Sarga 7

Verse 1

ज्ञातिदासी यतो जाता कैकेय्यास्तु सहोषिता।प्रासादं चन्द्रसङ्काशमारुरोह यदृच्छया।।।।

കൈകേയിയുടെ ജ്ഞാതിദാസിയായും ജന്മം മുതൽ അവളോടൊപ്പം പാർത്തവളുമായ മന്തറ, യാദൃശ്ചികമായി ചന്ദ്രസദൃശമായി പ്രകാശിക്കുന്ന പ്രാസാദത്തിലേക്ക് കയറി.

Verse 2

सिक्तराजपथां कृत्स्नां प्रकीर्णकुसुमोत्कराम्।अयोध्यां मन्थरा तस्मात्प्रासादादन्ववैक्षत।।।।

അപ്പോൾ മന്തറ ആ പ്രാസാദത്തിൽ നിന്നു പുറത്തേക്കു നോക്കി; ജലസിഞ്ചനം ചെയ്ത രാജപഥങ്ങളും പുഷ്പക്കൂമ്പാരങ്ങളാൽ അലങ്കരിക്കപ്പെട്ടതുമായ, ഉത്സവശോഭയിൽ സജ്ജമായ സമസ്ത അയോധ്യയും അവൾ കണ്ടു.

Verse 3

पताकाभिर्वरार्हाभिर्ध्वजैश्च समलङ्कृताम्।वृतां छन्दपथैश्चापि शिरस्स्नातजनैर्वृताम्।।।।माल्यमोदकहस्तैश्च द्विजेन्द्रैरभिनादिताम्।शुक्लदेवगृहद्वारां सर्ववादित्रनिस्वनाम्।।।।सम्प्रहृष्टजनाकीर्णां ब्रह्मघोषाभिनादिताम्।प्रहृष्टवरहस्त्यश्वां सम्प्रणर्दितगोवृषाम्।।।।प्रहृष्टमुदितैः पौरैरुच्छ्रितध्वजमालिनीम्।अयोध्यां मन्थरा दृष्ट्वा परं विस्मयमागता।।।।

മന്തര അയോധ്യയെ കണ്ടു—വിലയേറിയ പതാകകളും ധ്വജങ്ങളും കൊണ്ട് അലങ്കരിക്കപ്പെട്ടതും, വളഞ്ഞ പാതകളാൽ ചുറ്റപ്പെട്ടതും, സ്നാനം ചെയ്ത ജനസമൂഹം നിറഞ്ഞതുമായിരുന്നു. മാലയും മോദകവും കൈയിൽ ധരിച്ച ശ്രേഷ്ഠ ദ്വിജേന്ദ്രന്മാരുടെ വേദഘോഷം അവിടെ മുഴങ്ങുകയും, ശ്വേതദേവാലയങ്ങളുടെ ദ്വാരങ്ങൾ പ്രകാശിക്കുകയും, സർവ്വവിധ വാദ്യങ്ങളുടെ നാദം നഗരമാകെ നിറയുകയും ചെയ്തു. ആനന്ദിത ജനക്കൂട്ടം വഴികളിൽ കവിഞ്ഞൊഴുകി; ഉത്തമ ഹസ്തികളും അശ്വങ്ങളും ഉത്സാഹത്തോടെ ചലിച്ചു; പശുക്കളുടെയും വൃഷഭങ്ങളുടെയും റംഭാട്ടും മുഴക്കവും ചുറ്റും കേട്ടു. ഹർഷിത പൗരന്മാർ ഉയർത്തിയ ധ്വജമാലകളാൽ നഗരം ശോഭിച്ചു—ഇതെല്ലാം കണ്ട മന്തര പരമ വിസ്മയത്തിലായി.

