Kanda 6
Daily Rites & Blessings
କାଣ୍ଡ ୬ ଅଥର୍ବଣୀୟ “ପ୍ରୟୋଗମନ୍ତ୍ର”ର ଏକ ଘନ ସଂଗ୍ରହ; ଏଠାରେ ୧–୩ ମନ୍ତ୍ରର ସଂକ୍ଷିପ୍ତ ସୂକ୍ତଗୁଡ଼ିକ ଦୈନନ୍ଦିନ ଜୀବନ ପାଇଁ ସିଧାସଳଖ ବ୍ୟବହାରଯୋଗ୍ୟ ମନ୍ତ୍ର-ଚର୍ମ ଭାବେ କାମ କରେ। ଏହାର ଅନୁବାକଗୁଡ଼ିକ ବ୍ୟକ୍ତିଗତ ରକ୍ଷା ଓ ଶତ୍ରୁ-ନିବାରଣରୁ ଆରମ୍ଭ କରି, ଜଳ, ଔଷଧି ଓ ବୃକ୍ଷଦ୍ୱାରା ଚିକିତ୍ସା, ପରେ ଗୃହସମ୍ମତି, ସୁରକ୍ଷିତ ପ୍ରଜନନ, ଆୟୁଷ୍ୟ-ବୃଦ୍ଧି, ଏବଂ ଅଗ୍ନି–ଇନ୍ଦ୍ର ଶକ୍ତି ମାଧ୍ୟମରେ ରାଜନୀତି/ଶାସନର ସ୍ଥିରତା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଗତି କରେ। ଏହାର ଏକ ବିଶେଷ ଧାରା ହେଉଛି ନ୍ୟାୟ-ନୀତିଗତ ଶୁଦ୍ଧିକରଣ—ଏନସ୍ (ଦୋଷ/ପାପ), ଋଣ (ଋଣା), ଏବଂ ବିଭିନ୍ନ “ବନ୍ଧନ” (ମୋଚନ)କୁ ଢିଲା କରି ମୁକ୍ତ କରିବା—ଯାହା ରକ୍ଷା ଓ ଚିକିତ୍ସାମୂଳକ କ୍ରିୟାସହ ସମାନାନ୍ତର ଭାବେ ଚାଲିଥାଏ।
Kinds of hymn
Anuvakas in Kanda 6
15 anuvakas (sections) to explore.
Anuvaka 1
ମନ୍ତ୍ରଦ୍ୱାରା ସୁରକ୍ଷା ଓ ସମୃଦ୍ଧି: ନିଜ-ରକ୍ଷା, ଶତ୍ରୁ-ନିବାରଣ, ଜୀବନଶକ୍ତି ବୃଦ୍ଧି ଏବଂ ନିୟନ୍ତ୍ରିତ ଆକର୍ଷଣ। ଉପଥିମ: ଆତ୍ମ-ଗୋପନ (ନିଜକୁ ରକ୍ଷା) ଓ ଦେବୀୟ ସ୍ତରୀୟ ପାଳନ; ରକ୍ଷଘ୍ନ/ଅପୋତ୍ରୋପାୟିକ ଭାବେ ଶତୃତାପୂର୍ଣ୍ଣ ଶକ୍ତିମାନଙ୍କୁ ଦୂରେ ହଟାଇବା; ବର୍ଚସ୍, ଧନ, ସନ୍ତାନ ଓ ପୁନର୍ଜୀବିତ ଶକ୍ତିର ପୌଷ୍ଟିକ ବୃଦ୍ଧି; କାମ-ଚିତ୍ରକଳ୍ପନା ମାଧ୍ୟମରେ ବଶୀକରଣ/ସଂବନନ (ପ୍ରେମ ଓ ଆକର୍ଷଣ); ତିନି ଲୋକରେ ସଂପ୍ରୋକ୍ଷଣ-ଶୈଳୀର ଅଭିଷେକ ଓ ଶୁଦ୍ଧିକରଣ। ବ୍ୟବହାରିକ ଲକ୍ଷ୍ୟ: ଦୈନିକ ଅଭ୍ୟାସ।
Anuvaka 2
ପ୍ରଧାନ ବିଷୟ: ମନ୍ତ୍ର ଓ ଔଷଧି/ବନସ୍ପତି ଔଷଧ ଦ୍ୱାରା ପ୍ରୟୋଗାତ୍ମକ ସୁରକ୍ଷା ଓ ଚିକିତ୍ସା—ଜନ୍ମ, ଗର୍ଭାବସ୍ଥା ଓ ଦୀର୍ଘାୟୁକୁ ସ୍ଥିର କରିବା ସହ ବିଷ, ରୋଗ ଏବଂ ମନ-ସାମାଜିକ ଅନ୍ତର୍ଗତ କ୍ଳେଶକୁ ଦୂର କରିବା। ଉପବିଷୟ: ପୁଂସବନ ଓ ପୁତ୍ର-ସୁରକ୍ଷାକାରୀ ପ୍ରଜନନ; ଗର୍ଭ-ଦୃଂହଣ (ଭ୍ରୂଣ-ଦୃଢ଼ୀକରଣ) ଓ ଗର୍ଭସ୍ଥିତିର ସ୍ଥିରତା; ଅକାଳମୃତ୍ୟୁ ଓ ହିଂସାତ୍ମକ ବଧ ବିରୋଧରେ ମୃତ୍ୟୁଞ୍ଜୟ/ଶାନ୍ତି; ଭୈଷଜ୍ୟ—ସର୍ପବିଷ/ବିଷାକ୍ତତା, ଚକ୍ଷୁରୋଗ, ବଲାସ, ଜ୍ୱର/ୟକ୍ଷ୍ମା ପାଇଁ ଲକ୍ଷ୍ୟିତ ଉପଚାର; ଔଷଧି ଓ ବୃକ୍ଷ-ସହାୟକମାନେ ଚିକିତ୍ସାର ମିତ୍ର ଭାବେ।
