Prakarana 11

Verse 209 (चौपाई)

पर त्रिय लंपट कपट सयाने। मोह द्रोह ममता लपटाने।। तेइ अभेदबादी ग्यानी नर। देखा में चरित्र कलिजुग कर।। आपु गए अरु तिन्हहू घालहिं। जे कहुँ सत मारग प्रतिपालहिं।। कल्प कल्प भरि एक एक नरका। परहिं जे दूषहिं श्रुति करि तरका।। जे बरनाधम तेलि कुम्हारा। स्वपच किरात कोल कलवारा।। नारि मुई गृह संपति नासी। मूड़ मुड़ाइ होहिं सन्यासी।। ते बिप्रन्ह सन आपु पुजावहिं। उभय लोक निज हाथ नसावहिं।। बिप्र निरच्छर लोलुप कामी। निराचार सठ बृषली स्वामी।। सूद्र करहिं जप तप ब्रत नाना। बैठि बरासन कहहिं पुराना।। सब नर कल्पित करहिं अचारा। जाइ न बरनि अनीति अपारा।।

para triy lampaṭ kapaṭ sayāne | moha droha mamatā lapaṭāne || tei abhedabādī gyānī nara | dekhā meṁ caritra kalijuga kara || āpu gae aru tinhahū ghālahĩ | je kahuṁ sata māraga pratipālahĩ || kalpa kalpa bhari eka eka narakā | parahiṁ je dūṣahiṁ śruti kari tarakā || je baranādhama teli kumhārā | svapaca kirāta kola kalavārā || nāri muī gṛha saṁpati nāsī | mūṛ muṛāi hohiṁ sanyāsī || te bipranha sana āpu pujāvahiṁ | ubhaya loka nija hātha nasāvahiṁ || bipra niracchara lolupa kāmī | nirācāra saṭha bṛṣalī svāmī || sūḍra karahiṁ japa tapa brata nānā | baiṭhi barāsana kahahiṁ purānā || saba nara kalpita karahiṁ acārā | jāi na barani anīti apārā ||

Poządliwi cudzych żon, przebiegli w oszustwie, uwikłani w ułudę, złość i przywiązanie, tacy są ludzie tego wieku; ci sami ludzie paradują jako 'znawcy' i głosiciele niedualności. Giną sami i pociągają w otchłań nawet tych, którzy starają się trzymać prawdziwej ścieżki. Ci, którzy znajdują błędy w Wedach przez sofistykę, wpadają do piekieł przez wieki za wiekami. Niscy i niegodni roszczą sobie prawa do urzędów i oznak, które im nie przysługują; głupcy golą głowy i zostają ascetami, gdy żona umiera, a majątek domowy przepada. Pozwalają czcić się przez braminów i w ten sposób niszczą oba światy. Bracini stają się niepiśmienni, pożądliwi, chciwi, bez zasad; niscy stają się panami. Śudrowie podejmują różne dżapy, tapasy i śluby, a siedząc na wysokich platformach, wykładają Purany. Wszyscy wymyślają praktyki, nieskończona niesprawiedliwość, której nie da się opisać.

Verse 210 (दोहा/सोरठा)

भए बरन संकर कलि भिन्नसेतु सब लोग। करहिं पाप पावहिं दुख भय रुज सोक बियोग।।100(क)।। श्रुति संमत हरि भक्ति पथ संजुत बिरति बिबेक। तेहि न चलहिं नर मोह बस कल्पहिं पंथ अनेक।।100(ख)।।

bhae barana saṅkara kali bhinnasetu saba loga | karahiṁ pāpa pāvahiṁ dukha bhaya ruja soka biyoga ||100(ka)|| śruti saṁmata hari bhakti patha saṁjuta birati bibeka | tehi na calahiṁ nara moha basa kalpahiṁ pantha aneka ||100(kha)||

W Kali jugie stany są pomieszane, a tamy powstrzymienia są zerwane dla wszystkich. Ludzie popełniają grzechy i zbierają nędzę, strach, chorobę, żal i rozłąkę. Zatwierdzona przez Wedy ścieżka bhakti do Hariego, połączona z oderwaniem i rozeznaniem, ludzie nią nie kroczą; pod wpływem ułudy wymyślają niezliczone ścieżki.

Verse 211 (छंद)

बहु दाम सँवारहिं धाम जती। बिषया हरि लीन्हि न रहि बिरती।। तपसी धनवंत दरिद्र गृही। कलि कौतुक तात न जात कही।। कुलवंति निकारहिं नारि सती। गृह आनिहिं चेरी निबेरि गती।। सुत मानहिं मातु पिता तब लौं। अबलानन दीख नहीं जब लौं।। ससुरारि पिआरि लगी जब तें। रिपरूप कुटुंब भए तब तें।। नृप पाप परायन धर्म नहीं। करि दंड बिडंब प्रजा नितहीं।। धनवंत कुलीन मलीन अपी। द्विज चिन्ह जनेउ उघार तपी।। नहिं मान पुरान न बेदहि जो। हरि सेवक संत सही कलि सो।। कबि बृंद उदार दुनी न सुनी। गुन दूषक ब्रात न कोपि गुनी।। कलि बारहिं बार दुकाल परै। बिनु अन्न दुखी सब लोग मरै।।

bahu dāma sãvārahiṁ dhāma jatī | biṣayā hari līnhi na rahi biratī || tapasī dhanavaṁta daridra gṛhī | kali kautuka tāta na jāta kahī || kulavaṁti nikārahiṁ nāri satī | gṛha ānihiṁ cerī nibēri gatī || suta mānahiṁ mātu pitā taba laũ | abalānana dīkha nahīṁ jaba laũ || sasurāri piāri lagī jaba teṁ | riparūpa kuṭuṁba bhae taba teṁ || nṛpa pāpa parāyana dharma nahīṁ | kari daṇḍa biḍaṁba prajā nitahīṁ || dhanavaṁta kulīna malīna apī | dvija cinha janeu ughāra tapī || nahiṁ māna purāna na bedahi jo | hari sevaka saṁta sahī kali so || kabi bṛṁda udāra dunī na sunī | guna dūṣaka brāta na kopi gunī || kali bārahiṁ bāra dukāla parai | binu anna dukhī saba loga marai ||