Verse 4

पताकाभिर्वरार्हाभिर्ध्वजैश्च समलङ्कृताम्।वृतां छन्दपथैश्चापि शिरस्स्नातजनैर्वृताम्।।2.7.3।।माल्यमोदकहस्तैश्च द्विजेन्द्रैरभिनादिताम्।शुक्लदेवगृहद्वारां सर्ववादित्रनिस्वनाम्।।2.7.4।।सम्प्रहृष्टजनाकीर्णां ब्रह्मघोषाभिनादिताम्।प्रहृष्टवरहस्त्यश्वां सम्प्रणर्दितगोवृषाम्।।2.7.5।।प्रहृष्टमुदितैः पौरैरुच्छ्रितध्वजमालिनीम्।अयोध्यां मन्थरा दृष्ट्वा परं विस्मयमागता।।2.7.6।।

മന്തര അയോധ്യയെ കണ്ടു—വിലയേറിയ പതാകകളും ധ്വജങ്ങളും കൊണ്ട് അലങ്കരിക്കപ്പെട്ടതും, വളഞ്ഞ പാതകളാൽ ചുറ്റപ്പെട്ടതും, സ്നാനം ചെയ്ത ജനസമൂഹം നിറഞ്ഞതുമായിരുന്നു. മാലയും മോദകവും കൈയിൽ ധരിച്ച ശ്രേഷ്ഠ ദ്വിജേന്ദ്രന്മാരുടെ വേദഘോഷം അവിടെ മുഴങ്ങുകയും, ശ്വേതദേവാലയങ്ങളുടെ ദ്വാരങ്ങൾ പ്രകാശിക്കുകയും, സർവ്വവിധ വാദ്യങ്ങളുടെ നാദം നഗരമാകെ നിറയുകയും ചെയ്തു. ആനന്ദിത ജനക്കൂട്ടം വഴികളിൽ കവിഞ്ഞൊഴുകി; ഉത്തമ ഹസ്തികളും അശ്വങ്ങളും ഉത്സാഹത്തോടെ ചലിച്ചു; പശുക്കളുടെയും വൃഷഭങ്ങളുടെയും റംഭാട്ടും മുഴക്കവും ചുറ്റും കേട്ടു. ഹർഷിത പൗരന്മാർ ഉയർത്തിയ ധ്വജമാലകളാൽ നഗരം ശോഭിച്ചു—ഇതെല്ലാം കണ്ട മന്തര പരമ വിസ്മയത്തിലായി.

Verse 5

पताकाभिर्वरार्हाभिर्ध्वजैश्च समलङ्कृताम्।वृतां छन्दपथैश्चापि शिरस्स्नातजनैर्वृताम्।।2.7.3।।माल्यमोदकहस्तैश्च द्विजेन्द्रैरभिनादिताम्।शुक्लदेवगृहद्वारां सर्ववादित्रनिस्वनाम्।।2.7.4।।सम्प्रहृष्टजनाकीर्णां ब्रह्मघोषाभिनादिताम्।प्रहृष्टवरहस्त्यश्वां सम्प्रणर्दितगोवृषाम्।।2.7.5।।प्रहृष्टमुदितैः पौरैरुच्छ्रितध्वजमालिनीम्।अयोध्यां मन्थरा दृष्ट्वा परं विस्मयमागता।।2.7.6।।

മന്തര അയോധ്യയെ കണ്ടു—വിലയേറിയ പതാകകളും ധ്വജങ്ങളും കൊണ്ട് അലങ്കരിക്കപ്പെട്ടതും, വളഞ്ഞ പാതകളാൽ ചുറ്റപ്പെട്ടതും, സ്നാനം ചെയ്ത ജനസമൂഹം നിറഞ്ഞതുമായിരുന്നു. മാലയും മോദകവും കൈയിൽ ധരിച്ച ശ്രേഷ്ഠ ദ്വിജേന്ദ്രന്മാരുടെ വേദഘോഷം അവിടെ മുഴങ്ങുകയും, ശ്വേതദേവാലയങ്ങളുടെ ദ്വാരങ്ങൾ പ്രകാശിക്കുകയും, സർവ്വവിധ വാദ്യങ്ങളുടെ നാദം നഗരമാകെ നിറയുകയും ചെയ്തു. ആനന്ദിത ജനക്കൂട്ടം വഴികളിൽ കവിഞ്ഞൊഴുകി; ഉത്തമ ഹസ്തികളും അശ്വങ്ങളും ഉത്സാഹത്തോടെ ചലിച്ചു; പശുക്കളുടെയും വൃഷഭങ്ങളുടെയും റംഭാട്ടും മുഴക്കവും ചുറ്റും കേട്ടു. ഹർഷിത പൗരന്മാർ ഉയർത്തിയ ധ്വജമാലകളാൽ നഗരം ശോഭിച്ചു—ഇതെല്ലാം കണ്ട മന്തര പരമ വിസ്മയത്തിലായി.