Anuvaka 3
ଜୀବନ୍ତ ଔଷଧ (ଜଳ, ଔଷଧି, ବୃକ୍ଷ) ଦ୍ୱାରା ଭୈଷଜ୍ୟ ଓ ଶାନ୍ତି, ଏବଂ ଗୃହସୁରକ୍ଷା ପାଇଁ ଅପଶକୁନ-ନିବାରଣ—ଏହି ଅନୁବାକର ମୁଖ୍ୟ ଭାବ। ଆପଃ (ବର୍ଷା, ସଙ୍ଗମ, ପ୍ରବାହିତ ଜଳ) କୁ ଦିବ୍ୟ ଓ ସଦାବିଦ୍ୟମାନ ଔଷଧ ଭାବେ ସ୍ତୁତି କରାଯାଇଛି। ଔଷଧିମାନଙ୍କର ଶକ୍ତି ଭୂମି/ପୃଥିବୀରେ ନିହିତ—ବୃଦ୍ଧି, ପୋଷଣ ଓ ସମୃଦ୍ଧି ଦାୟକ ବୋଲି କୁହାଯାଇଛି। ପାପ୍ମାନ ଓ ଦେହର ସ୍ଥାନୀୟ ରୋଗ-ବ୍ୟାଧିକୁ ଦୂର କରିବାର ମନ୍ତ୍ର ଅଛି। ମଧୁମିଶ୍ରିତ ଯବ/ଉଦ୍ଭିଦ-କ୍ରିୟା ଦ୍ୱାରା ଯଜ୍ଞୀୟ ସମୃଦ୍ଧି ସାଧନ କରାଯାଏ। ଶେଷରେ କପୋତ, ଉଲୁକ ଆଦି ଅପଶକୁନୀ ପକ୍ଷୀ ଓ ଗୃହସମ୍ବନ୍ଧୀୟ ଅମଙ୍ଗଳକୁ ଶାନ୍ତ କରି ନିବାରଣ (ଅରିଷ୍ଟ-ନିବାରଣ) କରାଯାଏ।
Anuvaka 4
ଅଗ୍ନି–ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଶକ୍ତିରେ ଗୃହ ଓ ରାଜ୍ୟ ସୁରକ୍ଷିତ ହୁଏ—ଶତ୍ରୁତାପୂର୍ଣ୍ଣ ଶକ୍ତିରୁ ରକ୍ଷା ଏବଂ ସମୃଦ୍ଧି, ଶ୍ରୀ, ତେଜ ଓ ନିର୍ଭୟତାର ସ୍ଥିରତା। ଗାଈ (ଗୌଃ/ପୃଶ୍ନି) କୁ ପୌଷ୍ଟିକ ତତ୍ତ୍ୱ ଭାବେ ଧରି କୋସ୍ମିକ ପୋଷଣ ଓ ଉନ୍ନତି; ଅଗ୍ନି ରକ୍ଷୋହା ଭାବେ ସୀମା-ରକ୍ଷା, ନିରାପଦ ଗମନ ଓ ଯଜ୍ଞୀୟ ଉଷ୍ମା (ଘର୍ମ) ଦେଇଥାନ୍ତି; ଇନ୍ଦ୍ର ଧନ, ବିଜୟ, ରାଷ୍ଟ୍ର, ଯଶସ୍ ଓ ବର୍ଚସ୍ର ଦାତା-ରକ୍ଷକ। ଶପଥ-ବଳ (ଶପଥ) ଦ୍ୱାରା ପ୍ରତିଶାପ ଓ ନୀତି-ନ୍ୟାୟ ଆଧାରିତ ସୁରକ୍ଷା; ଗ୍ରାମ ଓ ସୀମାର ଶାନ୍ତି-ସୁରକ୍ଷା।
Anuvaka 5
ମନ, ଶରୀର ଓ ଯଜ୍ଞ-କ୍ରିୟାର ଅଗ୍ରଗତିକୁ ସ୍ଥିର କରି, କ୍ରୋଧ, ରୋଗ, ଦୁଷ୍ସ୍ୱପ୍ନ, ଅଶୌଚ ଓ କୀଟପତଙ୍ଗ ଆଦି ଅପକାରକୁ ପ୍ରତିହତ କରୁଥିବା ସୁରକ୍ଷାମୟ ଓ ଶାନ୍ତିକର କ୍ରିୟାବିଧି। ଉପବିଷୟ: (1) ଆୟୁଷ୍ୟ ଓ ଅନ୍ତର୍ଗତ ଇନ୍ଦ୍ରିୟ-ଶକ୍ତି (ମନସ୍, ପ୍ରଜ୍ଞା, ଇନ୍ଦ୍ରିୟ)ର ଦୃଢତା, (2) ମନ୍ୟୁ (କ୍ରୋଧ)ର ଶମନ ଓ ସମ୍ମନସ (ସମ୍ମତି/ସାମଞ୍ଜସ୍ୟ)ର ପୁନଃସ୍ଥାପନ, (3) ଦର୍ଭ ଘାସ ଦ୍ୱାରା ବିରୋଧୀ ତାପକୁ ଶୀତଳ/ନିଷ୍ପ୍ରଭ କରିବା, (4) ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡୀୟ ସ୍ଥିରତାର ଉପମା ଦ୍ୱାରା ରୋଗକୁ ଅଟକାଇ ନିଷ୍କ୍ରିୟ କରିବା, (5) ଦୁଷ୍ସ୍ୱପ୍ନ (ଅଶୁଭ ସ୍ୱପ୍ନ) ଓ ଅନ୍ୟ ଅପଶକୁନକୁ ଦୂର କରିବା।
