यह सोपान ‘धर्म-विजय’ का द्वार है: साधक के भीतर ‘अहं-लंका’ (अभिमान, भय, काम-क्रोध) पर सेतु-बंध के द्वारा विवेक-मार्ग बनता है। यहाँ भक्ति केवल भाव नहीं रहती—वह संगठन, अनुशासन, और ‘नाम-सेतु’ बनकर जीव को भवसागर से पार उतारती है।
Centrum rasy Laṅkā Kāṇḍa jest Vīra i Adbhuta, jednak jego fundament spoczywa w Karuṇā i Śānti. W tej sekcji Tulasīdāsa nie pozwala, by „wojna” pozostała jedynie zewnętrzną bitwą, staje się ona walką w umyśle poszukiwacza przeciwko tamoguṇa, rajoguṇa i ahaṅkāra. Budowa mostu (Nīla-Nala) jest w wizji śāstrycznej līlā; lecz w logice sopānic jest mostem „Nāma” i „Kṛpā”: rada Jāmbavāna, słowo Hanumāna i rozkaz Rāmy, razem tworzą Triveṇī sādhany. Ze sthāpaną Rāmeśvara objawia się zasada jedności Śivy i Viṣṇu: Rāma czci Śivę, a Śiva uznaje bhakti dla Rāmy za najwyższą; tak powstaje również most między nirguṇa i saguṇa. W dialogu Rāvaṇa-Mandodarī wkracza nīti-śāstra: ślepota pychy i odrzucenie rozeznania stają się przyczyną upadku. W ten sposób Laṅkā Kāṇḍa jest etapem „decyzji” i „wejścia” w podróży Manas, po przekroczeniu mostu aspirant zbliża się do decydującej bitwy samooczyszczenia.
Śloka 1-3
रामं कामारिसेव्यं भवभयहरणं कालमत्तेभसिंहंयोगीन्द्रं ज्ञानगम्यं गुणनिधिमजितं निर्गुणं निर्विकारम्।मायातीतं सुरेशं खलवधनिरतं ब्रह्मवृन्दैकदेवंवन्दे कन्दावदातं सरसिजनयनं देवमुर्वीशरूपम्।।1।।
शंखेन्द्वाभमतीवसुन्दरतनुं शार्दूलचर्माम्बरंकालव्यालकरालभूषणधरं गंगाशशांकप्रियम्।काशीशं कलिकल्मषौघशमनं कल्याणकल्पद्रुमंनौमीड्यं गिरिजापतिं गुणनिधिं कन्दर्पहं शङ्करम्।।2।।
यो ददाति सतां शम्भुः कैवल्यमपि दुर्लभम्।खलानां दण्डकृद्योऽसौ शङ्करः शं तनोतु मे।।3।।
rāmaṃ kāmāri-sevyaṃ bhava-bhaya-haraṇaṃ kāla-mattebha-siṃhaṃyogīndraṃ jñāna-gamyaṃ guṇa-nidhim ajitaṃ nirguṇaṃ nirvikāram |māyātītaṃ sureśaṃ khala-vadha-nirataṃ brahma-vṛndaika-devaṃvande kandāvadātaṃ sarasija-nayanaṃ devam urvīśa-rūpam ||1||
śaṅkhendvābhaṃ atīva-sundara-tanuṃ śārdūla-carmāmbaramkāla-vyāla-karāla-bhūṣaṇa-dharaṃ gaṅgā-śaśāṅka-priyam |kāśīśaṃ kali-kalmaṣaugha-śamanaṃ kalyāṇa-kalpa-drumamnaumīḍyaṃ girijā-patiṃ guṇa-nidhiṃ kandarpa-haṃ śaṅkaram ||2||
yo dadāti satāṃ śambhuḥ kaivalyam api durlabham |khalānāṃ daṇḍa-kṛd yo'sau śaṅkaraḥ śaṃ tanotu me ||3||
Kłaniam się Ramie - czczonemu nawet przez wroga Kamy (Śiwę); usuwającemu trwogę światowego stawania się; lwem dla słonia Czasu oszołomionego rują; Panem joginów, osiągalnym przez poznanie; skarbnicą cnót, niezwyciężonym; poza gunami i niezmiennym; przekraczającym maję; władcą bogów; nastawionym na zniszczenie złych; jedynym Bóstwem czczonym przez rzesze wyznawców Brahmy - czystym jak rdzeń bananu, o oczach jak lotosy, objawiającym się na ziemi jako prawowity król. Pozdrawiam Śankarę - promiennego jak muszla i księżyc, niezwykle pięknego w postaci; odzianego w tygrysią skórę; przyozdobionego strasznymi ozdobami z węży; umiłowanego Gangi i księżyca; Pana Kashi; usuwającego stres grzechów Kali; drzewem spełniającym życzenia pomyślności; godnym uwielbienia; małżonkiem Giriji; oceanem cnót; niszczycielem pożądania. Niech ten Śankara - który udziela nawet najrzadszego wyzwnienia świętym i karze złych - obdarzy mnie pokojem.