Verse 6

पताकाभिर्वरार्हाभिर्ध्वजैश्च समलङ्कृताम्।वृतां छन्दपथैश्चापि शिरस्स्नातजनैर्वृताम्।।2.7.3।।माल्यमोदकहस्तैश्च द्विजेन्द्रैरभिनादिताम्।शुक्लदेवगृहद्वारां सर्ववादित्रनिस्वनाम्।।2.7.4।।सम्प्रहृष्टजनाकीर्णां ब्रह्मघोषाभिनादिताम्।प्रहृष्टवरहस्त्यश्वां सम्प्रणर्दितगोवृषाम्।।2.7.5।।प्रहृष्टमुदितैः पौरैरुच्छ्रितध्वजमालिनीम्।अयोध्यां मन्थरा दृष्ट्वा परं विस्मयमागता।।2.7.6।।

മന്തര അയോധ്യയെ കണ്ടു—വിലയേറിയ പതാകകളും ധ്വജങ്ങളും കൊണ്ട് അലങ്കരിക്കപ്പെട്ടതും, വളഞ്ഞ പാതകളാൽ ചുറ്റപ്പെട്ടതും, സ്നാനം ചെയ്ത ജനസമൂഹം നിറഞ്ഞതുമായിരുന്നു. മാലയും മോദകവും കൈയിൽ ധരിച്ച ശ്രേഷ്ഠ ദ്വിജേന്ദ്രന്മാരുടെ വേദഘോഷം അവിടെ മുഴങ്ങുകയും, ശ്വേതദേവാലയങ്ങളുടെ ദ്വാരങ്ങൾ പ്രകാശിക്കുകയും, സർവ്വവിധ വാദ്യങ്ങളുടെ നാദം നഗരമാകെ നിറയുകയും ചെയ്തു. ആനന്ദിത ജനക്കൂട്ടം വഴികളിൽ കവിഞ്ഞൊഴുകി; ഉത്തമ ഹസ്തികളും അശ്വങ്ങളും ഉത്സാഹത്തോടെ ചലിച്ചു; പശുക്കളുടെയും വൃഷഭങ്ങളുടെയും റംഭാട്ടും മുഴക്കവും ചുറ്റും കേട്ടു. ഹർഷിത പൗരന്മാർ ഉയർത്തിയ ധ്വജമാലകളാൽ നഗരം ശോഭിച്ചു—ഇതെല്ലാം കണ്ട മന്തര പരമ വിസ്മയത്തിലായി.

Verse 7

प्रहर्षोत्फुल्लनयनां पाण्डुरक्षौमवासिनीम्।अविदूरे स्थितां दृष्ट्वा धात्रीं पप्रच्छ मन्थरा।।।।

ആനന്ദത്തിൽ വിരിഞ്ഞ കണ്ണുകളോടെയും മങ്ങിയ വെളുത്ത പാറ്റുവസ്ത്രം ധരിച്ചും സമീപത്ത് നിന്ന ധാത്രിയെ കണ്ട മന്തരാ അവളോടു ചോദിച്ചു.

Verse 8

उत्तमेनाभिसंयुक्ता हर्षेणार्थपरा सती।राममाता धनं किन्नु जनेभ्यस्सम्प्रयच्छति।।।।

അത്യുത്തമമായ ഹർഷത്തോടെ നിറഞ്ഞു, ധനകാര്യത്തിൽ പ്രാധാന്യമുള്ള രാമമാതാവ് ഇന്ന് ജനങ്ങൾക്ക് ധനം എന്തുകൊണ്ട് വിതരണം ചെയ്യുന്നു?

