Sukta 48
Sukta 7.48
Vasiṣṭha (Maṇḍala 7)
R̥bhus / Vāja / Rbhukṣaṇa (artisan-powers of perfection; associated with Soma and Indra-world)
Triṣṭubh
ବସିଷ୍ଠଙ୍କ ଏହି ସଂକ୍ଷିପ୍ତ ତ୍ରିଷ୍ଟୁଭ୍ ସୂକ୍ତରେ ଋଭୁମାନଙ୍କୁ—ଋଭୁକ୍ଷଣ ଓ ବାଜଙ୍କୁ, କୌଶଳମୟ ସିଦ୍ଧିର ଶକ୍ତିରୂପେ—ଆହ୍ୱାନ କରାଯାଇଛି, ଯେ ସେମାନେ ପିଷ୍ଟ ସୋମରେ ଆନନ୍ଦ କରନ୍ତୁ ଏବଂ ବଳ ଓ ବିଜୟ ଆଣୁଥିବା କାର୍ଯ୍ୟକୁ “ଚଳାଇ” ଦିଅନ୍ତୁ। ଏହା ସେମାନଙ୍କ ବ୍ୟାପକ କାରିଗରୀକୁ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ବୀର ଶକ୍ତି ସହ ଯୋଡ଼େ, ପ୍ରାଚୀନ ସତ୍ୟ ନିୟମ ଜୟୀ ହେଉ ଓ ଶତ୍ରୁର କପଟତା ନିଷ୍ଫଳ ହେଉ ବୋଲି ପ୍ରାର୍ଥନା କରେ। ଶେଷରେ ସମସ୍ତ ଦେବତାଙ୍କୁ—ବିଶେଷକରି ବସୁମାନଙ୍କୁ—ବିସ୍ତୃତ ସ୍ୱାଧୀନତା (ବରିବସ୍), ପୋଷଣ, ଏବଂ ସ୍ୱସ୍ତି ମାଧ୍ୟମରେ ନିରନ୍ତର ସୁରକ୍ଷା ପାଇଁ ସାର୍ବଜନୀନ ଆହ୍ୱାନ କରି ସୂକ୍ତଟି ସମାପ୍ତ ହୁଏ।
Mantras
Mantra 1
ऋभुक्षणो वाजा मादयध्वमस्मे नरो मघवानः सुतस्य । आ वोऽर्वाचः क्रतवो न यातां विभ्वो रथं नर्यं वर्तयन्तु ॥
ହେ ଋଭୁକ୍ଷଣ ଓ ବାଜ, ହେ ନରୋ ମଘବାନଃ (ବୀର ଦାତାମାନେ), ଆମ ମଧ୍ୟରେ ଏଠାରେ ସୁତ ସୋମରେ ଆନନ୍ଦ କର। ତୁମ କ୍ରତବଃ (କାର୍ଯ୍ୟସାଧକ ଶକ୍ତିମାନେ) ଆମ ପାଖକୁ ଆସୁନ୍ତୁ; ବିଭ୍ୱଃ (ସର୍ବବ୍ୟାପୀମାନେ) ନର୍ୟଂ ରଥଂ (ପୁରୁଷୋଚିତ ରଥ) କୁ ଚଳାନ୍ତୁ।
Mantra 2
ऋभुॠभुभिरभि वः स्याम विभ्वो विभुभिः शवसा शवांसि । वाजो अस्माँ अवतु वाजसाताविन्द्रेण युजा तरुषेम वृत्रम् ॥
ଋଭୁମାନଙ୍କ ସହ ଋଭୁ ଦ୍ୱାରା ଆମେ ଆବୃତ ହେଉ; ବିଭ୍ୱନ ସର୍ବବ୍ୟାପୀମାନଙ୍କ ସହ ବଳଦ୍ୱାରା ଆମ ବଳମାନଙ୍କୁ ବଳବତୀ କରୁ। ବାଜସାତା (ବିଜୟ-ଲାଭରେ) ବାଜ ଆମକୁ ରକ୍ଷା କରୁ; ଇନ୍ଦ୍ର ସହ ଯୁଜା (ଯୁକ୍ତ ହୋଇ) ଆମେ ବୃତ୍ରକୁ ଅତିକ୍ରମ କରୁ।
Mantra 3
ते चिद्धि पूर्वीरभि सन्ति शासा विश्वाँ अर्य उपरताति वन्वन् । इन्द्रो विभ्वाँ ऋभुक्षा वाजो अर्यः शत्रोर्मिथत्या कृणवन्वि नृम्णम् ॥
ହଁ, ସେହି ପୁରାତନ ଶାସନଗୁଡ଼ିକ ସମସ୍ତଙ୍କ ଉପରେ ବ୍ୟାପି ଚାପ ଦେଇ ଅବସ୍ଥିତ; ଆର୍ୟ (ଉଦାତ୍ତ) ପୁରୁଷ ଉଚ୍ଚ ପଦକୁ ଜିତେ। ବିଶାଳ-କର୍ମା ଇନ୍ଦ୍ର, ଋଭୁକ୍ଷ ଓ ବାଜ—ଆର୍ୟ—ଶତ୍ରୁର ମିଥ୍ୟାକୁ ଶୂନ୍ୟ କରି, ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ନୃମ୍ଣ (ବୀର-ଶକ୍ତି) ପ୍ରକାଶ କରନ୍ତି।
Mantra 4
नू देवासो वरिवः कर्तना नो भूत नो विश्वेऽवसे सजोषाः । समस्मे इषं वसवो ददीरन्यूयं पात स्वस्तिभिः सदा नः ॥
ହେ ଦେବମାନେ, ଏବେ ଆମ ପାଇଁ ବିଶାଳ ଵରିଵଃ (ମୁକ୍ତ ଅବକାଶ) ଗଢ଼ନ୍ତୁ; ଆମ ସହାୟତା ପାଇଁ ଆପଣମାନେ ସମସ୍ତେ ସଜୋଷା (ଏକମନ) ହୁଅନ୍ତୁ। ବସୁମାନେ ଆମକୁ ଇଷ (ପ୍ରେରଣା) ଓ ବସ (ସମୃଦ୍ଧି) ଦିଅନ୍ତୁ; ଏବଂ ଆପଣମାନେ ସ୍ୱସ୍ତିଭିଃ—କଲ୍ୟାଣରେ—ସଦା ଆମକୁ ରକ୍ଷା କରନ୍ତୁ।
Frequently Asked Questions
The Ṛbhus are divine artisan-powers—especially named here as R̥bhukṣaṇa and Vāja—who represent perfected skill and effective action, closely linked with Soma and Indra’s victorious force.
It asks the Ṛbhus to rejoice in the pressed Soma, bring their efficacious powers near, help true ordinances prevail, destroy the enemy’s deceit, and finally grant spacious freedom, nourishment, and constant well-being.
After invoking the specific powers of perfection (the Ṛbhus), the poet seals the prayer with a broad protective blessing—asking the Viśve Devāḥ, with emphasis on the Vasus, to give support, plenty, and lasting svasti for the worshippers.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.