Prakarana 11

Verse 214 (चौपाई)

जसि बिबाह कै बिधि श्रुति गाई। महामुनिन्ह सो सब करवाई।। गहि गिरीस कुस कन्या पानी। भवहि समरपीं जानि भवानी।। पानिग्रहन जब कीन्ह महेसा। हिंयँ हरषे तब सकल सुरेसा।। बेद मंत्र मुनिबर उच्चरहीं। जय जय जय संकर सुर करहीं।। बाजहिं बाजन बिबिध बिधाना। सुमनबृष्टि नभ भै बिधि नाना।। हर गिरिजा कर भयउ बिबाहू। सकल भुवन भरि रहा उछाहू।। दासीं दास तुरग रथ नागा। धेनु बसन मनि बस्तु बिभागा।। अन्न कनकभाजन भरि जाना। दाइज दीन्ह न जाइ बखाना।।

jasi bibāha kai bidhi śruti gāī | mahāmuninh so saba karavāī || gahi girīsa kusa kanyā pānī | bhavahi samarapīṁ jāni bhavānī || pāni-grahana jaba kīnha mahesā | hiyã harṣe taba sakala sureśā || beda maṁtra munibara uccarahīṁ | jaya jaya jaya śaṅkara sura karahīṁ || bājahim bājana bibidha bidhānā | sumana-bṛṣṭi nabha bhai bidhi nānā || hara girijā kara bhayau bibāhū | sakala bhuvana bhari rahā ucchāhū || dāsīṁ dāsa turaga ratha nāgā | dhenu basana mani bastu bibhāgā || anna kanaka-bhājana bhari jānā | dāija dīnha na jāi bakhānā ||

Tak jak Śruti opiewa właściwy porządek małżeństwa, tak wielcy mędrcy sprawili każdy obrządek. Biorąc w dłoń dłoń panny z świętą trawą kuśa, Giriś, znając serce Bhavani, ofiarował ją całkowicie Bhavie. Gdy Maheśa dopełnił obrzędu ujęcia rąk, wtedy w sercach wszystkich panów nieba zapanowała radość. Najlepsi z mędrców recytowali wedyjskie mantry, a bogowie wołali: Zwycięstwo, zwycięstwo, zwycięstwo Śankarze! Instrumenty brzmiały w wielu rytmach, a z nieba spadały deszcze kwiatów na różne sposoby. Tak został dokonany ślub Hary i Giridźy; cały świat napełnił się przepełnioną radością. Służące i słudzy, konie, rydwany, słonie, krowy, szaty, klejnoty i towary w bogatym wyborze, oraz zboże i złote naczynia pełne: dary ślubne ofiarowane były ponad wszelkie opisanie.

Verse 215 (छंद)

दाइज दियो बहु भाँति पुनि कर जोरि हिमभूधर कह्यो। का देउँ पूरनकाम संकर चरन पंकज गहि रह्यो।। सिवँ कृपासागर ससुर कर संतोषु सब भाँतिहिं कियो। पुनि गहे पद पाथोज मयनाँ प्रेम परिपूरन हियो।।

dāija diyo bahu bhā̃ti puni kara jori himabhūdhara kahyo | kā deū̃ pūranakāma saṅkara carana paṅkaja gahi rahyo || śivaṁ kṛpāsāgara sasura kara santoṣu saba bhā̃tihiṁ kiyo | puni gahe pada pāthoja mayanā̃ prema paripūrana hiyo ||

Ofiarowawszy dary ślubne w wielu formach, Pan Gór (Himālaya) ponownie, ze złożonymi dłońmi, przemówił: Co mogę ofiarować? Śankara jest sam w sobie Wszystkim Spełnionym; mogę jedynie trzymać się Jego lotosowych stóp. Śiva, ocean współczucia, na wszelki sposób zadowolił swego teścia; a Himālaya ponownie ujął te lotosowe stopy, jego umysł i serce przepełnione miłością.

Verse 216 (दोहा/सोरठा)

नाथ उमा मन प्रान सम गृहकिंकरी करेहु। छमेहु सकल अपराध अब होइ प्रसन्न बरु देहु।।101।।

nātha! umā mana prāna sama gṛha-kiṅkarī karehu | chamehu sakala aparādha aba hoi prasanna baru dehu ||101||

O Panie, uczyń Umę, drogą tobie jak umysł i samo tchnienie życia, służką twego domu. Odpuść wszystkie moje przewinienia; bądź teraz łaskawy i udziel mi tej łaski.