Asceci przyozdabiają swoje siedziby wielkim bogactwem; zmysłowość ich opanowała, a oderwanie już nie trwa. Surowi stają się bogaci, a domownicy biedni, takie są dziwy Kali, zbyt dziwne, by skończyć opowiadać. Cnotliwa żona, choć z dobrej rodziny, jest wypędzana, a służąca kobieta wprowadzana do domu. Dzieci czczą matkę i ojca tylko tak długo, jak widzą twarz kobiety. Dom teściów staje się drogi, a własna rodzina staje się jak wrogowie. Królowie oddani grzechowi nie mają dharmy; przez kary i nękania codziennie dręczą ludzi. Bogaci i wysoko urodzeni są wewnętrznie splamieni; święta nić jest wystawiana jako zwykły znak. Kto nie szanuje ani Puran, ani Wed, jest liczony jako 'święty' w Kali, sługa Hariego. Poeci nie są słuchani, a cnotliwi nie gniewają się na wytykających błędy. Znów i znów spada głód w Kali; bez zboża wszyscy cierpią i umierają.

Verse 212 (दोहा/सोरठा)

सुनु खगेस कलि कपट हठ दंभ द्वेष पाषंड। मान मोह मारादि मद ब्यापि रहे ब्रह्मंड।।101(क)।। तामस धर्म करहिं नर जप तप ब्रत मख दान। देव न बरषहिं धरनीं बए न जामहिं धान।।101(ख)।।

sunu khagesa kali kapaṭ haṭha daṁbha dveṣa pāṣaṇḍa | māna moha mārādi mada byāpi rahe brahmaṁḍa ||101(ka)|| tāmasa dharma karahiṁ nara japa tapa brata makha dāna | deva na baraṣahiṁ dharaṇīṁ bae na jāmahiṁ dhāna ||101(kha)||

Słuchaj, o Garudo: w Kali oszustwo, upór, obłuda, nienawiść i udawanie, duma, ułuda i upojenia zaczynając od pożądania, przenikają cały świat. Ludzie wykonują rytuały w duchu tamasycznym, dżapę, ascezę, śluby, ofiary i dary; jednak bogowie nie zsyłają deszczu, ziemia nie rodzi siły, a zboże nie rośnie.

Verse 213 (छंद)

अबला कच भूषन भूरि छुधा। धनहीन दुखी ममता बहुधा।। सुख चाहहिं मूढ़ न धर्म रता। मति थोरि कठोरि न कोमलता।।1।। नर पीड़ित रोग न भोग कहीं। अभिमान बिरोध अकारनहीं।। लघु जीवन संबतु पंच दसा। कलपांत न नास गुमानु असा।।2।। कलिकाल बिहाल किए मनुजा। नहिं मानत क्वौ अनुजा तनुजा। नहिं तोष बिचार न सीतलता। सब जाति कुजाति भए मगता।।3।। इरिषा परुषाच्छर लोलुपता। भरि पूरि रही समता बिगता।। सब लोग बियोग बिसोक हुए। बरनाश्रम धर्म अचार गए।।4।। दम दान दया नहिं जानपनी। जड़ता परबंचनताति घनी।। तनु पोषक नारि नरा सगरे। परनिंदक जे जग मो बगरे।।5।।

abalā kaca bhūṣana bhūri chudhā | dhanahīna dukhī mamatā bahudhā || sukha cāhahĩ mūṛha na dharma-ratā | mati thori kaṭhori na komalatā ||1|| nara pīṛita roga na bhoga kahĩ | abhimāna birodha akāranahĩ || laghu jīvana saṃbatu pañca dasā | kalapānta na nāsa gumānu asā ||2|| kalikāla bihāla kiē manujā | nahĩ mānata kvau anujā tanujā | nahĩ toṣa bicāra na sītalatā | saba jāti kujāti bhae magatā ||3|| iriṣā paruṣācchara lolupatā | bhari pūri rahī samatā bigatā || saba loga biyoga bisoka huē | baranāśrama dharma acāra gaē ||4|| dama dāna dayā nahĩ jānapanī | jaṛatā parabañcanatāti ghanī || tanu-poṣaka nāri narā sagare | paranindaka je jaga mo bagare ||5||

W tym wieku bezbronni uważają nawet swoje włosy za ozdobę, a głód panuje; biedni są nieszczęśliwi, a chciwe pragnienie przybiera niezliczone formy. Głupcy szukają szczęścia, lecz nie są oddani dharmie; ich zrozumienie jest skąpe, serca twarde, a delikatność nieobecna. Ludzie są dręczeni chorobami i nie znajdują prawdziwej rozkoszy; duma i wrogość powstają bez przyczyny. Życie jest krótkie, ledwie pięćdziesiąt lat, jednak noszą pychę, jakby koniec eonu nigdy nie nadszedł. Kali uczyniła ludzi nieszczęśliwymi: nie czczą nawet młodszych braci, ani własnych dzieci. Nie ma zadowolenia, refleksji, chłodu umysłu; wszystkie warny popadają w podłe postępowanie i żebraczą zależność. Zawiść, ostre słowa i chciwość wylewają się; równe widzenie zaginęło. Ludzie wszędzie są podzieleni i smutni; dyscypliny warny i aśramy, dharma i właściwe postępowanie odeszły. Powściągliwość, szczodrość i współczucie nie są rozumiane; otępienie i gęste sterty oszustw panują. Kobiety i mężczyźni podobnie są pochłonięci karmieniem ciała, a oszczercy wędrują rozrzuceni po świecie.

