Prakarana 27

Verse 541 (चौपाई)

दिसकुंजरहु कमठ अहि कोला। धरहु धरनि धरि धीर न डोला।। रामु चहहिं संकर धनु तोरा। होहु सजग सुनि आयसु मोरा।। चाप सपीप रामु जब आए। नर नारिन्ह सुर सुकृत मनाए।। सब कर संसउ अरु अग्यानू। मंद महीपन्ह कर अभिमानू।। भृगुपति केरि गरब गरुआई। सुर मुनिबरन्ह केरि कदराई।। सिय कर सोचु जनक पछितावा। रानिन्ह कर दारुन दुख दावा।। संभुचाप बड बोहितु पाई। चढे जाइ सब संगु बनाई।। राम बाहुबल सिंधु अपारू। चहत पारु नहि कोउ कड़हारू।।

Słonie stron świata, żółwie, węże i ryby Kol dźwigają ziemię; trzymając ją mocno, pozostają niezłomni i nie chwieją się. Rama pragnie złamać łuk Shivy; bądźcie czujni, słysząc moje polecenie. Kiedy Rama zbliżył się do łuku, mężczyźni i kobiety, bogowie i cnotliwi radowali się. Wszyscy byli pełni wątpliwości i niewiedzy; słaba duma powstała w sercach królów. Arrogancja pana Bhrigu stała się ciężka, a bogowie i wielcy mędrcy byli pełni pogardy. Sita była zaniepokojona, Dżanaka żałował, a królowe były dotknięte strasznym smutkiem. Łuk Shambhu okazał się niezwykle ciężki; wszyscy poszli i weszli na niego razem. Dzięki sile ram Ramy, bezbrzeżny ocean pragnął przeprawić się; nie było nikogo, kto mógłby się temu przeciwstawić.

Verse 542 (दोहा/सोरठा)

राम बिलोके लोग सब चित्र लिखे से देखि। चितई सीय कृपायतन जानी बिकल बिसेषि।।260।।

Wszyscy ludzie patrzyli na Ramę jak na namalowany obraz; patrząc na niego, Sita, siedziba łaski, wiedziała, że jest całkowicie przezwyciężona.

Verse 543 (चौपाई)

देखी बिपुल बिकल बैदेही। निमिष बिहात कलप सम तेही।। तृषित बारि बिनु जो तनु त्यागा। मुएँ करइ का सुधा तड़ागा।। का बरषा सब कृषी सुखानें। समय चुकें पुनि का पछितानें।। अस जियँ जानि जानकी देखी। प्रभु पुलके लखि प्रीति बिसेषी।। गुरहि प्रनामु मनहि मन कीन्हा। अति लाघवँ उठाइ धनु लीन्हा।। दमकेउ दामिनि जिमि जब लयऊ। पुनि नभ धनु मंडल सम भयऊ।। लेत चढ़ावत खैंचत गाढ़ें। काहुँ न लखा देख सबु ठाढ़ें।। तेहि छन राम मध्य धनु तोरा। भरे भुवन धुनि घोर कठोरा।।

Córka Videhy ujrzała go i została wielce przezwyciężona; chwila minęła jak wiek dla niej. Po co staw z nektarem temu, kto porzucił ciało bez wody? Na co deszcz, gdy wszystkie plony już uschły? Gdy sezon minął, po co żal? Tak znając jej serce, Dżanaki ujrzała Pana; widząc go przejętego miłością, poznała jego szczególne uczucie. Ukłoniła się swojemu guru w umyśle i sercu; z wielką lekkością podniosła łuk. Jak błyskawica błyska i znika, tak łuk stał się jak krąg na niebie. Gdy go podnosił, napinał, ciągnął i zginał, nikt go nie widział; wszyscy stali i patrzyli. W tej chwili Rama złamał łuk w połowie; straszliwy i ostry dźwięk wypełnił światy.

