Sarga 7

Verse 1

ज्ञातिदासी यतो जाता कैकेय्यास्तु सहोषिता।प्रासादं चन्द्रसङ्काशमारुरोह यदृच्छया।।।।

କୈକେୟୀଙ୍କ ଜ୍ଞାତିଦାସୀ, ଜନ୍ମରୁ ତାଙ୍କ ସହ ବସୁଥିବା ମନ୍ଥରା, ଯଦୃଚ୍ଛାରେ ଚନ୍ଦ୍ରସଦୃଶ ଦୀପ୍ତିମାନ ପ୍ରାସାଦକୁ ଆରୋହଣ କଲା।

Verse 2

सिक्तराजपथां कृत्स्नां प्रकीर्णकुसुमोत्कराम्।अयोध्यां मन्थरा तस्मात्प्रासादादन्ववैक्षत।।।।

ତେବେ ସେହି ପ୍ରାସାଦରୁ ମନ୍ଥରା ବାହାରକୁ ଦେଖିଲା; ସମଗ୍ର ଅଯୋଧ୍ୟା—ଜଳଛିଟା ଦିଆଯାଇଥିବା ରାଜପଥମାନେ ଓ ପୁଷ୍ପରାଶିରେ ଶୋଭିତ ସବୁଦିଗ—ଉତ୍ସବମୟ ଐଶ୍ୱର୍ୟରେ ସଜ୍ଜ ଥିଲା।

Verse 3

पताकाभिर्वरार्हाभिर्ध्वजैश्च समलङ्कृताम्।वृतां छन्दपथैश्चापि शिरस्स्नातजनैर्वृताम्।।।।माल्यमोदकहस्तैश्च द्विजेन्द्रैरभिनादिताम्।शुक्लदेवगृहद्वारां सर्ववादित्रनिस्वनाम्।।।।सम्प्रहृष्टजनाकीर्णां ब्रह्मघोषाभिनादिताम्।प्रहृष्टवरहस्त्यश्वां सम्प्रणर्दितगोवृषाम्।।।।प्रहृष्टमुदितैः पौरैरुच्छ्रितध्वजमालिनीम्।अयोध्यां मन्थरा दृष्ट्वा परं विस्मयमागता।।।।

ମନ୍ଥରା ଅୟୋଧ୍ୟାକୁ ଦେଖିଲା—ମୂଲ୍ୟବାନ ପତାକା ଓ ଧ୍ୱଜରେ ସୁଶୋଭିତ, ବାଙ୍କା-ବାଙ୍କା ପଥରେ ଘେରା, ସ୍ନାନ କରିଥିବା ଲୋକମାନଙ୍କ ଭିଡ଼ରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ। ମାଳା ଓ ମୋଦକ ହାତରେ ଧରିଥିବା ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଦ୍ୱିଜେନ୍ଦ୍ରମାନଙ୍କ ବେଦଘୋଷରେ ନଗର ଗୁଞ୍ଜିଉଠୁଥିଲା; ଶୁଭ୍ର ଦେବଗୃହର ଦ୍ୱାରମାନେ ଦୀପ୍ତିମାନ ଥିଲେ; ସମସ୍ତ ପ୍ରକାର ବାଦ୍ୟର ନାଦ ଚାରିଦିଗରେ ଶୁଣାଯାଉଥିଲା। ଆନନ୍ଦିତ ଜନସମୂହ ରାସ୍ତାକୁ ଭରିଦେଇଥିଲା; ଉତ୍ତମ ହାତୀ ଓ ଘୋଡ଼ା ଉଲ୍ଲାସିତ ଥିଲେ; ଗାଈ ଓ ବୃଷଭଙ୍କ ରମ୍ଭା-ହୁଙ୍କାରରେ ଧ୍ୱନି ହେଉଥିଲା। ପ୍ରହୃଷ୍ଟ ପୌରମାନେ ଉଚ୍ଚରେ ଧ୍ୱଜମାଳା ଉଠାଇ ନଗରକୁ ଶୋଭା ଦେଇଥିଲେ—ଏସବୁ ଦେଖି ମନ୍ଥରା ପରମ ବିସ୍ମୟରେ ପଡ଼ିଗଲା।

