Anuvaka 14
ମୁଖ୍ୟ ଭାବ: କାମ/ସ୍ମର ଓ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ବଜ୍ରର ବଶୀକରଣ-ରକ୍ଷାମୟ ରିତୁଆଲ ଶକ୍ତି ସହ ଘରୋଇ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ଚିକିତ୍ସା (କେଶବୃଦ୍ଧି, ଶିଶୁ ଦାନ୍ତ ଉଠିବାର କଷ୍ଟ) । ଉପଭାବ: (1) କାମ/ସ୍ମର ସ୍ଥାପନା ଓ ତପସ୍କୁ ଅନ୍ୟଦିଗକୁ ଘୁଞ୍ଚାଇ ବଶୀକରଣ ଏବଂ ପ୍ରେମ-ବ୍ୟାଧି ଶାନ୍ତି, (2) ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ବଜ୍ର ଦ୍ୱାରା ରାଷ୍ଟ୍ର-ରକ୍ଷା ଓ ଆକ୍ରମଣକାରୀଙ୍କୁ ଦଣ୍ଡ, (3) ମେଖଳା (ବ୍ରତ-କଟିବନ୍ଧ) ଦ୍ୱାରା ବ୍ରହ୍ମଚର୍ଯ୍ୟ ଶାସନ ଓ ସୁରକ୍ଷା, (4) ପୃଥିବୀଜ ଔଷଧି ଓ ପରମ୍ପରା-ସଂଚାର ଦ୍ୱାରା କେଶ ପୁନରୁତ୍ପାଦନ ଓ ଘନତା ବୃଦ୍ଧି, (5) ଘର-ଶାନ୍ତିକରଣ—ବିଶେଷକରି ଶିଶୁର ଦାନ୍ତ ଉଠିବା ସମୟର କଷ୍ଟରୁ ଘରକୁ ଶାନ୍ତ କରିବା।
Suktas in Anuvaka 14
Sukta 131
ଏହି ସଂକ୍ଷିପ୍ତ ଅଥର୍ବବେଦୀୟ ମନ୍ତ୍ରଟି ଏକ ବଶୀକରଣ (ବାଧ୍ୟକାରୀ ଆକର୍ଷଣ) କ୍ରିୟା ଭାବେ କାମ କରେ: ସ୍ମର/କାମକୁ ଲକ୍ଷ୍ୟବ୍ୟକ୍ତିର ମୁଣ୍ଡ ଓ ମନରେ ‘ପ୍ରବେଶ କରାଯାଏ’, ଯାହାରେ ସେ ବ୍ୟକ୍ତି କର୍ତ୍ତା ପ୍ରତି ତୀବ୍ର ଆକାଂକ୍ଷାରେ ଜଳିଉଠେ। ଦେବତାମାନଙ୍କୁ ଇଚ୍ଛାକୁ ଧକ୍କା ଦେଇ ଆଗେଇ ନେବା ଶାସକ/କାର୍ଯ୍ୟକର୍ତ୍ତା ଭାବେ ଧରାଯାଇଛି; ଅନୁମତି (ସମ୍ମତି/ସ୍ୱୀକୃତି) ଓ ଆକୂତି (ସଙ୍କଳ୍ପ/ଇଚ୍ଛା) କୁ ଏହି କାର୍ଯ୍ୟକୁ ଅଧିକୃତ ଓ ସକ୍ରିୟ କରିବା ପାଇଁ ଆହ୍ୱାନ କରାଯାଏ। ଶେଷ ମନ୍ତ୍ରରେ ‘ଫେରା’ ଭାବ ଯୋଡ଼ାଯାଇ, ଅନୁପସ୍ଥିତ ପୁରୁଷକୁ ଫେରି ଆସି ଗୃହସ୍ଥ ଓ ପିତୃକର୍ତ୍ତବ୍ୟ ପୁନରାରମ୍ଭ କରିବାକୁ ଚାପ ଦିଆଯାଏ।
Sukta 132
ଏହି ସଂକ୍ଷିପ୍ତ ଆଥର୍ବଣିକ ମନ୍ତ୍ରରେ ସ୍ମର (କାମ)ଙ୍କୁ ଜଳରେ “ସ୍ଥାପନ” କରାଯାଇ, ତାଙ୍କର ଅନ୍ତର୍ଦାହ (ତପସ୍)କୁ ଚୟିତ ଲକ୍ଷ୍ୟଦିଗରେ ପୁନଃନିର୍ଦ୍ଦେଶିତ କରାଯାଏ। ଏହାର ବଶୀକରଣ ଶକ୍ତି ବରୁଣଙ୍କ ଧର୍ମ—ତାଙ୍କର ବନ୍ଧନକାରୀ ନିୟମ—ଦ୍ୱାରା ଅଧିକୃତ ହୋଇ, ଇଚ୍ଛାକୁ କେବଳ ଭାବନା ନୁହେଁ, ବରଂ ବାଧ୍ୟକାରୀ ବିଶ୍ୱନିୟମ ଭାବେ ଦେଖାଏ। ପୁନରାବୃତ୍ତ ମନ୍ତ୍ରବାକ୍ୟରେ ଭିନ୍ନ ଦିବ୍ୟ “ସ୍ଥାପକ” (ଦେବଗଣ, ଇନ୍ଦ୍ରାଣୀ, ମିତ୍ର-ବରୁଣ)ଙ୍କ ନାମ ଆସି, ଜଳକୁ ମାଧ୍ୟମ କରି ରାଗକୁ ସଞ୍ଚାରିତ, ବହନ ଓ ସକ୍ରିୟ କରାଯାଇପାରେ ବୋଲି ଉଦ୍ଧାର କରେ।
Sukta 133
ଏହି ସଂକ୍ଷିପ୍ତ ଅଥର୍ବବେଦୀୟ ସୂକ୍ତ ମେଖଳା (ବ୍ରତ-କଟିବନ୍ଧ) କୁ ଏକ ପବିତ୍ର ବନ୍ଧନ ଭାବେ ପ୍ରତିଷ୍ଠା କରେ—ଯାହା ପରିଧାନକାରୀକୁ ରକ୍ଷା କରେ, ଶାସନ ଦିଏ ଏବଂ ଶକ୍ତି ଦାନ କରେ, ବିଶେଷକରି ବ୍ରହ୍ମଚର୍ଯ୍ୟା ଓ ଦୀକ୍ଷାମୟ ସଂଯମର ପରିପ୍ରେକ୍ଷିତରେ। ବନ୍ଧିବା କ୍ରିୟାକୁ ଏକ ଦିବ୍ୟ “ବନ୍ଧକ” ଓ ପ୍ରାଚୀନ ଋଷି-ପରମ୍ପରାର ପ୍ରତିମାନ ସହ ଯୋଡ଼ି, ଏହା ଗର୍ଦ୍ଦଲକୁ ଏକ ଅପମାର୍ଜକ ପରିବେଷ୍ଟନ ଭାବେ କରେ—ଯାହା ଯମଙ୍କ ଦିଗକୁ ମୃତ୍ୟୁର ଟାଣକୁ ଦୂର କରେ ଏବଂ ବ୍ରତର ସୁରକ୍ଷିତ ସମାପ୍ତି ଓ ଶୁଭ ମୁକ୍ତିକୁ ସୁନିଶ୍ଚିତ କରେ।
Sukta 134
AV 6.134 ଏକ ସଂକ୍ଷିପ୍ତ ରାଷ୍ଟ୍ରଭୃତ–ଅଭିଚାରିକ ମନ୍ତ୍ର, ଯେଉଁଥିରେ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ବଜ୍ରକୁ ଜୀବନ୍ତ ଦଣ୍ଡଦାୟକ ଶକ୍ତି ଭାବେ ଅସ୍ତ୍ରୀକୃତ କରି ରାଜ୍ୟକୁ ସୁରକ୍ଷା ଦିଆଯାଏ—ଶତ୍ରୁ ଆକ୍ରମଣକାରୀଙ୍କୁ ଭାଙ୍ଗି ଭୂମିରେ ପୋତିଦେବା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ। ଏହା ରାଜନୈତିକ ସୀମା-ରକ୍ଷାକୁ ଘାତକ ଦମନ ସହ ଯୋଡ଼େ: ଶତ୍ରୁର ପ୍ରାଣ ଆଘାତରେ ଛିନିନିଆଯାଏ, ତାଙ୍କ ଗତିକୁ ତଳକୁ ଭୂମିଭିତରେ ଧକ୍କା ଦିଆଯାଏ, ଏବଂ ବଜ୍ରକୁ ସୀମାନ୍ତ (ସୀମା) ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କୁ ଧାଉଥିବାକୁ ଆଦେଶ ଦିଆଯାଏ। ଏହି ସୂକ୍ତର ବିଶେଷ ଦାବି ହେଉଛି—ଛନ୍ଦୋବଦ୍ଧ ପାଠ ନିଜେ (ସ୍ପଷ୍ଟତଃ ଉଷ୍ଣିହ୍) ଏକ କାର୍ଯ୍ୟକାରୀ ‘ଉପକରଣ’ ଭାବେ କାମ କରି ବଜ୍ରର ପ୍ରଭାବକୁ ଧାର ଦିଏ, ଯାହା ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ବୃତ୍ରବଧର ଆଦର୍ଶ କାର୍ଯ୍ୟକୁ ସ୍ମରଣ କରାଏ।
