Anuvaka 12
ଗ୍ରାହି/ଉନ୍ମାଦ ପରି ଆକ୍ରମଣ, ପାପ (ଏନସ୍) ଓ ଋଣ (ଋଣ) ର ବନ୍ଧନରୁ ମୋଚନ ପାଇଁ ଶୁଦ୍ଧିକରଣ ଏବଂ ନୀତି-ନ୍ୟାୟମୂଳକ ରୀତି ଦ୍ୱାରା ମୁକ୍ତି। ଉପଥିମ: ଗ୍ରାହି-ଉନ୍ମାଦର ଭୂତାପହାରୀ ଚିକିତ୍ସା; ଜାଗ୍ରତ ଓ ସ୍ୱପ୍ନାବସ୍ଥାରେ ଜଣା/ଅଜଣା ଅପରାଧର ପ୍ରାୟଶ୍ଚିତ୍ତ ଓ ମୁକ୍ତି; ଆନୃଣ୍ୟ—ଋଣମୁକ୍ତି ଏବଂ ଯମର ପାଶ ଢିଲା କରା; ଜୁଆ ଦ୍ୱାରା ଋଣ ଓ ଦୋଷ (କିଲ୍ବିଷ) ଉତ୍ପାଦନ; ଧର୍ମୀୟ ନିରୀକ୍ଷଣ ତଳେ ଖାଦ୍ୟ-ନିରାପତ୍ତା ଓ ସୁସଂଯମିତ ଭୋଗ; ପରଲୋକୀୟ ସଂସ୍କାର—ଠିକ ସମ୍ପର୍କ ଓ ଶୃଙ୍ଖଳାର ପୁନସ୍ଥାପନ।
Suktas in Anuvaka 12
Sukta 111
ଏହି ସଂକ୍ଷିପ୍ତ ଆଥର୍ବଣିକ ଚିକିତ୍ସା-ସୂକ୍ତରେ ଉନ୍ମାଦ (ବିକ୍ଷିପ୍ତତା/ପାଗଳାମି) କୁ ବନ୍ଧନ ଓ ଶତ୍ରୁତାପୂର୍ଣ୍ଣ ଆକ୍ରମଣ/ଦଖଲ ଭାବେ ଦେଖାଯାଇଛି, ଯାହାକୁ ଅଗ୍ନିଙ୍କ ପବିତ୍ରକାରୀ ଓ ମୋଚକ ଶକ୍ତି ଦ୍ୱାରା ଢିଲା କରାଯିବ। ଏଥିରେ ଭୂତ-ପ୍ରେତ ନିବାରଣମୂଳକ ଅପସାରଣ (ରକ୍ଷସ, “ଦୁଷ୍ଟ ଅପ୍ସରାମାନେ,” ଏବଂ “ଦେବୀୟ ଦୂଷଣ”/ଦେବ-ଏନସ) ସହ ରୋଗୀର ମନ, ବାକ୍, ଏବଂ ସାମାଜିକ-ଧାର୍ମିକ ସାମାନ୍ୟତାକୁ “ପୁନଃ ଫେରାଇ ଆଣିବା” ଭଳି ପୁନରୁଦ୍ଧାର ଅଂଶ ଯୋଡ଼ାଯାଇଛି; ଶେଷରେ ଅଗ୍ନିଙ୍କୁ ଯଥାଯଥ ଭାଗଧେୟ (ଯଜ୍ଞ-ଅଂଶ) ପୁନର୍ବାର ଅର୍ପଣ କରିବାରେ ଉପସଂହାର ହୁଏ।
Sukta 112
AVŚ 6.112 ଏକ ସଂକ୍ଷିପ୍ତ ଆଥର୍ବଣିକ ‘ମୋଚନ-ମନ୍ତ୍ର’, ଯେଉଁଥିରେ “ପାଶ” (pāśa) କୁ ଗ୍ରହଣ/ଆକ୍ରମଣ, ବନ୍ଧନ ଓ ପ୍ରାଣଘାତୀ ରୋଗ-ପୀଡ଼ାର ଯାଜ୍ଞିକ ପ୍ରତୀକ ଭାବେ ସମ୍ବୋଧନ କରାଯାଇଛି। ଅଗ୍ନିଙ୍କୁ pāśa-mocaka—ବନ୍ଧନ ଛେଦନରେ ପାରଙ୍ଗତ ମୁକ୍ତିଦାତା—ଭାବେ ଆହ୍ୱାନ କରାଯାଏ; ସେ “ଗ୍ରାହ୍ୟ” (ଧରିବା/ଆବେଶ କରିବା) ଯାହା, ତାହାକୁ କିପରି କାଟି ଦେବା ଜାଣନ୍ତି। ଏହି କାର୍ଯ୍ୟକୁ ବିଶ୍ୱେ ଦେବାଃ ଅନୁମୋଦନ ଓ ଅଧିକାର ଦିଅନ୍ତି। ସୂକ୍ତଟି ମୁକ୍ତିକୁ ପୀଡ଼ିତ ବ୍ୟକ୍ତିଠାରୁ ସମଗ୍ର ଗୃହସ୍ଥାଳୀ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ବିସ୍ତାର କରେ ଏବଂ ଶେଷରେ ବନ୍ଧନକୁ ପୋଷଣ କରୁଥିବା ମୂଳ ‘ଦୁରିତ’ (ଅପଶକୁନ/ଦୁର୍ଭାଗ୍ୟ) କୁ ଶୋଧନ କରି ନିବାରଣ କରେ।
Sukta 113
ଏହି ସଂକ୍ଷିପ୍ତ ଭେଷଜ୍ୟ–ଅପୋତ୍ରୋପାଇକ ଷୁକ୍ତ ‘ଗ୍ରାହି’—ଧରିନେବା ରୋଗ/ଆବେଶ—କୁ ଭାଙ୍ଗେ। ପ୍ରଥମେ ତ୍ରିତଙ୍କ ପୌରାଣିକ ଶୁଦ୍ଧିର ଦୃଷ୍ଟାନ୍ତ ଦ୍ୱାରା ମାନବ ‘ଏନସ’ (ଦୋଷ/ଅଶୁଚି) କୁ ହଟାଏ। ପରେ ‘ପାପ୍ମାନ’ (ବ୍ୟକ୍ତିକୃତ ଅପଶକୁନ/ଅପକର୍ମ) କୁ ପ୍ରକୃତିର ବିକୀରଣକାରୀ ବାହକ—କିରଣ, ଧୂଆଁ, କୁହୁଡ଼ି ଓ ନଦୀ-ଫେନ—ଭିତରେ ପଠାଇ ଦିଏ; ଏବଂ ବିଶ୍ୱେ ଦେବାଃ ଓ ପୂଷଣଙ୍କୁ ଆହ୍ୱାନ କରି ‘ଦୁରିତ’ କୁ ପୋଛିଦେବା ଓ ବ୍ରହ୍ମନ୍ (ମନ୍ତ୍ର-ଶକ୍ତି) ଦ୍ୱାରା ସେଇ ଧରିନେବାଳାକୁ ନାଶ କରିବାକୁ କହେ।
Sukta 114
ଏହି ସଂକ୍ଷିପ୍ତ ପ୍ରାୟଶ୍ଚିତ୍ତ ସୂକ୍ତଟି ଆଦିତ୍ୟମାନେ ଓ ସମସ୍ତ ଦେବତାଙ୍କୁ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ କରି ଏକ “ଅନ୍ମୋଚନ” (ବନ୍ଧନ-ମୁକ୍ତି) ପ୍ରାର୍ଥନା। ଦେବାପରାଧ, ଯଜ୍ଞକ୍ରିୟାର ଅବହେଳା, କିମ୍ବା ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟର ଦୋଷ ଦ୍ୱାରା ସୃଷ୍ଟ ବନ୍ଧନରୁ ଯଜମାନଙ୍କୁ ମୁକ୍ତ କରିବା ପାଇଁ ଏହା ଅନୁରୋଧ କରେ। ଏହା ଋତକୁ ନିଜକୁ—“ଋତ ଦ୍ୱାରା