్యులైన స్నేహితులు గోష్టీహాస్యాలు చేసినప్పటికీ ఆనందించలేదు।

Verse 6

तमब्रवीत्प्रियसखो भरतं सखिभिर्वृतम्।सुहृद्भिः पर्युपासीनः किं सखे नानुमोदसे।।।।

అప్పుడు సుహృదుల మధ్య సమీపంగా కూర్చున్న ఒక ప్రియసఖుడు, స్నేహితులతో చుట్టుముట్టబడ్డ భరతునితో—“సఖా, నీవెందుకు ఆనందించటం లేదు?” అని అన్నాడు।

Verse 7

एवं ब्रुवाणं सुहृदं भरतः प्रत्युवाच ह।श्रुणु त्वं यन्निमित्तं मे दैन्यमेतदुपागतम्।।।।

స్నేహితుడు ఇలా అనగా భరతుడు ప్రత్యుత్తరం ఇచ్చాడు—“విను; ఏ కారణంతో నాకు ఈ దైన్యము, విషాదము కలిగిందో అది చెప్పుతున్నాను।”

Verse 8

स्वप्ने पितरमद्राक्षं मलिनं मुक्त मूर्धजम्।पतन्तमद्रिशिखरात्कलुषे गोमयह्रदे।।।।

స్వప్నంలో నేను నా తండ్రిని చూచితిని—మలినుడై, చెదిరిన కేశములతో—పర్వతశిఖరమునుండి పడుచు, గోమయముతో నిండిన కలుషిత హ్రదములో పడిపోయెను.

Verse 9

प्लवमानश्च मे दृष्टस्स तस्मिन्गोमयह्रदे।पिबन्नञ्जलिना तैलं हसन्नपि मुहुर्मुहुः।।।।

ఆ గోమయహ్రదములో అతడు తేలియాడుచున్నట్లు నేను చూచితిని; అంజలితో నూనె త్రాగుచు, మళ్లీ మళ్లీ నవ్వుచుండెను.

Verse 10

ततस्तिलौदनं भुक्त्वा पुनः पुनरधश्शिराः।तैलेनाभ्यक्तसर्वाङ्गः तैलमेवान्वगाहत।।।।

తర్వాత నేను అతనిని నువ్వుల అన్నం తింటూ చూశాను; అతని శరీరం అంతా నూనెతో పూయబడి, అతడు మళ్లీ మళ్లీ తలక్రిందులుగా నూనెలోనే మునిగిపోయాడు।

Verse 11

स्वप्नेऽपि सागरं शुष्कं चन्द्रं च पतितं भवि।उपरुद्धां च जगतीं तमसेव समावृताम्।।।।औपवाह्यस्य नागस्य विषाणं शकलीकृतम्।सहसाचापि संशान्तं ज्वलितं जातवेदसम्।।।।अवतीर्णां च पृथिवीं शुष्कां श्च विविधान् द्रुमान्।अहं पश्यामि विध्वस्तान् सधूमांश्चापि पर्वतान्।।।।

స్వప్నంలో కూడా నేను సముద్రం ఎండిపోయినదిగా, చంద్రుడు భూమిపై పడిపోయినదిగా చూశాను; లోకం అంతా రుద్ధమై చీకటితో కప్పబడినట్లు కనిపించింది। రాజవాహన ఏనుగు దంతం ముక్కలైపోయినదిగా, జ్వలిస్తున్న అగ్ని అకస్మాత్తుగా ఆరిపోయినదిగా చూశాను। భూమి చీలి దిగజారినదిగా, అనేక రకాల వృక్షాలు ఎండిపోయినదిగా, పర్వతాలు ధ్వంసమై పొగతో కమ్ముకున్నదిగా కూడా నేను చూశాను।

Verse 12

स्वप्नेऽपि सागरं शुष्कं चन्द्रं च पतितं भवि।उपरुद्धां च जगतीं तमसेव समावृताम्।।2.69.11।।औपवाह्यस्य नागस्य विषाणं शकलीकृतम्।सहसाचापि संशान्तं ज्वलितं जातवेदसम्।।2.69.12।।अवतीर्णां च पृथिवीं शुष्कां श्च विविधान् द्रुमान्।अहं पश्यामि विध्वस्तान् सधूमांश्चापि पर्वतान्।।2.69.13।।

స్వప్నంలో నేను చూచితిని—రాజోపయోగ్యమైన, వాహనయోగ్యమైన ఏనుగు దంతము ముక్కలైపోయెను; అలాగే జ్వలించిన జాతవేదసైన అగ్ని సహసా శాంతించెను; ఇవి బలమూ శ్రీసంపదా క్షీణించుటకు సూచకమైన అపశకునములు।