Sukta 135
ଏହି ସଂକ୍ଷିପ୍ତ ଆଥର୍ବଣିକ ସୂକ୍ତଟି ଏକ ବଳ-ମନ୍ତ୍ର; ଏଠାରେ ଭୋଜନ, ପାନ ଓ ଗିଳିବାକୁ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ବଜ୍ର-ଶକ୍ତିର ଆଦର୍ଶରେ ବଳ (ଶକ୍ତି) ଅର୍ଜନର ପବିତ୍ର କ୍ରିୟା ଭାବେ ସଂସ୍କାରିତ କରାଯାଇଛି। କର୍ତ୍ତାଙ୍କ ଆହାର-ଗ୍ରହଣକୁ ସମୁଦ୍ରର କୋସ୍ମିକ ଆତ୍ମସାତ ଓ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ବୃତ୍ର-ବଧ ସହ ଏକାତ୍ମ କରି, ଏହା ନିଜ ଭିତରକୁ ପ୍ରାଣ-ବଳ ଆକର୍ଷିତ କରିବା ଏବଂ ପ୍ରତିଦ୍ୱନ୍ଦୀର ପ୍ରାଣ ଶୋଷିବାକୁ ଲକ୍ଷ୍ୟ କରେ। ଫଳରେ ପୌଷ୍ଟିକ ପୁନର୍ବଳୀକରଣ ହୁଏ, କିନ୍ତୁ ସ୍ପଷ୍ଟ ଅଭିଚାରିକ ଧାର ରହେ—ଅନ୍ୟକୁ ଦମନ କରି ନିଜକୁ ସୁଦୃଢ଼ କରିବା।
Sukta 136
AV 6.136 ଏକ ସଂକ୍ଷିପ୍ତ ଚିକିତ୍ସା-ମନ୍ତ୍ର; ଏଠାରେ ନାମୋଲ୍ଲେଖ ନଥିବା ଏକ ଔଷଧିକୁ “ଦେବୀ ପୃଥିବୀରେ ଜନ୍ମିତ” ବୋଲି ପବିତ୍ର କରାଯାଇ, ପରେ କେଶକୁ ଦୃଢ଼ କରିବା, ଘନ କରିବା ଓ ପୁନଃ ଉଦ୍ଭବ କରାଇବା ପାଇଁ ଲାଗାଯାଏ। ସ୍ତୋତ୍ରଟି ଉଦ୍ଭିଦକୁ ଭକ୍ତିସହିତ ଉତ୍ତୋଳନ କରିବାରୁ ଆରମ୍ଭ କରି, ଦୃଢତା ଓ ନୂତନ ବୃଦ୍ଧି ପାଇଁ ସିଧା ଆଦେଶ ଦିଏ; ଶେଷରେ କେଶଝରା ଓ ଭାଙ୍ଗିବା ବିରୋଧରେ “ସର୍ବ-ଚିକିତ୍ସକ” ଉଦ୍ଭିଦ-ଔଷଧର ଛିଟା/ଅଭିଷେକ (ଲେପନ) ସହିତ ସମାପ୍ତ ହୁଏ।
Sukta 137
ଏହି ସଂକ୍ଷିପ୍ତ ଭୈଷଜ୍ୟ ସୂକ୍ତରେ କେଶବର୍ଧନୀ ନାମକ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ କେଶ-ବଢ଼ାଉଥିବା ଔଷଧିକୁ ପରମ୍ପରା-ସ୍ମୃତି ଦ୍ୱାରା ସଶକ୍ତ କରାଯାଏ—ଜମଦଗ୍ନି ତାଙ୍କ କନ୍ୟା ପାଇଁ ଏହାକୁ ଆବିଷ୍କାର କରିଥିଲେ, ଏବଂ ବୀତହବ୍ୟ ଅସିତଙ୍କ ଘରୁ ଯଥାବିଧି ଏହାକୁ ଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ। ପରେ ମନ୍ତ୍ରଗୁଡ଼ିକ ଆକାଙ୍କ୍ଷିତ ବୃଦ୍ଧିକୁ ‘ମାପି’ ଓ ଗଢ଼ି ଦିଏ: କେଶ ନଳା ପରି ସମଭାବେ ଉପରକୁ ଉଠୁ, କଳା ଓ ପ୍ରଚୁର ହେଉ; ଏବଂ ଔଷଧିକୁ ମୂଳ, ଅଗ୍ର ଓ ମଧ୍ୟଭାଗକୁ ଦୃଢ଼ କରିବାକୁ ଆଦେଶ ଦିଆଯାଏ। ଏଭଳି ଏହି ସୂକ୍ତ ପରମ୍ପରାର ପ୍ରାମାଣ୍ୟ (ଅଧିକାର) ସହ ସିଧା ଔଷଧୀୟ-ଆଦେଶକୁ ଯୋଡ଼ି ଘନ, ସ୍ଥିର କେଶବୃଦ୍ଧି ସୁନିଶ୍ଚିତ କରେ।
