
भरतस्य दुःस्वप्नदर्शनम् — Bharata’s Ominous Dream
अयोध्याकाण्ड
இந்த ஸர்க்கத்தில் தூதர்கள் நகரை அணுகும் நேரத்தில் விடியற்காலையில் பரதன் ஒரு தீய கனவால் உள்ளுறக் கலங்குகிறான். கனவில் தந்தை தசரதனை அசுத்தமான இடங்களிலும் அபசகுனச் செயல்களிலும் காண்கிறான்—மலையிலிருந்து விழுந்து கோமயக் களிமண்ணில் மூழ்குதல், எண்ணெயில் மிதந்தபடி எண்ணெய் குடித்தல், எள்ளன்னம் உண்ணுதல், உடல் பூச்சு படிந்திருக்கத் தலைகீழாக மீண்டும் மீண்டும் எண்ணெயில் மூழ்குதல். பின்னர் இயற்கையும் அரசச் சின்னங்களும் தலைகீழாகும் காட்சிகள் தோன்றுகின்றன—கடல் வற்றுதல், நிலா விழுதல், பூமி இருளடைவது, அரச யானையின் தந்தம் உடைதல், தீ திடீரென அணைதல், நிலம் பிளவுபடுதல், மரங்கள் வாடுதல், புகைமூட்டம் சூழ்ந்த சிதைந்த மலைகள்—இவை உலக ஒழுங்கும் அரச ஒழுங்கும் சீர்குலைவதற்கான அறிகுறிகளாகும். அடுத்து அரசன் கருப்பு ஆடை அணிந்து இரும்பு ஆசனத்தில் அமர்ந்து, கருமை நிறப் பெண்களால் பரிகசிக்கப்படுவதாகத் தெரிகிறான். பின்னர் சிவப்பு மாலைகளும் சிவப்பு சந்தனப் பூச்சும் அணிந்து, கழுதைகள் பூட்டிய ரதத்தில் தெற்குத் திசை நோக்கி விரைந்து செல்கிறான்; இறுதியில் சிவப்பு ஆடை அணிந்த விகாரமான ராட்சசி அவனை இழுத்துச் செல்கிறாள். பரதன் இதை மரண அபசகுனமாகக் கருதி, தன்னாலோ ராமனாலோ அரசனாலோ லக்ஷ்மணனாலோ தீங்கு நேருமோ என அஞ்சுகிறான்; மேலும் கனவு-நியமத்தை நினைவுறுத்துகிறான்—கழுதை பூட்டிய வாகனத்தில் ஒருவரை ஏறிக் காண்பது விரைவில் சிதைத் தீயின் புகை தோன்றும் அறிகுறி. நண்பர்கள் இசை, நடனம், நாடகம், நகைச்சுவை ஆகியவற்றால் அவனைத் திசைமாற்ற முயன்றாலும் பரதன் அமைதியடையவில்லை; தொண்டை வறட்சி, குரல் உடைதல், முகம் வாடுதல், காரணமறியாத தன்னெதிர்ப்பு அவனை வாட்டுகிறது. கனவில் அரசன் “விளங்காத” விதத்தில் தோன்றியதே அவன் அச்சத்தை மேலும் உறுதிப்படுத்துகிறது.