Verse 4

पताकाभिर्वरार्हाभिर्ध्वजैश्च समलङ्कृताम्।वृतां छन्दपथैश्चापि शिरस्स्नातजनैर्वृताम्।।2.7.3।।माल्यमोदकहस्तैश्च द्विजेन्द्रैरभिनादिताम्।शुक्लदेवगृहद्वारां सर्ववादित्रनिस्वनाम्।।2.7.4।।सम्प्रहृष्टजनाकीर्णां ब्रह्मघोषाभिनादिताम्।प्रहृष्टवरहस्त्यश्वां सम्प्रणर्दितगोवृषाम्।।2.7.5।।प्रहृष्टमुदितैः पौरैरुच्छ्रितध्वजमालिनीम्।अयोध्यां मन्थरा दृष्ट्वा परं विस्मयमागता।।2.7.6।।

ମନ୍ଥରା ଅୟୋଧ୍ୟାକୁ ଦେଖିଲା—ମୂଲ୍ୟବାନ ପତାକା ଓ ଧ୍ୱଜରେ ସୁଶୋଭିତ, ବାଙ୍କା-ବାଙ୍କା ପଥରେ ଘେରା, ସ୍ନାନ କରିଥିବା ଲୋକମାନଙ୍କ ଭିଡ଼ରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ। ମାଳା ଓ ମୋଦକ ହାତରେ ଧରିଥିବା ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଦ୍ୱିଜେନ୍ଦ୍ରମାନଙ୍କ ବେଦଘୋଷରେ ନଗର ଗୁଞ୍ଜିଉଠୁଥିଲା; ଶୁଭ୍ର ଦେବଗୃହର ଦ୍ୱାରମାନେ ଦୀପ୍ତିମାନ ଥିଲେ; ସମସ୍ତ ପ୍ରକାର ବାଦ୍ୟର ନାଦ ଚାରିଦିଗରେ ଶୁଣାଯାଉଥିଲା। ଆନନ୍ଦିତ ଜନସମୂହ ରାସ୍ତାକୁ ଭରିଦେଇଥିଲା; ଉତ୍ତମ ହାତୀ ଓ ଘୋଡ଼ା ଉଲ୍ଲାସିତ ଥିଲେ; ଗାଈ ଓ ବୃଷଭଙ୍କ ରମ୍ଭା-ହୁଙ୍କାରରେ ଧ୍ୱନି ହେଉଥିଲା। ପ୍ରହୃଷ୍ଟ ପୌରମାନେ ଉଚ୍ଚରେ ଧ୍ୱଜମାଳା ଉଠାଇ ନଗରକୁ ଶୋଭା ଦେଇଥିଲେ—ଏସବୁ ଦେଖି ମନ୍ଥରା ପରମ ବିସ୍ମୟରେ ପଡ଼ିଗଲା।

Verse 5

पताकाभिर्वरार्हाभिर्ध्वजैश्च समलङ्कृताम्।वृतां छन्दपथैश्चापि शिरस्स्नातजनैर्वृताम्।।2.7.3।।माल्यमोदकहस्तैश्च द्विजेन्द्रैरभिनादिताम्।शुक्लदेवगृहद्वारां सर्ववादित्रनिस्वनाम्।।2.7.4।।सम्प्रहृष्टजनाकीर्णां ब्रह्मघोषाभिनादिताम्।प्रहृष्टवरहस्त्यश्वां सम्प्रणर्दितगोवृषाम्।।2.7.5।।प्रहृष्टमुदितैः पौरैरुच्छ्रितध्वजमालिनीम्।अयोध्यां मन्थरा दृष्ट्वा परं विस्मयमागता।।2.7.6।।