Sukta 138
ଏହି ସଂକ୍ଷିପ୍ତ ଅଭିଚାର ଶୁକ୍ତରେ ଓଷଧି (ସାର୍ବଭୌମ ଔଷଧି)କୁ ବାଧ୍ୟକାରୀ, ବନ୍ଧନକାରୀ ଶକ୍ତି ଭାବେ ଅସ୍ତ୍ର କରାଯାଇ ଲକ୍ଷ୍ୟ ପୁରୁଷଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ କ୍ଲୀବତ୍ୱ (ଲିଙ୍ଗିକ ଅସମର୍ଥତା) ଓ ଆଜ୍ଞାକାରିତା ଉତ୍ପନ୍ନ କରିବାକୁ ଉଦ୍ଦିଷ୍ଟ। “ମୁଁ ତୁମକୁ କ୍ଲୀବ କରିଦେଲି” ପରି ସିଧା ପ୍ରଦର୍ଶନାତ୍ମକ ଘୋଷଣା ଏବଂ ଢାକିବା ଓ ଭାଗ କରିବା ପରି ସାଦୃଶ୍ୟମୂଳକ କ୍ରିୟା ଦ୍ୱାରା ଏହି ଶୁକ୍ତ ବୀର୍ୟକୁ ଶୋଷିବା, ପୁରୁଷତ୍ୱକୁ ଅବରୋଧ କରିବା ଓ ଅନୁଗତତା ବାଧ୍ୟ କରିବାକୁ ଚାହେ।
Sukta 139
ଏହି ପାଞ୍ଚ-ମନ୍ତ୍ରୀୟ ଅଥର୍ବବେଦୀୟ ମନ୍ତ୍ର କାମ (ଇଚ୍ଛା)କୁ ବାଧ୍ୟକାରୀ ଶକ୍ତି ଭାବେ ଚାଳିତ କରି ପ୍ରେମ-ରୋଗ ସୃଷ୍ଟି କରେ—ଲକ୍ଷ୍ୟ ବ୍ୟକ୍ତିର ହୃଦୟ ଓ ମୁଖକୁ “ଶୁଷ୍କ” କରି ତାଙ୍କୁ କର୍ତ୍ତା/ଉଚ୍ଚାରକଙ୍କ ପ୍ରଭାବ ଅଧୀନ କରାଯାଏ। ଏହି ସୂକ୍ତରେ ଓଷଧି-ଶକ୍ତି (ନ୍ୟସ୍ତିକା/ସହସ୍ରପର୍ଣୀ) ସହ ମାନସିକ ବାଧ୍ୟତା ମିଶିଛି; ଆକର୍ଷଣ ଓ ନିୟନ୍ତ୍ରଣର ଉପାୟ ଭାବେ ଶରୀରଗତ ଚିତ୍ରଣ (ଶୁଷ୍କତା, ତୃଷ୍ଣା, ମ୍ଲାନତା)କୁ ସଜୀବ ଭାବେ ଦେଖାଯାଇଛି।
Sukta 140
ଏହି ସଂକ୍ଷିପ୍ତ ଗୃହ୍ୟ ଚିକିତ୍ସା-ମନ୍ତ୍ରରେ ଦାନ୍ତାଉ—ଉଦ୍ଗତ “ଦୁଇ ଦାନ୍ତ”—କୁ ସମ୍ବୋଧନ କରାଯାଇଛି; ଦାନ୍ତ ଉଠିବା ସମୟରେ ସେମାନେ ଗୃହକୁ ଅଶାନ୍ତ କରିପାରୁଥିବା ଭୟଙ୍କର, କାମୁଡ଼ୁଥିବା ଶକ୍ତି ଭାବେ ଧରାଯାନ୍ତି। ମୂଳ ଧାନ୍ୟର ଛୋଟ ବଳି-ଅଂଶ ଅର୍ପଣ କରି ଏବଂ ବ୍ରହ୍ମଣସ୍ପତି ଓ ଅଗ୍ନି (ଜାତବେଦସ)ଙ୍କୁ ଆହ୍ୱାନ କରି, ମନ୍ତ୍ରଟି ସେହି “ଘୋର” (ଭୟଙ୍କର) ଭାବକୁ ଅନ୍ୟତ୍ର ପ୍ରେରଣ କରେ ଓ ଆଶୀର୍ବାଦକୁ ମୁଦ୍ରିତ କରେ: ଦାନ୍ତ ଶୁଭ ହେଉ, ପିତା-ମାତାଙ୍କୁ କ୍ଷତି ନ କରୁ, ଏବଂ ଘରେ ସମୃଦ୍ଧି (ରତ୍ନ) ସଞ୍ଚିତ ହେଉ।
Read Atharva Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.