Sukta 4
Rishi: Atharvanic tradition (specific r̥ṣi attribution varies by anukramaṇī for this section; commonly treated as anonymous/collective in late books)
Devata: Composite sovereignty: Agni–Sūrya–Yama–Mahendra (Indra) as a single power
Chandas: Anuṣṭubh (with refrain-like cadence in pāda 2)
अथर्ववेदस्य १३.४ सूक्तं विश्वाधिपत्यस्य स्तुतिपाठः। अत्रैकं सर्वव्यापि तेजः बहुभिर्देवतारूपैः—अग्निः, सूर्यः, यमः, महेन्द्रः (इन्द्रः) तथा आर्यमन्, वरुणः, रुद्रः, महादेव इत्यादिभिः—एकत्वेनाभिधीयते। पुनःपुनः किरण-नभः-प्रत्युक्त्या स देवः परितो वेष्टयिता, स्थिरीकर्त्ता च, द्यां पूरयन् इव निरूप्यते; तेन राज्यं च सुरक्षितं भवति—पुष्टिः, ऋत-व्यवस्था, च शत्रुभ्यः परिरक्षणम्। अस्य सूक्तस्य प्रभावः ‘स एव…’ इति सर्वात्मकीकरणेन तथा किरणानां बन्धवत् परिधि-कल्पनया च, राजकीय-विश्वात्मकं अपोत्प्रायिकं कवचं निर्माति।
Mantras
Mantra 1
अध्यात्मम्। स ए॑ति सवि॒ता स्वऽर्दि॒वस्पृ॒ष्ठेऽव॒चाक॑शत्
अध्यात्मं स एति; सविता स्वर्दिवस्पृष्ठेऽवचाकशत्॥
Mantra 2
र॒श्मिभि॒र्नभ॒ आभृ॑तं महे॒न्द्र ए॒त्यावृ॑तः
रश्मिभिर्नभ आभृतं पूरितं च; महेन्द्र इन्द्रः सर्वतः परिवृतः सन् एति।
Mantra 3
स धा॒ता स वि॑ध॒र्ता स वा॒युर्नभ॒ उच्छ्रि॑तम्। र॒श्मिभि॒र्नभ॒ आभृ॑तं महे॒न्द्र ए॒त्यावृ॑तः
स धाता स विधर्ता स वायुः; नभ उच्च्रितम्। रश्मिभिर्नभ आभृतं पूरितं च; महेन्द्र इन्द्रः सर्वतः परिवृतः सन् एति।
Mantra 4
सोऽर्य॒मा स वरु॑णः॒ स रु॒द्रः स म॑हादे॒वः। र॒श्मिभि॒र्नभ॒ आभृ॑तं महे॒न्द्र ए॒त्यावृ॑तः
स एव आर्यमा स वरुणः; स रुद्रः स महादेवः। रश्मिभिर्नभ आभृतं पूरितं च; महेन्द्र इन्द्रः सर्वतः परिवृतः सन् एति।
Mantra 5
सो अ॒ग्निः स उ॒ सूर्यः॒ स उ॑ ए॒व म॑हाय॒मः। र॒श्मिभि॒र्नभ॒ आभृ॑तं महे॒न्द्र ए॒त्यावृ॑तः
सोऽग्निः स सूर्यः स उ एव महायमः। रश्मिभिर्नभ आभृतं; महेन्द्र एत्यावृतः।
Mantra 6
तं व॒त्सा उप॑ तिष्ठ॒न्त्येक॑शीर्षाणो यु॒ता दश॑ । र॒श्मिभि॒र्नभ॒ आभृ॑तं महे॒न्द्र ए॒त्यावृ॑तः
तं वत्साः उप तिष्ठन्ति—दश युता एकशीर्षाणः। रश्मिभिर्नभ आभृतं परिपूर्णं च; महेन्द्रः सर्वतः आवृतः सन् एति।
Mantra 7
प॒श्चात् प्राञ्च॒ आ त॑न्वन्ति॒ यदु॒देति॒ वि भा॑सति । र॒श्मिभि॒र्नभ॒ आभृ॑तं महे॒न्द्र ए॒त्यावृ॑तः
पश्चात् प्राञ्चः आ तन्वन्ति, यद् उदेति वि भासति। रश्मिभिर्नभ आभृतं परिपूर्णं च; महेन्द्रः सर्वतः आवृतः सन् एति।
Mantra 8
तस्यै॒ष मारु॑तो ग॒णः स ए॑ति शि॒क्याकृ॑तः
तस्य एष मारुतो गणः; स एति शिक्याकृतः।
Mantra 9
र॒श्मिभि॒र्नभ॒ आभृ॑तं महे॒न्द्र ए॒त्यावृ॑तः
रश्मिभिर्नभ आभृतं पूरितं च; महेन्द्र इन्द्रः सर्वतोऽवृत एत्यागच्छति।
Mantra 10
तस्ये॒मे नव॒ कोशा॑ विष्ट॒म्भा न॑व॒धा हि॒ताः
तस्येमे नव कोशाः; नवधा हि आधाराः स्वस्वस्थानेषु दृढं निहिताः।
Mantra 11
स प्र॒जाभ्यो॒ वि प॑श्यति॒ यच्च॑ प्रा॒णति॒ यच्च॒ न
स प्रजाभ्यो विपश्यति; यत् प्राणति यच्च न—तद् विविच्य पश्यति।
Mantra 12
तमि॒दं निग॑तं॒ सहः॒ स ए॒ष एक॑ एक॒वृदेक॑ ए॒व
इदं सहः सर्वत्र प्रविष्टम्; स एष एव एकः—एकव्रतः—एक एव।
Mantra 13
ए॒ते अ॑स्मिन् दे॒वा ए॑क॒वृतो॑ भवन्ति
एतेऽस्मिन् देवाः एकव्रताः भवन्ति, एकनियमाधीनाः समवेताः।
Frequently Asked Questions
It proclaims that one sovereign divine power appears as many gods (Agni, Sūrya, Yama, Indra and others) and uses the image of sun-rays filling the sky to create an all-round protective enclosure for prosperity and order.
Rays function like binding, protective ‘bands’ that leave no opening for harm, while the firmament is the total ritual-cosmic field being ‘filled’—a way of saying protection and authority pervade everything.
Traditionally it suits prosperity-and-protection rites for a community or ruler: recited at dawn/midday, with purification, optional fire, and an encircling action or protective cord to mirror the hymn’s theme of being ‘encompassed round about.’
Ask anything about Sukta 4 of the Atharva Veda
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free Google sign-in keeps your chat saved across web and the app.
Read Atharva Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.