Verse 544 (छंद)

भरे भुवन घोर कठोर रव रबि बाजि तजि मारगु चले। चिक्करहिं दिग्गज डोल महि अहि कोल कूरुम कलमले।। सुर असुर मुनि कर कान दीन्हें सकल बिकल बिचारहीं। कोदंड खंडेउ राम तुलसी जयति बचन उचारही।।

Straszliwy i ostry ryk wypełnił światy; słońce i konie porzuciły drogę i uciekły. Słonie stron świata zachwiały się, ziemia zadrżała, węże, ryby Kol i żółwie zostały zmieszane. Bogowie, demony i mędrcy zakryli uszy; wszyscy byli zdezorientowani i rozmyślali. Rama złamał łuk; Tulsi głosi jego zwycięstwo tymi słowami.

Verse 545 (दोहा/सोरठा)

संकर चापु जहाजु सागरु रघुबर बाहुबलु। बूड़ सो सकल समाजु चढ़ा जो प्रथमहिं मोह बस।।261।।

Łuk Shivy jest statkiem, oceanem jest świat, a siła ram Pana Raghu jest wiatrem. Wszyscy, którzy pierwotnie byli pod władzą ułudy, zatonęli; to zgromadzenie wsiadło na pokład.

Verse 546 (चौपाई)

प्रभु दोउ चापखंड महि डारे। देखि लोग सब भए सुखारे।। कोसिकरुप पयोनिधि पावन। प्रेम बारि अवगाहु सुहावन।। रामरूप राकेसु निहारी। बढ़त बीचि पुलकावलि भारी।। बाजे नभ गहगहे निसाना। देवबधू नाचहिं करि गाना।। ब्रह्मादिक सुर सिद्ध मुनीसा। प्रभुहि प्रसंसहि देहिं असीसा।। बरिसहिं सुमन रंग बहु माला। गावहिं किंनर गीत रसाला।। रही भुवन भरि जय जय बानी। धनुषभंग धुनि जात न जानी।। मुदित कहहिं जहँ तहँ नर नारी। भंजेउ राम संभुधनु भारी।।

Pan rzucił obie połowy łuku na ziemię, a widząc to, wszyscy ludzie napełnili się radością. Ocean, przybierając postać kosa, stał się miejscem pielgrzymki; jego wody miłości były piękne na widok, urocze miejsce kąpieli. Patrząc na księżyc w postaci Ramy, bóg księżyca poczuł wielki dreszcz zachwytu wznoszący się w jego sercu. Instrumenty zabrzmiały na niebie, bębny rozbrzmiały, a niebiańskie nimfy tańczyły i śpiewały. Brahma i inni bogowie, siddhowie i władcy mędrców chwalili Pana i udzielali Mu błogosławieństw. Kwiaty spadały obficie, a wiele girland było rzuconych; kinnarowie śpiewali pieśni słodkie jak nektar. Okrzyk zwycięstwa, zwycięstwa wypełnił wszystkie światy; dźwięk łamania łuku nie miał końca. Mężczyźni i kobiety wszędzie radowali się i mówili, że Rama złamał potężny łuk Śiwy.

Verse 547 (दोहा/सोरठा)

बंदी मागध सूतगन बिरुद बदहिं मतिधीर। करहिं निछावरि लोग सब हय गय धन मनि चीर।।262।।

Bardowie, panegiryści i minstrele głoszą tytuły z chwiejnymi umysłami. Wszyscy ludzie składają hojne dary koni, krów, bogactwa, klejnotów i szat.