Anuvaka 6
ଏହି ଅନୁବାକର ମୁଖ୍ୟ ଭାବ ହେଉଛି—ଆଥର୍ବଣୀୟ ଶୁଦ୍ଧିକରଣ, ରକ୍ଷା ଓ ସିଦ୍ଧି-ମନ୍ତ୍ରମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପ୍ରାଣଶକ୍ତି, ପଦମର୍ଯ୍ୟାଦା ଓ ସମୃଦ୍ଧିକୁ ପୁନଃସ୍ଥାପନ ଏବଂ ସୁରକ୍ଷା କରିବା। ଉପବିଷୟଗୁଡ଼ିକ: ଏନସ୍ (ଆଚାରିକ/ନୈତିକ ଅଶୁଚି)ର ପ୍ରାୟଶ୍ଚିତ୍ତ ଓ ନିବାରଣ; ସୂର୍ଯ୍ୟ-ନେତୃତ୍ୱରେ ଅଦୃଷ୍ଟ ହାନି ଓ ରକ୍ଷସ ଉତ୍ପୀଡନରୁ ଅପମାର୍ଜନୀୟ ରକ୍ଷା; ଶତ୍ରୁ-ଦମନ ଦ୍ୱାରା ବିଜୟ ଓ ରାଜନୈତିକ ଉତ୍କର୍ଷ; ସାମାଜିକ ସମନ୍ୱୟ ଓ ଶୁଭତା (ସୌମନସ୍ୟ/ଶାନ୍ତି); ଯଶ ଓ ଲୋକପ୍ରତିଷ୍ଠା; ଗୋଧନର ସୁରକ୍ଷା ଓ ପୁନରୁଦ୍ଧାର; ସର୍ପ-ସମ୍ବନ୍ଧୀୟ ରକ୍ଷା।
Anuvaka 7
ମୁଖ୍ୟ ବିଷୟ: ଶୁଦ୍ଧିକରଣ, ସାମାଜିକ ସମନ୍ୱୟ ଏବଂ ଶତ୍ରୁଶକ୍ତି ବିରୋଧରେ ଦୃଢ଼ ସୁରକ୍ଷା ମାଧ୍ୟମରେ ଆୟୁଷ/ବର୍ଚସ୍ (ଜୀବନଶକ୍ତି–ତେଜ) କୁ ପୁନଃସ୍ଥାପନ ଓ ସୁରକ୍ଷିତ କରିବା। ଉପବିଷୟ: (1) ଜଳ, ସୂର୍ଯ୍ୟ, ଅଗ୍ନି, ବାୟୁ, ଦ୍ୟାବା–ପୃଥିବୀ ଠାରୁ ଶୁଦ୍ଧି ଓ ମାଧୁର୍ୟ/ପ୍ରସାଦ। (2) ନିରୃତିଙ୍କ ବନ୍ଧନ/ପାଶଜନିତ ବିପଦରୁ ମୁକ୍ତି ଏବଂ ପ୍ରାଣଶକ୍ତିରେ ପୁନଃପ୍ରତ୍ୟାବର୍ତ୍ତନ। (3) ଯୁଦ୍ଧକ୍ଷେତ୍ର ଓ ସୀମାର ସୁରକ୍ଷା; ଶତ୍ରୁଙ୍କୁ ଅକ୍ଷମ କରି ପଳାଇବାକୁ ବାଧ୍ୟ କରିବା। (4) ସମ୍ମନସ୍ୟ (ସାମୂହିକ ସମ୍ମତି) ଓ ଏକତ୍ର ଇଚ୍ଛା। (5) ବର୍ଚସ୍, ଯଶ, ଏବଂ ପ୍ରଭାବଶାଳୀ/ପ୍ରତ୍ୟୟକାରୀ ବାକ୍ (ବାଣୀ) ଲାଭ।
Anuvaka 8
ଗୃହସ୍ଥ ଜୀବନକୁ ସ୍ଥିର କରିବା ପାଇଁ ସମୃଦ୍ଧି, ସମ୍ମତି ଓ ସୁରକ୍ଷାମୂଳକ ନିଷ୍କାସନ ଉପାୟଗୁଡ଼ିକ। ଉପଥିମ: ପୌଷ୍ଟିକ ପୋଷଣ ଓ ବୃଦ୍ଧି (ଊର୍ଜ, ରସ, ରୟି), ସାମ୍ମନସ୍ୟ (ଏକମତ) ଓ ସାମାଜିକ ଏକତା, ସପତ୍ନ-କ୍ଷୟଣ (ପ୍ରତିଦ୍ୱନ୍ଦ୍ୱୀ/ଶତ୍ରୁତା ନିବାରଣ), ସନ୍ଦିଗ୍ଧ ଭୋଜନ/ଗ୍ରହଣକୁ ପ୍ରାୟଶ୍ଚିତ୍ତ ଦ୍ୱାରା ପୁନଃପବିତ୍ର କରିବା, ବାଜୀକରଣ (ପୁରୁଷ ପୋଟେନ୍ସି ଓ ସଫଳ ସଂଯୋଗ), ଅଗ୍ନିକୁ ଅନ୍ତର୍ଜୀବନ-ଅଗ୍ନି ଭାବେ ଧରି ସ୍ଥିରତା ଓ ଦୃଷ୍ଟି ପୁନଃସ୍ଥାପନ, ମୂଲ୍ୟବାନ ସମ୍ପତ୍ତିକୁ ଦୃଢ଼ କରି ରଖିବା ଯେପରି ତାହା ଭ୍ରମଣ/ହରାଇ ନଯାଉ।
Anuvaka 9