Verse 214 (दोहा/सोरठा)

सुनु ब्यालारि काल कलि मल अवगुन आगार। गुनउँ बहुत कलिजुग कर बिनु प्रयास निस्तार।।102(क)।।

sunu byālārī kāla kali mala avaguna āgāra | gunaü̃ bahuta kalijuga kara binu prayāsa nistāra ||102(ka)||

Słuchaj, o Garudo, wrogu węży: wiek Kali jest hałdą skalania, prawdziwym skarbcem wad. Opowiem jednak o wielu zaletach Kali jugi, w niej wyzwolenie zdobywa się bez uciążliwych starań.

Verse 215 (चौपाई)

कृतजुग त्रेता द्वापर पूजा मख अरु जोग। जो गति होइ सो कलि हरि नाम ते पावहिं लोग।।102(ख)।।

kṛtajuga tretā dvāpara pūjā makha aru joga | jo gati hoi so kali hari nāma te pāvahĩ loga ||102(kha)||

W Kricie, Trecie i Dwaparze środkami były cześć, ofiara i joga. To samo najwyższe osiągnięcie ludzie zyskują w Kali przez Imię Hariego. W Kricie-judze wszyscy byli joginami i rozeznającymi; medytując na Harim, istoty przekraczały ocean stawania się. W Trecie ludzie wykonywali wiele rodzajów ofiar; ofiarując swoje czyny Panu, przekraczali świat. W Dwaparze, czcząc stopy Ragupatiego, ludzie przekraczali, nie było innej drogi. W Kali-judze pozostaje tylko śpiewanie cnót Hariego; przez chantowanie ludzie docierają do dalekiego brzegu istnienia. W Kali nie ma jogi, nie ma ofiary, nie ma subtelnej wiedzy; jedyną podporą jest śpiewanie przymiotów Rama. Kto porzuca każdą inną ucieczkę i czci Ramę, kto z miłością śpiewa zgrupowane zalety, ten na pewno przekracza; o tym nie ma wątpliwości: w Kali chwała Imienia stoi jawna. Kali ma jedną świętą, potężną moc: umysł zwraca się ku zasłudze, a grzech nie może przetrwać.

Verse 216 (दोहा/सोरठा)

कृतजुग सब जोगी बिग्यानी। करि हरि ध्यान तरहिं भव प्रानी।। त्रेताँ बिबिध जग्य नर करहीं। प्रभुहि समर्पि कर्म भव तरहीं।। द्वापर करि रघुपति पद पूजा। नर भव तरहिं उपाय न दूजा।। कलिजुग केवल हरि गुन गाहा। गावत नर पावहिं भव थाहा।। कलिजुग जोग न जग्य न ग्याना। एक अधार राम गुन गाना।। सब भरोस तजि जो भज रामहि। प्रेम समेत गाव गुन ग्रामहि।। सोइ भव तर कछु संसय नाहीं। नाम प्रताप प्रगट कलि माहीं।। कलि कर एक पुनीत प्रतापा। मानस पुन्य होहिं नहिं पापा।।

kṛtajuga saba jogī bigyānī | kari hari dhyāna tarahĩ bhava prānī || tretā̃ bibidha jagya nara karahĩ | prabhuhĩ samarpi karma bhava tarahĩ || dvāpara kari raghupati pada pūjā | nara bhava tarahĩ upāya na dūjā || kalijuga kevala hari guna gāhā | gāvata nara pāvahĩ bhava thāhā || kalijuga joga na jagya na gyānā | eka adhāra rāma guna gānā || saba bharosa taji jo bhaja rāmahi | prema sameta gāva guna grāmahi || soi bhava tara kachu saṃsaya nāhĩ | nāma pratāpa pragaṭa kali māhĩ || kali kara eka punīta pratāpā | mānasa punya hohĩ nahĩ pāpā ||

Żaden wiek nie równa się Kali-judze, gdyby tylko człowiek miał wiarę. Śpiewając nieskalane mnóstwo cnót Rama, przekracza się świat bez trudu. Cztery stopy dharmy są jawne, w Kali jedna jest główna: jakimkolwiek sposobem dano, dając, czyni dobro.

Verse 217 (चौपाई)

कलिजुग सम जुग आन नहिं जौं नर कर बिस्वास। गाइ राम गुन गन बिमलँ भव तर बिनहिं प्रयास।।103(क)।।

kalijuga sama juga āna nahĩ jau nara kara bisvāsa | gāi rāma guna gana bimalã bhava tara binahĩ prayāsa ||103(ka)||

Codziennie dharmy wszystkich judg są obecne, w sercu przez mayę Rama natchnione. Czysty sattwa, równość, wiedza, wpływ Kryty, radomy umysł znany. Sattwa wiele, radżasz trochę, przywiązanie do czynu, wszelką radością dharmę Trecie dzierży. Dużo radżasz, mało sattwa, trochę tamas, dharmę Dwapary, radość i strach umysłowe. Tamas dużo, radżogun mało, wpływ Kali, sprzeczność na cztery strony. Mędrcy judg dharmy w sercu znając, porzucają adharmę, dharmie się oddają. Czas dharmy ich nie ogarnia, miłość do stóp Ragupatiego jest wielka. Aktora dziwny oszust, ptaków pan, maya nie ogarnia sługi aktora.

Verse 218 (दोहा/सोरठा)

हरि माया कृत दोष गुन बिनु हरि भजन न जाहिं। भजिअ राम तजि काम सब अस बिचारि मन माहिं।।104(क)।। तेहि कलिकाल बरष बहु बसेउँ अवध बिहगेस। परेउ दुकाल बिपति बस तब मैं गयउँ बिदेस।।104(ख)।।

hari māyā kṛta doṣa guna binu hari bhajana na jāhiṃ | bhaji-a rāma taji kāma saba asa bicāri mana māhiṃ ||104(ka)|| tahi kali-kāla baraṣ bahu baseuṁ avadha bihageśa | pareu dukāla bipati basa taba maiṃ gayauṁ bidesa ||104(kha)||

Bez wad i zalet stworzonych przez mayę Hariego, bhakti do Hariego nie powstaje. Dlatego rozważ to w sercu: czcj Ramę, odrzucając wszelkie pragnienia. W tym wieku Kali, o panie ptaków, mieszkałem wiele lat w Ajodhji. Gdy nadszedł głód i nieszczęście ścisnęło, wtedy udałem się do obcego kraju.

Verse 219 (चौपाई)

गयउँ उजेनी सुनु उरगारी। दीन मलीन दरिद्र दुखारी।। गएँ काल कछु संपति पाई। तहँ पुनि करउँ संभु सेवकाई।। बिप्र एक बैदिक सिव पूजा। करइ सदा तेहि काजु न दूजा।। परम साधु परमारथ बिंदक। संभु उपासक नहिं हरि निंदक।। तेहि सेवउँ मैं कपट समेता। द्विज दयाल अति नीति निकेता।। बाहिज नम्र देखि मोहि साईं। बिप्र पढ़ाव पुत्र की नाईं।। संभु मंत्र मोहि द्विजबर दीन्हा। सुभ उपदेस बिबिध बिधि कीन्हा।। जपउँ मंत्र सिव मंदिर जाई। हृदयँ दंभ अहमिति अधिकाई।।

gayauṁ ujenī sunu uragārī | dīna malīna daridra dukhārī || gaeṁ kāla kachu sampati pāī | tahaṁ puni karauṁ sambhu sevakāī || bipra eka baidika siva pūjā | karai sadā tehi kāju na dūjā || param sādhū paramāratha bindaka | sambhu upāsaka nahiṃ hari nindaka || tehi sevauṁ maiṃ kapaṭa sametā | dvija dayāla ati nīti niketā || bāhija namra dekhi mohi sāīṃ | bipra paṛhāva putra kī nāīṃ || sambhu mantra mohi dvijabara dīnhā | subha upadesa bibidha bidhi kīnhā || japauṁ mantra siva mandira jāī | hṛdayaṁ dambha ahamiti adhikāī ||

Udałem się do Ujjayinī, słuchaj, o Garuḍo, nędzny, splamiony, biedny i strapiony. Z czasem zdobyłem tam trochę bogactwa i znów zacząłem służyć Śambhu. Pewien bramin, wykształcony w Wedach, czcił Śiwę; zawsze wykonywał to dzieło i żadne inne. Człowiek najwyższej świętości, dążący do najwyższego dobra, czciciel Śiwy, a jednak nie bluźnierca przeciw Hari. Służyłem mu, choć hipokryzja ukrywała się we mnie. Bramin był współczujący, prawdziwe mieszkanie przyzwoitości. Widząc mnie zewnętrznie pokornego, nauczał mnie jak własnego syna. Ten zacny bramin dał mi mantrę Śiwy i dobrze pouczył mnie na wiele sposobów; lecz gdy udałem się do świątyni Śiwy, by powtarzać mantrę, moje serce tylko pełne było obłudy i dumy.

Verse 220 (दोहा/सोरठा)

मैं खल मल संकुल मति नीच जाति बस मोह। हरि जन द्विज देखें जरउँ करउँ बिष्नु कर द्रोह।।105(क)।। गुर नित मोहि प्रबोध दुखित देखि आचरन मम। मोहि उपजइ अति क्रोध दंभिहि नीति कि भावई।।105(ख)।।

maiṃ khala mala saṅkula mati nīca jāti basa moha | hari jana dvija dekheṃ jarauṁ karauṁ biṣṇu kara droha ||105(ka)|| gura nita mohi prabodha dukhita dekhi ācarana mama | mohi upajai ati krodha dambhihi nīti ki bhāvaī ||105(kha)||

Byłem łotrem, mój umysł zadyszany brudem; niskiego rodu, opanowany przez ułudę. Gdy widziałem czcicieli Hari i braminów, płonąłem wewnątrz i żywiłem złość przeciwko Wiśnu. Guru pouczał mnie codziennie, bolejąc nad moim postępowaniem; lecz we mnie wzbierał gwałtowny gniew, bo w hipokrycie, jaka miłość może być do zdrowej rady?

Verse 221 (चौपाई)

एक बार गुर लीन्ह बोलाई। मोहि नीति बहु भाँति सिखाई।। सिव सेवा कर फल सुत सोई। अबिरल भगति राम पद होई।। रामहि भजहिं तात सिव धाता। नर पावँर कै केतिक बाता।। जासु चरन अज सिव अनुरागी। तातु द्रोहँ सुख चहसि अभागी।। हर कहुँ हरि सेवक गुर कहेऊ। सुनि खगनाथ हृदय मम दहेऊ।। अधम जाति मैं बिद्या पाएँ। भयउँ जथा अहि दूध पिआएँ।। मानी कुटिल कुभाग्य कुजाती। गुर कर द्रोह करउँ दिनु राती।। अति दयाल गुर स्वल्प न क्रोधा। पुनि पुनि मोहि सिखाव सुबोधा।। जेहि ते नीच बड़ाई पावा। सो प्रथमहिं हति ताहि नसावा।। धूम अनल संभव सुनु भाई। तेहि बुझाव घन पदवी पाई।। रज मग परी निरादर रहई। सब कर पद प्रहार नित सहई।। मरुत उड़ाव प्रथम तेहि भरई। पुनि नृप नयन किरीटन्हि परई।। सुनु खगपति अस समुझि प्रसंगा। बुध नहिं करहिं अधम कर संगा।। कबि कोबिद गावहिं असि नीती। खल सन कलह न भल नहिं प्रीती।। उदासीन नित रहिअ गोसाईं। खल परिहरिअ स्वान की नाईं।। मैं खल हृदयँ कपट कुटिलाई। गुर हित कहइ न मोहि सोहाई।।