ମନ୍ଥରା ଅୟୋଧ୍ୟାକୁ ଦେଖିଲା—ମୂଲ୍ୟବାନ ପତାକା ଓ ଧ୍ୱଜରେ ସୁଶୋଭିତ, ବାଙ୍କା-ବାଙ୍କା ପଥରେ ଘେରା, ସ୍ନାନ କରିଥିବା ଲୋକମାନଙ୍କ ଭିଡ଼ରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ। ମାଳା ଓ ମୋଦକ ହାତରେ ଧରିଥିବା ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଦ୍ୱିଜେନ୍ଦ୍ରମାନଙ୍କ ବେଦଘୋଷରେ ନଗର ଗୁଞ୍ଜିଉଠୁଥିଲା; ଶୁଭ୍ର ଦେବଗୃହର ଦ୍ୱାରମାନେ ଦୀପ୍ତିମାନ ଥିଲେ; ସମସ୍ତ ପ୍ରକାର ବାଦ୍ୟର ନାଦ ଚାରିଦିଗରେ ଶୁଣାଯାଉଥିଲା। ଆନନ୍ଦିତ ଜନସମୂହ ରାସ୍ତାକୁ ଭରିଦେଇଥିଲା; ଉତ୍ତମ ହାତୀ ଓ ଘୋଡ଼ା ଉଲ୍ଲାସିତ ଥିଲେ; ଗାଈ ଓ ବୃଷଭଙ୍କ ରମ୍ଭା-ହୁଙ୍କାରରେ ଧ୍ୱନି ହେଉଥିଲା। ପ୍ରହୃଷ୍ଟ ପୌରମାନେ ଉଚ୍ଚରେ ଧ୍ୱଜମାଳା ଉଠାଇ ନଗରକୁ ଶୋଭା ଦେଇଥିଲେ—ଏସବୁ ଦେଖି ମନ୍ଥରା ପରମ ବିସ୍ମୟରେ ପଡ଼ିଗଲା।

Verse 6

पताकाभिर्वरार्हाभिर्ध्वजैश्च समलङ्कृताम्।वृतां छन्दपथैश्चापि शिरस्स्नातजनैर्वृताम्।।2.7.3।।माल्यमोदकहस्तैश्च द्विजेन्द्रैरभिनादिताम्।शुक्लदेवगृहद्वारां सर्ववादित्रनिस्वनाम्।।2.7.4।।सम्प्रहृष्टजनाकीर्णां ब्रह्मघोषाभिनादिताम्।प्रहृष्टवरहस्त्यश्वां सम्प्रणर्दितगोवृषाम्।।2.7.5।।प्रहृष्टमुदितैः पौरैरुच्छ्रितध्वजमालिनीम्।अयोध्यां मन्थरा दृष्ट्वा परं विस्मयमागता।।2.7.6।।

ମନ୍ଥରା ଅୟୋଧ୍ୟାକୁ ଦେଖିଲା—ମୂଲ୍ୟବାନ ପତାକା ଓ ଧ୍ୱଜରେ ସୁଶୋଭିତ, ବାଙ୍କା-ବାଙ୍କା ପଥରେ ଘେରା, ସ୍ନାନ କରିଥିବା ଲୋକମାନଙ୍କ ଭିଡ଼ରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ। ମାଳା ଓ ମୋଦକ ହାତରେ ଧରିଥିବା ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଦ୍ୱିଜେନ୍ଦ୍ରମାନଙ୍କ ବେଦଘୋଷରେ ନଗର ଗୁଞ୍ଜିଉଠୁଥିଲା; ଶୁଭ୍ର ଦେବଗୃହର ଦ୍ୱାରମାନେ ଦୀପ୍ତିମାନ ଥିଲେ; ସମସ୍ତ ପ୍ରକାର ବାଦ୍ୟର ନାଦ ଚାରିଦିଗରେ ଶୁଣାଯାଉଥିଲା। ଆନନ୍ଦିତ ଜନସମୂହ ରାସ୍ତାକୁ ଭରିଦେଇଥିଲା; ଉତ୍ତମ ହାତୀ ଓ ଘୋଡ଼ା ଉଲ୍ଲାସିତ ଥିଲେ; ଗାଈ ଓ ବୃଷଭଙ୍କ ରମ୍ଭା-ହୁଙ୍କାରରେ ଧ୍ୱନି ହେଉଥିଲା। ପ୍ରହୃଷ୍ଟ ପୌରମାନେ ଉଚ୍ଚରେ ଧ୍ୱଜମାଳା ଉଠାଇ ନଗରକୁ ଶୋଭା ଦେଇଥିଲେ—ଏସବୁ ଦେଖି ମନ୍ଥରା ପରମ ବିସ୍ମୟରେ ପଡ଼ିଗଲା।

Verse 7

प्रहर्षोत्फुल्लनयनां पाण्डुरक्षौमवासिनीम्।अविदूरे स्थितां दृष्ट्वा धात्रीं पप्रच्छ मन्थरा।।।।

ହର୍ଷରେ ଫୁଲିଉଠିଥିବା ନୟନଯୁଗଳ ଓ ଫିକା ଧଳା ରେଶମ ବସ୍ତ୍ର ପରିଧାନ କରି, ନିକଟରେ ଦଣ୍ଡାୟମାନ ଧାତ୍ରୀକୁ ଦେଖି ମନ୍ଥରା ତାକୁ ପଚାରିଲା।

