Rig Veda 7.48.1: Mandala 7, Sukta 48, Mantra 1

Sukta 7.48

Rishi: Vasiṣṭha (Maṇḍala 7)

Devata: R̥bhus / Vāja / Rbhukṣaṇa (artisan-powers of perfection; associated with Soma and Indra-world)

Chandas: Triṣṭubh

Samhita Patha (Devanagari)

ऋभुक्षणो वाजा मादयध्वमस्मे नरो मघवानः सुतस्य । आ वोऽर्वाचः क्रतवो न यातां विभ्वो रथं नर्यं वर्तयन्तु ॥

Sanskrit recitationRig Veda 7.48.1

Transliteration

ṛ́bhu-kṣaṇo vājā mā́dayadhvam asmē naro maghavānaḥ sutásya | ā́ vo’rvā́caḥ krátavo ná yātāṃ víbhvo ráthaṃ náryaṃ vartayantu ||

Translation

ହେ ଋଭୁକ୍ଷଣ ଓ ବାଜ, ହେ ନରୋ ମଘବାନଃ (ବୀର ଦାତାମାନେ), ଆମ ମଧ୍ୟରେ ଏଠାରେ ସୁତ ସୋମରେ ଆନନ୍ଦ କର। ତୁମ କ୍ରତବଃ (କାର୍ଯ୍ୟସାଧକ ଶକ୍ତିମାନେ) ଆମ ପାଖକୁ ଆସୁନ୍ତୁ; ବିଭ୍ୱଃ (ସର୍ବବ୍ୟାପୀମାନେ) ନର୍ୟଂ ରଥଂ (ପୁରୁଷୋଚିତ ରଥ) କୁ ଚଳାନ୍ତୁ।

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• ऋभु॑क्षणः: O Rbhukṣaṇas (the Rbhus, the skilful ones)
• ऋभु॑क्षणः: सम्बोधन (addressed) / कर्तृ (of following imperatives)
• Type: Noun (proper/epithet)
• Root: ऋभु-क्षण (प्रातिपदिक; ऋभु + क्षण ‘समर्थ/कुशल’)

• वाजाः: O Vājas (O prize-winners/strength-bringers)
• वाजाः: सम्बोधन
• Type: Noun
• Root: वाज (प्रातिपदिक)

• मादयध्वम्: rejoice / become exhilarated
• मादयध्वम्: (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: मद् (धातु)

• अस्मे: among us / for us
• अस्मे: अधिकारण / सम्प्रदान (context-dependent)
• Type: Pronoun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम)

• नरः: O men / O heroes
• नरः: सम्बोधन
• Type: Noun
• Root: नर (प्रातिपदिक)

• मघवानः: O bountiful ones
• मघवानः: सम्बोधन (qualifying the addressed) / कर्तृ
• Type: Adjective (epithet)
• Root: मघवन् (प्रातिपदिक; ‘दानशील/समृद्ध’)

• सुतस्य: of the pressed (Soma)
• सुतस्य: सम्बन्ध (genitive)
• Type: Noun
• Root: सुत (कृदन्त-प्रातिपदिक; √सु ‘to press’)

• आ: hither, towards
• आ: (क्रियाविशेषण/उपसर्ग)
• Type: Indeclinable
• Root: आ (उपसर्ग/निपात)

• वः: to you / for you
• वः: सम्प्रदान/सम्बन्ध (to/for you)
• Type: Pronoun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम)

• अर्वाचः: (those) facing hither / coming this way
• अर्वाचः: कर्तृ (of ‘याताम्’)
• Type: Adjective (used substantively)
• Root: अर्वाच् (प्रातिपदिक; ‘अधो/इहाभिमुख’)

• क्रतवः: powers of will / purposeful powers
• क्रतवः: कर्तृ (of ‘याताम्’)
• Type: Noun
• Root: क्रतु (प्रातिपदिक)

• न: like, as
• न: (उपमान-चिह्न)
• Type: Indeclinable
• Root: न (निपात)

• याताम्: let them come
• याताम्: (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: या (धातु)

• विभ्वः: the all-pervading/mighty ones
• विभ्वः: कर्तृ (of ‘वर्तयन्तु’)
• Type: Adjective (epithet)
• Root: विभ्व (प्रातिपदिक; ‘व्यापक/महान्’)

• रथम्: the chariot
• रथम्: कर्म (object of ‘वर्तयन्तु’)
• Type: Noun
• Root: रथ (प्रातिपदिक)

• नर्यम्: manly / heroic
• नर्यम्: विशेषण (of कर्म)
• Type: Adjective
• Root: नर्य (प्रातिपदिक; ‘नर-सम्बन्धि/वीर्यवत्’)

• वर्तयन्तु: let them turn/drive (it), set (it) rolling
• वर्तयन्तु: (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: वृत्/वर्त् (धातु; causative sense ‘to set in motion/turn’)