Verse 217 (चौपाई)

बहु बिधि संभु सास समुझाई। गवनी भवन चरन सिरु नाई।। जननीं उमा बोलि तब लीन्ही। लै उछंग सुंदर सिख दीन्ही।। करेहु सदा संकर पद पूजा। नारिधरमु पति देउ न दूजा।। बचन कहत भरे लोचन बारी। बहुरि लाइ उर लीन्हि कुमारी।। कत बिधि सृजीं नारि जग माहीं। पराधीन सपनेहुँ सुखु नाहीं।। भै अति प्रेम बिकल महतारी। धीरजु कीन्ह कुसमय बिचारी।। पुनि पुनि मिलति परति गहि चरना। परम प्रेम कछु जाइ न बरना।। सब नारिन्ह मिलि भेटि भवानी। जाइ जननि उर पुनि लपटानी।।

bahu bidhi sambhu sās samujhāī | gavanī bhavana carana siru nāī || jananīṁ umā boli taba līnhī | lai uchaṅga sundara sikha dīnhī || karehu sadā saṅkara pada pūjā | nāri dharamu pati deu na dūjā || bacana kahata bhare locana bārī | bahuri lāi ura līnhi kumārī || kata bidhi sṛjīṁ nāri jaga māhīṁ | parādhīna sapanehuṁ sukhu nāhīṁ || bhai ati prema bikala mahatārī | dhīraju kīnha kusamaya bicārī || puni puni milati parati gahi caranā | parama prema kachu jāi na baranā || saba nārinha mili bheṭi bhavānī | jāi janani ura puni lapaṭānī ||

Na wiele sposobów teściowa Śambhu udzielała mu rad; następnie, skłoniwszy głowę u jego stóp, powróciła do domu. Wezwawszy Umę do siebie, matka wzięła ją na ręce, posadziła na swych kolanach i udzieliła jej pięknych nauk: „Zawsze oddawaj cześć stopom Śankary; takie jest prawo kobiety, że dla niej nie ma innego boga oprócz męża.” Gdy to mówiła, łzy napłynęły do jej oczu; i ponownie przycisnęła dziewczynę do swej piersi. „Jak, z jakiego dziwnego postanowienia, została stworzona kobieta na tym świecie? Zależna od innego, nie znajduje szczęścia, nawet we śnie.” Matka była przepełniona i wzruszona miłością, lecz zachowała cierpliwość, rozważając surowość tej chwili. Wciąż na nowo spotykała ją i padając, ujmowała jej stopy, tak wielka miłość nie może być opisana. Wtedy wszystkie kobiety razem udały się, by powitać Bhawani; a ona, powracając, ponownie przywarła do serca swej matki.

Verse 218 (छंद)

जननिहि बहुरि मिलि चली उचित असीस सब काहूँ दईं। फिरि फिरि बिलोकति मातु तन तब सखीं लै सिव पहिं गई।। जाचक सकल संतोषि संकरु उमा सहित भवन चले। सब अमर हरषे सुमन बरषि निसान नभ बाजे भले।।

jananihi bahuri mili calī ucita asīsa saba kāhū̃ daī̃ | phiri-phiri bilokati mātu tana taba sakhī̃ lai siva paĩ gaī || jācaka sakala santoṣi saṅkaru umā sahita bhavana cale | saba amara haraṣe sumana baraṣi nisāna nabha bāje bhale ||

Spotkawszy się jeszcze raz z matką, wyruszyła w drogę, udzieliwszy wszystkim stosownych błogosławieństw. Wciąż na nowo spoglądała na postać matki; następnie, w towarzystwie swych przyjaciółek, udała się do Śiwy. Śankara, zadowoliwszy każdego błagającego, udał się do swej siedziby z Umą; a wszyscy nieśmiertelni radowali się, sypiąc kwiaty, gdy pomyślne bębny rozbrzmiewały w niebie.

Verse 219 (दोहा/सोरठा)

चले संग हिमवंतु तब पहुँचावन अति हेतु। बिबिध भाँति परितोषु करि बिदा कीन्ह बृषकेतु।।102।।

cale saṅga himavantu taba pahũcāvana ati hetu | bibidha bhā̃ti paritoṣu kari bidā kīnha bṛṣaketu ||102||

Wtedy Himawant udał się z nimi, pragnąc ich odprowadzić. A Wryszaketu, czcząc go na wiele sposobów i w pełni go zadowoliwszy, pozwolił mu odejść.

Verse 220 (चौपाई)

तुरत भवन आए गिरिराई। सकल सैल सर लिए बोलाई।। आदर दान बिनय बहुमाना। सब कर बिदा कीन्ह हिमवाना।। जबहिं संभु कैलासहिं आए। सुर सब निज निज लोक सिधाए।। जगत मातु पितु संभु भवानी। तेही सिंगारु न कहउँ बखानी।। करहिं बिबिध बिधि भोग बिलासा। गनन्ह समेत बसहिं कैलासा।। हर गिरिजा बिहार नित नयऊ। एहि बिधि बिपुल काल चलि गयऊ।। तब जनमेउ षटबदन कुमारा। तारकु असुर समर जेहिं मारा।। आगम निगम प्रसिद्ध पुराना। षन्मुख जन्मु सकल जग जाना।।