Doha, Soratha
लव निमेष परमानु जुग बरष कलप सर चंड।भजसि न मन तेहि राम को कालु जासु कोदंड।।
सिंधु बचन सुनि राम सचिव बोलि प्रभु अस कहेउ।अब बिलंबु केहि काम करहु सेतु उतरै कटकु।।
सुनहु भानुकुल केतु जामवंत कर जोरि कह।नाथ नाम तव सेतु नर चढ़ि भव सागर तरिहिं।।
lava nimeṣa paramāṇu juga baraṣa kalapa sara caṃḍa |bhajasi na mana tehi rāma ko kālu jāsu kodaṃḍa ||
siṃdhu bacana suni rāma saciva boli prabhu asa kaheu |aba bilaṃbu kehi kāma karahu setu utarai kaṭaku ||
sunahu bhānukula ketu jāṃbavaṃta kara jori kaha |nātha nāma tava setu nara caṛhi bhava sāgara tarihiṃ ||
Lava, nimesha, paramanu, yuga, rok i kalpa są strzałami czasu. O umyśle, dlaczego nie czcisz tego Ramy, którego łukiem jest sam czas? Usłyszawszy słowa oceanu, Pan Rama wezwał swoich ministrów i rzekł tak: «Po co teraz zwlekać? W jakim celu? Zbudujcie most, aby wojsko mogło przejść.» Dżambawan złożył dłonie i rzekł: «Słuchaj, o sztandarze rodu słońca. Panie, twoje imię jest samo mostem; wstępując na nie, ludzie przekraczają ocean ziemskiej egzystencji.»
Ćaupai 1.1-5
यह लघु जलधि तरत कति बारा।अस सुनि पुनि कह पवनकुमारा।।
प्रभु प्रताप बड़वानल भारी।सोषेउ प्रथम पयोनिधि बारी।तब रिपु नारी रुदन जल धारा।भरेउ बहोरि भयउ तेहिं खारा।।
सुनि अति उकुति पवनसुत केरी।हरषे कपि रघुपति तन हेरी।।
जामवंत बोले दोउ भाई।नल नीलहि सब कथा सुनाई।।
राम प्रताप सुमिरि मन माहीं।करहु सेतु प्रयास कछु नाहीं।।
बोलि लिए कपि निकर बहोरी।सकल सुनहु बिनती कछु मोरी।।
राम चरन पंकज उर धरहू।कौतुक एक भालु कपि करहू।।
धावहु मर्कट बिकट बरूथा।आनहु बिटप गिरिन्ह के जूथा।।
सुनि कपि भालु चले करि हूहा।जय रघुबीर प्रताप समूहा।।
yaha laghu jaladhi tarata kati bārā |asa suni puni kaha pavan-kumārā ||
prabhu pratāpa baḍavānala bhārī |soṣeu prathama payonidhi bārī ||
taba ripu nārī rudana jala dhārā |bhareu bahori bhayau tehiṃ khārā ||
suni ati ukuti pavan-suta kerī |haraṣe kapi raghupati tana herī ||
jāṃbavaṃta bole dou bhāī |nala nīlahi saba kathā sunāī ||
rāma pratāpa sumiri mana māhīṃ |karahu setu prayāsa kachu nāhīṃ ||
boli liye kapi nikara bahorī |sakala sunahu binatī kachu morī ||
rāma carana paṅkaja ura dharahū |kautuka eka bhālu kapi karahū ||
dhāvahu markaṭ bikaṭa barūthā |ānahu biṭapa girinh ke jūthā ||
suni kapi bhālu cale kari hūhā |jaya raghubīra pratāpa samūhā ||
„Ileż to razy przekraczaliśmy to małe morze?”, tak rzekł ponownie Syn Wiatru. „Potęga Pana jest potężnym podwodnym ogniem: ongiś wypił wody oceanu. Wtedy kobiety wroga płakały strumieniami łez; wody napełniły się ponownie i tak stały się słone.” Słysząc przenikliwe słowa Hanumana, małpy radowały się, patrząc na postać Ramy. Dżambawan przemówił do dwóch braci i opowiedział Nali oraz Nilie całą sprawę. „Zachowajcie w sercach moc Ramy: budujcie most, żaden trud nie będzie zbyt wielki.” Wtedy zgromadził rzeszę małp: „Wszyscy posłuchajcie mojej prośby. Trzymajcie stopy lotosu Ramy w swoich sercach; a niedźwiedzie i małpy niech dokonają cudownego czynu. Biegnijcie, małpy, w groźnych batalionach; przynieście drzewa i sterty gór.” Słysząc to, niedźwiedzie i małpy ruszyły z okrzykiem, „Zwycięstwo Raghuwirowi, który jest samą masą potęgi!”
