Anuvaka 5
ମନ, ଶରୀର ଓ ଯଜ୍ଞ-କ୍ରିୟାର ଅଗ୍ରଗତିକୁ ସ୍ଥିର କରି, କ୍ରୋଧ, ରୋଗ, ଦୁଷ୍ସ୍ୱପ୍ନ, ଅଶୌଚ ଓ କୀଟପତଙ୍ଗ ଆଦି ଅପକାରକୁ ପ୍ରତିହତ କରୁଥିବା ସୁରକ୍ଷାମୟ ଓ ଶାନ୍ତିକର କ୍ରିୟାବିଧି। ଉପବିଷୟ: (1) ଆୟୁଷ୍ୟ ଓ ଅନ୍ତର୍ଗତ ଇନ୍ଦ୍ରିୟ-ଶକ୍ତି (ମନସ୍, ପ୍ରଜ୍ଞା, ଇନ୍ଦ୍ରିୟ)ର ଦୃଢତା, (2) ମନ୍ୟୁ (କ୍ରୋଧ)ର ଶମନ ଓ ସମ୍ମନସ (ସମ୍ମତି/ସାମଞ୍ଜସ୍ୟ)ର ପୁନଃସ୍ଥାପନ, (3) ଦର୍ଭ ଘାସ ଦ୍ୱାରା ବିରୋଧୀ ତାପକୁ ଶୀତଳ/ନିଷ୍ପ୍ରଭ କରିବା, (4) ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡୀୟ ସ୍ଥିରତାର ଉପମା ଦ୍ୱାରା ରୋଗକୁ ଅଟକାଇ ନିଷ୍କ୍ରିୟ କରିବା, (5) ଦୁଷ୍ସ୍ୱପ୍ନ (ଅଶୁଭ ସ୍ୱପ୍ନ) ଓ ଅନ୍ୟ ଅପଶକୁନକୁ ଦୂର କରିବା।
Suktas in Anuvaka 5
Sukta 41
ଏହି ସଂକ୍ଷିପ୍ତ ଆଥର୍ବଣିକ ସୂକ୍ତଟି ଦୀର୍ଘାୟୁ ପାଇଁ ଏକ ମନ୍ତ୍ର-ଚର୍ମ; ଯାହା ଜୀବନର ଅନ୍ତଃକରଣଗୁଡ଼ିକ—ମନ, ଚେତନା, ଆକୂତି/ଇଚ୍ଛା ଏବଂ ଇନ୍ଦ୍ରିୟମାନ—କୁ ସ୍ଥିର କରେ, ଯେପରି ଧାରଣା-ଶକ୍ତି ବିଫଳ ନ ହୁଏ ଓ ପ୍ରାଣଶକ୍ତି ଛିଟିଯାଇ ନଯାଉ। ଏହା ପ୍ରାଣ-ସମୁଚ୍ଚୟ (ପ୍ରାଣ, ଅପାନ, ବ୍ୟାନ) କୁ ସମନ୍ୱୟ କରେ ଏବଂ ସାରସ୍ୱତୀଙ୍କ ପୋଷକ ବାଣୀକୁ ଆହ୍ୱାନ କରେ; ପରେ ଦିବ୍ୟ ଋଷିମାନଙ୍କୁ ‘ତନୂପାଃ’ (ଦେହ-ରକ୍ଷକ) ଭାବେ ମର୍ତ୍ୟଙ୍କ ସହ ରହି ଆୟୁଷ୍ୟ ବଢ଼ାଇବାକୁ ପ୍ରାର୍ଥନା କରେ।
Sukta 42