Verse 9

अतिमात्रप्रहर्षोऽयं किं जनस्य च शंस मे।कारयिष्यति किं वापि सम्प्रहृष्टो महीपतिः।।।।

ജനങ്ങളിൽ ഈ അതിരുകടന്ന ആഹ്ലാദം എന്തുകൊണ്ട്? എന്നോട് പറയുക—പ്രസന്നനായ മഹീപതി എന്ത് ചെയ്യിപ്പാൻ ഉദ്ദേശിക്കുന്നു?

Verse 10

विदीर्यमाणा हर्षेण धात्री तु परया मुदा।आचचक्षेऽथ कुब्जायै भूयसीं राघव श्रियम्।।।।

അത്യാനന്ദത്തിൽ പൊട്ടിത്തെറിക്കുന്ന ധാത്രി, പരമമുദയോടെ, കുബ്ജയോട് രാഘവനായ രാമനു വരാനിരിക്കുന്ന മഹത്തായ ശ്രീസൗഭാഗ്യം അറിയിച്ചു.

Verse 11

श्वः पुष्येण जितक्रोधं यौवराज्येन राघवम्।राजा दशरथो राममभिषेचयिताऽनघम्।।।।

“നാളെ പുഷ്യനക്ഷത്രത്തിൽ, ക്രോധത്തെ ജയിച്ച രഘുകുലഭൂഷണനായ നിർമലൻ ശ്രീരാമനെ രാജാവ് ദശരഥൻ യുവരാജ്യത്തിനായി അഭിഷേകം ചെയ്യും.”

Verse 12

धात्र्यास्तु वचनं शृत्वा कुब्जा क्षिप्रममर्षिता।कैलासशिखराकारा त्प्रासादादवरोहत।।।।

ധാത്രിയുടെ വാക്കുകൾ കേട്ട ഉടനെ കുബ്ജയായ അവൾ ക്രോധത്തിൽ അമർഷിതയായി; കൈലാസശിഖരംപോലെ ഉയർന്ന ആ പ്രാസാദത്തിൽ നിന്ന് അവൾ വേഗത്തിൽ താഴെയിറങ്ങി.

Verse 13

सा दह्यमाना कोपेन मन्थरा पापदर्शिनी।शयानामेत्य कैकेयीमिदं वचनमब्रवीत्।।।।

കോപത്തിൽ കത്തുന്ന ദുഷ്ടദൃഷ്ടിയുള്ള മന്തറ, വിശ്രമിച്ച് കിടന്നിരുന്ന കൈകേയിയുടെ അടുക്കൽ ചെന്നു ഈ വാക്കുകൾ പറഞ്ഞു.

Verse 14

उत्तिष्ठ मूढे किं शेषे भयं त्वामभिवर्तते।उपप्लुतामौघेन किमात्मानं न बुध्यसे।।।।

“എഴുന്നേൽക്കൂ, മൂഢേ! എന്തിന് ഇങ്ങനെ കിടക്കുന്നു? ഭയം നിനക്കു മേൽ അടുക്കിവരുന്നു. അപകടങ്ങളുടെ പ്രളയത്തിൽ നീ ഒഴുകിപ്പോകുന്നു—ഇത് നീ എന്തുകൊണ്ട് തിരിച്ചറിയുന്നില്ല?”

Verse 15

अनिष्टे सुभगाकारे सौभाग्येन विकत्थसे।चलं हि तव सौभाग्यं नद्यास्स्रोत इवोष्णगे।।।।

അപ്രിയയായിട്ടും ഭാഗ്യവതിയായ രാജ്ഞിയെപ്പോലെ രൂപം ധരിച്ചു നീ നിന്റെ സൗഭാഗ്യം പുകഴ്ത്തുന്നു. എന്നാൽ നിന്റെ ഈ ‘സൗഭാഗ്യം’ വേനൽചൂടിൽ നദിയുടെ ഒഴുക്ക് പോലെ ചഞ്ചലവും അസ്ഥിരവും ആകുന്നു.