ଋତ” (Order by Order)—ପୁନଃସ୍ଥାପକ ଶକ୍ତି ଭାବେ ଆହ୍ୱାନ କରେ, ଯାହା ଦୋଷକୁ ନିରସନ କରି ଉପାସକ, ଯଜ୍ଞ ଓ ଦେବମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଠିକ ସମ୍ପର୍କକୁ ପୁନଃ ପ୍ରତିଷ୍ଠା କରେ।
Sukta 115
ଏହି ସଂକ୍ଷିପ୍ତ ପ୍ରାୟଶ୍ଚିତ୍ତ-ଶାନ୍ତି ସୂକ୍ତରେ ବିଶ୍ୱେ ଦେବାଃଙ୍କୁ ପ୍ରାର୍ଥନା କରାଯାଏ ଯେ, ଜାଣିକି କିମ୍ବା ଅଜାଣି, ଜାଗ୍ରତାବସ୍ଥାରେ କିମ୍ବା ନିଦ୍ରାରେ କୃତ ସମସ୍ତ ‘ଏନସ୍’ (ନୀତିଗତ/ଯାଜ୍ଞିକ ଦୋଷ) କୁ “ଢିଲା କରି” ମୁକ୍ତ କରନ୍ତୁ। କାଠର ଠୋକାରୁ ଛାଡ଼ା, ମେଳ ଧୋଇ ସ୍ନାନରେ ଶୁଦ୍ଧି, ଏବଂ ଛାଣନୀରେ ଛାଣି ଶୁଦ୍ଧ ହୋଇଥିବା ଘୃତ—ଏମିତି ସଜୀବ ଉପମାମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଏହା ବାହ୍ୟ ଆଚରଣ ଓ ଅନ୍ତର୍ମନ—ଦୁହିଁର ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ପରିଶୋଧନ ଚାହେ। ଏହାର ଶକ୍ତି ଦେବମାନଙ୍କ ସମ୍ମତିପୂର୍ଣ୍ଣ କ୍ଷମା (ସଜୋଷସ) ଓ ବନ୍ଧନରୁ ପବିତ୍ରତାକୁ ଗତିରେ ନିହିତ।
Sukta 116
ଏହି ସଂକ୍ଷିପ୍ତ ପୌଷ୍ଟିକ ସୂକ୍ତ ଖାଦ୍ୟକୁ “ମଧୁ-ମିଠା”, ପ୍ରଚୁର ଏବଂ ଆଚାର-ଯୋଗ୍ୟ ଭାବେ ସୁରକ୍ଷିତ କରେ, ଖାଦ୍ୟ-ଜୀବନକୁ ବୈବସ୍ୱତ ରାଜା (ଯମ)ଙ୍କ ନିୟମିତ ଅଧିକାର ଅଧୀନରେ ରଖି। ଏହା ନିରବ ପ୍ରାୟଶ୍ଚିତ୍ତ ଭାବେ ମଧ୍ୟ କାମ କରେ: ମାଆ, ବାପା, ଭାଇ, ପୁଅ କିମ୍ବା ମନର ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରୁ ଆସିଥିବା ବଂଶଗତ/କୁଳଜ ଦୋଷ ଯେଉଁଥିରୁ ଖାଦ୍ୟରେ ପଚନ, ହାନି କିମ୍ବା ରୋଗ-ପୋକ ଲାଗିପାରେ, ସେଗୁଡ଼ିକୁ ନାମେ ଉଲ୍ଲେଖ କରି ନିଷ୍ପ୍ରଭ କରାଯାଏ। ଏହି ସୂକ୍ତର ଶକ୍ତି ହେଉଛି ଖାଦ୍ୟକୁ ‘ଯଜ୍ଞିୟ’ (ଯଜ୍ଞରେ ସୁରକ୍ଷିତ) ଭାବେ ପୁନଃସ୍ଥାପନ କରିବା ଏବଂ ସମୃଦ୍ଧିକୁ ବାଧା ଦେଉଥିବା ପୂର୍ବଜ/ପରଲୋକୀୟ ଶକ୍ତିମାନଙ୍କୁ ଶାନ୍ତ କରିବା।