Verse 1
यामेव रात्रिं ते दूताः प्रविशन्ति स्म तां पुरीम्।भरतेनापि तां रात्रिं स्वप्नो दृष्टोऽयमप्रियः।।।।
அந்தத் தூதர்கள் நகரில் நுழைந்த அதே இரவில், பரதனும் இந்தத் துயரமான கனவைக் கண்டான்।
Verse 2
व्युष्टामेव तु तां रात्रिं दृष्ट्वा तं स्वप्नमप्रियम्।पुत्रो राजाधिराजस्य सुभृशं पर्यतप्यत।।।।
அந்த இரவு விடியத் தொடங்கியவுடன், அந்த அநுகூலமற்ற கனவை கண்ட பேரரசரின் மகன் மிகுந்த துயரத்தில் ஆழ்ந்தான்।
Verse 3
तप्यमानं समाज्ञाय वयस्याः प्रियवादिनः।आयासं हि विनेष्यन्त स्सभायां चक्रिरे कथाः।।।।
அவரைத் துயரால் தகித்தவரென உணர்ந்த இனிய மொழியுடைய தோழர்கள், அவரது மனக்கிளர்ச்சியை நீக்க எண்ணி சபையில் பலவகை உரையாடல்களைத் தொடங்கினர்।
Verse 4
वादयन्ति तथा शान्तिं लास यन्त्यपि चापरे।नाटकान्यपरे प्राहुर्हास्यानि विविधानि च।।।।
அவரை அமைதிப்படுத்த சிலர் இசைக்கருவிகளை இசைத்தனர்; சிலர் நடனம் ஆடினர்; சிலர் நாடகங்களை நடத்தினர்; இன்னும் சிலர் பலவகை நகைச்சுவைக் கதைகளைச் சொன்னனர்।
Verse 5
स तैर्महात्मा भरतस्सखिभिः प्रियवादिभिः।गोष्ठीहास्यानि कुर्वद्भिर्न प्राहृष्यत राघवः।।।।
ஆயினும் ராகவ குலத்தோன்றலான மகாத்மா பரதன், இனிய மொழியுடைய நண்பர்கள் உரையாடல்-நகைச்சுவை செய்தபோதும் மகிழ்ச்சி அடையவில்லை।
Verse 6
तमब्रवीत्प्रियसखो भरतं सखिभिर्वृतम्।सुहृद्भिः पर्युपासीनः किं सखे नानुमोदसे।।।।
அப்போது நல்வாழ்த்தாளர்களிடையே அருகில் அமர்ந்திருந்த ஒரு அன்புத் தோழன், தோழர்களால் சூழப்பட்ட பரதனை நோக்கி—“நண்பா, நீ ஏன் மகிழ்வதில்லை?” என்று கூறினான்।
Verse 7
एवं ब्रुवाणं सुहृदं भरतः प्रत्युवाच ह।श्रुणु त्वं यन्निमित्तं मे दैन्यमेतदुपागतम्।।।।
இவ்வாறு கூறிய நண்பனை நோக்கி பரதன் பதிலளித்தான்—“கேள்; எந்தக் காரணத்தால் எனக்கு இத்தகைய தாழ்வு மனமும் துயரமும் வந்ததோ, அதைச் சொல்கிறேன்।”
Verse 8
स्वप्ने पितरमद्राक्षं मलिनं मुक्त मूर्धजम्।पतन्तमद्रिशिखरात्कलुषे गोमयह्रदे।।।।
கனவில் நான் என் தந்தையை கண்டேன்—மலினமாய், சிதறிய கூந்தலுடன்—மலைச் சிகரத்திலிருந்து விழுந்து, கோமயத்தால் நிரம்பிய மாசுற்ற குளத்தில் வீழ்ந்தார்.
Verse 9
प्लवमानश्च मे दृष्टस्स तस्मिन्गोमयह्रदे।पिबन्नञ्जलिना तैलं हसन्नपि मुहुर्मुहुः।।।।
அந்த கோமயக் குளத்தில் அவர் மிதந்ததை நான் கண்டேன்; கைகளைக் குவித்து எண்ணெய் அருந்தி, மீண்டும் மீண்டும் சிரித்தார்.