Verse 16

एवमुक्ता तु कैकेयी रुष्टया परुषं वचः।कुब्जया पापदर्शिन्या विषादमगमत्परम्।।।।

കോപം നിറഞ്ഞ പാപദൃഷ്ടിയുള്ള കുബ്ജയുടെ കഠിനവചനങ്ങൾ കേട്ട കൈകേയി അത്യന്തം വിഷാദത്തിലേക്ക് വീണു.

Verse 17

कैकेयी त्वब्रवीत्कुब्जां कच्चित्क्षेमं नु मन्थरे।विषण्णवदनां हि त्वां लक्षये भृशदुःखिताम्।।।।

കൈകേയി കുബ്ജയോടു പറഞ്ഞു: “മന്തരെ, എല്ലാം ക്ഷേമമാണോ? നിന്റെ മുഖം വിഷണ്ണമാണ്; നീ അത്യന്തം ദുഃഖിതയായി തോന്നുന്നു.”

Verse 18

मन्थरा तु वच श्श्रुत्वा कैकेय्या मधुराक्षरम्।उवाच क्रोधसंयुक्ता वाक्यं वाक्यविशारदा।।।।

കൈകേയിയുടെ മധുരവചനങ്ങൾ കേട്ട്, വാക്കിൽ നിപുണയെങ്കിലും ക്രോധം നിറഞ്ഞ മന്തര മറുപടി പറയാൻ തുടങ്ങി.

Verse 19

सा विषण्णतरा भूत्वा कुब्जा तस्या हितैषिणी।विषादयन्ती प्रोवाच भेदयन्ती च राघवम्।।।।

കൂടുതൽ വിഷണ്ണയായി, കൈകേയിയുടെ ഹിതൈഷിണിയെന്ന ഭാവം കാട്ടിയ കുബ്ജ സംസാരിച്ചു—അവളുടെ വിഷാദം വർധിപ്പിക്കുകയും രാഘവൻ (രാമൻ)നോടു വിരോധം ഉണർത്തുകയും ചെയ്യുവാൻ ഉദ്ദേശിച്ച്.

Verse 20

अक्षय्यं सुमहद्देवि प्रवृत्तं त्वद्विनाशनम्।रामं दशरथो राजा यौवराज्येऽभिषेक्ष्यति।।।।

ദേവീ, നിന്റെ നാശത്തിനായുള്ള അതിമഹത്തും അക്ഷയവുമായ അനർത്ഥം ഇപ്പോൾ ആരംഭിച്ചിരിക്കുന്നു; രാജാവ് ദശരഥൻ രാമനെ യുവരാജാവായി അഭിഷേകം ചെയ്യാൻ പോകുന്നു.

Verse 21

साऽस्म्यगाधे भये मग्ना दुःखशोकसमन्विता।दह्यमानाऽनलेनेव त्वद्धितार्थमिहागता।।।।

ഞാൻ അഗാധമായ ഭയത്തിൽ മുങ്ങിയിരിക്കുന്നു; ദുഃഖവും ശോകവും നിറഞ്ഞവളായി, അഗ്നിയിൽ ദഹിക്കുന്നതുപോലെ ദഹിച്ച് നിന്റെ ഹിതാർത്ഥം ഇവിടെ വന്നിരിക്കുന്നു.

Verse 22

तव दुःखेन कैकेयि मम दुःखं महद्भवेत्।त्वद्वृद्धौ मम वृद्धिश्च भवेदत्र न संशयः।।।।

ഹേ കൈകേയീ, നിന്റെ ദുഃഖം എന്റെ മഹാദുഃഖമാകും; നിന്റെ സമൃദ്ധിയോടെ എന്റെ സമൃദ്ധിയും വർധിക്കും—ഇതിൽ സംശയമില്ല.

