Sukta 4
Rishi: Atharvanic tradition (specific r̥ṣi attribution varies by anukramaṇī for this section; commonly treated as anonymous/collective in late books)
Devata: Composite sovereignty: Agni–Sūrya–Yama–Mahendra (Indra) as a single power
Chandas: Anuṣṭubh (with refrain-like cadence in pāda 2)
AVŚ 13.4 ఒక విశ్వాధిపత్య స్తోత్రలితనీ. ఇందులో ఒకే సమగ్ర శక్తిని అగ్ని, సూర్యుడు, యముడు, మహేంద్రుడు (ఇంద్రుడు)గా, అలాగే ఆర్యమన్, వరుణుడు, రుద్రుడు, మహాదేవుడు వంటి అనుబంధ రూపాలుగా ఏకీకరిస్తుంది. కిరణాలు–ఆకాశం అనే పునరావృత ధృవపదం ఆ దేవతను ఆవరించి స్థిరపరచే సన్నిధిగా చిత్రిస్తుంది—ఆమె ఆకాశమండలాన్ని నింపి, దాని విస్తరణగా రాజ్యాన్ని కూడా స్థిరపరుస్తుంది: సమృద్ధి, ఋత/వ్యవస్థ, మరియు శత్రు శక్తుల నుండి రక్షణ. ‘అతడే…’ అనే సంపూర్ణ సమీకరణ వాక్యాలు మరియు కిరణాలను బంధాలుగా చూపే ఆవరణ-ప్రతిమలు కలిసి, రాజ-విశ్వాత్మక అపోత్రోపాయిక కవచాన్ని నిర్మిస్తాయి.
Mantras
Mantra 1
अध्यात्मम्। स ए॑ति सवि॒ता स्वऽर्दि॒वस्पृ॒ष्ठेऽव॒चाक॑शत्
అధ్యాత్మంలో అతడు సాగుతాడు; సవితా ముందుకు సాగుతాడు; దివ్యప్రకాశమయమైన స్వర్గపు పృష్టంపై అతడు ప్రకాశించి వెలిగాడు.
Mantra 2
र॒श्मिभि॒र्नभ॒ आभृ॑तं महे॒न्द्र ए॒त्यावृ॑तः
కిరణాలతో నభః (ఆకాశం) ధరింపబడి నిండిపోయింది; మహేంద్రుడు చుట్టూరా ఆవరించబడి ముందుకు సాగుతాడు.
Mantra 3
स धा॒ता स वि॑ध॒र्ता स वा॒युर्नभ॒ उच्छ्रि॑तम्। र॒श्मिभि॒र्नभ॒ आभृ॑तं महे॒न्द्र ए॒त्यावृ॑तः
ఆయనే ధాత, ఆయనే విధాత; ఆయనే వాయువు—పైకి ఎత్తబడిన నభః (ఆకాశం) ఉన్నతంగా నిలిచింది. కిరణాలతో నభః ధరింపబడి నిండిపోయింది; మహేంద్రుడు చుట్టూరా ఆవరించబడి ముందుకు సాగుతాడు.
Mantra 4
सोऽर्य॒मा स वरु॑णः॒ स रु॒द्रः स म॑हादे॒वः। र॒श्मिभि॒र्नभ॒ आभृ॑तं महे॒न्द्र ए॒त्यावृ॑तः
ఆయనే అర్యమా, ఆయనే వరుణుడు; ఆయనే రుద్రుడు, ఆయనే మహాదేవుడు. కిరణాలతో నభః (ఆకాశం) ధరింపబడి నిండిపోయింది; మహేంద్రుడు చుట్టూరా ఆవరించబడి ముందుకు సాగుతాడు.
Mantra 5
सो अ॒ग्निः स उ॒ सूर्यः॒ स उ॑ ए॒व म॑हाय॒मः। र॒श्मिभि॒र्नभ॒ आभृ॑तं महे॒न्द्र ए॒त्यावृ॑तः
అతడే అగ్ని; అతడే నిశ్చయంగా సూర్యుడు; అతడే మహా యముడు. రశ్ములతో నభస్సు ధరింపబడి నిండుతుంది; మహేంద్రుడు చుట్టూరా ఆవృతుడై వచ్చుచున్నాడు.