eka bāra gura līnha bolāī | mohi nīti bahu bhā̃ti sikhāī || siva sevā kara phala suta soī | abirala bhagati rāma pada hoī || rāmahi bhajahiṃ tāta siva dhātā | nara pāvãra kai ketika bātā || jāsu carana aja siva anurāgī | tātu drohã sukha cahasi abhāgī || hara kahũ hari sevaka gura kaheū | suni khaganātha hṛdaya mama daheū || adhama jāti maiṃ bidyā pāẽ | bhayau jathā ahi dūdha piāẽ || mānī kuṭila kubhāgya kujātī | gura kara droha karaũ dinu rātī || ati dayāla gura swalpa na krodhā | puni puni mohi sikhāva subodhā || jehi te nīca baṛāī pāvā | so prathamahiṃ hati tāhi nasāvā || dhūma anala sambhava sunu bhāī | tehi bujhāva ghana padavī pāī || raja maga parī nirādara rahī | saba kara pada prahāra nita sahī || maruta uḍāva prathama tehi bharī | puni nṛpa nayana kirīṭanha parī || sunu khagapati asa samujhi prasaṅgā | budha nahiṃ karahiṃ adhama kara saṅgā || kabi kobida gāvahiṃ asi nītī | khala sana kalah na bhala nahiṃ prītī || udāsīna nita rahia gosāīṃ | khala pariharia swāna kī nāīṃ || maiṃ khala hṛdayaṁ kapaṭa kuṭilāī | gura hita kahai na mohi sohāī ||

Pewnego razu Guru wezwał mnie i nauczał prawego postępowania na wiele sposobów: "Drogi synu, to jest owoc służenia Śiwie, nieprzerwana bhakti u stóp Rāmy. Śiwa, sam Stwórca, czci Rāmę; cóż mówić o ludziach niskich? On, którego stopy czczą nawet Brahmā i Śiwa, nędzniku, szukasz szczęścia, żywiąc do Niego złość! "Na każdy sposób," rzekł Guru, "Śiwa jest sługą Hari." Słysząc to, o panie ptaków, moje serce płonęło. Ja, niskiego stanu, zdobywszy wiedzę, stałem się jak wąż karmiony mlekiem. Dumny, przewrotny, nieszczęśliwy, o nieszlachetnej naturze, zdradzałem Guru dniem i nocą. Guru był niezwykle współczujący, mało skłonny do gniewu; raz po raz pouczał mnie mądrością. On, dzięki któremu człowiek niski zyskuje wielkość, najpierw go niszczy. Dym rodzi się z ognia, bracie, lecz gasi go i osiąga rangę chmury. Kurz leżący na drodze jest wzgardzony, znosząc kopnięcia każdego; lecz wiatr najpierw napełnia się tym kurzem, a potem pada na oczy i korony królów. Tak zrozum to, o królu ptaków: mądrzy nie trzymają się z nikczemnikami. Poeci i uczeni śpiewają tę zasadę: z nikczemnym ani kłótnia nie jest dobra, ani przyjaźń. Pozostań zawsze oderwany, panie; unikaj nikczemników jak psa. Lecz ja, nikczemny w sercu, nasączony oszustwem i przewrotnością, zdrowe słowa Guru nie podobały mi się.

Verse 222 (दोहा/सोरठा)

एक बार हर मंदिर जपत रहेउँ सिव नाम। गुर आयउ अभिमान तें उठि नहिं कीन्ह प्रनाम।।106(क)।। सो दयाल नहिं कहेउ कछु उर न रोष लवलेस। अति अघ गुर अपमानता सहि नहिं सके महेस।।106(ख)।।

eka bāra hara mandira japata raheuṁ siva nāma | gura āyu abhimāna teṃ uṭhi nahiṃ kīnha pranāma ||106(ka)|| so dayāla nahiṃ kaheu kachu ura na roṣa lavalesa | ati agha gura apamānatā sahi nahiṃ sake mahesa ||106(kha)||

Pewnego razu w świątyni Śiwy siedziałem, powtarzając Imię Śiwy. Guru przybył; z dumy nie powstałem ani się nie skłoniłem. Ten współczujący nic nie rzekł, w jego sercu nie było cienia gniewu. Lecz ciężkiego grzechu znieważenia Guru nawet Maheśa nie mógł znieść.

Verse 223 (चौपाई)

मंदिर माझ भई नभ बानी। रे हतभाग्य अग्य अभिमानी।। जद्यपि तव गुर कें नहिं क्रोधा। अति कृपाल चित सम्यक बोधा।। तदपि साप सठ दैहउँ तोही। नीति बिरोध सोहाइ न मोही।। जौं नहिं दंड करौं खल तोरा। भ्रष्ट होइ श्रुतिमारग मोरा।। जे सठ गुर सन इरिषा करहीं। रौरव नरक कोटि जुग परहीं।। त्रिजग जोनि पुनि धरहिं सरीरा। अयुत जन्म भरि पावहिं पीरा।। बैठ रहेसि अजगर इव पापी। सर्प होहि खल मल मति ब्यापी।। महा बिटप कोटर महुँ जाई।।रहु अधमाधम अधगति पाई।।

mandira mājha bhaī nabha-bānī | re hatabhāgya agya abhimānī || yadyapi tava gura keṁ nahiṁ krodhā | ati kṛpāla cita samyaka bodhā || tadapi sāpa saṭha daihauṁ tohī | nīti birodha sohāi na mohī || jauṁ nahiṁ daṇḍa karauṁ khala torā | bhraṣṭa hoi śruti-māraga morā || je saṭha gura sana iriṣā karahīṁ | raurava naraka koṭi juga parahīṁ || tri-jaga joni puni dharahīṁ sarīrā | ayuta janma bhari pāvahīṁ pīrā || baiṭha rahesi ajagara iva pāpī | sarpa hohi khala mala mati byāpī || mahā biṭapa koṭara mahuṁ jāī | rahu adhamādham adha-gati pāī ||