Doha 1
अति उतंग गिरि पादप लीलहिं लेहिं उठाइ।आनि देहिं नल नीलहि रचहिं ते सेतु बनाइ।।1।।
ati utaṅga giri pādapa līlahiṃ lehiṃ uṭhāi |āni dehiṃ nala nīlahi raca-hiṃ te setu banāi ||1||
Wysokie góry i drzewa podnoszą jak w zabawie; przynosząc je, przekazują Nali oraz Nilie, którzy układają je i budują most.
Ćaupai 2.1-4
सैल बिसाल आनि कपि देहीं।कंदुक इव नल नील ते लेहीं।।
देखि सेतु अति सुंदर रचना।बिहसि कृपानिधि बोले बचना।।
परम रम्य उत्तम यह धरनी।महिमा अमित जाइ नहिं बरनी।।
करिहउँ इहाँ संभु थापना।मोरे हृदयँ परम कलपना।।
सुनि कपीस बहु दूत पठाए।मुनिबर सकल बोलि लै आए।।
लिंग थापि बिधिवत करि पूजा।सिव समान प्रिय मोहि न दूजा।।
सिव द्रोही मम भगत कहावा।सो नर सपनेहुँ मोहि न पावा।।
संकर बिमुख भगति चह मोरी।सो नारकी मूढ़ मति थोरी।।
saila bisāla āni kapi dehīṃ |kaṃduka iva nala nīla te lehīṃ ||
dekhi setu ati suṃdara racanā |bihasi kṛpā-nidhi bole bacanā ||
parama ramya uttama yaha dharanī |mahimā amita jāi nahiṃ baranī ||
karihaūṃ ihāṃ saṃbhu thāpanā |more hṛdayaṃ parama kalapanā ||
suni kapīsa bahu dūta paṭhāe |munibara sakala boli lai āe ||
liṃga thāpi bidhi-vata kari pūjā |siva samāna priya mohi na dūjā ||
siva drohī mama bhagata kahāvā |so nara sapanehūṃ mohi na pāvā ||
saṃkara bimukha bhagati caha morī |so nārakī mūṛha mati thorī ||
Przynosząc ogromne skały, małpy przekazują je; Nala i Nila biorą je z łatwością jak piłkę. Widząc najpiękniejszą konstrukcję mostu, ocean współczucia uśmiechnął się i rzekł: „Ta kraina jest nadzwyczaj piękna i wzniosła; jej niezliczona chwała nie może być opisana. Tutaj ustanowię Szambhu, to jest najwyższe postanowienie mojego serca.” Słysząc to, władca małp wysłał wielu posłańców; wszyscy wielcy mędrcy zostali wezwani. Lingam został ustanowiony, a kult został odprawiony zgodnie z zasadami. „Nikt nie jest mi droższy nad Śiwę. Kto nazywa się moim czcicielem, a żywi wrogość do Śiwy, taki człowiek nigdy mnie nie osiągnie, nawet we śnie. Kto odwraca się od Śankary, a pragnie oddania mi, ten zmierza do piekła, o tępej i małej mądrości.”
Doha 2
संकर प्रिय मम द्रोही सिव द्रोही मम दास।ते नर करहि कलप भरि धोर नरक महुँ बास।।2।।
Śaṅkara priya mama drohī Śiva-drohī mama dāsa |Te nara karahiṁ kalapa bhari ghora naraka mahuṁ bāsa ||2||
Ci, którzy są drodzy Śankarze, ale mi wrodzy, oraz ci, którzy są wrodzy Śiwie, ale nazywają siebie moimi sługami, będą przebywać w strasznym piekle przez cały czas trwania jednej kalpy.
Ćaupai 3.1-5
जे रामेस्वर दरसनु करिहहिं।ते तनु तजि मम लोक सिधरिहहिं।।
जो गंगाजलु आनि चढ़ाइहि।सो साजुज्य मुक्ति नर पाइहि।।
होइ अकाम जो छल तजि सेइहि।भगति मोरि तेहि संकर देइहि।।
मम कृत सेतु जो दरसनु करिही।सो बिनु श्रम भवसागर तरिही।।
राम बचन सब के जिय भाए।मुनिबर निज निज आश्रम आए।।
गिरिजा रघुपति कै यह रीती।संतत करहिं प्रनत पर प्रीती।।
बाँधा सेतु नील नल नागर।राम कृपाँ जसु भयउ उजागर।।
बूड़हिं आनहि बोरहिं जेई।भए उपल बोहित सम तेई।।
महिमा यह न जलधि कइ बरनी।पाहन गुन न कपिन्ह कइ करनी।।
Je Rāmeśvara darasanu karihahiṁ |te tanu taji mama loka sidharahiṁ ||
Jo Gaṅgā-jalu āni caṛhāihi |so sāyujya mukti nara pāihi ||
Hoi akāma jo chala taji seihi |bhagati mori tehi Śaṅkara deihi ||
Mama kṛta setu jo darasanu karihī |so binu śrama bhava-sāgara tarihī ||
Rāma bacana saba ke jiya bhāe |muni-bara nija nija āśrama āe ||
Girijā Raghupati kai yaha rītī |santa-ta karahiṁ pranata para prītī ||
Bāṁdhā setu Nīla Nala nāgara |Rāma kṛpā̃ jasu bhayau ujāgara ||
Būṛhahiṁ ānahi bōrahahiṁ jeī |bhae upala bōhita sama teī ||
Mahimā yaha na jaladhi kai baranī |pāhana guna na kapinha kai karanī ||
Kto ujrzy Rameśwar, ten po opuszczeniu ciała osiągnie moją własną siedzibę. Kto przyniesie i ofiaruje wodę Gangi, ten uzyska wyzwolenie przez zjednoczenie. Kto bez pragnień i porzucając oszustwo, oddaje tam cześć, Śankara obdarzy go oddaniem mi. A kto ujrzy most zbudowany przeze mnie, ten bez trudu przekroczy ocean istnienia. Słowa Ramy spodobały się każdemu sercu; wielcy mędrcy powrócili każdy do swojej pustelni. O Giridźa, taka jest droga Raghuupatiego: on zawsze żywi miłość dla pokornych, którzy się kłaniają. Nila i Nala, biegli w rzemiośle, zbudowali most; z łaski Ramy ich sława rozbłysła. Kamienie, które by tonęły i topiły innych, stały się jak łodzie. Jednak to nie jest wielkość oceanu, ani zaleta kamieni, ani czyn małp.