Verse 8

उत्तमेनाभिसंयुक्ता हर्षेणार्थपरा सती।राममाता धनं किन्नु जनेभ्यस्सम्प्रयच्छति।।।।

ଅତ୍ୟୁତ୍ତମ ହର୍ଷରେ ସଂଯୁକ୍ତ, ଧନପରାୟଣା ରାମମାତା ଆଜି ଲୋକମାନଙ୍କୁ ଧନ କାହିଁକି ବଣ୍ଟନ କରୁଛନ୍ତି?

Verse 9

अतिमात्रप्रहर्षोऽयं किं जनस्य च शंस मे।कारयिष्यति किं वापि सम्प्रहृष्टो महीपतिः।।।।

ଲୋକମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଏହି ଅତିମାତ୍ର ହର୍ଷ କାହିଁକି? ମୋତେ କୁହ—ପ୍ରସନ୍ନ ମହୀପତି କ’ଣ କରାଇବାକୁ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ କରୁଛନ୍ତି?

Verse 10

विदीर्यमाणा हर्षेण धात्री तु परया मुदा।आचचक्षेऽथ कुब्जायै भूयसीं राघव श्रियम्।।।।

ହର୍ଷରେ ଉଦ୍‌ଭାସିତ ଧାତ୍ରୀ, ପରମ ମୁଦାରେ, କୁବ୍ଜାକୁ ରାଘବ ରାମଙ୍କ ପାଇଁ ଆସୁଥିବା ଅଧିକ ଶ୍ରୀ-ସମୃଦ୍ଧି ବର୍ଣ୍ଣନା କଲା।

Verse 11

श्वः पुष्येण जितक्रोधं यौवराज्येन राघवम्।राजा दशरथो राममभिषेचयिताऽनघम्।।।।

“ଆସନ୍ତାକାଲି ପୁଷ୍ୟ ନକ୍ଷତ୍ରରେ, କ୍ରୋଧଜୟୀ ରଘୁବଂଶର ନିର୍ଦୋଷ ଶ୍ରୀରାମଙ୍କୁ ରାଜା ଦଶରଥ ଯୁବରାଜ୍ୟରେ ଅଭିଷେକ କରିବେ।”

Verse 12

धात्र्यास्तु वचनं शृत्वा कुब्जा क्षिप्रममर्षिता।कैलासशिखराकारा त्प्रासादादवरोहत।।।।

ଧାତ୍ରୀର କଥା ଶୁଣି କୁବ୍ଜା ତୁରନ୍ତ କ୍ରୋଧରେ ଅମର୍ଷିତ ହେଲା; କୈଲାସ ଶିଖର ସଦୃଶ ଉଚ୍ଚ ସେହି ପ୍ରାସାଦରୁ ସେ ଶୀଘ୍ର ଅବରୋହଣ କଲା।

Verse 13

सा दह्यमाना कोपेन मन्थरा पापदर्शिनी।शयानामेत्य कैकेयीमिदं वचनमब्रवीत्।।।।

କ୍ରୋଧରେ ଦହୁଥିବା ପାପଦର୍ଶିନୀ ମନ୍ଥରା, ଶୟନରତ କୈକେୟୀଙ୍କ ନିକଟକୁ ଯାଇ ଏହି କଥା କହିଲା।

Verse 14

उत्तिष्ठ मूढे किं शेषे भयं त्वामभिवर्तते।उपप्लुतामौघेन किमात्मानं न बुध्यसे।।।।

“ଉଠ, ମୂଢେ! କାହିଁକି ଶୋଇ ରହିଛୁ? ଭୟ ତୋ’ପରେ ଆସିପଡ଼ୁଛି। ବିପଦର ପ୍ରବାହରେ ତୁ ଭାସି ଚାଲିଛୁ—ଏହା କାହିଁକି ବୁଝୁନାହୁଁ?”