ପ୍ରାଣଶକ୍ତି ଓ ସାମାଜିକ ଶୃଙ୍ଖଳାକୁ ସ୍ଥିର କରିବା—ଗର୍ଭାଧାନ ଓ ବିବାହରୁ ଆରମ୍ଭ କରି ରୋଗ-ନିବାରଣ ଏବଂ ଦୃଢ଼ ରାଜତ୍ୱ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ। ଉପବିଷୟ: ଗର୍ଭାଧାନ ଓ ଗର୍ଭର ସୁରକ୍ଷା; ଜାୟାକାମନା (ଯୋଗ୍ୟ ପତ୍ନୀ ଆକର୍ଷଣ) ଓ ଗୃହସ୍ଥ ଏକତ୍ରୀକରଣ; ଅପଚିତି, ଯକ୍ଷ୍ମା ଓ ଅନ୍ତର୍ବେଦନା ପରି କ୍ଷୟରୋଗର ନିଷ୍କାସନ; ନିରୃତି (ବିପତ୍ତି, ଅଶୁଭ-ଲକ୍ଷଣ, ବନ୍ଧନକାରୀ ଦୁର୍ଭାଗ୍ୟ) ଠାରୁ ମୁକ୍ତି; ଧ୍ରୁବ ଭାବରେ ‘ସ୍ଥାପନ’ ମାଧ୍ୟମରେ ସାର୍ବଭୌମତ୍ୱର ପୌଷ୍ଟିକ ସଂଗଠନ; ପ୍ରୀତି (ସ୍ନେହ)ର ପୋଷଣ ଓ ତାପ/କ୍ରୋଧର ଶୀତଳୀକରଣ।
Anuvaka 10
ମୁଖ୍ୟ ଭାବ: ଆଥର୍ବଣିକ କ୍ରିୟାରେ ପୁନରୁଦ୍ଧାରକ ସୁରକ୍ଷା—ରୋଗ-ପୀଡା ନିବାରଣ ସହ ବିଜୟ, ନିରାପଦ ଯାତ୍ରା ଓ ସ୍ଥିର ରାଜ୍ୟାଧିକାର ସୁନିଶ୍ଚିତ କରିବା। ଉପଭାବ: (1) କ୍ଷୟରୋଗ/ରପସ୍ (ୟକ୍ଷ୍ମନ୍) ନିଷ୍କାସନ ଓ ଅଂହସ୍ (ଆଚାର-ନୈତିକ ଦୋଷ/କଳଙ୍କ) ଅପସାରଣ; (2) ଔଷଧୀୟ ଚିକିତ୍ସା—କୁଷ୍ଠ ଔଷଧ ଓ ଯବ-ପ୍ରସ୍ତୁତି ପରି ସଂଯୁକ୍ତ ଔଷଧ; (3) ବିଷ-ଦୂଷଣ ନିବାରଣ ପାଇଁ ଅଭିମନ୍ତ୍ରଣ/ପବିତ୍ରୀକରଣ; (4) ଯୁଦ୍ଧଜୟ, ସଂଗ୍ରାମ-ରକ୍ଷା ଓ ଶତ୍ରୁ-ହିଂସାର ପ୍ରତିବଳୟ/ପରିବର୍ତ୍ତନ; (5) ସ୍ୱସ୍ତ୍ୟୟନ—ନିରାପଦ ଗମନ ଓ ଗୃହ-ସୀମା/ପରିଧିର ସୁରକ୍ଷା।
Anuvaka 11
ଏହି ଅନୁବାକର ମୁଖ୍ୟ ଭାବ ହେଉଛି—ଆଥର୍ବଣ ପରମ୍ପରାର ଲକ୍ଷ୍ୟିତ ମନ୍ତ୍ର-ଚର୍ମମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପ୍ରାଣଶକ୍ତିକୁ ସୁରକ୍ଷିତ କରିବା: ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ, ପୌରୁଷ, ରକ୍ଷା ଓ ସମୃଦ୍ଧି। ଏଠାରେ ବାଜୀକରଣ (ଲିଙ୍ଗଶକ୍ତି ଓ ସନ୍ତାନୋତ୍ପାଦନୀୟ ଦୃଢତା), ବଶୀକରଣ (ଅନ୍ୟର ମନକୁ ସମ୍ମତିରେ ଆଣିବା), ସୁରକ୍ଷା-ବଳୟ ଓ ତାବିଜ-ରକ୍ଷା, କାଶ/ଶୀତ-ପୀଡା ଓ ହଠାତ୍ ପତନ ପାଇଁ ଭୈଷଜ୍ୟ ଚିକିତ୍ସା, ଶତ୍ରୁନାଶନ/ଅଭିଚାର ଧାରାରେ ଶତ୍ରୁକୁ ବାନ୍ଧି ନିଷ୍କ୍ରିୟ କରିବା, ଏବଂ ଧନ-ଚିହ୍ନ ସହ ଯୁକ୍ତ ମେଧା (ବୁଦ୍ଧି)ର ଆହ୍ୱାନ—ଏସବୁ ଉପଥିମ୍ ଭାବେ ଆସିଛି।
Anuvaka 12
