Sukta 48
Sukta 7.48
Vasiṣṭha (Maṇḍala 7)
R̥bhus / Vāja / Rbhukṣaṇa (artisan-powers of perfection; associated with Soma and Indra-world)
Triṣṭubh
വസിഷ്ഠന്റെ ഈ സംക്ഷിപ്ത ത്രിഷ്ടുഭ് സ്തോത്രം ഋഭുക്കളെ—ഋഭുക്ഷാണനും വാജനും—കൗശലപരമായ പരിപൂർണ്ണതയുടെ ശക്തികളായി ആഹ്വാനം ചെയ്ത്, പിഴിഞ്ഞ സോമത്തിൽ ആനന്ദിക്കാനും ബലവും വിജയവും നൽകുന്ന ഫലപ്രദമായ കർമ്മങ്ങളെ “പ്രവർത്തനത്തിലാക്കാനും” അപേക്ഷിക്കുന്നു. അവരുടെ വിശാലമായി പ്രവർത്തിക്കുന്ന ശില്പകൗശലത്തെ ഇന്ദ്രന്റെ വീരശക്തിയുമായി ബന്ധിപ്പിച്ച്, പുരാതനവും സത്യവുമായ നിയമങ്ങൾ പ്രാബല്യത്തിൽ വരികയും ശത്രുവിന്റെ കപടത നിഷ്ഫലമാകികയും ചെയ്യണമെന്നു പ്രാർത്ഥിക്കുന്നു. സ്തോത്രം അവസാനം സർവ്വദേവന്മാരോടും—പ്രത്യേകിച്ച് വസുക്കളോടും—വിശാല സ്വാതന്ത്ര്യം (വരിവസ്), പോഷണം, സ്വസ്തി മുഖേന സ്ഥിരമായ സംരക്ഷണം എന്നിവയ്ക്കായി സർവ്വജനീനമായി അപേക്ഷിച്ച് സമാപിക്കുന്നു.
Mantras
Mantra 1
ऋभुक्षणो वाजा मादयध्वमस्मे नरो मघवानः सुतस्य । आ वोऽर्वाचः क्रतवो न यातां विभ्वो रथं नर्यं वर्तयन्तु ॥
ഹേ ഋഭുക്ഷണയും വാജയും, ഹേ നരോ മഘവാനഃ (വീരദാതാക്കളേ), ഞങ്ങളിലിവിടെ സുതസോമത്തിൽ ആനന്ദിക്കുവിൻ. നിങ്ങളുടെ ക്രതവഃ (ഫലപ്രദമായ ശക്തികൾ) ഞങ്ങളിലേക്കു വരട്ടെ; വിഭ്വഃ (സർവ്വവ്യാപികൾ) നര്യം രഥം (പുരുഷോചിത രഥം) ചലിപ്പിക്കട്ടെ.
Mantra 2
ऋभुॠभुभिरभि वः स्याम विभ्वो विभुभिः शवसा शवांसि । वाजो अस्माँ अवतु वाजसाताविन्द्रेण युजा तरुषेम वृत्रम् ॥
ഋഭുക്കളോടുകൂടെ ഋഭുവാൽ ഞങ്ങൾ ആവൃതരാകട്ടെ; വിഭ്വൻ സർവ്വവ്യാപികളോടുകൂടെ ബലത്താൽ ഞങ്ങളുടെ ബലങ്ങളെ ബലപ്പെടുത്തട്ടെ. വാജസാതാ (വിജയലാഭത്തിൽ) വാജൻ ഞങ്ങളെ കാക്കട്ടെ; ഇന്ദ്രനോടു യുജാ (യുക്തരായി) ഞങ്ങൾ വൃത്രനെ അതിക്രമിക്കട്ടെ.
Mantra 3
ते चिद्धि पूर्वीरभि सन्ति शासा विश्वाँ अर्य उपरताति वन्वन् । इन्द्रो विभ्वाँ ऋभुक्षा वाजो अर्यः शत्रोर्मिथत्या कृणवन्वि नृम्णम् ॥
അതെ, ആ പുരാതന ശാസനങ്ങൾ എല്ലായിടത്തും വ്യാപിച്ച് എല്ലാവരെയും അമർത്തുന്നതുപോലെ നിലകൊള്ളുന്നു; ആര്യൻ (ഉദാത്തൻ) ഉന്നത പദം നേടുന്നു. വിശാലകർമ്മനായ ഇന്ദ്രൻ, ഋഭുക്ഷ, വാജൻ—ആര്യൻ—ശത്രുവിന്റെ മിഥ്യയെ ശൂന്യമാക്കി, പൂർണ്ണമായി നൃമ്ണം (വീരശക്തി) പ്രകാശിപ്പിക്കുന്നു.
Mantra 4
नू देवासो वरिवः कर्तना नो भूत नो विश्वेऽवसे सजोषाः । समस्मे इषं वसवो ददीरन्यूयं पात स्वस्तिभिः सदा नः ॥
ഹേ ദേവന്മാരേ, ഇപ്പോൾ ഞങ്ങൾക്കായി വിശാലമായ വരിവഃ (സ്വതന്ത്രാവകാശം) സൃഷ്ടിക്കുവിൻ; നിങ്ങളെല്ലാവരും ഞങ്ങളുടെ സഹായത്തിനായി സജോഷാ (ഏകമനസ്സോടെ) ഇരിക്കുവിൻ. വസുക്കൾ ഞങ്ങൾക്ക് ഇഷ് (പ്രേരണം)യും വസ് (സമൃദ്ധി)യും ദാനമാകട്ടെ; നിങ്ങൾ സ്വസ്തിഭിഃ—കല്യാണങ്ങളാൽ—എപ്പോഴും ഞങ്ങളെ കാത്തരുളുക.
Frequently Asked Questions
The Ṛbhus are divine artisan-powers—especially named here as R̥bhukṣaṇa and Vāja—who represent perfected skill and effective action, closely linked with Soma and Indra’s victorious force.
It asks the Ṛbhus to rejoice in the pressed Soma, bring their efficacious powers near, help true ordinances prevail, destroy the enemy’s deceit, and finally grant spacious freedom, nourishment, and constant well-being.
After invoking the specific powers of perfection (the Ṛbhus), the poet seals the prayer with a broad protective blessing—asking the Viśve Devāḥ, with emphasis on the Vasus, to give support, plenty, and lasting svasti for the worshippers.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.