Verse 15

अनिष्टे सुभगाकारे सौभाग्येन विकत्थसे।चलं हि तव सौभाग्यं नद्यास्स्रोत इवोष्णगे।।।।

ଅନିଷ୍ଟ ହୋଇଥିଲେ ମଧ୍ୟ ସୁଭଗା ରାଣୀ ପରି ଆକାର ଧରି ତୁମେ ନିଜ ସୌଭାଗ୍ୟକୁ ଗର୍ବରେ କହୁଛ। କିନ୍ତୁ ତୁମର ଏହି ‘ସୌଭାଗ୍ୟ’ ଗ୍ରୀଷ୍ମ ତାପରେ ନଦୀର ସ୍ରୋତ ପରି ଚଞ୍ଚଳ ଓ ଅସ୍ଥିର।

Verse 16

एवमुक्ता तु कैकेयी रुष्टया परुषं वचः।कुब्जया पापदर्शिन्या विषादमगमत्परम्।।।।

କ୍ରୋଧିତ ପାପଦର୍ଶିନୀ କୁବ୍ଜାର କଠୋର ବଚନ ଶୁଣି କୈକେୟୀ ପରମ ବିଷାଦରେ ଲୀନ ହେଲା।

Verse 17

कैकेयी त्वब्रवीत्कुब्जां कच्चित्क्षेमं नु मन्थरे।विषण्णवदनां हि त्वां लक्षये भृशदुःखिताम्।।।।

କୈକେୟୀ କୁବ୍ଜାକୁ କହିଲା: “ମନ୍ଥରେ, ସବୁ କୁଶଳ ତ? ତୁମ ମୁହଁ ଉଦାସ ଦେଖୁଛି; ତୁମେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଦୁଃଖିତା ପରି ଲାଗୁଛ।”

Verse 18

मन्थरा तु वच श्श्रुत्वा कैकेय्या मधुराक्षरम्।उवाच क्रोधसंयुक्ता वाक्यं वाक्यविशारदा।।।।

କୈକେୟୀର ମଧୁର ଅକ୍ଷର ଶୁଣି, ବାକ୍ୟରେ ପାରଙ୍ଗତ ହେଲେ ମଧ୍ୟ କ୍ରୋଧଯୁକ୍ତ ମନ୍ଥରା ଉତ୍ତର ଦେବାକୁ ଆରମ୍ଭ କଲା।

Verse 19

सा विषण्णतरा भूत्वा कुब्जा तस्या हितैषिणी।विषादयन्ती प्रोवाच भेदयन्ती च राघवम्।।।।

ଅଧିକ ଭାବେ ବିଷଣ୍ଣ ହୋଇ, କୈକେୟୀର ହିତେଷିଣୀ ବୋଲି ଦେଖାଇଥିବା କୁବ୍ଜା କହିଲା—ତାହାର ବିଷାଦକୁ ବଢ଼ାଇବା ଏବଂ ରାଘବ (ରାମ)ଙ୍କୁ ନେଇ ଭେଦ ସୃଷ୍ଟି କରିବା ପାଇଁ।

Verse 20

अक्षय्यं सुमहद्देवि प्रवृत्तं त्वद्विनाशनम्।रामं दशरथो राजा यौवराज्येऽभिषेक्ष्यति।।।।

ହେ ଦେବୀ, ତୋର ବିନାଶ ପାଇଁ ଅତି ମହାନ ଓ ଅକ୍ଷୟ ଅନର୍ଥ ଏବେ ପ୍ରବୃତ୍ତ ହୋଇଛି; ରାଜା ଦଶରଥ ରାମଙ୍କୁ ଯୁବରାଜ୍ୟେ ଅଭିଷେକ କରିବାକୁ ଯାଉଛନ୍ତି।

Verse 21

साऽस्म्यगाधे भये मग्ना दुःखशोकसमन्विता।दह्यमानाऽनलेनेव त्वद्धितार्थमिहागता।।।।

ମୁଁ ଅଗାଧ ଭୟରେ ଡୁବିଗଲି, ଦୁଃଖ ଓ ଶୋକରେ ସମନ୍ୱିତ; ଅଗ୍ନିରେ ଦହୁଥିବା ପରି ଦହି, ତୋର ହିତାର୍ଥେ ଏଠାକୁ ଆସିଛି।

Verse 22

तव दुःखेन कैकेयि मम दुःखं महद्भवेत्।त्वद्वृद्धौ मम वृद्धिश्च भवेदत्र न संशयः।।।।

ହେ କୈକେୟି, ତୋର ଦୁଃଖରେ ମୋର ଦୁଃଖ ମହାନ ହେବ; ତୋର ବୃଦ୍ଧିରେ ମୋର ବୃଦ୍ଧି ମଧ୍ୟ ହେବ—ଏଥିରେ ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।

Verse 23

नराधिपकुले जाता महिषी त्वं महीपतेः।उग्रत्वं राजधर्माणां कथं देवि न बुध्यसे।।।।

ହେ ଦେବୀ, ତୁମେ ନରାଧିପ କୁଳରେ ଜନ୍ମିତା ଏବଂ ମହୀପତିଙ୍କ ମହିଷୀ; ତେବେ ରାଜଧର୍ମର ଉଗ୍ରତାକୁ କିପରି ବୁଝୁନାହ?

