Anuvaka 4
ଅଗ୍ନି–ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଶକ୍ତିରେ ଗୃହ ଓ ରାଜ୍ୟ ସୁରକ୍ଷିତ ହୁଏ—ଶତ୍ରୁତାପୂର୍ଣ୍ଣ ଶକ୍ତିରୁ ରକ୍ଷା ଏବଂ ସମୃଦ୍ଧି, ଶ୍ରୀ, ତେଜ ଓ ନିର୍ଭୟତାର ସ୍ଥିରତା। ଗାଈ (ଗୌଃ/ପୃଶ୍ନି) କୁ ପୌଷ୍ଟିକ ତତ୍ତ୍ୱ ଭାବେ ଧରି କୋସ୍ମିକ ପୋଷଣ ଓ ଉନ୍ନତି; ଅଗ୍ନି ରକ୍ଷୋହା ଭାବେ ସୀମା-ରକ୍ଷା, ନିରାପଦ ଗମନ ଓ ଯଜ୍ଞୀୟ ଉଷ୍ମା (ଘର୍ମ) ଦେଇଥାନ୍ତି; ଇନ୍ଦ୍ର ଧନ, ବିଜୟ, ରାଷ୍ଟ୍ର, ଯଶସ୍ ଓ ବର୍ଚସ୍ର ଦାତା-ରକ୍ଷକ। ଶପଥ-ବଳ (ଶପଥ) ଦ୍ୱାରା ପ୍ରତିଶାପ ଓ ନୀତି-ନ୍ୟାୟ ଆଧାରିତ ସୁରକ୍ଷା; ଗ୍ରାମ ଓ ସୀମାର ଶାନ୍ତି-ସୁରକ୍ଷା।
Suktas in Anuvaka 4
Sukta 31
ଏହି ସଂକ୍ଷିପ୍ତ ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡୀୟ–ପୌଷ୍ଟିକ ସୂକ୍ତରେ ବିଶ୍ୱଗାଈ (ଗୌଃ/ପୃଶ୍ନି)ଙ୍କୁ ପୋଷକ ତତ୍ତ୍ୱ ଭାବେ ଆହ୍ୱାନ କରାଯାଇଛି—ଯିଏ ମାତା ଓ ପିତାଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସତ୍ତାମାନଙ୍କୁ ସ୍ଥାପନ କରି ସେମାନଙ୍କୁ ସ୍ୱର୍ (ଦିବ୍ୟ ଆଲୋକ) ଦିଗକୁ ନେଇଯାନ୍ତି। ଏହା ସମୃଦ୍ଧିକୁ ଠିକ୍ ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡୀୟ ବ୍ୟବସ୍ଥା ସହ ଯୋଡ଼େ: ପ୍ରାଣ–ଅପାନ ଜୀବନଶ୍ୱାସ ସାର୍ବଭୌମ ଦୀପ୍ତିମାନ ଶକ୍ତିକୁ ପ୍ରକାଶ କରେ, ଏବଂ ବାକ୍ (ପବିତ୍ର ବାଣୀ) ସୂର୍ଯ୍ୟର ଗତି ଓ ସମୟର ମାପିତ ପଦବୀମାନରେ ନିବିଡ଼ ଭାବେ ନିହିତ। ବୃଦ୍ଧି, ଗୋଧନ, ଜୀବନଶକ୍ତି, ଏବଂ ଦୈନିକ ଓ ଦିବ୍ୟ ଲୟ ସହ ଶୁଭ ସମନ୍ୱୟ ପାଇଁ ଏହା ପାଠ କରାଯାଏ।
Sukta 32
AV 6.32 ଏକ ସଂକ୍ଷିପ୍ତ ରକ୍ଷୋହା (ଦାନବ-ତାଡନ) ସୂକ୍ତ, ଯାହା ଘରର ଅଗ୍ନି ଓ ଦିବ୍ୟ ସାର୍ବଭୌମତ୍ୱକୁ ଅସ୍ତ୍ର କରି ଘର ଓ ତାହାର ସୀମାରୁ ଯାତୁଧାନ, ରାକ୍ଷସ ଓ ପିଶାଚମାନଙ୍କୁ ଦୂରେ ହଂକାଇଦିଏ। ଏଥିରେ ଅଗ୍ନିଙ୍କ ଅଗ୍ନିମୟ ପ୍ରତିଆକ୍ରମଣ, ରୁଦ୍ରଙ୍କ ଶରୀର-ଅକ୍ଷମକାରୀ ଶକ୍ତି, ଏବଂ ମିତ୍ର–ବରୁଣଙ୍କ ନ୍ୟାୟିକ-ରକ୍ଷାତ୍ମକ ଶାସନ ଏକତ୍ର ହୋଇ ଆକ୍ରମଣକାରୀମାନଙ୍କୁ ପରିବାର କିମ୍ବା ତାହାର “ପ୍ରତିଷ୍ଠା” (ଠିଆ-ଥାଉ) ଖୋଜିପାରିବାରୁ ଅସମର୍ଥ କରେ; ଶେଷରେ ସେମାନଙ୍କୁ ଯମଙ୍କ ନିକଟକୁ (ଅପସାରଣ/ମୃତ୍ୟୁ) ସମର୍ପିତ କରେ।