ଗ୍ରାହି/ଉନ୍ମାଦ ପରି ଆକ୍ରମଣ, ପାପ (ଏନସ୍) ଓ ଋଣ (ଋଣ) ର ବନ୍ଧନରୁ ମୋଚନ ପାଇଁ ଶୁଦ୍ଧିକରଣ ଏବଂ ନୀତି-ନ୍ୟାୟମୂଳକ ରୀତି ଦ୍ୱାରା ମୁକ୍ତି। ଉପଥିମ: ଗ୍ରାହି-ଉନ୍ମାଦର ଭୂତାପହାରୀ ଚିକିତ୍ସା; ଜାଗ୍ରତ ଓ ସ୍ୱପ୍ନାବସ୍ଥାରେ ଜଣା/ଅଜଣା ଅପରାଧର ପ୍ରାୟଶ୍ଚିତ୍ତ ଓ ମୁକ୍ତି; ଆନୃଣ୍ୟ—ଋଣମୁକ୍ତି ଏବଂ ଯମର ପାଶ ଢିଲା କରା; ଜୁଆ ଦ୍ୱାରା ଋଣ ଓ ଦୋଷ (କିଲ୍ବିଷ) ଉତ୍ପାଦନ; ଧର୍ମୀୟ ନିରୀକ୍ଷଣ ତଳେ ଖାଦ୍ୟ-ନିରାପତ୍ତା ଓ ସୁସଂଯମିତ ଭୋଗ; ପରଲୋକୀୟ ସଂସ୍କାର—ଠିକ ସମ୍ପର୍କ ଓ ଶୃଙ୍ଖଳାର ପୁନସ୍ଥାପନ।
Anuvaka 13
ଶୁଭ ଋତ/ବ୍ୟବସ୍ଥାକୁ ପୁନଃସ୍ଥାପନ—ପାପ ଓ ଅମଙ୍ଗଳକୁ ଢିଲା କରି ମୁକ୍ତ କରିବା, ସମ୍ମତି ଓ ସମୃଦ୍ଧିକୁ ସୁନିଶ୍ଚିତ କରିବା, ଏବଂ ଅଭିଷେକ-ସଦୃଶ ଦୀକ୍ଷା ଓ ରକ୍ଷାମନ୍ତ୍ରମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସାମାଜିକ ଲକ୍ଷ୍ୟକୁ ସଶକ୍ତ କରିବା। ଉପବିଷୟ: ବରୁଣଙ୍କ ପାଶ-ମୋଚନ ଓ ପ୍ରାୟଶ୍ଚିତ୍ତ; ଦୁଷ୍ସ୍ୱପ୍ନ ନିବାରଣ। ଦାନ–ଯଜ୍ଞର ପୁଣ୍ୟ ଓ ଉର୍ଦ୍ଧ୍ୱ ଭାଗ୍ୟ ପାଇଁ ଅଭିଷେକ-ଧରଣର ଦୀକ୍ଷା। ସୌମନସ୍ୟ (ଏକମତ) ଓ ସଭା-ସମନ୍ୱୟ। କାଳ ଓ ନକ୍ଷତ୍ର-ଆଧାରିତ ଶୁଭତା (ଭଦ୍ରାହମ୍)। ପୌଷ୍ଟିକ ସମୃଦ୍ଧି ଓ ନ୍ୟାୟସଙ୍ଗତ ଭାଗ (ଭଗ)। ଭୈଷଜ୍ୟ ଭାବେ ଅପଶକୁନ/ଦୁର୍ଭାଗ୍ୟ ଓ ରୋଗାଦିର ନିଷ୍କାସନ।
Anuvaka 14
ମୁଖ୍ୟ ଭାବ: କାମ/ସ୍ମର ଓ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ବଜ୍ରର ବଶୀକରଣ-ରକ୍ଷାମୟ ରିତୁଆଲ ଶକ୍ତି ସହ ଘରୋଇ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ଚିକିତ୍ସା (କେଶବୃଦ୍ଧି, ଶିଶୁ ଦାନ୍ତ ଉଠିବାର କଷ୍ଟ) । ଉପଭାବ: (1) କାମ/ସ୍ମର ସ୍ଥାପନା ଓ ତପସ୍କୁ ଅନ୍ୟଦିଗକୁ ଘୁଞ୍ଚାଇ ବଶୀକରଣ ଏବଂ ପ୍ରେମ-ବ୍ୟାଧି ଶାନ୍ତି, (2) ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ବଜ୍ର ଦ୍ୱାରା ରାଷ୍ଟ୍ର-ରକ୍ଷା ଓ ଆକ୍ରମଣକାରୀଙ୍କୁ ଦଣ୍ଡ, (3) ମେଖଳା (ବ୍ରତ-କଟିବନ୍ଧ) ଦ୍ୱାରା ବ୍ରହ୍ମଚର୍ଯ୍ୟ ଶାସନ ଓ ସୁରକ୍ଷା, (4) ପୃଥିବୀଜ ଔଷଧି ଓ ପରମ୍ପରା-ସଂଚାର ଦ୍ୱାରା କେଶ ପୁନରୁତ୍ପାଦନ ଓ ଘନତା ବୃଦ୍ଧି, (5) ଘର-ଶାନ୍ତିକରଣ—ବିଶେଷକରି ଶିଶୁର ଦାନ୍ତ ଉଠିବା ସମୟର କଷ୍ଟରୁ ଘରକୁ ଶାନ୍ତ କରିବା।
Anuvaka 15