Wewnątrz świątyni rozległ się głos z nieba: "O nieszczęsny, ignorant i pyszałku! Choć twój Guru nie jest gniewny, jego serce jest niezwykle współczujące i prawdziwie oświecone, jednakże, uparty głupcze, muszę nałożyć na ciebie klątwę; inaczej nie przystałoby to przyzwoitości. Jeśli nie ukarzę twojego łotrostwa, moja sama 'ścieżka Wedy' zostałaby zrujnowana. Ci łotrzy, którzy żywią zawiść wobec swego Guru, wpadają do piekła Raurava na niezliczone wieki; potem, biorąc ciała ponownie przez trzy światy, cierpią ból przez miriady narodzin. Będziesz siedział jak grzeszny pyton; staniesz się wężem, twój plugawy umysł nasączony podłością. Wejdź do dziupli wielkiego drzewa i pozostań tam, najniższy z niskich, upadłszy w stan zdegradowany."

Verse 224 (दोहा/सोरठा)

हाहाकार कीन्ह गुर दारुन सुनि सिव साप।। कंपित मोहि बिलोकि अति उर उपजा परिताप।।107(क)।। करि दंडवत सप्रेम द्विज सिव सन्मुख कर जोरि। बिनय करत गदगद स्वर समुझि घोर गति मोरि।।107(ख)।।

hāhākāra kīnha gura dāruna suni siva sāpa | kaṁpita mohi biloki ati ura upajā paritāpa ||107(ka)|| kari daṇḍavata saprema dvija siva sanmukha kara jori | binaya karata gadagada svara samujhi ghora gati mori ||107(kha)||

Słysząc straszną klątwę Śiwy, Guru krzyknął w udręce; widząc mnie, drżał wielce, a w jego sercu wzbierała paląca żałoba. Wtedy bramin, z miłością, skłonił się przed Śiwą ze złożonymi rękami; jego głos zdławiony emocjami, błagał, znając moją straszną dolę.

Verse 225 (छंद)

नमामीशमीशान निर्वाणरूपं। विंभुं ब्यापकं ब्रह्म वेदस्वरूपं। निजं निर्गुणं निर्विकल्पं निरींह। चिदाकाशमाकाशवासं भजेऽहं।। निराकारमोंकारमूलं तुरीयं। गिरा ग्यान गोतीतमीशं गिरीशं।। करालं महाकाल कालं कृपालं। गुणागार संसारपारं नतोऽहं।। तुषाराद्रि संकाश गौरं गभीरं। मनोभूत कोटि प्रभा श्री शरीरं।। स्फुरन्मौलि कल्लोलिनी चारु गंगा। लसद्भालबालेन्दु कंठे भुजंगा।। चलत्कुंडलं भ्रू सुनेत्रं विशालं। प्रसन्नाननं नीलकंठं दयालं।। मृगाधीशचर्माम्बरं मुण्डमालं। प्रियं शंकरं सर्वनाथं भजामि।। प्रचंडं प्रकृष्टं प्रगल्भं परेशं। अखंडं अजं भानुकोटिप्रकाशं।। त्रयःशूल निर्मूलनं शूलपाणिं। भजेऽहं भवानीपतिं भावगम्यं।। कलातीत कल्याण कल्पान्तकारी। सदा सज्जनान्ददाता पुरारी।। चिदानंदसंदोह मोहापहारी। प्रसीद प्रसीद प्रभो मन्मथारी।। न यावद् उमानाथ पादारविन्दं। भजंतीह लोके परे वा नराणां।। न तावत्सुखं शान्ति सन्तापनाशं। प्रसीद प्रभो सर्वभूताधिवासं।। न जानामि योगं जपं नैव पूजां। नतोऽहं सदा सर्वदा शंभु तुभ्यं।। जरा जन्म दुःखौघ तातप्यमानं। प्रभो पाहि आपन्नमामीश शंभो।।

namāmīśam īśāna nirvāṇarūpaṁ | vibhuṁ vyāpakaṁ brahma veda-svarūpaṁ | nijaṁ nirguṇaṁ nirvikalpaṁ nirīhaṁ | cidākāśam ākāśavāsaṁ bhaje’ham || nirākāram oṁkāramūlaṁ turīyaṁ | girā jñāna gotītam īśaṁ girīśaṁ || karālaṁ mahākāla kālaṁ kṛpālaṁ | guṇāgāra saṁsārapāraṁ nato’ham || tuṣārādri saṅkāśa gauraṁ gabhīraṁ | manobhūta koṭi prabhā śrīśarīraṁ || sphuranmauli kallolinī cāru gaṅgā | lasadbhāla bālendu kaṇṭhe bhujaṅgā || calatkuṇḍalaṁ bhrū sunetraṁ viśālaṁ | prasannānanaṁ nīlakaṇṭhaṁ dayālaṁ || mṛgādhīśacarmāmbaraṁ muṇḍamālaṁ | priyaṁ śaṅkaraṁ sarvanāthaṁ bhajāmi || pracaṇḍaṁ prakṛṣṭaṁ pragalbhaṁ pareśaṁ | akhaṇḍaṁ ajaṁ bhānukoṭiprakāśaṁ || trayaḥśūla nirmūlanaṁ śūlapāṇiṁ | bhaje’haṁ bhavānīpatiṁ bhāvagamyaṁ || kalātīta kalyāṇa kalpāntakārī | sadā sajjanānandadātā purārī || cidānandasaṁdoha mohāpahārī | prasīda prasīda prabho manmathārī || na yāvad umānātha pādāravindaṁ | bhajantīha loke pare vā narāṇāṁ || na tāvatsukhaṁ śānti santāpanāśaṁ | prasīda prabho sarvabhūtādhivāsaṁ || na jānāmi yogaṁ japaṁ naiva pūjāṁ | nato’haṁ sadā sarvadā śambhu tubhyaṁ || jarā janma duḥkhaugha tātapyamānaṁ | prabho pāhi āpannam āmīśa śambho ||