Verse 10
ततस्तिलौदनं भुक्त्वा पुनः पुनरधश्शिराः।तैलेनाभ्यक्तसर्वाङ्गः तैलमेवान्वगाहत।।।।
பின்னர் அவன் எள்ளுச் சோற்றை உண்டதை நான் கண்டேன்; அவன் உடல் முழுவதும் எண்ணெய் பூசப்பட்டிருந்தது; மீண்டும் மீண்டும் தலைகுனிந்து எண்ணெயிலேயே மூழ்கினான்।
Verse 11
स्वप्नेऽपि सागरं शुष्कं चन्द्रं च पतितं भवि।उपरुद्धां च जगतीं तमसेव समावृताम्।।।।औपवाह्यस्य नागस्य विषाणं शकलीकृतम्।सहसाचापि संशान्तं ज्वलितं जातवेदसम्।।।।अवतीर्णां च पृथिवीं शुष्कां श्च विविधान् द्रुमान्।अहं पश्यामि विध्वस्तान् सधूमांश्चापि पर्वतान्।।।।
கனவில்கூட கடல் வறண்டு போனதையும், சந்திரன் பூமியில் விழுந்ததையும் கண்டேன்; உலகம் முழுதும் அடைபட்டு இருளால் மூடப்பட்டதுபோல் தோன்றியது. அரசுப் பயண யானையின் தந்தம் சிதறித் துண்டானதையும், எரிந்துகொண்டிருந்த அக்கினி திடீரென அணைந்ததையும் கண்டேன். பூமி பிளந்து தாழ்ந்ததையும், பலவகை மரங்கள் வறண்டதையும், மலைகள் சிதைந்து புகையால் சூழப்பட்டதையும் நான் கண்டேன்।
Verse 12
स्वप्नेऽपि सागरं शुष्कं चन्द्रं च पतितं भवि।उपरुद्धां च जगतीं तमसेव समावृताम्।।2.69.11।।औपवाह्यस्य नागस्य विषाणं शकलीकृतम्।सहसाचापि संशान्तं ज्वलितं जातवेदसम्।।2.69.12।।अवतीर्णां च पृथिवीं शुष्कां श्च विविधान् द्रुमान्।अहं पश्यामि विध्वस्तान् सधूमांश्चापि पर्वतान्।।2.69.13।।
கனவில் நான் கண்டேன்—அரசர்க்குரிய, ஏறுதற்குத் தகுந்த யானையின் தந்தம் துண்டுத் துண்டாக உடைந்தது; மேலும் ஜ்வலித்த ஜாதவேதஸான அக்கினியும் திடீரென அணைந்து அமைந்தது; இவை வலமும் திருவும் சிதைவுறும் தீய நிமித்தங்களாய் தோன்றின.
Verse 13
स्वप्नेऽपि सागरं शुष्कं चन्द्रं च पतितं भवि।उपरुद्धां च जगतीं तमसेव समावृताम्।।2.69.11।।औपवाह्यस्य नागस्य विषाणं शकलीकृतम्।सहसाचापि संशान्तं ज्वलितं जातवेदसम्।।2.69.12।।अवतीर्णां च पृथिवीं शुष्कां श्च विविधान् द्रुमान्।अहं पश्यामि विध्वस्तान् सधूमांश्चापि पर्वतान्।।2.69.13।।
நான் கண்டேன்—பூமி தாழ்ந்து பிளந்ததுபோல்; பலவகை மரங்கள் வறண்டு போயின; மலைகளும் சிதைந்து புகையுடன் தோன்றின.
Verse 14
पीठे कार्ष्णायसे चैनं निषण्णं कृष्णवाससम्।प्रहसन्ति स्म राजानं प्रमदाः कृष्णपिङ्गलाः।।।।
நான் கண்டேன்—அரசன் இரும்புப் பீடத்தில் அமர்ந்து கரிய ஆடை அணிந்திருந்தான்; கருமை-மஞ்சள் நிறப் பெண்கள் அவனைப் பார்த்து பரிகசித்து நகைத்தனர்.
Verse 15
त्वरमाणश्च धर्मात्मा रक्तमाल्यानुलेपनः।रथेन खरयुक्तेन प्रयातो दक्षिणामुखः।।।।
நான் கண்டேன்—தர்மாத்மையான அரசன் அவசரமாய், செம்மலரும் செந்நெய் பூச்சும் அணிந்து, கழுதைகள் பூட்டிய தேரில் தெற்குநோக்கிப் புறப்பட்டான்.