Verse 13

स्वप्नेऽपि सागरं शुष्कं चन्द्रं च पतितं भवि।उपरुद्धां च जगतीं तमसेव समावृताम्।।2.69.11।।औपवाह्यस्य नागस्य विषाणं शकलीकृतम्।सहसाचापि संशान्तं ज्वलितं जातवेदसम्।।2.69.12।।अवतीर्णां च पृथिवीं शुष्कां श्च विविधान् द्रुमान्।अहं पश्यामि विध्वस्तान् सधूमांश्चापि पर्वतान्।।2.69.13।।

నేను చూచితిని—భూమి దిగజారి చీలినట్లుగా; అనేక విధాల వృక్షములు ఎండిపోయినవి; పర్వతములు కూడా విధ్వంసమై ధూమముతో కూడినవిగా కనబడినవి।

Verse 14

पीठे कार्ष्णायसे चैनं निषण्णं कृष्णवाससम्।प्रहसन्ति स्म राजानं प्रमदाः कृष्णपिङ्गलाः।।।।

నేను చూచితిని—రాజు ఇనుప పీఠముపై కూర్చుండి, నల్ల వస్త్రములు ధరించినవాడై; శ్యామ-పింగళ వర్ణముల ప్రమదలు అతనిని పరిహసించి నవ్వుచుండిరి।

Verse 15

त्वरमाणश्च धर्मात्मा रक्तमाल्यानुलेपनः।रथेन खरयुक्तेन प्रयातो दक्षिणामुखः।।।।

నేను చూచితిని—ధర్మాత్ముడైన రాజు తొందరపడుచు, ఎర్ర మాల్యములు ఎర్ర అనులేపనములతో అలంకృతుడై, గాడిదలతో యుక్తమైన రథమున దక్షిణముఖముగా ప్రయాణించుచుండెను।

Verse 16

प्रहसन्तीव राजानं प्रमदा रक्तवासिनी।प्रकर्षन्ती मया दृष्टा राक्षसी विकृतानना।।।।

నేను చూచితిని—ఎర్ర వస్త్రములు ధరించిన, వికృతాననమైన రాక్షసీ స్త్రీ రాజును పరిహసించునట్లుగా అతనిని లాగుచు తీసికొనిపోవుచుండెను।

Verse 17

एवमेतन्मया दृष्टमिमां रात्रिं भयावहम्।अहं रामोऽथवा राजा लक्ष्मणो वा मरिष्यति।।।।

నిన్న రాత్రి నేను అతి భయంకరమైన స్వప్నం చూశాను—నేను గానీ, శ్రీరాముడు గానీ, మహారాజు గానీ, లేక లక్ష్మణుడు గానీ మరణించవలసి వస్తుందేమో।

Verse 18

नरो यानेन य स्स्वप्ने स्वरयुक्तेन याति हि।अचिरात्तस्य धूमाग्रं चितायां सम्प्रदृश्यते।।।।

స్వప్నంలో గాడిదలు జోడించిన వాహనంలో ఎవడైనా ప్రయాణిస్తున్నట్లు కనబడితే, త్వరలోనే అతని చితి నుండి ఎగసే పొగశిఖరం దర్శనమిస్తుంది—ఇది అశుభ సూచకం।

Verse 19

एतन्निमित्तं दीनोऽहं तन्नवः प्रतिपूजये।शुष्यतीव च मे कण्ठः न स्वस्थमिव मे मनः।।।।

ఈ నిమిత్తం వల్ల నేను దుఃఖంతో కుంగిపోయాను; మీ మాటలకు తగిన విధంగా ప్రతిస్పందించలేకపోతున్నాను. నా గొంతు ఎండిపోతున్నట్లుంది, మనస్సు కూడా అస్థిరంగా ఉంది।

Verse 20

न पश्यामि भयस्थानं भयं चैवोपधारयेभ्रष्टश्च स्वरयोगो मे छाया चोपहता मम।जुगुप्सन्निव चाऽत्मानं न पश्यमि च कारणम्।।।।

భయానికి స్పష్టమైన ఆధారం నాకు కనిపించడం లేదు; అయినా భయం మాత్రమే మనసును పట్టుకుంది. నా స్వరం తడబడింది, ముఖఛాయ మసకబారింది; నేనే నన్ను అసహ్యించుకుంటున్నట్లుంది, కానీ కారణం మాత్రం తెలియడం లేదు।

Verse 21

इमां च दुस्स्वप्नगतिं निशाम्यतामनेकरूपामवितर्कितां पुरा।भयं महत्तद्धृदयान्नयाति मे विचिन्त्य राजानमचिन्तदर्शनम्।।।।

ఈ దుఃస్వప్నగతిని—అనేకరూపములైన, పూర్వం ఎరుగని—గమనించి, అచింత్యస్థితిలోనున్న రాజును తలచుకొనగా, నా హృదయమునుండి మహాభయం తొలగదు.