Verse 23

नराधिपकुले जाता महिषी त्वं महीपतेः।उग्रत्वं राजधर्माणां कथं देवि न बुध्यसे।।।।

ദേവീ, നീ രാജകുലത്തിൽ ജനിച്ചവളും മഹീപതിയുടെ മഹിഷിയുമാണ്; അങ്ങനെയിരിക്കെ രാജധർമ്മങ്ങളുടെ ഉഗ്രത നീ എങ്ങനെ ഗ്രഹിക്കാതെ ഇരിക്കുന്നു?

Verse 24

धर्मावादी शठो भर्ता श्लक्ष्णवादी च दारुणः।शुद्धभावे न जानीषे तेनैव मतिसन्धिता।।।।

നിന്റെ ഭർത്താവ് ധർമ്മം പ്രസംഗിക്കുന്നുവെങ്കിലും ശഠനാണ്; മൃദുവായി സംസാരിച്ചാലും ദാരുണനാണ്. നീ ശുദ്ധഭാവമുള്ളവളായതിനാൽ അവനാൽ തന്നെ നിന്റെ ബുദ്ധി കുടുങ്ങി; അതുകൊണ്ട് നീ അവനെ തിരിച്ചറിയുന്നില്ല.

Verse 25

उपस्थितः प्रयुञ्जानस्त्वयि सान्त्वमनर्थकम्।अर्थेनैवाद्य ते भर्ता कौसल्यां योजयिष्यति।।।।

അവൻ നിന്റെ അടുക്കൽ വന്ന് അർത്ഥശൂന്യമായ ആശ്വാസവാക്കുകൾ മാത്രം പറയും; എന്നാൽ ഇന്ന് നിന്റെ ഭർത്താവ് യഥാർത്ഥ ലാഭം കൗസല്യയ്ക്കു മാത്രം നല്കും.

Verse 26

उपवाह्य स दुष्टात्मा भरतं तव बन्धुषु।काल्ये स्थापयिता रामं राज्ये निहतकण्टके।।।।

ആ ദുഷ്ടാത്മാവ് നിന്റെ ബന്ധുക്കളുടെ ഇടയിൽ ഭരതനെ അയച്ചിട്ട്, പ്രഭാതത്തിൽ തടസ്സങ്ങളില്ലാത്ത രാജ്യത്തിൽ രാമനെ അഭിഷേകിച്ച് സ്ഥാപിക്കും.

Verse 27

शत्रुः पतिप्रवादेन मात्रेव हितकाम्यया।आशीविष इवाङ्केन बाले परिधृतस्त्वया।।।।

ഹേ ബാലേ, മാതാവുപോലെ അവന്റെ നന്മ ആഗ്രഹിച്ച്, സത്യഭർത്താവെന്നു തെറ്റിദ്ധരിച്ചു നീ ശത്രുവിനെ തന്നെയാണു മടിയിൽ ചേർത്തത്—വിഷസർപ്പത്തെ മടിയിൽ വച്ചതുപോലെ.

Verse 28

यथा हि कुर्यात्सर्पो वा शत्रुर्वा प्रत्युपेक्षितः।राज्ञा दशरथेनाद्य सपुत्रा त्वं तथा कृता।।।।

അവഗണിക്കപ്പെട്ട പാമ്പോ അവഗണിക്കപ്പെട്ട ശത്രുവോ എങ്ങനെ പെരുമാറുമോ, അതുപോലെ തന്നെയാണ് ഇന്ന് രാജാവ് ദശരഥൻ നിന്നെയും നിന്റെ പുത്രനെയും പരിഗണിച്ചത്.

Verse 29

पापेनानृतसान्त्वेन बाले नित्यसुखोचिते।रामं स्थापयता राज्ये सानुबन्धा हता ह्यसि।।।।

ഹേ ബാലേ, നിത്യസുഖത്തിൽ പതിവുള്ളവളേ, ആ പാപിയുടെ കള്ള ആശ്വാസങ്ങളാൽ—രാമനെ രാജ്യത്തിൽ സ്ഥാപിക്കുമ്പോൾ—നീ ബന്ധുക്കളോടുകൂടി തീർച്ചയായും നശിച്ചിരിക്കുന്നു.