Kłaniam się Panu, Najwyższemu Władcy, którego sama natura jest wyzwoleniem, wszechmocnemu, wszechprzenikającemu Brahmanowi, żywemu ucieleśnieniu Wedy. Czczę Tego, który jest prawdziwie poza gunami, wolny od wszystkich urojonych wyobrażeń, bez pragnień, niebem świadomości, przebywającym w bezgranicznej przestrzeni. Bezkształtny, ugruntowany w Oṁ, Czwarty poza trzema stanami; poza mową i wiedzą, o Panie gór! Straszliwy, a jednak współczujący, Mahākāla, Czas czasów; skarbnica cnót, który przeprawia istoty poza świat, kłaniam się Mu. Biały jak śnieżny szczyt, głęboki i niezgłębiony; którego pomyślne ciało przyćmiewa miliony Kāma-devów; na którego promiennym wieńcu piękna Gaṅgā się wzbiera; na którego czole lśni księżyc w nowiu; wąż na jego szyi; kołyszące się kolczyki, szerokie i piękne oczy; spokojna twarz; niebieskogardły, współczujący; odziany w tygrysią skórę, girlanda czaszek, drogi Śaṅkara, Panie wszystkich, czczę Cię. Groźny, doskonały, śmiały, Najwyższy; niepodzielny, nienarodzony, płonący jak dziesięć milionów słońc; dźwigający trójząb, wyrywający trójkąte cierpienie, czczę Pana Bhavānī, osiągalnego przez bhakti. Poza wszelką miarą, pomyślny; który kończy eon; zawsze dawca radości sprawiedliwym, zabójca Tripurā; masa świadomości-błogości, usuwacz ułudy, bądź łaskawy, bądź łaskawy, o wrogu pożądania! Jak długo ludzie nie czczą, tu ani potem, lotosowych stóp Pana Umā, tak długo nie znajdują szczęścia, spokoju, ulgi w palącym smutku, bądź łaskawy, o mieszkający w Panie wszystkich istot! Nie znam Jogi, ani Dżapy, ani nawet czci; kłaniam się Tobie zawsze, na zawsze, o Śambhu. Dręczony starością, narodzinami i powodzią cierpienia, o Panie, chroń mnie; szukałem schronienia, o Śiwo!

Verse 226 (श्लोक)

रुद्राष्टकमिदं प्रोक्तं विप्रेण हरतोषये। ये पठन्ति नरा भक्त्या तेषां शम्भुः प्रसीदति।।9।।

rudrāṣṭakam idaṁ proktaṁ vipreṇa haratoṣaye | ye paṭhanti narā bhaktyā teṣāṁ śambhuḥ prasīdati ||9||

Ten Rudrāṣṭaka został wygłoszony przez bramina, by ucieszyć Harę. Ci, którzy recytują go z bhakti, Śambhu okazuje im łaskę.

Verse 227 (दोहा/सोरठा)

सुनि बिनती सर्बग्य सिव देखि ब्रिप्र अनुरागु। पुनि मंदिर नभबानी भइ द्विजबर बर मागु।।108(क)।। जौं प्रसन्न प्रभु मो पर नाथ दीन पर नेहु। निज पद भगति देइ प्रभु पुनि दूसर बर देहु।।108(ख)।। तव माया बस जीव जड़ संतत फिरइ भुलान। तेहि पर क्रोध न करिअ प्रभु कृपा सिंधु भगवान।।108(ग)।। संकर दीनदयाल अब एहि पर होहु कृपाल। साप अनुग्रह होइ जेहिं नाथ थोरेहीं काल।।108(घ)।।

suni binatī sarabagya siva dekhi bripra anurāgu | phuni mandira nabha-bānī bhaī dvijabara bara māgu ||108(ka)|| jauṁ prasanna prabhu mo para nātha dīna para nehu | nija pada bhagati dei prabhu phuni dūsara bara dehu ||108(kha)|| tava māyā basa jīva jaṛa santata phirai bhulāna | tehi para krodha na kari-a prabhu kṛpā siṁdhu bhagavāna ||108(ga)|| saṅkara dīnadayāla aba ehi para hohu kṛpāla | sāpa anugraha hoi jehiṁ nātha thorehīṁ kāla ||108(gha)||

Słysząc modlitwę, wszechwiedzący Śiwa, widząc miłującą bhaktę bramina, znów głos powstał w sanktuarium, każąc najprzedniejszemu z braminów prosić o dar. "Jeśli Pan jest zadowolony ze mnie, o Mistrzu, z miłości do pokornych, daj mi bhaktę do Twoich stóp, o Panie, a potem daj mi drugi dar. Pod władzą Twojej māyi tępa dusza błądzi, zawsze zwiedziona; nie gniewaj się na nią, o Panie, Oceanie miłosierdzia, o Boże. O Śaṅkara, współczujący biednym, teraz bądź łaskawy dla tego: niech klątwa stanie się łaską, o Mistrzu, a to w krótkim czasie."

Verse 228 (दोहा/सोरठा)

-बारंबार सकोप मुनि करइ निरुपन ग्यान। मैं अपनें मन बैठ तब करउँ बिबिध अनुमान।।111(क)।। क्रोध कि द्वेतबुद्धि बिनु द्वैत कि बिनु अग्यान। मायाबस परिछिन्न जड़ जीव कि ईस समान।।111(ख)।।

bāraṃbāra sakopa muni karai nirūpana gyāna | maiṁ apaneṁ mana baiṭha taba karauṁ bibidha anumāna ||111(ka)|| krodha ki dvaita-buddhi binu dvaita ki binu agyāna | māyābasa parichinna jaṛa jīva ki īsa samāna ||111(kha)||

Raz po raz mędrzec, w gniewie, wykładł nauki o wiedzy; lecz ja, zamknięty we własnym umyśle, rozpinałem domysły za domysłami. Czy może być gniew bez umysłu dualistycznego? Czy dualizm może istnieć bez niewiedzy? Dusza związana przez māyę, ograniczona i stępiona, jak mogłaby kiedykolwiek równać się z Panem?

