Deity · Ramcharitmanas
Śiwa in the Ramcharitmanas
शिवNamed in 308 verses
Speaks in 57 verses
In this book
Key chapters
The chapters where Śiwa matters most.
भक्ति-उद्गम की पहली सीढ़ी: ‘श्रद्धा’ से ‘श्रवण’ और ‘संशय-निवृत्ति’ तक। बालकाण्ड में रामकथा का प्रवेश-द्वार शिव-उमा संवाद है, जहाँ जिज्ञासा (उमा) गुरु-वाणी (शिव) से शुद्ध होकर ‘सगुण’ में ‘निर्गुण’ की पह
सोपान-प्रवेश: ‘भक्ति का बीज’, शिव-उमा संवाद के माध्यम से जीव के भीतर संकल्प (हठ), श्रद्धा (गुर-वचन-प्रतीति) और काम-निग्रह का उदय। यहाँ कथा-भूमि राम-जन्म से पहले ‘अंतःकरण-शुद्धि’ की तैयारी करती है: देवह
भक्ति का जन्म-चरण: जिज्ञासा (प्रश्न) से श्रद्धा, फिर श्रद्धा से शरणागति। बालकाण्ड ‘सोपान’ में साधक को ‘कथा-प्रवेश’ का अधिकार देता है, जहाँ अहं-रहित प्रश्न (उमा) और कृपा-समाधान (शंकर) से मानस-सर में प्र
The first sopāna (step) where bhakti is born through śravaṇa-darśana: the seeker’s heart is trained to recognize divinity hidden in apparent childhood, humility, and ‘play’ (kautuka). In this passage,
सोपान-शिखर का ‘लोक-धर्म-परिक्षण’ चरण: राम-राज्य के आदर्श के बाद कलियुग-स्वभाव का निदान, और उससे भी ऊपर ‘नाम-आश्रय’ द्वारा सहज निस्तार। उत्तरकाण्ड यहाँ ‘समाज-व्यवस्था’ का वर्णन मात्र नहीं, बल्कि साधक क
सोपान-प्रवेश: ‘श्रद्धा-विश्वास’ की देहरी पर खड़े होकर साधक गुरु-वंदना, सत्संग-महिमा, और राम-नाम/राम-गुण के प्रति अनुराग से ‘मानस’ में अवगाहन करता है। यह काण्ड जन्म-कथा से पहले ‘भक्ति की जन्मभूमि’ बनात
सोपान-प्रवेश: ‘भक्ति का जन्म’ और ‘सगुण-साकार के सौंदर्य में चित्त-स्थापन’। बालकाण्ड मन को कथा-श्रवण योग्य बनाता है, नाम, रूप, गुण, लीला के माध्यम से चित्त की मलिनता घटाकर उसे मंगल-लग्न (अनुकूल काल) की
यह सोपान ‘धर्म-विजय’ का द्वार है: साधक के भीतर ‘अहं-लंका’ (अभिमान, भय, काम-क्रोध) पर सेतु-बंध के द्वारा विवेक-मार्ग बनता है। यहाँ भक्ति केवल भाव नहीं रहती, वह संगठन, अनुशासन, और ‘नाम-सेतु’ बनकर जीव को
राज्याभिषेक-उपरांत ‘धर्म-स्थापन’ और ‘भक्ति-स्थैर्य’ का सोपान: साधक के भीतर राम-राज्य (अन्तःकरण-राज्य) की प्रतिष्ठा, जहाँ सेवा, सत्संग, और नाम-स्मरण जीवन-व्यवस्था बनते हैं। यह चरण ‘फल-श्रुति’ द्वारा पा
This Sopāna is the awakening of bhakti through ‘darśana’ and ‘parīkṣā’: the soul witnesses the Lord’s effortless supremacy (bow-breaking) and learns that egoic strength collapses before grace. Bālakāṇ
Every verse that names Śiwa
308 verses
- 1.1.1
1) Kłaniam się Vāṇī (Sarasvatī) i Vināyace (Gaṇeśowi), twórcom liter i ich skupionych znaczeń, estetycznej rozkoszy i metrów, oraz samym sprawcą pomyślnych początków. 2) Kłaniam się Bhavānī i Śańkarze, ucieleśnionym jako Wiara i Zaufanie…
- 1.1.2
On, przez którego wspomnienie osiąga się powodzenie, Gaṇeśa, przewodnik zastępów, o słoniowej twarzy, niech ta skarbnica intelektu, ta siedziba pomyślnych cnót, okaże mi łaskę. (1) Przez czyje współczucie niemi stają się wymowni i kulawi…
- 1.1.3
Kłaniam się przed pyłem lotosowych stóp mojego guru, który ma wdzięczną woń, przyjemną słodycz i smak oddania. Jest to piękny proszek z korzenia nektaru, który niszczy całą rodzinę światowych dolegliwości. Jest to czysty popiół na ciele…
- 1.1.5
Pył ze stóp guru jest miękką i piękną collyrium, nektarem dla oczu, który niszczy wszelką wadę wzroku. Oczyszczywszy nim oczy rozeznania, opisuję czyny Ramy, które wyzwalają z cyklu narodzin i śmierci. Najpierw kłaniam się stóp braminów…
- 1.1.7
Owoc świętej kąpieli widać natychmiast: kruk staje się kukułką, czapla łabędziem. Niech nikt się nie dziwi na to słysząc; chwała świętego towarzystwa nie jest ukryta. Vālmīki, Nārada i mędrzec z dzbana, każdy opowiedział z własnych ust…
- 1.1.9