turata bhavana āe girirāī | sakala saila sara liē bolāī || ādara dāna binaya bahu-mānā | saba kara bidā kīnha himavānā || jabahiṁ sambhu kailāsahiṁ āe | sura saba nija nija loka sidhāe || jagata mātu pitu sambhu bhavānī | tēhī siṅgāru na kahuṁ bakhānī || karahiṁ bibidha bidhi bhoga bilāsā | ganaṅha samēta basahiṁ kailāsā || hara girijā bihāra nita nayū | ēhi bidhi bipula kāla cali gayū || taba janameu ṣaṭ-badana kumārā | tāraku asura samara jēhiṁ mārā || āgama nigama prasiddha purānā | ṣan-mukha janmu sakala jaga jānā ||

Niezwłocznie król Gór powrócił do swej siedziby i wezwał wszystkich władców wzgórz. Z czcią, darami, pokorną uprzejmością i obfitym szacunkiem Himawan pożegnał się z każdym. Gdy Śambhu powrócił na Kailasę, wszyscy bogowie udali się każdy do swego niebiańskiego świata. Śiwa i Bhawani są ojcem i matką świata; ich ozdób nie odważam się opisywać. Na wiele sposobów zażywali boskich rozkoszy; ze swymi Ganami mieszkali na Kailasie. Zawsze nowe były zabawy Hary i Giridży; tak upłynął długi okres czasu. Wtedy narodził się sześciosobny Książę, który w bitwie zabił demona Tarakę. Tantry i Wedy oraz słynne Purany głoszą to; cały świat zna narodziny Śanmukhy.

Verse 221 (छंद)

जगु जान षन्मुख जन्मु कर्मु प्रतापु पुरुषारथु महा। तेहि हेतु मैं बृषकेतु सुत कर चरित संछेपहिं कहा।। यह उमा संगु बिबाहु जे नर नारि कहहिं जे गावहीं। कल्यान काज बिबाह मंगल सर्बदा सुखु पावहीं।।

jagu jāna ṣaṇmukha janmu karmu pratāpu puruṣārathu mahā. tēhi hētu maiṁ bṛṣakētu suta kara carita saṁchēpahiṁ kahā.. yaha umā saṅgu bibāhu jē nara nāri kahahiṁ jē gāvahīṁ. kalyāna kāja bibāha maṅgala sarbadā sukhu pāvahīṁ..

Niech świat pozna wielkie narodziny, czyny, chwałę i wzniosłe cele Sześciosobnego. Dlatego właśnie krótko opowiedziałem historię syna Pana o sztandarze Byka. Ktokolwiek, mężczyzna czy kobieta, recytuje lub śpiewa o tym małżeństwie z Umą, zyskuje dla każdego pomyślnego przedsięwzięcia wiecznie błogą radość małżeńskiego szczęścia.

Verse 222 (दोहा/सोरठा)

चरित सिंधु गिरिजा रमन बेद न पावहिं पारु। बरनै तुलसीदासु किमि अति मतिमंद गवाँरु।।103।।

carita sindhu girijā ramana beda na pāvahiṃ pāru | baranai tulasīdāsu kimi ati mati-manda gavā̃ru ||103||

Czyny Pana są oceanem bez końca; nawet Wedy nie mogą osiągnąć jego najdalszego brzegu. Jak więc Tulsidas, najtępszy rozumem, prosty wieśniak, mógłby mieć nadzieję je opisać?

Verse 223 (चौपाई)

संभु चरित सुनि सरस सुहावा। भरद्वाज मुनि अति सुख पावा।। बहु लालसा कथा पर बाढ़ी। नयनन्हि नीरु रोमावलि ठाढ़ी।। प्रेम बिबस मुख आव न बानी। दसा देखि हरषे मुनि ग्यानी।। अहो धन्य तव जन्मु मुनीसा। तुम्हहि प्रान सम प्रिय गौरीसा।। सिव पद कमल जिन्हहि रति नाहीं। रामहि ते सपनेहुँ न सोहाहीं।। बिनु छल बिस्वनाथ पद नेहू। राम भगत कर लच्छन एहू।। सिव सम को रघुपति ब्रतधारी। बिनु अघ तजी सती असि नारी।। पनु करि रघुपति भगति देखाई। को सिव सम रामहि प्रिय भाई।।

śambhu carita suni sarasa suhāvā | bharadvāja muni ati sukha pāvā || bahu lālasā kathā para bāṛhī | nayananhi nīru romāvali ṭhāṛhī || prema bibasa mukha āva na bānī | dasā dekhi haraṣe muni gyānī || aho dhanya tava janmu munīsā | tumhahi prāna-sama priya gaurīsā || śiva pada-kamala jinhahi rati nāhīṃ | rāmahi te sapanehuṃ na sohāhīṃ || binu chala bisvanātha pada nehū | rāma bhagata kara lacchana ehū || śiva-sama ko raghupati brata-dhārī | binu agha tajī satī asi nārī || panu kari raghupati bhagati dekhāī | ko śiva-sama rāmahi priya bhāī ||