Verse 548 (चौपाई)

झाँझि मृदंग संख सहनाई। भेरि ढोल दुंदुभी सुहाई।। बाजहिं बहु बाजने सुहाए। जहँ तहँ जुबतिन्ह मंगल गाए।। सखिन्ह सहित हरषी अति रानी। सूखत धान परा जनु पानी।। जनक लहेउ सुखु सोचु बिहाई। पैरत थकें थाह जनु पाई।। श्रीहत भए भूप धनु टूटे। जैसें दिवस दीप छबि छूटे।। सीय सुखहि बरनिअ केहि भाँती। जनु चातकी पाइ जलु स्वाती।। रामहि लखनु बिलोकत कैसें। ससिहि चकोर किसोरकु जैसें।। सतानंद तब आयसु दीन्हा। सीताँ गमनु राम पहिं कीन्हा।।

Cymbały, bębny, muszle i trąty zabrzmiały; kotły, bębny i wielkie bębny były grane. Wiele pięknych instrumentów było granych, a młode kobiety wszędzie śpiewały pomyślne pieśni. Królowa, wraz ze swymi towarzyszkami, była napełniona nadmierną radością; wydawała się jak suszone ziarno, które znalazło wodę. Dżanaka odnalazł szczęście i odłożył na bok swój smutek; było to tak, jakby zmęczony podróżnik dotarł do celu swojej podróży. Królowie zostali zostawieni z przygnębieniem, ich łuki złamane; było to jak wtedy, gdy piękno lampy gaśnie wraz z nadejściem dnia. Jak można opisać radość Sity? Było to tak, jakby ptak czataka znalazł wodę gwiazdy Swati. Lakszmana patrzył na Ramę jak czakora patrzy na księżyc, lub jak młode na swą matkę. Wtedy Śatananda wydał swoje polecenie, a Sita skierowała się ku Ramie.

Verse 549 (दोहा/सोरठा)

संग सखीं सुदंर चतुर गावहिं मंगलचार। गवनी बाल मराल गति सुषमा अंग अपार।।263।।

W towarzystwie swoich przyjaciółek, pięknych i sprytnych, śpiewa pomyślny hymn. Jej chód jest jak chód młodego łabędzia, a jej członki posiadają niezrównaną urodę.

Verse 550 (चौपाई)

सखिन्ह मध्य सिय सोहति कैसे। छबिगन मध्य महाछबि जैसें।। कर सरोज जयमाल सुहाई। बिस्व बिजय सोभा जेहिं छाई।। तन सकोचु मन परम उछाहू। गूढ़ प्रेमु लखि परइ न काहू।। जाइ समीप राम छबि देखी। रहि जनु कुँअरि चित्र अवरेखी।। चतुर सखीं लखि कहा बुझाई। पहिरावहु जयमाल सुहाई।। सुनत जुगल कर माल उठाई। प्रेम बिबस पहिराइ न जाई।। सोहत जनु जुग जलज सनाला। ससिहि सभीत देत जयमाला।। गावहिं छबि अवलोकि सहेली। सियँ जयमाल राम उर मेली।।

Pośród swoich towarzyszek Sita lśniła jak najwyższe piękno lśni pośród wszystkich pięknych form. Jej dłonie jak lotosy były przyozdobione piękną girlandą zwycięstwa, której blask rozprzestrzeniał się po całym świecie w triumfie. Jej ciało okazywało skromność, a serce najwyższą radość; widząc jej głęboką miłość, nikt nie mógł jej zgłębić. Podeszła blisko Ramy i ujrzała Jego piękno; dziewica pozostała jak namalowana na obrazie. Jej sprytne towarzyszki spostrzegły to i przemówiły do niej łagodnie: "Załóż tę piękną girlandę zwycięstwa." Słysząc to, Sita uniosła girlandę ręką; ale przepełniona miłością, nie mogła się zmusić do nałożenia jej na Niego. Stała jak lotos w wodzie, nieśmiała; i dała girlandę Ramie jak księżyc daje swoje promienie nocy. Jej towarzyszki śpiewały, gdy oglądały jej piękno; Sita połączyła girlandę z sercem Ramy.