Doha 3
श्री रघुबीर प्रताप ते सिंधु तरे पाषान।ते मतिमंद जे राम तजि भजहिं जाइ प्रभु आन।।3।।
Śrī Raghubīra pratāpa te sindhu tare pāṣāna.Te mati-manda je Rāma taji bhajahiṁ jāi prabhu āna ||3||
Dzięki majestatowi chwalebnego bohatera Raghuwira nawet kamienie przekroczyły morze; prawdziwie tępi są ci, którzy porzucają Ramę i idą oddawać pokłon innemu panu.
Ćaupai 4.1-5
बाँधि सेतु अति सुदृढ़ बनावा।देखि कृपानिधि के मन भावा।।
चली सेन कछु बरनि न जाई।गर्जहिं मर्कट भट समुदाई।।
सेतुबंध ढिग चढ़ि रघुराई।चितव कृपाल सिंधु बहुताई।।
देखन कहुँ प्रभु करुना कंदा।प्रगट भए सब जलचर बृंदा।।
मकर नक्र नाना झष ब्याला।सत जोजन तन परम बिसाला।।
अइसेउ एक तिन्हहि जे खाहीं।एकन्ह कें डर तेपि डेराहीं।।
प्रभुहि बिलोकहिं टरहिं न टारे।मन हरषित सब भए सुखारे।।
तिन्ह की ओट न देखिअ बारी।मगन भए हरि रूप निहारी।।
चला कटकु प्रभु आयसु पाई।को कहि सक कपि दल बिपुलाई।।
Bāṁdhi setu ati sudṛḍha banāvā |dekhi kṛpānidhi ke mana bhāvā ||
Calī sena kachu barani na jāī |garjahiṁ markaṭ bhaṭ samudāī ||
Setu-bandha ḍhiga caṛhi Raghurāī |citava kṛpāla sindhu bahutāī ||
Dekhana kahuṁ prabhu karunā kandā |pragaṭa bhae saba jalacara bṛndā ||
Makara nakra nānā jhaṣa byālā |sata jojana tana parama bisālā ||
Aisēu eka tinhahi je khāhīṁ |ekanha keṁ ḍara tepi ḍerāhīṁ ||
Prabhahi bilokahiṁ ṭarahiṁ na ṭāre |mana haraṣita saba bhae sukhāre ||
Tinh kī oṭa na dekhi-a bārī |magana bhae Hari rūpa nihārī ||
Calā kaṭaku prabhu āyasu pāī |ko kahi saka kapi dala bipulāī ||
Związali i zbudowali most niezwykle mocny, a ocean miłosierdzia ucieszył się w sercu na jego widok. Armia wyruszyła, nie do opisania; rzesza wojowników małp ryczała. Władca Raghuów wspiął się przy moście, a pełen litości spojrzał na rozległość oceanu. Aby ujrzeć Pana, kopalnię miłosierdzia, ukazały się wszystkie tłumy istot wodnych. Były tam krokodyle, kajmany, wiele rodzajów ryb i węży, o ciałach długich na sto mil i niezwykle ogromnych. Były inne tak wielkie, że mogły pożreć takie stworzenia, a jednak i one drżały ze strachu przed niektórymi z nich. Patrzyły na Pana i nie ruszały się nawet, gdy je odpędzano; ich serca radowały się i wszystkie były szczęśliwe. Z ich powodu nie było widać wody, tak gęsto ją pokrywały; były pochłonięte widokiem postaci Hariego. Armia ruszyła, otrzymawszy rozkaz Pana. Kto może opisać ogrom rzeszy małp?