Sukta 33
AV 6.33 ହେଉଛି ଏକ ସଂକ୍ଷିପ୍ତ ଇନ୍ଦ୍ର-ସ୍ତୁତି, ଯାହା ବ୍ୟାପକ, ଶୁଭ ଓ “ସୁନ୍ଦର-ଦେଖାଯାଉଥିବା” ଧନ-ସମ୍ପଦକୁ ଆକର୍ଷିତ କରିବା ଏବଂ ସେହି ସମୃଦ୍ଧିକୁ ଅତିକ୍ରମ କରି ଦମନ କିମ୍ବା ଛିନିନେବାରୁ ରକ୍ଷା କରିବା ପାଇଁ ବ୍ୟବହୃତ। ତିନିଟି ମନ୍ତ୍ରରେ ଏହା ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କର ବିଶାଳ ଅଧିକାର-କ୍ଷେତ୍ର ଓ ଅଜେୟ ଶକ୍ତିକୁ ପ୍ରଶଂସା କରେ, ଏବଂ ସେହି ଦିବ୍ୟ “ଶବଃ” (ପରାକ୍ରମ)କୁ ମାନବ ସଫଳତାରେ ପରିଣତ କରେ—ଲାଭ, ସାମାଜିକ ପ୍ରତିଷ୍ଠା, ବିଜୟ ଓ ଯଶ।
Sukta 34
AV 6.34 ଏକ ସଂକ୍ଷିପ୍ତ ଅଗ୍ନି-ରକ୍ଷାମନ୍ତ୍ର; ଏଠାରେ “ଦୀପ୍ତ, ତୀକ୍ଷ୍ଣ-ଶିଖା” ଅଗ୍ନିଙ୍କୁ ପୁନଃପୁନଃ ପ୍ରାର୍ଥନା କରାଯାଏ ଯେ ସେ ଜପକକୁ ବିରୋଧ ଓ ବାଧା ଟପାଇ ପାର କରାନ୍ତୁ। ଅଗ୍ନିଙ୍କୁ ରକ୍ଷୋହା (ରାକ୍ଷସ-ନାଶକ) ଭାବେ, ଏବଂ ସର୍ବଦର୍ଶୀ ପାଳକ ଭାବେ ସ୍ତୁତି କରାଯାଇଛି; “ରଜସ” ପରେ ତାଙ୍କର ଅତୀନ୍ଦ୍ରିୟ ଜନ୍ମ ତାଙ୍କୁ ଦୃଶ୍ୟ ଶତ୍ରୁ ଓ ଗୁପ୍ତ ଦୁଷ୍ଟତା—ଦୁହିଁକୁ ଅତିକ୍ରମ କରି ନେଇଯିବାରେ ଅଦ୍ୱିତୀୟ କରେ।
Sukta 35
ଏହି ସଂକ୍ଷିପ୍ତ ତିନି-ମନ୍ତ୍ରୀୟ ସୂକ୍ତରେ “ଦୂରରୁ” ବୈଶ୍ୱାନର ଅଗ୍ନିଙ୍କୁ ଗୃହ/ଯଜ୍ଞ-ପରିସରକୁ ଆହ୍ୱାନ କରାଯାଏ; ସୁସଂସ୍କୃତ ସ୍ତୁତି ପାଖକୁ ସେ ନିକଟେ ଆସୁନ୍ତୁ ଏବଂ ଦୁର୍ଦ୍ଦଶା (ଅଂହସ୍) ସମୟରେ ସାମ୍ନାରେ ଦଢ଼ି ରହୁନ୍ତୁ ବୋଲି ପ୍ରାର୍ଥନା କରାଯାଏ। ଏଠାରେ ଅଗ୍ନି କେବଳ ରକ୍ଷକ ନୁହେଁ; ସେ ସ୍ତୋମ ଓ ଉକ୍ଥର ଅନ୍ତର୍ନିହିତ ବ୍ୟବସ୍ଥାପକ, ଯାହାଙ୍କର ଠିକ୍ ବିନ୍ୟାସ ଦ୍ୟୁମ୍ନ (ଦୀପ୍ତି), ସ୍ୱଃ (ଦିବ୍ୟ ଆଲୋକ) ଏବଂ ଅର୍ୟମନଙ୍କ ସ୍ଥିର କୃପାକୁ ଜନ୍ମ ଦିଏ।
