Sukta 4
Rishi: Atharvanic tradition (specific r̥ṣi attribution varies by anukramaṇī for this section; commonly treated as anonymous/collective in late books)
Devata: Composite sovereignty: Agni–Sūrya–Yama–Mahendra (Indra) as a single power
Chandas: Anuṣṭubh (with refrain-like cadence in pāda 2)
AVŚ 13.4 এক বিশ্ব-সাৰ্বভৌমত্বৰ লিটানি, য’ত একেটা সৰ্বব্যাপী শক্তিক বহু দেৱতাৰ সৈতে একীভূত কৰি চিনাক্ত কৰা হৈছে—অগ্নি, সূৰ্য, যম, মহেন্দ্ৰ (ইন্দ্ৰ) আৰু আৰ্যমন, বৰুণ, ৰুদ্ৰ, মহাদেৱ আদি সহচৰ ৰূপসমূহ। কিৰণ-আৰু-আকাশৰ পুনৰাবৃত্ত ধ্বনি/প্ৰত্যাৱৰ্তনে দেৱতাক এক ঘেৰি-ধৰা, স্থিৰতা দিয়া উপস্থিতি হিচাপে চিত্ৰিত কৰে, যিয়ে দ্যুলোক ভৰি তোলে আৰু তাৰ ফলত ৰাজ্য সুৰক্ষিত কৰে—সমৃদ্ধি, ঋত/শৃঙ্খলা, আৰু বৈৰী শক্তিৰ পৰা ৰক্ষা। এই সূক্তৰ বল ‘সেই হৈছে…’ ধৰণৰ সৰ্বগ্ৰাসী পৰিচয়-ঘোষণা আৰু আৱৰণ-চিত্রকল্প (কিৰণক বেণ্ড/বন্ধনী যেন)ৰ যোগে গঢ় খায়, যিয়ে ৰাজ-জাগতিক আপোত্ৰোপায়িক ঢাল সৃষ্টি কৰে।
Mantras
Mantra 1
अध्यात्मम्। स ए॑ति सवि॒ता स्वऽर्दि॒वस्पृ॒ष्ठेऽव॒चाक॑शत्
অধ্যাত্মত সি আগবাঢ়ে; সৱিতা গতি কৰে; দিৱ্য জ্যোতিৰ আকাশ-পিঠিত সি উজলি উঠিল।
Mantra 2
र॒श्मिभि॒र्नभ॒ आभृ॑तं महे॒न्द्र ए॒त्यावृ॑तः
ৰশ্মিসকলৰে নভঃ ধাৰিত আৰু পূৰিত হয়; মহেন্দ্ৰ ইন্দ্ৰ চাৰিওফালে আৱৃত হৈ আগবাঢ়ি যায়।
Mantra 3
स धा॒ता स वि॑ध॒र्ता स वा॒युर्नभ॒ उच्छ्रि॑तम्। र॒श्मिभि॒र्नभ॒ आभृ॑तं महे॒न्द्र ए॒त्यावृ॑तः
সেই ধাতা, সেই বিধর্তা; সেই বায়ু—উচ্চে উত্তোলিত নভঃ। ৰশ্মিসকলৰে নভঃ ধাৰিত আৰু পূৰিত হয়; মহেন্দ্ৰ ইন্দ্ৰ চাৰিওফালে আৱৃত হৈ আগবাঢ়ি যায়।
Mantra 4
सोऽर्य॒मा स वरु॑णः॒ स रु॒द्रः स म॑हादे॒वः। र॒श्मिभि॒र्नभ॒ आभृ॑तं महे॒न्द्र ए॒त्यावृ॑तः
সেই আৰ্যমা, সেই বরুণ; সেই ৰুদ্ৰ, সেই মহাদেৱ। ৰশ্মিসকলৰে নভঃ ধাৰিত আৰু পূৰিত হয়; মহেন্দ্ৰ ইন্দ্ৰ চাৰিওফালে আৱৃত হৈ আগবাঢ়ি যায়।
Mantra 5
सो अ॒ग्निः स उ॒ सूर्यः॒ स उ॑ ए॒व म॑हाय॒मः। र॒श्मिभि॒र्नभ॒ आभृ॑तं महे॒न्द्र ए॒त्यावृ॑तः
সেইজনেই অগ্নি; সেইজনেই সূৰ্য; সেইজনেই মহাযম। ৰশ্মিসমূহে নভঃ ধৰি-পূৰ্ণ কৰে; মহেন্দ্ৰ চাৰিওফালে আৱৃত হৈ আগবাঢ়ি আহে।
Mantra 6
तं व॒त्सा उप॑ तिष्ठ॒न्त्येक॑शीर्षाणो यु॒ता दश॑ । र॒श्मिभि॒र्नभ॒ आभृ॑तं महे॒न्द्र ए॒त्यावृ॑तः