Usłyszawszy słodką i ujmującą opowieść o Śambhu, mędrzec Bharadwadża znalazł wyborne szczęście. Jego tęsknota za historią wzrosła jeszcze bardziej; łzy napełniły jego oczy, a włosy zjeżyły się na głowie. Przepełniony miłością, mowa nie chciała przyjść do jego ust; widząc jego stan, mądry widzący radował się. „Błogosławione istotnie jest twoje narodziny, o najlepszy z mędrców; tobie Pan Gauri jest drogi jak samo życie. Ci, którzy nie noszą miłości do lotosowych stóp Śiwy, nawet we śnie Pan Rama nie jest im bliski. Nieszczera miłość do stóp Wiśwanathy, to jest właśnie znak sługi Ramy. Kto jest stróżem przysięgi jak Ragupati? I kto taką czystą żoną jak Sati, która opuściła swe ciało bez grzechu? Tak okazawszy oddanie Ragupatiemu, kto jest drogi Ramie jak Śiwa, jego umiłowany brat?”

Verse 224 (दोहा/सोरठा)

प्रथमहिं मै कहि सिव चरित बूझा मरमु तुम्हार। सुचि सेवक तुम्ह राम के रहित समस्त बिकार।।104।।

prathamahĩ mai kahi siva carita būjhā maramu tumhārā | suci sevaka tumha rāma ke rahita samasta bikārā ||104||

Już na samym początku, gdy mówiłem o czynach Śiwy, poznałem wewnętrzną tajemnicę twego serca: jesteś czystym sługą Ramy, całkowicie wolnym od wszelkiej skazy występku.

Verse 225 (चौपाई)

मैं जाना तुम्हार गुन सीला। कहउँ सुनहु अब रघुपति लीला।। सुनु मुनि आजु समागम तोरें। कहि न जाइ जस सुखु मन मोरें।। राम चरित अति अमित मुनिसा। कहि न सकहिं सत कोटि अहीसा।। तदपि जथाश्रुत कहउँ बखानी। सुमिरि गिरापति प्रभु धनुपानी।। सारद दारुनारि सम स्वामी। रामु सूत्रधर अंतरजामी।। जेहि पर कृपा करहिं जनु जानी। कबि उर अजिर नचावहिं बानी।। प्रनवउँ सोइ कृपाल रघुनाथा। बरनउँ बिसद तासु गुन गाथा।। परम रम्य गिरिबरु कैलासू। सदा जहाँ सिव उमा निवासू।।

maiṁ jānā tumhār guna sīlā | kahuṁ sunahu aba raghupati līlā || sunu muni āju samāgama toreṁ | kahi na jāi jasa sukhu mana moreṁ || rāma carita ati amita munisā | kahi na sakahiṁ sata koṭi ahīsā || tadapi jathā-śruta kahuṁ bakhānī | sumiri girāpati prabhu dhanupānī || sārada dāru-nāri sama svāmī | rāmu sūtradhara antarajāmī || jehi para kṛpā karahiṁ janu jānī | kabi ura ajira nacāvahiṁ bānī || pranavuṁ soi kṛpāla raghunāthā | baranauṁ bisada tāsu guna gāthā || parama ramya giribaru kailāsū | sadā jahāṁ siva umā nivāsū ||

Poznałem twe cnoty i twą łaskawą naturę; słuchaj teraz, gdy będę opowiadał boską zabawę Pana Raghu. Słuchaj, o mędrcu: przez twoje dzisiejsze spotkanie takie szczęście powstało w moim sercu, jakiego nie da się opisać. Historia Ramy jest nadzwyczajnie bezgraniczna, o wielki ascecie; nawet Śesza ze stu milionami języków nie może jej wypowiedzieć w całości. Jednakże, tak jak ją usłyszałem, tak ją opowiem, pamiętając Pana mowy i Mistrza niosącego łuk. Saraswati jest jak trudna do okiełznania kobieta, lecz Rama jest jej prawdziwym Panem, wewnętrznym Reżyserem, Znajdującym się wewnątrz. Komukolwiek okaże łaskę, jakby czyniąc go swoim, w sercu tego poety sprawia, że mowa tańczy. Temu współczującemu Raghunathowi się kłaniam; opiszę jasnymi słowami opowieść o Jego zaletach. Najpiękniejsza jest najlepsza z gór, Kailasa, gdzie Śiwa i Uma zawsze mieszkają.

Verse 226 (दोहा/सोरठा)

सिद्ध तपोधन जोगिजन सूर किंनर मुनिबृंद। बसहिं तहाँ सुकृती सकल सेवहिं सिब सुखकंद।।105।।

siddha tapodhana jogijana sūra kiṁnara munibṛnda | basahiṁ tahāṁ sukṛtī sakala sevahiṁ siba sukhakanda ||105||

Tam przebywają Siddhowie; asceci bogaci w pokutę; zastępy joginów; bogowie; Kinnarowie; i gromady mędrców. Wszyscy prawdziwie cnotliwi mieszkają tam, służąc Śiwie, samemu źródłu błogości.

Verse 227 (चौपाई)

हरि हर बिमुख धर्म रति नाहीं। ते नर तहँ सपनेहुँ नहिं जाहीं।। तेहि गिरि पर बट बिटप बिसाला। नित नूतन सुंदर सब काला।। त्रिबिध समीर सुसीतलि छाया। सिव बिश्राम बिटप श्रुति गाया।। एक बार तेहि तर प्रभु गयऊ। तरु बिलोकि उर अति सुखु भयऊ।। निज कर डासि नागरिपु छाला। बैठै सहजहिं संभु कृपाला।। कुंद इंदु दर गौर सरीरा। भुज प्रलंब परिधन मुनिचीरा।। तरुन अरुन अंबुज सम चरना। नख दुति भगत हृदय तम हरना।। भुजग भूति भूषन त्रिपुरारी। आननु सरद चंद छबि हारी।।

hari-hara bimukha dharma rati nāhīṁ | te nara tahã sapanehũ nahĩ jāhīṁ || tēhi giri para baṭa biṭapa bisālā | nita nūtana sundara saba kālā || tribidha samīra susītali chāyā | siva bisrāma biṭapa śruti gāyā || ekabāra tēhi tara prabhu gayau | taru biloki ura ati sukhu bhayau || nija kara ḍāsi nāgari-pu chālā | baiṭhai sahajahĩ sambhu kṛpālā || kunda indu dara gaura sarīrā | bhuja pralaṁba paridhana municīrā || taruna aruna aṁbuja sama caranā | nakha duti bhagata hṛdaya tama haranā || bhujaga bhūti bhūṣana tripurārī | ānanu sarada canda chabi hārī ||

Ci, którzy odwracają twarze od Hariego i Hary, nie mają miłości dla dharmy; tacy ludzie nie docierają do tego świętego miejsca, nawet we śnie. Na tej górze stał ogromny drzewo banian, zawsze nowe, zawsze piękne, całe ciemne z głębokim cieniem. Trzyrodzinna bryza poruszała się tam, a cień był chłodny; sama Weda głosi je jako drzewo odpoczynku Śiwy. Pewnego razu Pan przyszedł pod nie; ujrzawszy drzewo, Jego serce napełniło się nadmierną radością. Rozkładając własnoręcznie skórę tygrysa, współczujący Śambhu usiadł tam w prostocie. Jego ciało było piękniejsze od jaśminu i księżyca; Jego ramiona były długie, a w pasie miał szatę ascety. Jego stopy były jak delikatny czerwony lotos; blask Jego paznokci rozpraszał ciemność w sercach wielbicieli. Węże i święty popiół były Jego ozdobami, O Zabójco Tripury; Jego twarz przewyższała piękno jesiennego księżyca.

Verse 228 (दोहा/सोरठा)

जटा मुकुट सुरसरित सिर लोचन नलिन बिसाल। नीलकंठ लावन्यनिधि सोह बालबिधु भाल।।106।।

jaṭā mukuṭa surasarita sira locana nalina bisāla | nīlakaṇṭha lāvaṇyanidhi soha bālabidhu bhāla ||106||

Jego splecione włosy wznoszą się jak królewska korona; niebiańska Gaṅgā spoczywa na Jego głowie; Jego oczy są szerokie jak lotosy. Pan o Błękitnym Gardle, skarbnica piękna, lśni z delikatnym księżycem zdobiącym Jego czoło.

Verse 229 (चौपाई)

बैठे सोह कामरिपु कैसें। धरें सरीरु सांतरसु जैसें।। पारबती भल अवसरु जानी। गई संभु पहिं मातु भवानी।। जानि प्रिया आदरु अति कीन्हा। बाम भाग आसनु हर दीन्हा।। बैठीं सिव समीप हरषाई। पूरुब जन्म कथा चित आई।। पति हियँ हेतु अधिक अनुमानी। बिहसि उमा बोलीं प्रिय बानी।। कथा जो सकल लोक हितकारी। सोइ पूछन चह सैलकुमारी।। बिस्वनाथ मम नाथ पुरारी। त्रिभुवन महिमा बिदित तुम्हारी।। चर अरु अचर नाग नर देवा। सकल करहिं पद पंकज सेवा।।

baiṭhe soh kāmaripu kaisẽ | dharẽ sarīru sāṁtarasu jaisẽ || pārabatī bhal avasaru jānī | gaī saṁbhu pahiṁ mātu bhavānī || jāni priyā ādaru ati kīnhā | bām bhāg āsanu har dīnhā || baiṭhīṁ siva samīpa haraṣāī | pūrub janma kathā cita āī || pati hiyaṁ hetu adhik anumānī | bihasi umā bolīṁ priya bānī || kathā jo sakal loka hitakārī | soi pūchan cah sailakumārī || bisvanātha mama nātha purārī | tribhuvan mahimā bidit tumhārī || cara aru acara nāga nara devā | sakal karahiṁ pad paṁkaja sevā ||