Mantra 6
तं व॒त्सा उप॑ तिष्ठ॒न्त्येक॑शीर्षाणो यु॒ता दश॑ । र॒श्मिभि॒र्नभ॒ आभृ॑तं महे॒न्द्र ए॒त्यावृ॑तः
ఆయన వద్దకు దూడలు దగ్గరకు వచ్చి నిలుస్తాయి—పది, యుగంలో జతచేయబడి, ఏకశీర్ష (ఏకముఖ)ముగా. రశ్ములతో నభస్సు ధరింపబడి పరిపూర్ణమవుతుంది; మహేంద్రుడు చుట్టూరా ఆవృతుడై వచ్చుచున్నాడు.
Mantra 7
प॒श्चात् प्राञ्च॒ आ त॑न्वन्ति॒ यदु॒देति॒ वि भा॑सति । र॒श्मिभि॒र्नभ॒ आभृ॑तं महे॒न्द्र ए॒त्यावृ॑तः
వెనుక నుండి ముందుకు అవి విస్తరిస్తాయి; ఆయన ఉదయించి విస్తారంగా ప్రకాశించినప్పుడు. రశ్ములతో నభస్సు ధరింపబడి పరిపూర్ణమవుతుంది; మహేంద్రుడు చుట్టూరా ఆవృతుడై వచ్చుచున్నాడు.
Mantra 8
तस्यै॒ष मारु॑तो ग॒णः स ए॑ति शि॒क्याकृ॑तः
ఆయనదే ఈ మారుత-గణం; అది వస్తుంది—వేలాడే వల (శిక్యా) వలె నిర్మితమై.
Mantra 9
र॒श्मिभि॒र्नभ॒ आभृ॑तं महे॒न्द्र ए॒त्यावृ॑तः
రశ్ములతో నభస్సు ధరింపబడి నిండిపోతుంది; మహేంద్రుడు చుట్టూరా ఆవరించబడి వచ్చుచున్నాడు.
Mantra 10
तस्ये॒मे नव॒ कोशा॑ विष्ट॒म्भा न॑व॒धा हि॒ताः
అతనివే ఈ తొమ్మిది కోశాలు; తొమ్మిది విధాల ఆధారస్తంభాలు తమ తమ స్థానాలలో దృఢంగా స్థాపించబడ్డాయి.
Mantra 11
स प्र॒जाभ्यो॒ वि प॑श्यति॒ यच्च॑ प्रा॒णति॒ यच्च॒ न
అతడు తన సమస్త ప్రజల కొరకు చుట్టూ దృష్టి విస్తరింపజేస్తాడు; ఏది ప్రాణం కలది, ఏది ప్రాణం లేనిదో అతడు వివేచిస్తాడు.
Mantra 12
तमि॒दं निग॑तं॒ सहः॒ स ए॒ष एक॑ एक॒वृदेक॑ ए॒व
ఈ ‘సహస్’ (బలం/తేజస్సు) ఈ సమస్తంలో ప్రవేశించింది; అతడే—ఈ ఒకడు—ఏకుడు, ‘ఏకవ్రతుడు’, నిజంగా ఒక్కడే మాత్రమే.
Mantra 13
ए॒ते अ॑स्मिन् दे॒वा ए॑क॒वृतो॑ भवन्ति
ఇందులో ఈ దేవతలు ఏకవ్రతులు (ఒకే వ్రతాచరణ)గా అవుతారు—ఒకే నియమాధీనంగా సమేకమవుతారు.
Frequently Asked Questions
It proclaims that one sovereign divine power appears as many gods (Agni, Sūrya, Yama, Indra and others) and uses the image of sun-rays filling the sky to create an all-round protective enclosure for prosperity and order.
Rays function like binding, protective ‘bands’ that leave no opening for harm, while the firmament is the total ritual-cosmic field being ‘filled’—a way of saying protection and authority pervade everything.
Traditionally it suits prosperity-and-protection rites for a community or ruler: recited at dawn/midday, with purification, optional fire, and an encircling action or protective cord to mirror the hymn’s theme of being ‘encompassed round about.’
Ask anything about Sukta 4 of the Atharva Veda
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Atharva Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.