Sukta 36
ଅଥର୍ବବେଦ ୬.୩୬ରେ ବୈଶ୍ୱାନର-ଅଗ୍ନିଙ୍କୁ ଋତର ଆଲୋକର ଅଧିପତି ଭାବେ ଆହ୍ୱାନ କରାଯାଇ, ଅବିରତ ଘର୍ମ (ରକ୍ଷାକାରୀ ଉଷ୍ମା) ପାଇଁ ପ୍ରାର୍ଥନା କରାଯାଏ—ଯାହା ଶୀତ, ଅମଙ୍ଗଳ ଓ ଯଜ୍ଞ-କ୍ରିୟାର ଭଙ୍ଗକୁ ଦୂର କରେ। ପରେ ଅଗ୍ନିଙ୍କ ଭୂମିକା ଗୃହାଗ୍ନିରୁ ବିଶ୍ୱ-ନିୟନ୍ତା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ବିସ୍ତାରିତ ହୁଏ—ସେ ସମସ୍ତକୁ ଶୃଙ୍ଖଳିତ କରନ୍ତି, ଋତାନୁକୂଳ ଭାବେ ଋତୁମାନଙ୍କୁ ସମନ୍ୱୟରେ ପ୍ରବାହିତ କରନ୍ତି, ଏବଂ ଯଜ୍ଞକୁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣତାକୁ ବହନ କରନ୍ତି। ଶେଷ ମନ୍ତ୍ରରେ ଏହି ଶକ୍ତିକୁ ଏକମାତ୍ର ସାର୍ବଭୌମ ତେଜସ୍ ଭାବେ ମୁକୁଟିତ କରାଯାଏ—ଯେଉଁଠାରେ ଅଗ୍ନି ଓ କାମ ଏକତ୍ର ହୋଇ, ଯାହା ହୋଇଛି ଓ ଯାହା ହେବ, ସେସବୁ ଉପରେ ଶାସକ ଶକ୍ତି ହୁଏ।
Sukta 37
AV 6.37 ଏକ ସଂକ୍ଷିପ୍ତ ଶାପ-ନିବାରଣ ସୂକ୍ତ, ଯେଉଁଥିରେ ଶପଥ—ବ୍ୟକ୍ତିକୃତ, ସର୍ବଦର୍ଶୀ ଶପଥ/ଶାପ-ଶକ୍ତି—କୁ ଆହ୍ୱାନ କରାଯାଇ ହାନିକାରକ ଅଭିଶାପ ଉଚ୍ଚାରଣ କରିଥିବା ଅପରାଧୀକୁ ଖୋଜି ଧରିବାକୁ କୁହାଯାଏ। ଏହା ପୀଡ଼ିତଙ୍କ ହୃଦୟ (ହୃଦ୍) ଭିତରୁ ଶାପକୁ ଉପାଡ଼ି ନେଇ, ଅଗ୍ନି ଓ ବିଜୁଳି ପରି ଅନିବାର୍ୟ ଭାବେ ଦଣ୍ଡର ଗତିକୁ ଶାପକାରୀଙ୍କ ଉପରେ ଫେରାଇ ଦିଏ। ଶେଷରେ ଅପରାଧୀକୁ ମୃତ୍ୟୁଙ୍କ ହସ୍ତେ ସମର୍ପଣ କରି ପ୍ରତିଫଳନକୁ ମୁଦ୍ରାଙ୍କିତ କରାଯାଏ ଏବଂ ଘର/ସମୁଦାୟର ସୁରକ୍ଷା ପୁନଃସ୍ଥାପିତ ହୁଏ।
Sukta 38
AV 6.38 ଏକ ‘ବର୍ଚସ୍ୟମ୍’ ମନ୍ତ୍ର, ଯାହା ଟ୍ୱିଷ୍/ବର୍ଚସ୍—ଦେବୀ ରୂପେ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ ଦୀପ୍ତି—କୁ ପ୍ରକୃତି ଓ ସମାଜର ସବୁଠାରୁ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ ଏବଂ ପ୍ରବଳ ଆଶ୍ରୟସ୍ଥଳମାନଙ୍କୁ (ଶିକାରୀ ପଶୁ, ଅଗ୍ନି, ସୂର୍ଯ୍ୟ, ରାଜକୀୟ ଓ ଯୁଦ୍ଧ ଉପକରଣ) ଠାରୁ ଆହ୍ୱାନ କରେ। ‘ଦୀପ୍ତି’ ଯେଉଁଠି ପୂର୍ବରୁ ବସିଛି, ସେସବୁ ସ୍ଥାନକୁ ପୁନଃପୁନଃ ନାମ କରି ଏବଂ ଦେବୀଙ୍କୁ ‘ସମ୍ମତିରେ’ ଆସିବାକୁ ପ୍ରାର୍ଥନା କରି, ଏହି ସୂକ୍ତ ପାଠକ କିମ୍ବା ପ୍ରତିପାଳକଙ୍କ ଭିତରେ କାରିଜ୍ମା, ଅଧିକାର ଓ ବିଜୟୀ ଦୀପ୍ତିକୁ ଅନ୍ତର୍ଗତ କରାଏ; ଏଠାରେ ଇନ୍ଦ୍ରକୁ ସାର୍ବଭୌମ ଆଦର୍ଶ ଭାବେ ଦେଖାଯାଇଛି, ଯାହାକୁ ସେ ଦେବୀ ନିଜେ ‘ଜନ୍ମ ଦେଇଥିଲେ’।
Sukta 39
ଅଥର୍ବବେଦ ୬.୩୯ ଏକ ସଂକ୍ଷିପ୍ତ ରାଜ-ସମୃଦ୍ଧି ମନ୍ତ୍ର, ଯେଉଁଥିରେ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ବିଜୟୀ ପ୍ରେରଣା (ଇନ୍ଦ୍ରଜୂତ) କୁ ରାଷ୍ଟ୍ର (ସ୍ଥିର ଶାସନ/ଆଧିପତ୍ୟ), ଯଶସ୍ (ଲୋକପ୍ରସିଦ୍ଧି), ଏବଂ ବର୍ଚସ୍ (ତେଜସ୍ୱୀ ଉପସ୍ଥିତି) ପରି ସାମାଜିକ ମଙ୍ଗଳରେ ସଂକେନ୍ଦ୍ରିତ କରାଯାଇଛି। ତିନିଟି ମନ୍ତ୍ରରେ ଏହା ଯଶକୁ ଯଜ୍ଞାହୁତି ପରି ରିତୁଆଲ ଭାବେ ପୋଷଣ କରିପାରିବା ଜିନିଷ ଭାବେ ଦେଖାଏ, ପରେ ତାହାକୁ ଦୀର୍ଘକାଳୀନ ଏବଂ ସାର୍ବଜନୀନ ଭାବେ ଦୃଶ୍ୟ ଶ୍ରେଷ୍ଠତା (ଜ୍ୟେଷ୍ଠତା) ଭାବେ ଦାବି କରାଯାଏ।
Sukta 40
ଏହି ସଂକ୍ଷିପ୍ତ ଆଥର୍ବଣିକ ରକ୍ଷା-ସୂକ୍ତଟି ଦ୍ୟାଵାପୃଥିବୀ, ମଧ୍ୟାକାଶ, ସୋମ, ସବିତା ଓ ସପ୍ତର୍ଷିଙ୍କୁ ଆହ୍ୱାନ କରି ଗାଁ ଓ ତାହାର ଲୋକମାନଙ୍କ ଚାରିପାଖରେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ “ଅଭୟ-କ୍ଷେତ୍ର” ସ୍ଥାପନ କରେ। ପରେ ଏହା ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ଅନୁରୋଧ କରେ ଯେ ସମସ୍ତ ଦିଗରେ ସମୁଦାୟକୁ “ଶତ୍ରୁହୀନ” କରନ୍ତୁ ଏବଂ ଶତ୍ରୁତାପୂର୍ଣ୍ଣ କ୍ରୋଧକୁ ବସତିରୁ ଦୂରକୁ ଘୁଞ୍ଚାଇ ଦିଅନ୍ତୁ। ଏହି ସୂକ୍ତଟି ବିଶ୍ୱ-ଋତରୁ ସ୍ଥାନୀୟ ସୁରକ୍ଷା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ବିସ୍ତାରିତ ଏକ ସଂକ୍ଷିପ୍ତ ଅପୋତ୍ରୋପାଇକ “ଦିଗ୍-ବନ୍ଧନ” ମୁଦ୍ରା ଭାବେ କାମ କରେ।
Read Atharva Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.