Verse 24

धर्मावादी शठो भर्ता श्लक्ष्णवादी च दारुणः।शुद्धभावे न जानीषे तेनैव मतिसन्धिता।।।।

ତୋର ଭର୍ତ୍ତା ଧର୍ମ କଥା କହେ, କିନ୍ତୁ ଶଠ; ମୃଦୁବାଦୀ ହୋଇ ମଧ୍ୟ ଦାରୁଣ। ତୁମେ ଶୁଦ୍ଧଭାବରେ ଥିବାରୁ ତାହାରେ ମନ ବନ୍ଧିଗଲା; ସେହିପାଇଁ ତୁମେ ତାକୁ ଚିହ୍ନୁନାହ।

Verse 25

उपस्थितः प्रयुञ्जानस्त्वयि सान्त्वमनर्थकम्।अर्थेनैवाद्य ते भर्ता कौसल्यां योजयिष्यति।।।।

ସେ ତୁମ ପାଖକୁ ଆସି ଅର୍ଥହୀନ ସାନ୍ତ୍ୱନାବାକ୍ୟ ମାତ୍ର କହୁଛି; କିନ୍ତୁ ଆଜି ତୁମ ଭର୍ତ୍ତା ସତ୍ୟ ଲାଭଟି କେବଳ କୌସଲ୍ୟାଙ୍କୁ ଦେବେ।

Verse 26

उपवाह्य स दुष्टात्मा भरतं तव बन्धुषु।काल्ये स्थापयिता रामं राज्ये निहतकण्टके।।।।

ସେ ଦୁଷ୍ଟାତ୍ମା ତୁମ ବନ୍ଧୁମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଭରତଙ୍କୁ ପଠାଇ, ପ୍ରଭାତେ କଣ୍ଟକହୀନ ରାଜ୍ୟରେ ରାମଙ୍କୁ ସ୍ଥାପନ କରିବ।

Verse 27

शत्रुः पतिप्रवादेन मात्रेव हितकाम्यया।आशीविष इवाङ्केन बाले परिधृतस्त्वया।।।।

ହେ ବାଳେ, ମାତା ପରି ତାହାର ହିତ ଚାହିଁ, ସତ୍ୟ ପତି ବୋଲି ଭ୍ରମ କରି ତୁମେ ଶତ୍ରୁକୁ ଅଙ୍କରେ ଧରିଛ—ବିଷଧର ସର୍ପକୁ ଗୋଦରେ ରଖିବା ପରି।

Verse 28

यथा हि कुर्यात्सर्पो वा शत्रुर्वा प्रत्युपेक्षितः।राज्ञा दशरथेनाद्य सपुत्रा त्वं तथा कृता।।।।

ଯେପରି ଅବହେଳିତ ସର୍ପ କିମ୍ବା ଅବହେଳିତ ଶତ୍ରୁ ବ୍ୟବହାର କରେ, ସେପରି ଆଜି ରାଜା ଦଶରଥ ତୁମକୁ ପୁତ୍ରସହ ତେଣୁ ଭାବରେ ବ୍ୟବହାର କରିଛନ୍ତି।

Verse 29

पापेनानृतसान्त्वेन बाले नित्यसुखोचिते।रामं स्थापयता राज्ये सानुबन्धा हता ह्यसि।।।।

ହେ ବାଳେ, ନିତ୍ୟ ସୁଖରେ ଅଭ୍ୟସ୍ତ, ସେ ପାପୀର ମିଥ୍ୟା ସାନ୍ତ୍ୱନାଦ୍ୱାରା—ରାମଙ୍କୁ ରାଜ୍ୟରେ ସ୍ଥାପନ କରୁଥିବାବେଳେ—ତୁମେ ସାନୁବନ୍ଧା ନିଶ୍ଚୟ ଧ୍ୱଂସ ହୋଇଛ।