Sukta 117
ଏହି ସଂକ୍ଷିପ୍ତ ଅନୃଣ୍ୟ-ସୂକ୍ତ ଏକ ଆଇନ-ନୀତିମୂଳକ ଓ ପରଲୋକ-ସମ୍ବନ୍ଧୀୟ ମନ୍ତ୍ର, ଯାହା ଅଦାୟ ଦାୟିତ୍ୱର ଜବରଦସ୍ତ ବନ୍ଧନରୁ ମୁକ୍ତି ଚାହେ; ଏହି ବନ୍ଧନକୁ ଯମଙ୍କ ପାଶ (ନୂଆସ) ଭାବେ କଳ୍ପନା କରାଯାଇଛି। ଅଗ୍ନିଙ୍କୁ ପବିତ୍ରକର୍ତ୍ତା, ସାକ୍ଷୀ ଓ ବନ୍ଧନ-ମୋଚକ ଭାବେ ଆହ୍ୱାନ କରାଯାଏ—ଯିଏ ‘ସମସ୍ତ ପାଶକୁ ଜାଣନ୍ତି’—ଯାହା ଦ୍ୱାରା ଋଣଶୋଧ, ଅଦାୟ ଭୋଗର ପାପ/ଅଶୁଭର ନିବାରଣ, ଏବଂ ଋଣମୁକ୍ତ ଭାବେ ଲୋକମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ସୁରକ୍ଷିତ ଗତି ସମ୍ଭବ ହୁଏ।
Sukta 118
ଏହି ସଂକ୍ଷିପ୍ତ ଅନୁଷ୍ଟୁଭ୍ ସୂକ୍ତଟି ଜୁଆ ଖେଳର ସାମାଜିକ ଓ ନୈତିକ ବିକୃତିକୁ ଲକ୍ଷ୍ୟ କରି, ପାଶା-କ୍ରୀଡା ଓ ଜିତ ଧରିବା ଲୋଭରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ଋଣ (ଋଣ) ଓ ଦୋଷ/ପାପ (କିଲ୍ବିଷ) କୁ ରିତିମାନ୍ୟ ଭାବେ ଦୂରକୁ ସ୍ଥାନାନ୍ତର କରେ। ଏଥିରେ ପାଶା-ସଂପୃକ୍ତ ଅପ୍ସରା ଉଗ୍ରମ୍ପଶ୍ୟା ଓ ଉଗ୍ରଜିତଙ୍କୁ ଆହ୍ୱାନ କରି ‘ଋଣଟି ଦୂରକୁ ପଛୁଆଇ ଯାଉ’ ବୋଲି କୁହାଯାଏ, ଏବଂ ଏହାକୁ ପ୍ରତିବାଦ କରାଯାଏ ଯେ ଏମିତି ଋଣ ଅପରାଧୀ ଉପରେ ଯମଙ୍କ ରଜ୍ଜୁ/ପାଶକୁ ଲମ୍ବା କରେ। ଶେଷ ମନ୍ତ୍ରଟି ଋଣ-ନିରାକରଣକୁ ଅଧିକାରସମ୍ପନ୍ନ, ଦେବ-ସମର୍ଥିତ ବାଣୀ (ବାଚ୍) ର ବିଷୟ ଭାବେ ଦେଖାଇ, ଅନୁକୂଳ ସମାଧାନ ଓ ପୁନଃ ନିର୍ଋଣତା (ଆନୃଣ୍ୟ) ସ୍ଥାପନକୁ ସମର୍ଥନ କରେ।