AV 6.42 ହେଉଛି ପ୍ରତିପକ୍ଷର କ୍ରୋଧ (ମନ୍ୟୁ) କୁ ଶାନ୍ତ କରି ଦମନ କରିବା ପାଇଁ ଏକ ସଂକ୍ଷିପ୍ତ ମନ୍ତ୍ର; ଶତ୍ରୁତାକୁ ସମ୍ମନସ (ମନମିଳନ) ରେ ପରିଣତ କରିବା ଏହାର ଲକ୍ଷ୍ୟ। ଧନୁଷର ଡୋରି ଢିଲା କରିବା, କ୍ରୋଧକୁ ପଥର ପରି ଭାର କରି ତଳକୁ ଦବାଇ ରଖିବା, ଏବଂ ପାଦତଳେ ଦଳିଦେବା ପରି ଜୀବନ୍ତ ଶାରୀରିକ ଓ ପଦାର୍ଥମୟ ଉପମା ମାଧ୍ୟମରେ ଏହି ସୂକ୍ତ ଶତ୍ରୁତାପୂର୍ଣ୍ଣ ବାକ୍ୟକୁ ଅଟକାଇ, ଅନ୍ୟ ବ୍ୟକ୍ତିର ମନକୁ ଅନୁଗତତା ଓ ସହଚର୍ଯ୍ୟ/ମିତ୍ରତାରେ ଆଣିବାକୁ ଚାହେ।
Sukta 43
ଏହି ସଂକ୍ଷିପ୍ତ ଅଥର୍ବବେଦୀୟ ସୂକ୍ତରେ ଦର୍ଭ-ଘାସକୁ ଏକ ସ୍ପର୍ଶଗମ୍ୟ ଔଷଧ ଭାବେ ସଶକ୍ତ କରାଯାଇଛି, ଯାହା ନିଜ ମନରେ ଉଦ୍ଭବ ହେଉଥିବା କିମ୍ବା ଅନ୍ୟମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ମୁହାଁମୁହିଁ ହେଉଥିବା ମନ୍ୟୁ (କ୍ରୋଧ/ଶତ୍ରୁତାମୟ ତାପ) କୁ ଶୀତଳ କରି ନିଷ୍ପ୍ରଭ କରେ। ଦର୍ଭର କାର୍ଯ୍ୟକ୍ଷମତାକୁ ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡୀୟ ସ୍ଥିରତାରେ ଭିତ୍ତି କରାଯାଇଛି—ପୃଥିବୀଜାତ, ବହୁମୂଳୀ, ସମୁଦ୍ର-ଦୃଢ଼—ଏବଂ ଶେଷରେ ପ୍ରତିଦ୍ୱନ୍ଦୀର ବାଚିକ “ଅସ୍ତ୍ର”କୁ ବଳପୂର୍ବକ ନିରସ୍ତ କରି, ନିରାପଦ ଗତି ଓ ସାମାଜିକ ସୁରକ୍ଷା ସୁନିଶ୍ଚିତ କରେ।
Sukta 44
ଏହି ସଂକ୍ଷିପ୍ତ ଚିକିତ୍ସା-ସୂକ୍ତ ଏକ ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡୀୟ-ସ୍ଥିରତାର ସୂତ୍ର ଦ୍ୱାରା ରୋଗକୁ “ଏକ ସ୍ଥାନରେ ବାନ୍ଧି” ତାହାର ଗତିକୁ ରୋକେ: ଯେପରି ଦ୍ୟୌ, ପୃଥିବୀ, ଚଳମାନ ଜଗତ ଓ ସିଧା ଦଣ୍ଡାୟମାନ ବୃକ୍ଷମାନେ ଦୃଢ଼ ଭାବେ ଦଣ୍ଡାୟମାନ, ସେପରି ରୋଗକୁ ଆଦେଶ ଦିଆଯାଏ ଯେ ସେ ଥମ୍ବି ରହୁ ଓ ଘୁରିବା ବନ୍ଦ କରୁ। ପରେ ଅସଂଖ୍ୟ ଔଷଧ-ଉପଚାରର