ମୁଖ୍ୟ ବିଷୟ: କୃଷି-ପଶୁଧନ ସମୃଦ୍ଧି ଓ ସୁରକ୍ଷା ପାଇଁ କ୍ରିୟା—ଗୋବଂଶର କାନ-ଚିହ୍ନଟ (ear-marking) କୁ ସୁରକ୍ଷିତ ଭାବେ କରି ଧାନ୍ୟର ପ୍ରଚୁରତା ସୁନିଶ୍ଚିତ କରିବା। ଉପବିଷୟ: (1) ସମ୍ଭାବ୍ୟ କ୍ଷତିକାରକ କାର୍ଯ୍ୟ (କାନ-ଚିହ୍ନଟ) କୁ ଶୁଭ-ଚିହ୍ନ ଭାବେ ଧାର୍ମିକ ମାନ୍ୟତା ଦେବା, (2) ପଶୁମାନଙ୍କର ସୁରକ୍ଷା ଓ ବୃଦ୍ଧି, (3) ଅନ୍ନ/ଯବକୁ ସ୍ୱୟଂ-ବୃଦ୍ଧିଶୀଳ ପ୍ରଚୁରତା ଭାବେ ଦେବତାରୂପେ ମାନ୍ୟ କରିବା, (4) ଧାନ୍ୟାଗାର, ଢେର ଓ ସଞ୍ଚୟ ପାତ୍ରମାନଙ୍କର ରକ୍ଷା, (5) ଗୃହସ୍ଥ ଓ ପାଳକ ଜୀବନର ପୌଷ୍ଟିକ ସମୃଦ୍ଧି ସହ ଭେଷଜ୍ୟ/ରକ୍ଷାତ୍ମକ ପ୍ରଭାବ। ବ୍ୟବହାରିକ କେନ୍ଦ୍ର: ପଶୁପାଳନ ଓ ଧାନ୍ୟ-ସଞ୍ଚୟକୁ ରକ୍ଷା କରି ଅଭାବ, ରକ୍ତସ୍ରାବ/ସଂକ୍ରମଣ ଓ ଅଶୁଭତାକୁ ଦୂର କରିବା।
Inside Kanda 6
What sets it apart
- Predominance of very short hymns (often 1–3 verses), suited to quick ritual deployment
- Strong blend of bhaiṣajya (healing) and śānti (pacification) with frequent use of vegetal and watery “living medicines”
- Repeated concern with safeguarding āyus/varcas (life-force, brilliance) and stabilizing social concord
- Notable mocana (unbinding) and purification material addressing enas (sin), ṛṇa (debt), seizure/bondage, and impurity
- Integrated domestic-to-political arc: from conception/marriage and household safety to victory, safe passage, and firm kingship
- Agrarian prosperity focus near the close: cattle-marking safety and grain abundance rites
Its themes
- Rakṣā (Protection) and enemy-aversionSelf-guarding, warding hostile forces, averting sorcery/ill-will, securing fearlessness, and maintaining ritual and bodily integrity through compact protective formulas.