Tam siedział Wróg Miłości, piękny na widok, jakby przyjął ciało zrobione z spokojnego pokoju. Pārvatī, uznając moment za pomyślny, poszła do Śambhu, Bhavānī, Boska Matka. Znając swoją umiłowaną, Pan okazał jej wielki honor i przyznał jej miejsce po swojej lewej stronie. Usiadła blisko Śiwy, radując się; opowieść o dawnym wcieleniu powstała w jej umyśle. Postrzegając głębsze intencje męża, Umā uśmiechnęła się i przemówiła słowami drogimi i łagodnymi. Pragnęła zapytać o tę narrację, która jest całkowicie dla dobra całego świata. 'O Viśvanātha, mój Panie, Niszczycielu Tripurā, Twoja chwała jest znana w trzech światach. Wszystkie istoty, ruchome i nieruchome, węże, ludzie i bogowie, służą Twoim stópom-lotosom.'

Verse 230 (दोहा/सोरठा)

प्रभु समरथ सर्बग्य सिव सकल कला गुन धाम।। जोग ग्यान बैराग्य निधि प्रनत कलपतरु नाम।।107।।

prabhu samartha sarbagya siva sakala kalā guna dhāma || joga gyāna bairāgya nidhi pranata kalpa-taru nāma ||107||

Pan jest wszechzdolny, wszechwiedzący, pomyślny, siedzibą każdej sztuki i każdej doskonałości. Jego Imię jest skarbnicą jogi, mądrości i świętego oderwania; dla tych, którzy się kłaniają i poddają, staje się drzewem spełniającym życzenia.

Verse 231 (चौपाई)

जौं मो पर प्रसन्न सुखरासी। जानिअ सत्य मोहि निज दासी।। तौं प्रभु हरहु मोर अग्याना। कहि रघुनाथ कथा बिधि नाना।। जासु भवनु सुरतरु तर होई। सहि कि दरिद्र जनित दुखु सोई।। ससिभूषन अस हृदयँ बिचारी। हरहु नाथ मम मति भ्रम भारी।। प्रभु जे मुनि परमारथबादी। कहहिं राम कहुँ ब्रह्म अनादी।। सेस सारदा बेद पुराना। सकल करहिं रघुपति गुन गाना।। तुम्ह पुनि राम राम दिन राती। सादर जपहु अनँग आराती।। रामु सो अवध नृपति सुत सोई। की अज अगुन अलखगति कोई।।

jauṃ mo para prasanna sukharāsī | jāni-a satya mohi nija dāsī || tauṃ prabhu harahu mora agyānā | kahi raghunātha kathā bidhi nānā || jāsu bhavanu surataru tara hoī | sahi ki daridra-janita dukhu soī || sasibhūṣana asa hṛdayaṁ bicārī | harahu nātha mama mati-bhrama bhārī || prabhu je muni paramāratha-bādī | kahahiṃ rāma kahuँ brahma anādī || sesa sārada beda purānā | sakala karahiṃ raghupati guna gānā || tumha puni rāma rāma dina rātī | sādara japahu anaṅga ārātī || rāmu so avadha nṛpati-suta soī | kī aja aguna alakhagati koī ||

Jeśli, o skarbnico błogości, jesteś dla mnie łaskawy, wtedy uznaj mnie prawdziwie za Twoją służebnicę. Wtedy, Panie, usuń moją niewiedzę i opowiedz historię Raghunatha na wiele sposobów. Jak ten może znieść smutek, który rodzi się z ubóstwa, czyje mieszkanie ma przy progu drzewo spełniające życzenia? Tak Pan z księżycowym grzebieniem rozmyślał w swoim sercu: 'O Mistrzu, rozprosz ciężkie ułudzenie mojego rozumienia.' Bo ci mędrcy, którzy głoszą najwyższą prawdę, głoszą Ramę jako bezpoczątkowego Brahmana. Śesza, Sarasvatī, Wedy i Purany, wszystkie śpiewają cnoty Pana Raghu. A Ty także powtarzasz 'Rama, Rama' dniem i nocą, śpiewając z czcią w cichych godzinach. Czy Rama jest tym księciem Ajodhji, synem króla, czy jest On Nienarodzonym, bezprzymiotnym, o niepoznawalnym stanie?'