তাঁৰ ওচৰলৈ বাছুৰবোৰ ওচৰ চাপি আহে আৰু থিয় হয়—দশটা, যুঁজত জোঁতা, এক-মূৰীয়া। ৰশ্মিসমূহে নভোমণ্ডল ধৰি-পূৰি ৰাখে; মহেন্দ্ৰ ইন্দ্ৰ চাৰিওফালে আৱৃত হৈ আগবাঢ়ি আহে।
Mantra 7
प॒श्चात् प्राञ्च॒ आ त॑न्वन्ति॒ यदु॒देति॒ वि भा॑सति । र॒श्मिभि॒र्नभ॒ आभृ॑तं महे॒न्द्र ए॒त्यावृ॑तः
পিছফালৰ পৰা আগফাললৈ সিহঁতে বিস্তাৰ কৰে, যেতিয়া তেওঁ উদয় হৈ বহলকৈ দীপ্ত হয়। ৰশ্মিসমূহে নভোমণ্ডল ধৰি-পূৰি ৰাখে; মহেন্দ্ৰ ইন্দ্ৰ চাৰিওফালে আৱৃত হৈ আগবাঢ়ি আহে।
Mantra 8
तस्यै॒ष मारु॑तो ग॒णः स ए॑ति शि॒क्याकृ॑तः
তাঁৰ এই মাৰুত-গণ; ই আহে—ঝুলন্ত জালৰ দৰে গাঁথা-গঢ়া।
Mantra 9
र॒श्मिभि॒र्नभ॒ आभृ॑तं महे॒न्द्र ए॒त्यावृ॑तः
ৰশ্মিসমূহেৰে নভোমণ্ডল ধৰি-পূৰ্ণ কৰা হৈছে; মহেন্দ্ৰ ইন্দ্ৰ চাৰিওফালে আৱৃত হৈ আগমন কৰে।
Mantra 10
तस्ये॒मे नव॒ कोशा॑ विष्ट॒म्भा न॑व॒धा हि॒ताः
তাঁৰ এই নটা কোষ আছে; নটা আধাৰ নৱধাভাৱে নিজ নিজ ঠাইত দৃঢ়কৈ স্থাপিত।
Mantra 11
स प्र॒जाभ्यो॒ वि प॑श्यति॒ यच्च॑ प्रा॒णति॒ यच्च॒ न
সেইজনাই নিজৰ সকলো প্ৰজাৰ প্ৰতি দৃষ্টি মেলে; যি শ্বাস লয় আৰু যি শ্বাস নলয়—সেয়া পৃথককৈ চিনি দেখে।
Mantra 12
तमि॒दं निग॑तं॒ सहः॒ स ए॒ष एक॑ एक॒वृदेक॑ ए॒व
এই শক্তি ইয়াত (সৰ্বত্ৰ) প্ৰৱেশ কৰিছে; তেওঁ—এই একেই—এজন, একব্ৰত, একমাত্ৰই।
Mantra 13
ए॒ते अ॑स्मिन् दे॒वा ए॑क॒वृतो॑ भवन्ति
এতিয়া এই দেৱতাসকল এইজনৰ ভিতৰত একে ব্ৰত-নিয়মত একত্ৰ হয়, একে বিধানৰ অধীনত সমবেত হয়।
Frequently Asked Questions
It proclaims that one sovereign divine power appears as many gods (Agni, Sūrya, Yama, Indra and others) and uses the image of sun-rays filling the sky to create an all-round protective enclosure for prosperity and order.
Rays function like binding, protective ‘bands’ that leave no opening for harm, while the firmament is the total ritual-cosmic field being ‘filled’—a way of saying protection and authority pervade everything.
Traditionally it suits prosperity-and-protection rites for a community or ruler: recited at dawn/midday, with purification, optional fire, and an encircling action or protective cord to mirror the hymn’s theme of being ‘encompassed round about.’
Ask anything about Sukta 4 of the Atharva Veda
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Atharva Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.