Verse 229 (चौपाई)

कबहुँ कि दुख सब कर हित ताकें। तेहि कि दरिद्र परस मनि जाकें।। परद्रोही की होहिं निसंका। कामी पुनि कि रहहिं अकलंका।। बंस कि रह द्विज अनहित कीन्हें। कर्म कि होहिं स्वरूपहि चीन्हें।। काहू सुमति कि खल सँग जामी। सुभ गति पाव कि परत्रिय गामी।। भव कि परहिं परमात्मा बिंदक। सुखी कि होहिं कबहुँ हरिनिंदक।। राजु कि रहइ नीति बिनु जानें। अघ कि रहहिं हरिचरित बखानें।। पावन जस कि पुन्य बिनु होई। बिनु अघ अजस कि पावइ कोई।। लाभु कि किछु हरि भगति समाना। जेहि गावहिं श्रुति संत पुराना।। हानि कि जग एहि सम किछु भाई। भजिअ न रामहि नर तनु पाई।। अघ कि पिसुनता सम कछु आना। धर्म कि दया सरिस हरिजाना।। एहि बिधि अमिति जुगुति मन गुनऊँ। मुनि उपदेस न सादर सुनऊँ।। पुनि पुनि सगुन पच्छ मैं रोपा। तब मुनि बोलेउ बचन सकोपा।। मूढ़ परम सिख देउँ न मानसि। उत्तर प्रतिउत्तर बहु आनसि।। सत्य बचन बिस्वास न करही। बायस इव सबही ते डरही।। सठ स्वपच्छ तब हृदयँ बिसाला। सपदि होहि पच्छी चंडाला।। लीन्ह श्राप मैं सीस चढ़ाई। नहिं कछु भय न दीनता आई।।

kabahuṁ ki dukha saba kara hita tākeṁ | tehi ki daridra parasa mani jākeṁ || paradrohī kī hohiṁ nisaṅkā | kāmī puni ki rahahiṁ akalaṅkā || baṃsa ki raha dvija anahita kīnhẽ | karma ki hohiṁ svarūpahi cīnhẽ || kāhū sumati ki khala saṅga jāmī | subha gati pāva ki paratriya gāmī || bhava ki parahiṁ paramātmā biṃdaka | sukhī ki hohiṁ kabahuṁ hariniṃdaka || rāju ki rahai nīti binu jānẽ | agha ki rahahiṁ haricarita bakhānẽ || pāvana jasa ki puṇya binu hoī | binu agha ajasa ki pāvai koī || lābhu ki kichu hari bhagati samānā | jehi gāvahiṁ śruti santa purānā || hāni ki jaga ehi sama kichu bhāī | bhaji-a na rāmahi nara tanu pāī || agha ki pisunatā sama kachu ānā | dharma ki dayā sarisa harijānā || ehi bidhi amiti juguti mana gunūṁ | muni upadesa na sādara sunūṁ || puni puni saguna pachcha maiṁ ropā | taba muni boleu bacana sakopā || mūṛha parama sikha deuṁ na mānasī | uttara pratiuttara bahu ānasī || satya bacana bisvāsa na karahī | bāyasa iva sabahī te ḍarahī || saṭha svapachcha taba hṛdayaṁ bisālā | sapadi hohi pachchī caṇḍālā || līnh śrāpa maiṁ sīsa caṛhāī | nahiṁ kachu bhaya na dīnatā āī ||

Czy smutek kiedykolwiek może służyć dobru wszystkich? Czy ten, kto posiada kamień filozoficzny, może być biedny? Czy zdrajca innych może być bez strachu? Czy pożądliwy może pozostać bez skazy? Czy ród może przetrwać, gdy jego kapłan wyrządził krzywdę? Czy czyny mogą pozostać nieznane w swojej prawdziwej formie? Czy mądrość może powstać u tego, kto przebywa w towarzystwie niegodziwców? Czy cudzołożnik może osiągnąć błogosławiony koniec? Czy świat może znieść tego, kto znieważa Najwyższego Ja? Czy zniesławca Hariego kiedykolwiek może być szczęśliwy? Czy rządy mogą trwać bez znajomości polityki i prawego postępowania? Czy grzech może pozostać tam, gdzie śpiewa się czyny Hariego? Czy święta sława może istnieć bez zasługi? Czy zła sława może być zdobyta bez występku? Czy jest jakiś zysk równy bhakti Hariego, chwalonej przez Wedy, świętych i Purany? Czy jest jakaś strata na tym świecie podobna do tej, że otrzymawszy ludzkie ciało, nie czci się Ramy? Czy jest jakiś grzech podobny do obmowy? Czy jest jakaś dharma równa współczuciu, jak potwierdzają ci, którzy znają Hariego? Tak wciąż liczyłem w myślach nieskończone argumenty i nie słuchałem z czcią nauk mędrca. Znowu i znowu zasiewałem partyjne przywiązanie do 'mojej strony' saguny; wtedy mędrzec przemówił w gniewie: 'Głupiec! Nie uczę tego, kto tylko wymyśla odpowiedzi na odpowiedzi. Nie ufasz prawdziwym słowom; jak kruk, wszyscy się ciebie boją. Łotrze, twoje serce jest przepełnione partykularyzmem; natychmiast staniesz się nieczystym ptakiem.' Przyjąłem klątwę na swoją głowę; nie powstał we mnie żaden strach ani żadna pokora.