Ponownie kłaniam się przed towarzystwem niegodziwców, którzy bez żadnego powodu zwracają się nawet przeciwko tym, którzy są im życzliwi. Cudze dobro jest ich stratą, a cudzy zysk ich szkodą; radują się z cudzej ruiny i trwają w smutku przy…
- 1.1.19
Drwiny złych przyniosą mi pożytek; albowiem kruk nazywa słodki głos kukułki chrapliwym. Czapla śmieje się z łabędzia, a żaba z czataki; tak źli o nieczystym umyśle śmieją się z czystej mowy. Ci, którzy nie mają smaku do poezji ani miłości…
- 1.2.21
W tym dziele znajduje się szlachetne imię Ramy, najoczyszczające, esencja Puran i Wed. Jest ono siedzibą wszystkiego, co pomyślne, i niszczycielem tego, co niepomyślne, imię, które Śiwa, niszczyciel Tripury, powtarza wraz z Umą. Nawet…
- 1.2.22
Historia Raghunatha, mówi Tulsidas, przynosi błogosławieństwo i usuwa nieczystość wieku Kali. Bieg mojej poezji jest kręty, jak bieg rzeki, lecz jak woda rzeki jest czysta, tak i ta historia jest czysta. Dzięki związkowi ze sławną chwałą…
- 1.2.27
Saraswati, Śesza, Mahesza i Brahma - wraz z Agamami, Nigamami (Wedami) i Puranami - nieustannie śpiewają Jego doskonałości; jednak wypowiadając 'neti, neti' ('nie to, nie to'), wyznają, że On jest zawsze poza pełnym wyrażeniem.
- 1.2.31
Ponownie kłaniam się przed Saradą, boginią mowy, i przed Gangesem, rzeką bogów: oboje są równie święci, a ich czyny są urocze. Jedna odpuszcza grzech przez kąpiel i picie; druga odpuszcza niewiedzę przez to, że się ją opowiada i słucha.…
- 1.2.32
Jeśli Shiva i Gauri okażą mi swoją łaskę, czy to we śnie, czy na jawie, to niech się spełni wszystko, co powiedziałem, i niech mój wiersz w pospolitej mowie ma swoją moc.
- 1.2.39
Kłaniam się przed imieniem Ramy, najlepszego z Raghu, które jest przyczyną ognia, słońca i księżyca. Ono jest samym bytem Brahmy, Wisznu i Śiwy, oddechem życiowym Wed; jest bez przymiotów i bez równego, skarbnicą wszystkich cnót. Jest to…
- 1.3.49
Dla dobra swoich czcicieli Rama przyjął ludzkie ciało, i sam znosząc trudy, sprawił, że święci stali się szczęśliwi. Lecz powtarzając jego imię z miłością bez wysiłku, czciciele stają się siedzibami radości i błogosławieństwa. Rama ocalił…
- 1.3.52
Imię jest większe zarówno od Brahmy, jak i od Ramy; jest dawcą łask, większym nawet od największych dawców łask. Znając to w swoim sercu, Mahesza wybrał je spośród stu milionów wersów historii Ramy.
- 1.3.53
Z łaski Imienia Shambhu jest niezniszczalny; choć jego ozdoby są niepomyślne, on sam jest kopalnią pomyślności. Shuka, Sanaka i inni synowie Brahmy, Siddhowie, mędrcy i jogini dzięki łasce Imienia rozkoszują błogością Brahmana. Narada…
- 1.4.61
Piękną opowieść, którą Yajnavalkya opowiedział wielkiemu mędrcowi Bharadvadży, ten sam dialog opowiem i wyjaśnię. Słuchajcie, wszyscy dobrzy ludzie, i cieszcie się nią. Shambhu ułożył tę uroczą opowieść, a potem z łaski swojej opowiedział…
- 1.4.63
Jednakże mój guru mówił to wciąż na nowo, i zrozumiałem z tego coś tyle, ile moja umysłowość pozwalała. Tęż samą opowieść ujmę w języku powszechnym, aby moja własna myśl przez nią została oświecona. Z jakąkolwiek siłą rozumu i rozeznania…
- 1.4.66
W sposób, w jaki Bhavani zadała swoje pytania, i w jaki Shankara je przedstawił i odpowiedział na nie, to wszystko wraz z przyczynami zaśpiewam, układając opowieść w cudowną i różnorodną narrację. Kto nigdy nie słyszał tej opowieści, niech…
- 1.4.68
W ten sposób odsunąłem wszelką wątpliwość i, kładąc na swoją głowę pył z lotosowych stóp mojego Guru, ponownie błagam wszystkich ze złożonymi dłońmi: niech żadna skaza czy strata nie dotknie tych, którzy podejmują tę świętą opowieść.…