ଶକ୍ତିକୁ ଏକ ସର୍ବୋତ୍କୃଷ୍ଟ ଭେଷଜରେ ସଂକେନ୍ଦ୍ରିତ କରେ। ଶେଷରେ ‘ବିଷାଣକା’ ନାମକ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ଔଷଧକୁ ରୁଦ୍ର ଓ ଅମୃତ ସହ ଯୋଡ଼ି ପବିତ୍ର କରାଯାଏ, ବିଶେଷକରି ବାତଜ ରୋଗମାନଙ୍କ ପାଇଁ।
Sukta 45
ଏହି ସଂକ୍ଷିପ୍ତ ଅଥର୍ବବେଦୀୟ ସୂକ୍ତଟି ଏକ ଅପମାର୍ଜନ ଓ ଚିକିତ୍ସାତ୍ମକ ମନ୍ତ୍ର—ଦୁଷ୍ସ୍ୱପ୍ନ (ହାନିକାରକ ସ୍ୱପ୍ନ) ଏବଂ ସେଥିରୁ ଜନ୍ମୁଥିବା ମନସିକ ଅଶୁଚିତାକୁ ଦୂର କରିବା ପାଇଁ—ଯାହାଦ୍ୱାରା ମନ ଘରେ ଓ ଗୋଧନ ମଧ୍ୟରେ ନିରାପଦରେ ବିଶ୍ରାମ କରିପାରେ। ଏଥିରେ “ମନ-ଅପଶକୁନ”କୁ ସିଧାସଳଖ ଭାବେ ନିଷ୍କାସନ କରାଯାଏ, ସହିତ ଜାଗ୍ରତ ଓ ନିଦ୍ରାବସ୍ଥାରେ ସଞ୍ଚିତ ଅପକର୍ମକୁ ଅଗ୍ନି ଦ୍ୱାରା ଶୋଧନ କରିବାର ଆହ୍ୱାନ ରହିଛି; ଶେଷରେ ଇନ୍ଦ୍ର/ବ୍ରହ୍ମଣସ୍ପତିଙ୍କୁ ଭୁଲ, ପାପ ଓ କ୍ଲେଶରୁ ରକ୍ଷା ପାଇଁ ପ୍ରାୟଶ୍ଚିତ୍ତ-ସଦୃଶ ପ୍ରାର୍ଥନା କରାଯାଏ।
Sukta 46
ଏହି ସଂକ୍ଷିପ୍ତ ଅଥର୍ବବେଦୀୟ ମନ୍ତ୍ର ଦୁଃସ୍ୱପ୍ନ (ଅଶୁଭ ସ୍ୱପ୍ନ) ଓ ସେମାନେ ଆଣୁଥିବା ଭୟଙ୍କର ଅପଶକୁନକୁ ଲକ୍ଷ୍ୟ କରେ; ଦୁଷ୍ସ୍ୱପ୍ନକୁ ମୃତ୍ୟୁ-ସନ୍ନିହିତ ସୀମାନ୍ତ ଶକ୍ତି ଭାବେ ଧରି, ତାହାକୁ ନାମକରଣ, ପରିଚୟ ଓ ଅନ୍ୟଦିଗକୁ ଘୁଞ୍ଚାଇବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରେ। ସ୍ୱପ୍ନଙ୍କ ବଂଶପରମ୍ପରା (ବରୁଣାଣୀ ଓ ଯମ) ଉଲ୍ଲେଖ କରି ଏବଂ ତାଙ୍କ ଉତ୍ପତ୍ତି ସମ୍ପର୍କରେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଜ୍ଞାନ ଦାବି କରି, ଏହି ସୂକ୍ତ ସ୍ୱପ୍ନକୁ ପୀଡ଼କ ନୁହେଁ, ରକ୍ଷକ ହେବାକୁ ବାଧ୍ୟ କରେ। ଶେଷରେ ଏକ ‘ସ୍ଥାନାନ୍ତର’ ସୂତ୍ର ଦ୍ୱାରା ସମସ୍ତ ଅଶୁଭ-ସ୍ୱପ୍ନକୁ ଶତ୍ରୁତାପୂର୍ଣ୍ଣ ପ୍ରତିଦ୍ୱନ୍ଦୀଙ୍କ ଉପରେ ନ୍ୟସ୍ତ କରାଯାଇ, ରୋଗୀ/ପୀଡ଼ିତଙ୍କ ରାତ୍ରିକାଳୀନ ସୁରକ୍ଷା ସିଲ୍ କରାଯାଏ।
Sukta 47
ଏହି ସଂକ୍ଷିପ୍ତ ଆଥର୍ବଣିକ ସୂକ୍ତ ସକାଳ, ମଧ୍ୟାହ୍ନ ଓ ତୃତୀୟ—ଏଇ ତିନି ସୋମ-ପୀଡନକୁ ପବିତ୍ର କରେ; ସେଗୁଡ଼ିକୁ ଅଗ୍ନି ବୈଶ୍ୱାନର, ଇନ୍ଦ୍ର ଓ ମରୁତ୍ସହ ସମସ୍ତ ଦେବତା, ଏବଂ ଯଜ୍ଞକୁ ସତ୍ୟରେ ‘ସୁ-ଇଷ୍ଟି’ (ଭଲଭାବେ ସମ୍ପନ୍ନ ଅର୍ପଣ) କରାଇଥିବା ଋତ ନୀତିର ରକ୍ଷାଧୀନରେ ରଖେ। ଏହାର ଶକ୍ତି ହେଉଛି ଯଜ୍ଞରେ ତ୍ରୁଟି/ବିଚ୍ୟୁତି ହେବାକୁ ଦେବା ନୁହେଁ—“ଆମକୁ ତ୍ୟାଗ କରନ୍ତୁ ନାହିଁ”—ଏବଂ ସଠିକ୍ କ୍ରିୟାନୁଷ୍ଠାନକୁ ଦୃଶ୍ୟ ଫଳରେ ପରିଣତ କରିବା: ଦୀର୍ଘାୟୁ, ସାମୂହିକ ପୋଷଣ, ଧନ-ସମ୍ପଦ, ଏବଂ ‘ଅଧିକ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ମଙ୍ଗଳ’ (ବସ୍ୟସ୍)।
Sukta 48
ଏହି ସଂକ୍ଷିପ୍ତ ସ୍ୱସ୍ତିବାଚନ (ମଙ୍ଗଳ-ସୂତ୍ର) ବେଦୀୟ ଛନ୍ଦ (ଚନ୍ଦସ୍) ର ସୁରକ୍ଷାଦାୟକ ଶକ୍ତିକୁ ଆହ୍ୱାନ କରି ଯଜମାନଙ୍କୁ ଯଜ୍ଞକ୍ରିୟାରେ ନିରାପଦ ଓ ଅବିଚ୍ଛିନ୍ନ ଅଗ୍ରଗତି ଦେଇଥାଏ। ରିତୁଆଲ ଭାବେ ‘ଧରିବା’ (ରଭ୍-) ଦ୍ୱାରା—ଗାୟତ୍ରୀ ସହ ଶ୍ୟେନ, ଜଗତୀ ସହ ଋଭୁ, ଏବଂ ତ୍ରିଷ୍ଟୁଭ୍ ସହ ବୃଷନ—ଏହି ବାହକ-ରୂପଗୁଡ଼ିକୁ ଧରି ପରିଫର୍ମରକୁ ଯଜ୍ଞର ସର୍ବୋଚ୍ଚ ସମାପ୍ତି ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ପହଞ୍ଚାଯାଏ, ଏବଂ ଶେଷରେ ‘ସ୍ୱାହା’ ଦ୍ୱାରା ଏହାକୁ ମୁଦ୍ରିତ କରାଯାଏ।