- Bhaiṣajya (Healing) via waters, herbs, and treesTherapeutic charms that expel toxins and disease, heal afflictions, and restore vitality using the sacral potency of plants, waters, and household medicines.
- Āyus/Varcas restoration (life-force and brilliance)Rites for longevity, potency, and radiance—repairing depleted life-force, stabilizing status and success, and re-establishing inner steadiness and vigor.
- Śānti and household concordPacification of disturbances in home and mind: calming wrath, nightmares, impurity, pests, and social friction; securing harmony and auspicious domestic order.
- Mocana and juridico-moral purification (enas/ṛṇa)Unbinding from seizure and constraint, loosening guilt/sin (enas) and debt (ṛṇa), and restoring moral-social legitimacy through purificatory and reparative rites.
- Polity, victory, and safe passageCharms that secure sovereignty, stabilize kingship, ensure victory, and protect journeys—linking personal welfare to public order under divine force (Agni–Indra).
- Agrarian prosperity: cattle and grainRites for safeguarding cattle (including marking) and ensuring grain abundance, integrating protection with increase (puṣṭi) in an agrarian household economy.
Its seers
- Atharvan (Ātharvaṇa tradition)Protective and restorative charms (rakṣā, āyus/varcas), purification, and household rites in concise mantra-forms Notable: AV 6.12 (mocana/unbinding cluster); AV 6.6–6.7 (āyus/varcas restoration and safeguarding)