Doha 4
सेतुबंध भइ भीर अति कपि नभ पंथ उड़ाहिं।अपर जलचरन्हि ऊपर चढ़ि चढ़ि पारहि जाहिं।।4।।
Setu-bandha bhai bhīra ati kapi nabha pantha uṛāhiṁ |Apara jalacaranhi ūpara caṛhi caṛhi pārhi jāhiṁ ||4||
Na moście powstał wielki tłok: niektóre małpy wybrały drogę nieba i przeleciały, podczas gdy inne, wspinając się raz po raz na stworzenia morskie, dotarły na drugi brzeg.
Ćaupai 5.1-5
अस कौतुक बिलोकि द्वौ भाई।बिहँसि चले कृपाल रघुराई।।
सेन सहित उतरे रघुबीरा।कहि न जाइ कपि जूथप भीरा।।
सिंधु पार प्रभु डेरा कीन्हा।सकल कपिन्ह कहुँ आयसु दीन्हा।।
खाहु जाइ फल मूल सुहाए।सुनत भालु कपि जहँ तहँ धाए।।
सब तरु फरे राम हित लागी।रितु अरु कुरितु काल गति त्यागी।।
खाहिं मधुर फल बटप हलावहिं।लंका सन्मुख सिखर चलावहिं।।
जहँ कहुँ फिरत निसाचर पावहिं।घेरि सकल बहु नाच नचावहिं।।
दसनन्हि काटि नासिका काना।कहि प्रभु सुजसु देहिं तब जाना।।
जिन्ह कर नासा कान निपाता।तिन्ह रावनहि कही सब बाता।।
सुनत श्रवन बारिधि बंधाना।दस मुख बोलि उठा अकुलाना।।
asi kautuka biloki dvau bhāī |bihaṁsi cale kṛpāla raghurāī ||
sena sahita utare raghu-bīrā |kahi na jāi kapi jūthapa bhīrā ||
siṁdhu pāra prabhu ḍerā kīnhā |sakala kapinha kahuṁ āyasu dīnhā ||
khāhu jāi phala mūla suhāe |sunata bhālu kapi jahaṁ tahaṁ dhāe ||
saba taru phare rāma hita lāgī |ritu aru kuritu kāla gati tyāgī ||
khāhiṁ madhura phala baṭapa halāvahiṁ |laṅkā sanmukha sikhara calāvahiṁ ||
jahaṁ kahuṁ phirata nisācara pāvahiṁ |gheri sakala bahu nāca nacāvahiṁ ||
dasananhi kāṭi nāsikā kānā |kahi prabhu sujasu dehiṁ taba jānā ||
jinha kara nāsā kāna nipātā |tinha rāvanahi kahī saba bātā ||
sunata śravaṇa bāridhi-bandhānā |dasa-mukha boli uṭhā akulānā ||
Widząc taki cud, dwaj bracia, Rama, współczujący Pan, i Lakszmana, uśmiechnęli się i ruszyli dalej. Z całą armią bohaterowie rodu Raghu przeszli; tłum wodzów małp był poza opisem. Po drugiej stronie morza Pan rozbił obóz i wydał polecenia wszystkim małpom: „Idźcie i jedzcie smaczne owoce i korzenie.” Słysząc to, niedźwiedzie i małpy pobiegły we wszystkich kierunkach. Wszystkie drzewa owocowały dla Ramy; pora i niepora, zwykły bieg czasu sam został odrzucony. Jedli słodkie owoce, trzęśli banianami i ciskali skały w stronę Lanki. Gdziekolwiek znajdowali błąkających się rakszasów, otaczali ich i zmuszali do tańca na wiele sposobów; zębami odcinali im nosy i uszy, wtedy, wychwalając piękną sławę Pana, puszczali ich wolno. Ci, których nosy i uszy zostały odcięte, poszli i opowiedzieli Rawanie wszystko. Gdy wieść o spętaniu oceanu dotarła do jego uszu, dziesięciogłowy zerwał się, całkowicie zaniepokojony.
Doha 5
बांध्यो बननिधि नीरनिधि जलधि सिंधु बारीस।सत्य तोयनिधि कंपति उदधि पयोधि नदीस।।5।।
bāṁdhyo bananidhi nīranidhi jaladhi siṁdhu bārīsa |satya toyanidhi kaṁpati udadhi payodhi nadīsa ||5||
Rawana rzekł: Czy to prawda, że małpy spętały ocean, skarbnicę wód, spiżarnię potopów, głębię, morze, pana wód? Czy to prawda, że morze, siedlisko wód, wielka otchłań, władca rzek, drży?