Verse 551 (दोहा/सोरठा)

रघुबर उर जयमाल देखि देव बरिसहिं सुमन। सकुचे सकल भुआल जनु बिलोकि रबि कुमुदगन।।264।।

Widząc girlandę zwycięstwa na sercu Pana Raghu, bogowie zsyłali kwiaty. Cały świat zdawał się wstydliwie odwracać jak lotosy, gdy ujrzą słońce.

Verse 552 (चौपाई)

पुर अरु ब्योम बाजने बाजे। खल भए मलिन साधु सब राजे।। सुर किंनर नर नाग मुनीसा। जय जय जय कहि देहिं असीसा।। नाचहिं गावहिं बिबुध बधूटीं। बार बार कुसुमांजलि छूटीं।। जहँ तहँ बिप्र बेदधुनि करहीं। बंदी बिरदावलि उच्चरहीं।। महि पाताल नाक जसु ब्यापा। राम बरी सिय भंजेउ चापा।। करहिं आरती पुर नर नारी। देहिं निछावरि बित्त बिसारी।। सोहति सीय राम कै जौरी। छबि सिंगारु मनहुँ एक ठोरी।। सखीं कहहिं प्रभुपद गहु सीता। करति न चरन परस अति भीता।।

W mieście i na niebie instrumenty rozbrzmiewały; źli zostali zawstydzeni, a wszyscy dobrzy radowali się. Bogowie, Kinnarowie, ludzie, Naga i mędrcy wołali "Zwycięstwo, zwycięstwo, zwycięstwo!" i udzielali błogosławieństw. Bogowie i niebiańscy muzycy tańczyli i śpiewali; raz po raz spadały deszcze kwiatów. Tu i tam bramini recytowali Wedy; wygłaszali hymny uwielbienia. Jego chwała wypełniła ziemię, świat podziemny i niebiosa; Rama złamał łuk dla Sity. Mężczyźni i kobiety miasta wykonywali arati; składali ofiary, zapominając o wszelkiej myśli o bogactwie. Sita i Rama lśnieli razem; ich piękno i przybory zdawały się być w jednej harmonii. Jej towarzyszki rzekły: "Chwyć stopy Pana, Sito." Ale ona była zbyt nieśmiała, by dotknąć Jego stóp swymi dłońmi.

Verse 553 (दोहा/सोरठा)

गौतम तिय गति सुरति करि नहिं परसति पग पानि। मन बिहसे रघुबंसमनि प्रीति अलौकिक जानि।।265।।

Pamiętając los żony Gautamy, nie dotknęła Jego stopy ani ręki. W swoim sercu Klejnot dynastii Raghu uśmiechnął się, wiedząc, że jej miłość jest ponadświatowa.

Verse 554 (चौपाई)

तब सिय देखि भूप अभिलाषे। कूर कपूत मूढ़ मन माखे।। उठि उठि पहिरि सनाह अभागे। जहँ तहँ गाल बजावन लागे।। लेहु छड़ाइ सीय कह कोऊ। धरि बाँधहु नृप बालक दोऊ।। तोरें धनुषु चाड़ नहिं सरई। जीवत हमहि कुअँरि को बरई।। जौं बिदेहु कछु करै सहाई। जीतहु समर सहित दोउ भाई।। साधु भूप बोले सुनि बानी। राजसमाजहि लाज लजानी।। बलु प्रतापु बीरता बड़ाई। नाक पिनाकहि संग सिधाई।। सोइ सूरता कि अब कहुँ पाई। असि बुधि तौ बिधि मुहँ मसि लाई।।

Wtedy widząc Sitę, król poczuł pożądanie; głupi łotr, jak podły kruk, żywił złe myśli w swoim sercu. Powstał i założył swoją zbroję, przeklęty, i chodził wszędzie, bijąc w swój bęben. "Ktoś idź i uwolnij Sitę," rzekł; "Zwiążcie dwóch książąt, o królu." "Twój łuk nie był naciągnięty, ani nie był wygięty; a my żyjemy, i dziewica wybrała swego męża." "Jeśli chcesz coś zrobić, to pomóż; wygrasz bitwę wraz ze swymi dwoma braćmi." Prawy król przemówił, słysząc te słowa; zawstydził królewskie zgromadzenie. Jego siła, chwała, męstwo i wielkość wyruszyły z Pinaką, by się z nim spotkać. Taka była jego waleczność, ale gdzie jest ona teraz? Taka jest mądrość losu, który umazał tuszem swoją twarz.