Verse 232 (दोहा/सोरठा)

जौं नृप तनय त ब्रह्म किमि नारि बिरहँ मति भोरि। देख चरित महिमा सुनत भ्रमति बुद्धि अति मोरि।।108।।

jaũ nṛpa-tanaya ta brahma kimi nāri birahaṁ mati bhori | dekha carita mahimā sunata bhramati buddhi ati mori ||108||

Jeśli jest tylko synem króla, to jak jest Najwyższym Brahmanem? I jak serce kobiety może być rozdarte przez cierpienie rozłąki? Widząc Jego czyny i słysząc sławę Jego czynów, moje rozumienie chwieje się, całkowicie zdezorientowane.

Verse 233 (चौपाई)

जौं अनीह ब्यापक बिभु कोऊ। कबहु बुझाइ नाथ मोहि सोऊ।। अग्य जानि रिस उर जनि धरहू। जेहि बिधि मोह मिटै सोइ करहू।। मै बन दीखि राम प्रभुताई। अति भय बिकल न तुम्हहि सुनाई।। तदपि मलिन मन बोधु न आवा। सो फलु भली भाँति हम पावा।। अजहूँ कछु संसउ मन मोरे। करहु कृपा बिनवउँ कर जोरें।। प्रभु तब मोहि बहु भाँति प्रबोधा। नाथ सो समुझि करहु जनि क्रोधा।। तब कर अस बिमोह अब नाहीं। रामकथा पर रुचि मन माहीं।। कहहु पुनीत राम गुन गाथा। भुजगराज भूषन सुरनाथा।।

jaũ anīha byāpaka bibhu koū. kabahũ bujhāi nātha mohi soū. agya jāni risa ura jani dharahū. jehi bidhi moha miṭai soi karahū. maĩ bana dīkhi rāma prabhutāī. ati bhaya bikala na tumhahi sunāī. tadapi malina mana bodhu na āvā. so phalu bhalī bhā̃ti hama pāvā. ajahū̃ kachu sãsau mana more. karahu kṛpā binavaũ kara jorẽ. prabhu taba mohi bahu bhā̃ti prabodhā. nātha so samujhi karahu jani krodhā. taba kara asa bimoha aba nāhī̃. rāmakathā para ruci mana māhī̃. kahahu punīta rāma guna gāthā. bhujagarāja bhūṣana suranāthā.

Jeśli jest jakiś Pan, bezczynny, wszechprzenikający, suwerenny, O Mistrzu, spraw, by ta prawda została przeze mnie zrozumiana. Wiedząc, że jestem niewiedzący, nie chowaj gniewu w swoim sercu; czyń cokolwiek, co usunie moje ułudzenie. W lesie ujrzałem majestat Pana Ramy; w wielkim strachu i poruszeniu nie opowiedziałem Ci tego w pełni. Jednakże mój umysł, będąc skalany, nie przebudził się; tak otrzymałem owoc w odpowiedniej mierze. Nawet teraz pewna wątpliść pozostaje w moim umyśle; miej litość, błagam złożonymi rękami. Wtedy Pan pouczył mnie na wiele sposobów; O Mistrzu, rozumiejąc to, nie gniewaj się. Teraz to dawne omamienie już nie istnieje; w moim sercu jest smak dla opowieści o Ramie. Mów więc święty hymn cnót Ramy, O ozdobo bogów, O potężny, który panuje nad zastępami węży.

Verse 234 (दोहा/सोरठा)

बंदउ पद धरि धरनि सिरु बिनय करउँ कर जोरि। बरनहु रघुबर बिसद जसु श्रुति सिद्धांत निचोरि।।109।।

bandau pada dhari dharani siru binaya karauṁ kara jori | baranahu raghubara bisada jasu śruti siddhānta nicori ||109||

Kładąc moją głowę na ziemi, kłaniam się Jego Stopom; ze złożonymi dłońmi składam moją pokorną prośbę. Teraz będę głosić nieskazitelną chwałę Raghubary, wydobywając samą istotę ustalonej prawdy Wedy.

Verse 235 (चौपाई)

जदपि जोषिता नहिं अधिकारी। दासी मन क्रम बचन तुम्हारी।। गूढ़उ तत्व न साधु दुरावहिं। आरत अधिकारी जहँ पावहिं।। अति आरति पूछउँ सुरराया। रघुपति कथा कहहु करि दाया।। प्रथम सो कारन कहहु बिचारी। निर्गुन ब्रह्म सगुन बपु धारी।। पुनि प्रभु कहहु राम अवतारा। बालचरित पुनि कहहु उदारा।। कहहु जथा जानकी बिबाहीं। राज तजा सो दूषन काहीं।। बन बसि कीन्हे चरित अपारा। कहहु नाथ जिमि रावन मारा।। राज बैठि कीन्हीं बहु लीला। सकल कहहु संकर सुखलीला।।

jadapi joṣitā nahiṁ adhikārī | dāsī mana krama bacana tumhārī || gūṛhaü tatva na sādhu durāvahiṁ | ārata adhikārī jahaṁ pāvahiṁ || ati ārati pūchüṁ surarāyā | raghupati kathā kahahu kari dāyā || prathama so kārana kahahu bicārī | nirguṇa brahma saguṇa bapu dhārī || puni prabhu kahahu rāma avatārā | bālacarita puni kahahu udārā || kahahu jathā jānakī bibāhīṁ | rāja tajā so dūṣana kāhīṁ || bana basi kīnhē carita apārā | kahahu nātha jimi rāvana mārā || rāja baiṭhi kīnhīṁ bahu līlā | sakala kahahu saṅkara sukhalīlā ||