Ćaupai 6.1-5
निज बिकलता बिचारि बहोरी।बिहँसि गयउ ग्रह करि भय भोरी।।
मंदोदरीं सुन्यो प्रभु आयो।कौतुकहीं पाथोधि बँधायो।।
कर गहि पतिहि भवन निज आनी।बोली परम मनोहर बानी।।
चरन नाइ सिरु अंचलु रोपा।सुनहु बचन पिय परिहरि कोपा।।
नाथ बयरु कीजे ताही सों।बुधि बल सकिअ जीति जाही सों।।
तुम्हहि रघुपतिहि अंतर कैसा।खलु खद्योत दिनकरहि जैसा।।
अतिबल मधु कैटभ जेहिं मारे।महाबीर दितिसुत संघारे।।
जेहिं बलि बाँधि सहजभुज मारा।सोइ अवतरेउ हरन महि भारा।।
तासु बिरोध न कीजिअ नाथा।काल करम जिव जाकें हाथा।।
nija bikalatā bicāri bahorī |bihaṁsi gayau graha kari bhaya bhorī ||
mandodarīṁ sunyo prabhu āyo |kautukahīṁ pāthodhi baṁdhāyo ||
kara gahi patihi bhavana nija ānī |bolī parama manohara bānī ||
carana nāi siru aṁcalu ropā |sunahu bacana piya parihari kopā ||
nātha bayaru kīje tāhī soṁ |budhi bala sakia jīti jāhī soṁ ||
tumhahi raghupatihi antara kaisā |khalu khadyota dinakarahi jaisā ||
atibala madhu kaiṭabha jehiṁ māre |mahābīra diti-suta saṁghāre ||
jehiṁ bali bāṁdhi sahaja-bhuja mārā |soi avatareu harana mahi bhārā ||
tāsu birodha na kījia nāthā |kāla karama jiva jākeṁ hāthā ||
Rozmyślając następnie o własnym niepokoju, Ravana roześmiał się głośno i udał się do swego pałacu, z sercem pełnym strachu i osłupienia. Mandodari usłyszała, że Pan przybył, i że zbudował most nad oceanem, jakby dla zabawy. Biorąc męża za rękę, zaprowadziła go do swych własnych komnat i przemówiła najłagodniejszym i czarującym głosem. Skłoniwszy głowę do jego stóp, rozpostarła przed nim rąbek swej szaty i rzekła: «Mój ukochany, odłóż swój gniew i wysłuchaj mych słów.» «Panie mój, wrogość czyń tylko wobec tego, kogo możesz pokonać mądrością lub siłą.» «Jakaż różnica jest między tobą a Panem Raghu: to różnica między nędznym świetlikiem a słońcem.» «Ten, który zabił potężnych Madhu i Kaitabhę, i zniszczył wielkich wojowników, synów Diti, który związał króla demonów Bali i zabił Sahasrabahu, On sam teraz wcielił się, aby zdjąć ciężar ziemi.» «Nie sprzeciwiaj się Mu, panie mój, w którego rękach są Czas, Karma i życia wszystkich istot.»
Doha 6
रामहि सौपि जानकी नाइ कमल पद माथ।सुत कहुँ राज समर्पि बन जाइ भजिअ रघुनाथ।।6।।
rāmahi saupi jānakī nāi kamala pada mātha |suta kahuṁ rāja samarpi bana jāi bhajiʿa raghunātha ||6||
Zwróć Sitę Ramie, kłoniąc głowę u Jego lotosowych stóp; przekaż królestwo synowi, idź do lasu i uwielbiaj Pana Raghunatha.
Ćaupai 7.1-4
नाथ दीनदयाल रघुराई।बाघउ सनमुख गएँ न खाई।।
चाहिअ करन सो सब करि बीते।तुम्ह सुर असुर चराचर जीते।।
संत कहहिं असि नीति दसानन।चौथेंपन जाइहि नृप कानन।।
तासु भजन कीजिअ तहँ भर्ता।जो कर्ता पालक संहर्ता।।
सोइ रघुवीर प्रनत अनुरागी।भजहु नाथ ममता सब त्यागी।।
मुनिबर जतनु करहिं जेहि लागी।भूप राजु तजि होहिं बिरागी।।
सोइ कोसलधीस रघुराया।आयउ करन तोहि पर दाया।।
जौं पिय मानहु मोर सिखावन।सुजसु होइ तिहुँ पुर अति पावन।।
nātha dīnadayāla raghurāī |bāghau sanmukha gaeṁ na khāī ||
cāhia karana so saba kari bīte |tumha sur asura carācara jīte ||
saṁta kahahiṁ asi nīti dasānana |cauthēṁpana jāihi nṛpa kānana ||
tāsu bhajana kījia tahaṁ bhartā |jo kartā pālaka saṁhartā ||
soi raghuvīra pranata anurāgī |bhajahu nātha mamatā saba tyāgī ||
munibara jatanu karahiṁ jehi lāgī |bhūpa rāju taji hohiṁ birāgī ||
soi kosaladhīsa raghurāyā |āyau karana tohi para dāyā ||
jauṁ piya mānahu mora sikhāvana |sujasu hoi tihuṁ pura ati pāvana ||
Mój panie, Rama, Pan Raghuów, jest pełen litości dla pokornych; nawet tygrys nie pożera tego, kto staje przed nim twarzą w twarz. Wszystko, co należało uczynić, już dokonałeś i zakończyłeś; podbiłeś bogów, demony i wszystko, co się porusza i nie porusza. Święci głoszą tę zasadę postępowania, o Rawano: w czwartym etapie życia król powinien udać się do lasu. Tam, mój mężu, powinieneś czcić tego, który jest stwórcą, stróżem i niszczycielem. Ten sam bohater Raghuów jest pełen miłości dla tych, którzy przed nim kłaniają się w pokorze. Mój panie, wyrzeknij się wszelkiej swojej pychy i czcij go. Ten, dla którego najwięksi mędrcy się starają, i dla którego królowie porzucają swoje królestwa i stają się ascetami, ten sam pan Kosali, Rama, król Raghuów, przybył, aby okazać ci miłosierdzie. Jeśli ty, mój umiłowany, przyjmiesz moją radę, czysta sława rozniesie się po trzech światach.