Verse 555 (दोहा/सोरठा)

देखहु रामहि नयन भरि तजि इरिषा मदु कोहु। लखन रोषु पावकु प्रबल जानि सलभ जनि होहु।।266।।

Spójrz na Ramę oczami pełnymi miłości, odrzucając zazdrość, dumę i gniew. Wiedz, że gniew Lakszmany jest potężnym ogniem, i nie bądź jak ćma.

Verse 556 (चौपाई)

बैनतेय बलि जिमि चह कागू। जिमि ससु चहै नाग अरि भागू।। जिमि चह कुसल अकारन कोही। सब संपदा चहै सिवद्रोही।। लोभी लोलुप कल कीरति चहई। अकलंकता कि कामी लहई।। हरि पद बिमुख परम गति चाहा। तस तुम्हार लालचु नरनाहा।। कोलाहलु सुनि सीय सकानी। सखीं लवाइ गईं जहँ रानी।। रामु सुभायँ चले गुरु पाहीं। सिय सनेहु बरनत मन माहीं।। रानिन्ह सहित सोचबस सीया। अब धौं बिधिहि काह करनीया।। भूप बचन सुनि इत उत तकहीं। लखनु राम डर बोलि न सकहीं।।

Tak jak syn Veny, Bali, pragnął tego, co niegodne, i jak zając pragnął części słonia, tak też źli ludzie pragną bogactwa bez przyczyny; wszelki dobrobyt jest pożądany przez wroga Śiwy. Chciwi i lubieżni szukają jedynie niesławy; czyż lubieżni mogą kiedykolwiek osiągnąć nieskazitelność? Odwróceni od stóp Hariego, pragną jednak najwyższego celu; dlatego, o Królu ludzi, twoja chciwość jest daremna. Słysząc zgiełk, Sita, córka Janaki, była zaniepokojona; jej przyjaciółki zaprowadziły ją tam, gdzie były królowe. Rama udał się z własnej woli do swego nauczyciela; w sercu opisywał miłość Sity. Sita wraz z królowymi była przepełniona smutkiem; co teraz miało stać się z woli przeznaczenia? Słysząc słowa króla, rozglądali się tu i tam; Lakszmana ze strachu przed Ramą nie mógł przemówić.

Verse 557 (दोहा/सोरठा)

अरुन नयन भृकुटी कुटिल चितवत नृपन्ह सकोप। मनहुँ मत्त गजगन निरखि सिंघकिसोरहि चोप।।267।।

Z czerwonymi oczami i zmarszczonymi brwiami rzucał gniewne spojrzenia na królów, jakby młody lew upominał stado oszalałych słoni.

Verse 558 (चौपाई)

खरभरु देखि बिकल पुर नारीं। सब मिलि देहिं महीपन्ह गारीं।। तेहिं अवसर सुनि सिव धनु भंगा। आयसु भृगुकुल कमल पतंगा।। देखि महीप सकल सकुचाने। बाज झपट जनु लवा लुकाने।। गौरि सरीर भूति भल भ्राजा। भाल बिसाल त्रिपुंड बिराजा।। सीस जटा ससिबदनु सुहावा। रिसबस कछुक अरुन होइ आवा।। भृकुटी कुटिल नयन रिस राते। सहजहुँ चितवत मनहुँ रिसाते।। बृषभ कंध उर बाहु बिसाला। चारु जनेउ माल मृगछाला।। कटि मुनि बसन तून दुइ बाँधें। धनु सर कर कुठारु कल काँधें।।