Verse 16
प्रहसन्तीव राजानं प्रमदा रक्तवासिनी।प्रकर्षन्ती मया दृष्टा राक्षसी विकृतानना।।।।
நான் கண்டேன்—செந்நிற ஆடை அணிந்த, விகார முகத்தையுடைய ராக்ஷசி பெண், அரசனைப் பரிகசிப்பதுபோல் அவனை இழுத்துச் சென்றாள்.
Verse 17
एवमेतन्मया दृष्टमिमां रात्रिं भयावहम्।अहं रामोऽथवा राजा लक्ष्मणो वा मरिष्यति।।।।
நேற்றிரவு நான் மிகப் பயங்கரமான கனவு கண்டேன்—நான் அல்லது ஸ்ரீராமர் அல்லது மன்னர் அல்லது இலக்குமணர் இவர்களில் ஒருவர் மரணமடைவார் போலுள்ளது।
Verse 18
नरो यानेन य स्स्वप्ने स्वरयुक्तेन याति हि।अचिरात्तस्य धूमाग्रं चितायां सम्प्रदृश्यते।।।।
கனவில் கழுதைகள் பூட்டிய வண்டியில் ஒருவர் பயணிப்பதாகத் தோன்றினால், விரைவில் அவனது சிதையிலிருந்து எழும் புகைச் சுருள் காணப்படும்—இது அசுப நிமித்தம் எனக் கூறுவர்।
Verse 19
एतन्निमित्तं दीनोऽहं तन्नवः प्रतिपूजये।शुष्यतीव च मे कण्ठः न स्वस्थमिव मे मनः।।।।
இந்த நிமித்தத்தால் நான் மனம் தளர்ந்தேன்; உங்கள் சொற்களுக்கு உரிய முறையில் பதில் அளிக்க இயலவில்லை. என் தொண்டை உலர்வதுபோல் உள்ளது; மனமும் அமைதியற்றதாகத் தோன்றுகிறது।
Verse 20
न पश्यामि भयस्थानं भयं चैवोपधारयेभ्रष्टश्च स्वरयोगो मे छाया चोपहता मम।जुगुप्सन्निव चाऽत्मानं न पश्यमि च कारणम्।।।।
பயத்திற்கான தெளிவான காரணம் எனக்குக் காணவில்லை; ஆயினும் பயமே மனத்தை ஆட்கொண்டுள்ளது. என் குரல் தளர்ந்துள்ளது, முகச்சாயலும் மங்கியுள்ளது; நான் என்னையே வெறுப்பதுபோல் இருக்கிறேன், ஆனால் காரணம் அறிய முடியவில்லை।
Verse 21
इमां च दुस्स्वप्नगतिं निशाम्यतामनेकरूपामवितर्कितां पुरा।भयं महत्तद्धृदयान्नयाति मे विचिन्त्य राजानमचिन्तदर्शनम्।।।।
இந்தக் கொடிய கனவின் போக்கை—பல வடிவங்களாய், முன் ஒருபோதும் எண்ணாததாய்—அறிந்து, புரியாத நிலையிலுள்ள அரசனை நினைத்து ஆராய்ந்தபோது, என் உள்ளத்திலிருந்து பேரச்சம் நீங்கவில்லை.
The dilemma is interpretive and moral: Bharata must process foreboding signs without clear evidence, while remaining responsible in speech and conduct; he fears imminent death within the royal family and struggles to respond appropriately to companions and circumstance.
The chapter emphasizes the epic’s moral psychology: fear can arise without visible cause, and omens function as narrative instruments linking inner apprehension to public catastrophe; companionship may console, yet dharma requires steadiness when signs suggest impermanence and loss.
Ayodhyā and the sabhā (assembly) frame the social setting, while dream-landmarks—adriśikhara (mountain peak), gomaya-hrada (cow-dung pool), citā (funeral pyre), and the southward direction—encode cultural notions of impurity, death-portents, and inauspicious transit.
Read Valmiki Ramayana in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.