Doha 7
अस कहि नयन नीर भरि गहि पद कंपित गात।नाथ भजहु रघुनाथहि अचल होइ अहिवात।।7।।
asa kahi nayan nīra bhari gahi pada kampita gāta |nātha bhajahu raghunāthahi acala hoi ahi-vāta ||7||
Tak mówiąc, z oczami pełnymi łez i drżącym ciałem, ujęła jego stopy i rzekła: "O panie, czczij Ramę, Pana Raghu, aby mój stan żony pozostał niezachwiany."
Ćaupai 8.1-5
तब रावन मयसुता उठाई।कहै लाग खल निज प्रभुताई।।
सुनु तै प्रिया बृथा भय माना।जग जोधा को मोहि समाना।।
बरुन कुबेर पवन जम काला।भुज बल जितेउँ सकल दिगपाला।।
देव दनुज नर सब बस मोरें।कवन हेतु उपजा भय तोरें।।
नाना बिधि तेहि कहेसि बुझाई।सभाँ बहोरि बैठ सो जाई।।
मंदोदरीं हदयँ अस जाना।काल बस्य उपजा अभिमाना।।
सभाँ आइ मंत्रिन्ह तेंहि बूझा।करब कवन बिधि रिपु सैं जूझा।।
कहहिं सचिव सुनु निसिचर नाहा।बार बार प्रभु पूछहु काहा।।
कहहु कवन भय करिअ बिचारा।नर कपि भालु अहार हमारा।।
taba rāvan maya-sutā uṭhāī |kahai lāga khala nija prabhutāī ||
sunu tai priyā bṛthā bhaya mānā |jaga jodhā ko mohi samānā ||
baruṇa kubera pavana jama kālā |bhuja bala jiteũ sakala diga-pālā ||
deva danuja nara saba basa morẽ |kavan hetu upajā bhaya torẽ ||
nānā bidhi tehi kahesi bujhāī |sabhā̃ bahori baiṭha so jāī ||
mandodarī̃ hṛdayã asa jānā |kāla basya upajā abhimānā ||
sabhā̃ āi mantrinh tẽhi būjhā |karaba kavan bidhi ripu saĩ jūjhā ||
kahahĩ saciva sunu nisicara-nāhā |bāra bāra prabhu pūchahu kāhā ||
kahahu kavan bhaya kari'a bicārā |nara kapi bhālu ahāra hamārā ||
Wtedy Ravana podniósł z ziemi Mandodari, córkę Mai, i łotr zaczął chełpić się swoją własną potęgą. Słuchaj, moja ukochana: lękasz się nadaremnie. Kto na świecie jest wojownikiem równym mnie? Varunę, Kuberę, Wiatr, Yamę i Śmierć, wszystkich strażników kierunków pokonałem siłą moich ramion. Bogowie, demony i ludzie są wszyscy w mojej władzy. Jaki powód zrodził się, byś się bała? Na wiele sposobów ją uspokajał, a potem poszedł i usiadł ponownie na zgromadzeniu. Mandodari zrozumiała w swoim sercu, że pycha powstała w nim, ponieważ Śmierć miała go w swojej mocy. Przybywszy na zgromadzenie, zapytał swoich doradców: «W jaki sposób mamy walczyć z wrogiem?» Ministrowie rzekli: «Słuchaj, władco demonów. Dlaczego, panie, pytasz wciąż na nowo? Powiedz nam, czego mamy się bać, byśmy naradzali się? Ludzie, małpy i niedźwiedzie są naszym pokarmem.»
Doha 8
सब के बचन श्रवन सुनि कह प्रहस्त कर जोरि।निति बिरोध न करिअ प्रभु मत्रिंन्ह मति अति थोरि।।8।।
saba ke bacana śravan suni kaha prahasta kara jori |nīti birodha na kari'a prabhu mantrinh mati ati thori ||8||
Usłyszawszy słowa wszystkich, Prahasta przemówił ze złożonymi rękami: „O Panie, nie sprzeciwiaj się rozsądnym radom; ocena ministrów jest istotnie skromna.”