Widząc zamieszanie, kobiety miasta były zrozpaczone; wszystkie razem sypały przekleństwa na królów. Właśnie w tym momencie, słysząc, że łuk Śiwy został złamany, nadeszło polecenie, o słońce z rodu Bhrygu. Widząc, że wszyscy królowie są zawstydzeni, ukryli się jak przepiórki przy nagłym spadnięciu jastrzębia. Jego ciało lśniło popiołem z formy Gauri; na jego szerokim czole błyszczały trzy linie popiołu. Na jego głowie były splecione włosy, jego twarz była piękna jak księżyc; z gniewu stał się nieco czerwony. Jego brwi były zmarszczone, oczy czerwone od wściekłości; nawet naturalnie wyglądał, jakby był gniewny. Jego ramiona były jak u byka, klatka piersiowa i ramiona potężne; nosił świętą nić z kory i girlandę, był ubrany w skórę jelenia. W pasie miał szatę mędrca, związaną dwoma sznurami; w ręku niósł łuk i strzałę, a na ramieniu topór.

Verse 559 (दोहा/सोरठा)

सांत बेषु करनी कठिन बरनि न जाइ सरुप। धरि मुनितनु जनु बीर रसु आयउ जहँ सब भूप।।268।।

Jego wygląd był spokojny, lecz czyny straszliwe; jego formy nie da się opisać. Przyjmując ciało mędrca, zdawał się przynosić bohaterski nastrój tam, gdzie byli wszyscy królowie.

Verse 560 (चौपाई)

देखत भृगुपति बेषु कराला। उठे सकल भय बिकल भुआला।। पितु समेत कहि कहि निज नामा। लगे करन सब दंड प्रनामा।। जेहि सुभायँ चितवहिं हितु जानी। सो जानइ जनु आइ खुटानी।। जनक बहोरि आइ सिरु नावा। सीय बोलाइ प्रनामु करावा।। आसिष दीन्हि सखीं हरषानीं। निज समाज लै गई सयानीं।। बिस्वामित्रु मिले पुनि आई। पद सरोज मेले दोउ भाई।। रामु लखनु दसरथ के ढोटा। दीन्हि असीस देखि भल जोटा।। रामहि चितइ रहे थकि लोचन। रूप अपार मार मद मोचन।।

Widząc straszną formę Pana Bhrygu, wszyscy królowie powstali w strachu, ich umysły były zaćmione. Każdy ogłaszał swoje imię i imię swego ojca, i wszyscy zaczęli składać pokłony ze złożonymi dłońmi. Cokolwiek uczucia okazywali w swych spojrzeniach, wiedząc, że to dla ich dobra, on teraz rozumiał to jako zwykłe udawanie. Janaka ponownie przyszedł i skłonił głowę; wezwał Sitę i kazał jej złożyć pokłon. Udzielił błogosławieństwa, a mądre kobiety, radując się, zabrały Sitę do swoich komnat. Wiśwamitra spotkał ich ponownie, gdy wracali, a dwaj bracia złożyli swoje stopy lotosu w pokłonie. Rama i Lakszmana, synowie Dasarathy, otrzymali jego błogosławieństwo, bo widział, że są dobrze dobrani. Ich oczy pozostały utkwione w Ramie, bo jego bezgraniczne piękno było wybawcą z okowów światowej ułudy.

Verse 561 (दोहा/सोरठा)

बहुरि बिलोकि बिदेह सन कहहु काह अति भीर।। पूछत जानि अजान जिमि ब्यापेउ कोपु सरीर।।269।।

Ponownie spojrzał na króla Widehy i rzekł: Dlaczego jesteś tak niezwykle przerażony? Pytasz jak ten, który wie, a zachowujesz się jakbyś nie wiedział, podczas gdy gniew ogarnął całe twoje ciało.