Verse 30

सा प्राप्तकालं कैकेयि क्षिप्रं कुरु हितं तव।त्रायस्व पुत्रमात्मानं मां च विस्मयदर्शने।।।।

ഹേ കൈകേയി, സമയം എത്തിയിരിക്കുന്നു—നിന്റെ ഹിതത്തിനായി വേഗത്തിൽ പ്രവർത്തിക്ക. ഹേ ഭ്രമിതദൃഷ്ടിയുള്ളവളേ, നിന്റെ പുത്രനെയും നിന്നെയും എന്നെയും രക്ഷിക്ക.

Verse 31

मन्थाराया वचश्श्रुत्वा शयाना सा शुभानना।उत्तस्थौ हर्षसम्पूर्णा चन्द्रलेखेव शारदी।।।।

മന്തരയുടെ വാക്കുകൾ കേട്ട്, ശയനത്തിൽ കിടന്നിരുന്ന ശുഭമുഖിയായ കൈകേയി ഹർഷം നിറഞ്ഞ് എഴുന്നേറ്റു—ശരദ്കാലത്തിലെ ചന്ദ്രകലപോലെ ദീപ്തയായി.

Verse 32

अतीव सा तु संहृष्टा कैकेयी विस्मयान्विता।एकमाभरणं तस्यै कुब्जायै प्रददौ शुभम्।।।।

അത്യന്തം സന്തോഷവും വിസ്മയവും നിറഞ്ഞ കൈകേയി ആ കുബ്ജസ്ത്രീക്ക് ഒരു മനോഹരമായ ദീപ്തമായ ആഭരണം നൽകി.

Verse 33

दत्वा त्वाभरणं तस्यै कुब्जायै प्रमदोत्तमा।कैकेयी मन्थरां दृष्ट्वा पुनरेवाब्रवीदिदम्।।।।

ആ കുബ്ജസ്ത്രീക്ക് ആഭരണം നൽകി, സ്ത്രീകളിൽ ശ്രേഷ്ഠയായ കൈകേയി മന്തരയെ നോക്കി വീണ്ടും ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു.

Verse 34

इदं तु मन्थरे मह्यमाख्यासि परमं प्रियम्।एतन्मे प्रियमाख्यातुः किं वा भूयः करोमि ते।।।।

ഹേ മന്തരേ, നീ എനിക്ക് അത്യന്തം പ്രിയമായ കാര്യം അറിയിച്ചു. ഇത്തരമൊരു സന്തോഷവാർത്ത കൊണ്ടുവന്ന നിനക്കായി ഞാൻ ഇനി എന്തു കൂടി ചെയ്യണം?

Verse 35

रामे वा भरते वाऽहं विशेषं नोपलक्षये।तस्मात्तुष्टाऽस्मि यद्राजा रामं राज्येऽभिषेक्ष्यति।।।।

രാമനായാലും ഭരതനായാലും—ഇരുവരിലും ഞാൻ പ്രത്യേക വ്യത്യാസം കാണുന്നില്ല. അതുകൊണ്ട് രാജാവ് രാമനെ രാജ്യാഭിഷേകം ചെയ്യുമെന്നതിൽ ഞാൻ സംതൃപ്തയാണ്.

Verse 36

न मे परं किञ्चिदितस्त्वया पुनःप्रियं प्रियार्हे सुवचं वचःपरम्।तथा ह्यवोचस्त्वमतः प्रियोत्तरंवरं परं ते प्रददामि तं वृणु।।।।

സ്നേഹാർഹയായ സ്ത്രീയേ, ഇതിലധികം നിനക്കിൽ നിന്ന് എനിക്ക് പ്രിയമായത് ഒന്നുമില്ല; നിന്റെ മധുരവചനങ്ങൾ സ്തുതിക്കും അതീതമാണ്. നീ ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞതിനാൽ, ഞാൻ നിനക്കു അതിലും ഉന്നതമായ പരമവരം നൽകുന്നു—അത് നീ തിരഞ്ഞെടുക്കുക.