Ćaupai 9.1-5
कहहिं सचिव सठ ठकुरसोहाती।नाथ न पूर आव एहि भाँती।।
बारिधि नाघि एक कपि आवा।तासु चरित मन महुँ सबु गावा।।
छुधा न रही तुम्हहि तब काहू।जारत नगरु कस न धरि खाहू।।
सुनत नीक आगें दुख पावा।सचिवन अस मत प्रभुहि सुनावा।।
जेहिं बारीस बँधायउ हेला।उतरेउ सेन समेत सुबेला।।
सो भनु मनुज खाब हम भाई।बचन कहहिं सब गाल फुलाई।।
तात बचन मम सुनु अति आदर।जनि मन गुनहु मोहि करि कादर।।
प्रिय बानी जे सुनहिं जे कहहीं।ऐसे नर निकाय जग अहहीं।।
बचन परम हित सुनत कठोरे।सुनहिं जे कहहिं ते नर प्रभु थोरे।।
प्रथम बसीठ पठउ सुनु नीती।सीता देइ करहु पुनि प्रीती।।
kahahĩ saciva saṭha ṭhakura-sohātī |nātha na pūra āva ehi bhā̃tī ||
bāridhi nāghi eka kapi āvā |tāsu carita mana mahũ sabu gāvā ||
chudhā na rahī tumhahi taba kāhū |jārat nagaru kasa na dhari khāhū ||
sunata nīka āgẽ dukha pāvā |sacivan asa mata prabhūhi sunāvā ||
jehĩ bārīsa bãdhāyu hela |utareu sena sameta subelā ||
so bhanu manuja khāba hama bhāī |bacana kahahĩ saba gāla phulāī ||
tāta bacana mama sunu ati ādara |jani mana gunahu mohi kari kādara ||
priya bānī je sunahĩ je kahahī̃ |aise nara nikāya jaga ahahī̃ ||
bacana parama hita sunata kaṭhore |sunahĩ je kahahĩ te nara prabhu thore ||
prathama basīṭha paṭhau sunu nītī |sītā dei karahu puni prītī ||
Głupi doradcy mówią jedynie po to, by schlebiać swemu panu. Panie, to nie skończy się dla ciebie dobrze. Jedna małpa przekroczyła ocean i przybyła tutaj, a wy wszyscy wciąż śpiewacie o jej czynach w swoich sercach. Żaden z was nie był wtedy głodny? Dlaczego go nie schwytaliście i nie pożarli, gdy palił miasto? Rada, która jest miła do usłyszenia, lecz potem przynosi ból: taką radę doradcy dali swemu panu. Ten, który dla zabawy zbudował most przez ocean i zstąpił ze swym wojskiem na Suvelę, powiedzcie mi, czy to jest człowiek, którego możemy pożreć, bracia? Wszyscy oni mówią z nadętymi policzkami. Drogi ojcze, wysłuchaj moich słów z wielkim szacunkiem i nie myśl w swoim umyśle, że jestem tchórzem. Jest wielu takich ludzi na świecie, którzy mówią przyjemne słowa i którzy ich słuchają. Lecz słowa, które są najwyższym dobrem, choć surowe do usłyszenia, rzadko są słuchane lub wypowiadane: takich ludzi, panie, jest niewielu. Posłuchaj tej rady: najpierw wyślij posła, i oddaj Sitę, a potem zawrzyj z nim przyjaźń.
Doha 9
नारि पाइ फिरि जाहिं जौं तौ न बढ़ाइअ रारि।नाहिं त सन्मुख समर महि तात करिअ हठि मारि।।9।।
nāri pāi phiri jāhĩ jaũ tau na baṛhāi'a rāri |nāhĩ ta sanmukha samara mahĩ tāta kari'a haṭhi māri ||9||
Jeśli odzyskają kobietę i odejdą, to nie przedłużaj kłótni. W przeciwnym razie, drogi ojcze, stań twarzą w twarz z nimi na polu bitwy i zabij ich z niezachwianą determinacją.
रामेश्वर-स्थापना के प्रसंग में तुलसी का संकेत स्पष्ट है: ‘जे रामेस्वर दरसनु करिहहिं…’ तथा ‘जो गंगाजलु आनि चढ़ाइहि…’—अर्थात् रामेश्वर-दर्शन/सेवा से पाप-क्षय, शिव-राम-भक्ति की प्राप्ति, और ‘भवसागर’ से सुगमता का फल माना गया है; साथ ही ‘मम कृत सेतु… बिनु श्रम’—नाम-आश्रय से जीवन-यात्रा सुगम होने की लोक-परम्परा।
सेतु-बंध/रामेश्वर प्रसंग में प्रचलित सम्पुट: ‘श्रीराम जय राम जय जय राम’ (नाम-स्मरण), तथा शिव-समन्वय के लिए ‘राम रामाय नमः’ / ‘ॐ नमः शिवाय’ का युग्म-जप (स्थानीय परम्परानुसार) जोड़ा जाता है।
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.