- Aṅgiras (Āṅgirasa tradition)Bhaiṣajya applications and forceful protections against hostile powers, including expulsion and counter-charm technique Notable: AV 6.2 (healing and toxin-expulsion sequences); AV 6.5 (repelling harms: wrath, disease, nightmares, impurities)
- KāśyapaDomestic well-being, fertility/continuity of life, and pacificatory ordering of the household sphere Notable: AV 6.9 (life-cycle stabilization: conception to kingship)
- Bṛhaspati (as seer/voice in Atharvanic style)Consecratory speech-power (brahman), success-charms, and social concord through authoritative mantra Notable: AV 6.13 (restoring auspicious order and empowering social aims)
- Indra (as seer/voice in Atharvanic style)Vajra-power for protection, victory, and fearlessness; securing polity and overcoming hostility Notable: AV 6.4 (Agni–Indra protection and prosperity); AV 6.14 (Indra’s vajra alongside coercive/protective power)
Frequently Asked Questions
Because it contains many very short (often 1–3 verse) sūktas designed as deployable charms for protection, healing, pacification, and prosperity in domestic and social settings.
Bhaiṣajya material is prominent: expelling toxins and disease, restoring āyus/varcas, and using sacralized waters, herbs, and trees as “living medicines,” often paired with protective expulsions.
Mocana is “unbinding” or release: the hymns seek freedom from bonds of seizure/constraint and from juridico-moral burdens such as enas (guilt/sin) and ṛṇa (debt), restoring purity and auspicious order.
Read Atharva Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.