Verse 30

सा प्राप्तकालं कैकेयि क्षिप्रं कुरु हितं तव।त्रायस्व पुत्रमात्मानं मां च विस्मयदर्शने।।।।

ହେ କୈକେୟୀ, ସମୟ ଆସିପହଞ୍ଚିଛି—ତୋ ହିତ ପାଇଁ ଶୀଘ୍ର କାର୍ଯ୍ୟ କର। ହେ ଭ୍ରମିତଦୃଷ୍ଟି ନାରୀ, ତୋ ପୁତ୍ରକୁ, ତୋକୁ ଏବଂ ମୋତେ ମଧ୍ୟ ରକ୍ଷା କର।

Verse 31

मन्थाराया वचश्श्रुत्वा शयाना सा शुभानना।उत्तस्थौ हर्षसम्पूर्णा चन्द्रलेखेव शारदी।।।।

ମନ୍ଥରାର କଥା ଶୁଣି, ଶୟନରେ ଶୋଇଥିବା ଶୁଭମୁଖୀ କୈକେୟୀ ହର୍ଷରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇ ଉଠିବସିଲା—ଶରତ୍କାଳୀନ ଚନ୍ଦ୍ରକଳା ପରି ଦୀପ୍ତ।

Verse 32

अतीव सा तु संहृष्टा कैकेयी विस्मयान्विता।एकमाभरणं तस्यै कुब्जायै प्रददौ शुभम्।।।।

ଅତ୍ୟଧିକ ହର୍ଷିତ ଓ ବିସ୍ମୟାନ୍ୱିତ କୈକେୟୀ ସେଇ କୁବ୍ଜା ସ୍ତ୍ରୀକୁ ଗୋଟିଏ ଶୁଭ୍ର, ଦୀପ୍ତିମାନ ଆଭୂଷଣ ଦେଲା।

Verse 33

दत्वा त्वाभरणं तस्यै कुब्जायै प्रमदोत्तमा।कैकेयी मन्थरां दृष्ट्वा पुनरेवाब्रवीदिदम्।।।।

ସେଇ କୁବ୍ଜାକୁ ଆଭୂଷଣ ଦେଇ, ନାରୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ କୈକେୟୀ ମନ୍ଥରାକୁ ଦେଖି ପୁଣି ଏଭଳି କହିଲା।

Verse 34

इदं तु मन्थरे मह्यमाख्यासि परमं प्रियम्।एतन्मे प्रियमाख्यातुः किं वा भूयः करोमि ते।।।।

ହେ ମନ୍ଥରେ, ତୁମେ ମୋତେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ପ୍ରିୟ କଥା କହିଲା। ଏପରି ଆନନ୍ଦଦାୟକ ସମ୍ବାଦ ଆଣିଥିବା ତୁମ ପାଇଁ ମୁଁ ଆଉ କ’ଣ କରିବି?

Verse 35

रामे वा भरते वाऽहं विशेषं नोपलक्षये।तस्मात्तुष्टाऽस्मि यद्राजा रामं राज्येऽभिषेक्ष्यति।।।।

ରାମ ହେଉ କି ଭରତ—ମୁଁ ଦୁହିଁଜଣଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ କୌଣସି ବିଶେଷ ଭେଦ ଦେଖୁନି। ତେଣୁ ରାଜା ରାମଙ୍କୁ ରାଜ୍ୟାଭିଷେକ କରିବେ ବୋଲି ମୁଁ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ।

Verse 36

न मे परं किञ्चिदितस्त्वया पुनःप्रियं प्रियार्हे सुवचं वचःपरम्।तथा ह्यवोचस्त्वमतः प्रियोत्तरंवरं परं ते प्रददामि तं वृणु।।।।

ହେ ପ୍ରିୟାର୍ହେ ନାରୀ, ଏହାଠାରୁ ଅଧିକ ତୁମ ପକ୍ଷରୁ ମୋତେ ପ୍ରିୟ କିଛି ନାହିଁ; ତୁମ ସୁମଧୁର ବଚନ ସ୍ତୁତିକୁ ମଧ୍ୟ ଅତିକ୍ରମ କରେ। ତୁମେ ଏପରି କହିଥିବାରୁ, ମୁଁ ତୁମକୁ ଆଉ ଉତ୍ତମ ପରମ ବର ଦେଉଛି—ତାହା ବାଛ।