Chociaż kobieta nie jest (zwykle) uważana za kwalifikowaną, jestem Twoją służebnicą w umyśle, czynie i mowie. Święci nie ukrywają ukrytej zasady; gdziekolwiek znajdą kogoś w udręce, przyznają mu prawo do pytania. W wielkiej trwodze pytam, O panie bogów: z litości, opowiedz historię Raghupatiego. Najpierw zastanów się i powiedz powód, jak bezprzymiotny Brahman przyjął formę z przymiotami. Potem, O Panie, mów o zstąpieniu Ramy; a potem opowiedz Jego szlachetne czyny z dzieciństwa. Opowiedz, jak Janaki została wydana za mąż; z jakiego 'błędu' wyrzekł się królestwa? Mieszkając w lesie dokonał bezgranicznych czynów, opowiedz, O mistrzu, jak zabił Rawanę. Zasiadając na tronie dokonał wielu lil, opowiedz wszystko, O Śankara, tę błogą zabawę.

Verse 236 (दोहा/सोरठा)

बहुरि कहहु करुनायतन कीन्ह जो अचरज राम। प्रजा सहित रघुबंसमनि किमि गवने निज धाम।।110।।

bahuri kahahu karuṇāyatana kīnha jo acaraja rāma | prajā sahita raghubaṁsamani kimi gavane nija dhāma ||110||

Opowiedz raz jeszcze o cudzie, którego dokonał Rama, sam siedziba współczucia: jak klejnot rodu Raghu udał się do swego wiecznego przybytku, zabierając ze sobą swój lud?

Verse 237 (चौपाई)

पुनि प्रभु कहहु सो तत्व बखानी। जेहिं बिग्यान मगन मुनि ग्यानी।। भगति ग्यान बिग्यान बिरागा। पुनि सब बरनहु सहित बिभागा।। औरउ राम रहस्य अनेका। कहहु नाथ अति बिमल बिबेका।। जो प्रभु मैं पूछा नहि होई। सोउ दयाल राखहु जनि गोई।। तुम्ह त्रिभुवन गुर बेद बखाना। आन जीव पाँवर का जाना।। प्रस्न उमा कै सहज सुहाई। छल बिहीन सुनि सिव मन भाई।। हर हियँ रामचरित सब आए। प्रेम पुलक लोचन जल छाए।। श्रीरघुनाथ रूप उर आवा। परमानंद अमित सुख पावा।।

puni prabhu kahahu so tatva bakhānī | jehiṁ bigyāna magana muni gyānī || bhagati gyāna bigyāna birāgā | puni saba baranahu sahita bibhāgā || auru rāma rahasya anekā | kahahu nātha ati bimala bibekā || jo prabhu maiṁ pūchā nahi hoī | sou dayāla rākhahu jani goī || tumha tribhuvana gur beda bakhānā | āna jīva pā̃vara kā jānā || prasn umā kai sahaja suhāī | chala bihīna suni siva mana bhāī || hara hiyaṁ rāmacarita saba āe | prema pulaka locana jala chāe || śrīraghunātha rūpa ura āvā | paramānanda amita sukha pāvā ||

"Ponownie, o Panie, wyłóż tę istotną prawdę, przez którą mędrcy i mądrzy pogrążają się w zrealizowanej wiedzy. Opisz nabożeństwo, wiedzę, zrealizowaną mądrość i beznamiętność, i przedstaw je ponownie wraz z ich właściwymi rozróżnieniami. Wiele jest tajemnic Ramy; opowiedz je, o Mistrzu, o najczystszym rozeznaniu. A cokolwiek, o Panie, o co nawet nie pytałam, nie zachowuj tego w swoim miłosierdziu ukrytego. Tyś jest Guru trzech światów, głoszony przez Wedy; co mogą wiedzieć inne słabe stworzenia? Pytanie Umy było naturalnie sprawiedliwe i miłe; słysząc je, wolne od podstępu, serce Śiwy się ucieszyło. Cała historia Ramy powstała w sercu Hary; z miłości dreszcz przeszedł przez niego, a jego oczy pokryły się łzami. Forma Śri Raghunatha weszła w jego najgłębszą piersć; osiągnął najwyższą błogość, niewypowiedzianą rozkosz."