Sukta 23
Sukta 3.23
Viśvāmitra Gāthina (RV 3.23)
Agni Jātavedas
Triṣṭubh (probable; confirm by metrical scan)
ଏହି ସଂକ୍ଷିପ୍ତ ଅଗ୍ନି-ସୂକ୍ତରେ ଜାତବେଦସଙ୍କୁ ନବଦୀପ୍ତ, ସୁସ୍ଥାପିତ ଯଜ୍ଞପୁରୋହିତ ଭାବେ ସ୍ତୁତି କରାଯାଇଛି, ଯିଏ ଯଜ୍ଞାସନରେ “ଅମରତ୍ୱ” ଆଣିଦିଅନ୍ତି। ଏଠାରେ ମନ୍ଥନ ଓ ପ୍ରଜ୍ୱଳନ ଦ୍ୱାରା ଅଗ୍ନିଙ୍କ ଜନ୍ମ, ମାତୃମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ (ସମିଧ/ଜଳରେ) ତାଙ୍କ ଆନନ୍ଦ ବର୍ଣ୍ଣିତ; ଏବଂ ଉପାସକ ପାଇଁ ଇଳା-ପ୍ରେରିତ ପ୍ରଚୁରତା, ଗୋଧନ/ତେଜ, ଓ ସଶକ୍ତ ସନ୍ତାନ ସିଦ୍ଧ କରିବାକୁ ତାଙ୍କୁ ପ୍ରାର୍ଥନା କରାଯାଇଛି।
Mantras
Mantra 1
निर्मथितः सुधित आ सधस्थे युवा कविरध्वरस्य प्रणेता । जूर्यत्स्वग्निरजरो वनेष्वत्रा दधे अमृतं जातवेदाः ॥
ନିର୍ମଥିତ (ମନ୍ଥନରୁ ଉଦ୍ଭୂତ) ଏବଂ ସୁସ୍ଥାପିତ ହୋଇ, ସେ ଯଜ୍ଞର ସଧସ୍ଥ (ଆସନ)କୁ ଆସେ—ଯୁବ କବି, ଅଧ୍ୱର (ଯଜ୍ଞ-ଯାତ୍ରା)ର ପ୍ରଣେତା। ଏଠାରେ ବନମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ବୃଦ୍ଧି ପାଉଥିବା, ଅଜର ଅଗ୍ନି—ଜାତବେଦା—ଅମୃତ (ଅମରତ୍ୱର ସାର) ସ୍ଥାପନ କରିଛି।
Mantra 2
अमन्थिष्टां भारता रेवदग्निं देवश्रवा देववातः सुदक्षम् । अग्ने वि पश्य बृहताभि रायेषां नो नेता भवतादनु द्यून् ॥
ଭାରତମାନେ ରେବତ୍ (ଦୀପ୍ତିମାନ) ଅଗ୍ନିକୁ ମନ୍ଥନ କରି ଉଦ୍ଭବ କରାଇଲେ—ଦେବଶ୍ରବା, ଦେବବାତ—ସୁଦକ୍ଷ (ସୁକୁଶଳ) କର୍ମକାର। ହେ ଅଗ୍ନେ, ବୃହତ୍ (ବିଶାଳତା) ସହିତ ବିସ୍ତୃତ ଦୃଷ୍ଟି କର; ଏହି ରାୟ (ସମୃଦ୍ଧି/ପୂର୍ଣ୍ଣତା)ମାନଙ୍କ ପ୍ରତି ଆମର ନେତା ହେଅ, ଦିନ ପରେ ଦିନ।
Mantra 3
दश क्षिपः पूर्व्यं सीमजीजनन्त्सुजातं मातृषु प्रियम् । अग्निं स्तुहि दैववातं देवश्रवो यो जनानामसद्वशी ॥
ଦଶ ଶୀଘ୍ର ପ୍ରଜ୍ୱଳନ ଏହି ପୂର୍ବ୍ୟ (ପ୍ରାଚୀନ)ଙ୍କୁ ଜନ୍ମ ଦେଲେ—ସୁଜାତ, ମାତୃମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରିୟ। ହେ ଦେବଶ୍ରବସ୍, ଦେବପ୍ରେରିତ ଅଗ୍ନିଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କର; ଯିଏ ଜନମାନଙ୍କ ଉପରେ ବଶୀ (ଅଧିପତି) ହୋଇ ଆସନ ଗ୍ରହଣ କରନ୍ତି।
Mantra 4
नि त्वा दधे वर आ पृथिव्या इळायास्पदे सुदिनत्वे अह्नाम् । दृषद्वत्यां मानुष आपयायां सरस्वत्यां रेवदग्ने दिदीहि ॥
ମୁଁ ତୁମକୁ ପୃଥିବୀରେ ବରିତ ସ୍ଥାନରେ ସ୍ଥାପନ କରୁଛି—ଇଳାର ଆସନରେ—ଦିନମାନଙ୍କର ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ସୌଭାଗ୍ୟ ଓ ସୁଦିନତ୍ୱ ପାଇଁ। ଦୃଷଦ୍ୱତୀରେ, ମାନୁଷ କ୍ଷେତ୍ରରେ, ଆପୟାରେ, ସରସ୍ୱତୀରେ—ହେ ରେବଦ୍ (ଦୀପ୍ତିମାନ) ଅଗ୍ନି, ଦୀପ୍ତିମାନ ହୁଅ।
Mantra 5
इळामग्ने पुरुदंसं सनिं गोः शश्वत्तमं हवमानाय साध । स्यान्नः सूनुस्तनयो विजावाग्ने सा ते सुमतिर्भूत्वस्मे ॥
ହେ ଅଗ୍ନି, ଯେ ତୁମକୁ ଆହ୍ୱାନ କରେ ତାହା ପାଇଁ ଇଳାକୁ—ପୁରୁଦଂସ (ବହୁ କାର୍ଯ୍ୟଶାଳିନୀ), ସନି (ପ୍ରାପ୍ତିଦାୟିନୀ), ଗୋ (କିରଣ/ରଶ୍ମି)ର ସର୍ବାଧିକ ଶାଶ୍ୱତ ଜୟ—ସାଧନ କର। ଆମ ପାଇଁ ପୁତ୍ର, ତନୟ ହେଉ—ଜନ୍ମ ଓ ବୃଦ୍ଧିରେ ବିଜୟୀ। ସେଇ ତୁମ ସୁମତି (ପ୍ରସନ୍ନ କୃପା) ଆମ ପାଇଁ ହେଉ।
Frequently Asked Questions
The hymn praises Agni as Jātavedas—Fire who “knows all births”—the priestly power that leads the sacrifice and carries offerings to the gods.
It means the rightly kindled sacred fire brings a deathless, enduring vitality—clarity, strength, and continuity—into the worship and into the sacrificer’s life.
The worshipper asks for Iḷā-like inspired prosperity, lasting gain of ‘go’ (cattle or radiant powers), and a strong, victorious child, all through Agni’s gracious favor (sumati).
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.