Sukta 119
AV 6.119 ହେଉଛି ଆଥର୍ବଣିକ ପରମ୍ପରାର ଏକ ସଂକ୍ଷିପ୍ତ ମନ୍ତ୍ର, ଯାହା ଆନୃଣ୍ୟ—ଋଣର ବନ୍ଧନରୁ ମୁକ୍ତି ଏବଂ ବିବାଦ ସହ ଜଡିତ ନୈତିକ-ଆଇନଗତ ଜଟିଳତାରୁ ଉଦ୍ଧାର—ପାଇଁ ଉଚ୍ଚାରିତ। ଏଠାରେ ଅଗ୍ନି ବୈଶ୍ୱାନରଙ୍କୁ ଗୃହପତି, ସାକ୍ଷୀ ଓ ପବିତ୍ରକର୍ତ୍ତା ଭାବେ ଆହ୍ୱାନ କରାଯାଇଛି; ସେ ଦାୟିତ୍ୱର ଗୁପ୍ତ ଗଠିକୁ ଜାଣନ୍ତି, ସେଗୁଡ଼ିକୁ ଢିଲା କରନ୍ତି ଏବଂ ଯାଚକଙ୍କୁ ‘ସୁକୃତ’—ପୁଣ୍ୟ ଓ ସୁସ୍ଥିତିର—ଲୋକକୁ ପୁନଃ ନେଇଯାନ୍ତି। ଏହି ସୂକ୍ତ ଅଜ୍ଞାନରେ କିମ୍ବା ନିରାଶ ଆଶାରେ ପ୍ରତିଯୋଗିତା/ବିବାଦରେ ପ୍ରବେଶ କରି ହୋଇଥିବା ଏନସ୍ (ଦୋଷ/କଳୁଷ) ଠାରୁ ମଧ୍ୟ ଶୁଦ୍ଧି ଚାହେ।
Sukta 120
ଏହି ତିନି-ମନ୍ତ୍ରୀୟ ଅଥର୍ବବେଦୀୟ ସୂକ୍ତ ସୁକୃତ-ଲୋକ (“ପୁଣ୍ୟରେ ପ୍ରାପ୍ତ ଲୋକ”) କୁ ନିରାପଦ ଆରୋହଣ ପାଇଁ, ପୃଥିବୀ–ଅନ୍ତରିକ୍ଷ–ଦ୍ୟୌ (ଆକାଶ) ଏହି ବିଶ୍ୱ-ପରିବାର ତ୍ରୟୀ ଓ ନିଜ ମାତା–ପିତାଙ୍କ ପ୍ରତି ହୋଇଥିବା ଭଙ୍ଗ/ଅପରାଧକୁ ସୁଧାରିବାକୁ ଚାହେ। ଏହା ଗାର୍ହପତ୍ୟ ଅଗ୍ନିକୁ ଉର୍ଦ୍ଧ୍ୱଗାମୀ ଶୁଦ୍ଧିକାରକ ଭାବେ ଆହ୍ୱାନ କରେ, ଏବଂ ନିରାମୟ, ନିର୍ମଳ ସ୍ୱର୍ଗୀୟ ଅବସ୍ଥାର କଳ୍ପନା କରେ—ଯେଉଁଠାରେ ମଣିଷ ପିତୃମାନଙ୍କ ସହ ପୁନର୍ମିଳନ କରେ ଓ ସନ୍ତାନ-ସନ୍ତତି ସହ ଯୋଗ ରହେ। ମନ୍ତ୍ର-ଶକ୍ତିକୁ ଏଠାରେ ପ୍ରାୟଶ୍ଚିତ୍ତମୂଳକ (ଦୋଷ ଓ ଶାପ/ଅଭିଶାପ ହଟାଇବା) ଏବଂ ପୌଷ୍ଟିକ (କୁଶଳ, ସ୍ଥିରତା, ମୃତ୍ୟୁ ପରେ ଶୁଭ ସ୍ଥାନ-ଲାଭ ସୁନିଶ୍ଚିତ କରିବା) ଭାବେ ଦେଖାଯାଇଛି।
Read Atharva Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.