Sukta 49
ଏହି ସଂକ୍ଷିପ୍ତ ଅଗ୍ନି-ସ୍ତବ ହ୍ୟମ୍ନଟି ରକ୍ଷା ଓ ଶୁଦ୍ଧିକରଣର ଏକ ମନ୍ତ୍ର ଭାବେ କାମ କରେ: ଏହା “ନିଷ୍ଠୁର” କ୍ଷତି ପ୍ରତି ଅଗ୍ନିଙ୍କ ଅଜୟତାକୁ ଘୋଷଣା କରେ ଏବଂ ତାଙ୍କର ଭେଦକ ତାପ/ତେଜ (ତେଜନ) ଦ୍ୱାରା ଦୂଷକ, କୁଟୁକୁଟାଇ ଖାଉଥିବା କିମ୍ବା ସୂତା-ସଦୃଶ ରୋଗ-ବିପତ୍ତିକୁ ହଂକାଇ ଦେଇଥାଏ। ଅଗ୍ନିର ପରିଶୋଧକ ଶକ୍ତିକୁ ଜଳର ଚାପିଦେବା/ଚୁର୍ଣ୍ଣକରିବା ଶକ୍ତି ଓ ବାଚ୍ର ପଥପ୍ରଦର୍ଶକ କ୍ଷମତା ସହ ଯୋଡ଼ି, ଏହା ହାନିକାରକ ଶକ୍ତିମାନଙ୍କୁ “ନିଷ୍କୃତି” (ବାହାର ପଥ) ଦିଗକୁ ନେଇଯାଏ ଏବଂ ସୂର୍ଯ୍ୟର ସ୍ଥିରତା ତଳେ ସୁସଂଗଠିତ ପ୍ରାଣଶକ୍ତିକୁ ପୁନଃସ୍ଥାପନ କରେ।
Sukta 50
ଏହି ସଂକ୍ଷିପ୍ତ ଆଥର୍ବଣିକ ମନ୍ତ୍ରଟି ସଞ୍ଚିତ ଧାନ୍ୟ—ବିଶେଷକରି ଯବ—କୁ ରକ୍ଷା କରେ। ଅଶ୍ୱିନୀଦ୍ୱୟଙ୍କୁ ଆହ୍ୱାନ କରି ଗୁହା କରି ଧାନ୍ୟ ଖାଉଥିବା କୀଟ/ଇନ୍ଦୁର (ତର୍ଦ୍ଦ/ମୂଷା ଓ ସମ୍ବନ୍ଧିତ ପୋକ) ମାନଙ୍କୁ ମାରିବା, ଖେଦାଇବା ଓ ଅକ୍ଷମ କରିବାକୁ ଆଦେଶ ଦିଏ। ଏଥିରେ ସିଧା ହିଂସ୍ର ଆଜ୍ଞା (ମୁଣ୍ଡ କାଟ, ପିଠି ଭାଙ୍ଗ, ମୁହଁ ବାନ୍ଧ) ସହ ଯବକୁ ‘ବ୍ରହ୍ମ’ ପରି ଦୃଢ଼ ଭାବେ ସ୍ଥାପିତ ହବିସ୍ ଭାବରେ ପବିତ୍ର ଫ୍ରେମିଂ ମିଶିଛି, ଯାହା ଗୋଦାମକୁ ରିତୁଆଲ ରକ୍ଷିତ ସ୍ଥାନ କରେ। ମନ୍ତ୍ରର ଶକ୍ତି ଧ୍ୱଂସକାରୀମାନଙ୍କୁ ନାମେ ଚିହ୍ନଟ କରିବା, ସେମାନଙ୍କ ପ୍ରସ୍ଥାନ ଆଦେଶ କରିବା, ଏବଂ ଦଂଶନ-ଶକ୍ତିକୁ ରିତୁଆଲ ଭାବେ ହଟାଇଦେବାରେ ରହିଛି।
Read Atharva Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.