Adhyaya 47

Verse 1

इस प्रकार श्रीमह्याभारत शान्तिपर्वके अन्तर्गत राजधमनुशासनपर्वमें महापुरुषस्तुतिविषयक छियालीसवाँ अध्याय पूरा हुआ ॥/ ४६ ॥। ऑपनआक्रात बा अर 2 सप्तचत्वारिशो<ध्याय: भीष्मद्वारा भगवान्‌ श्रीकृष्णकी स्तुति--भीष्मस्तवराज जनमेजय उवाच शरतल्पे शयानस्तु भरतानां पितामह: । कथमुत्सृष्टवान्‌ देहं कं च योगमधारयत्‌,जनमेजयने पूछा--बाणशब्यापर सोये हुए भरतवंशियोंके पितामह भीष्मजीने किस प्रकार अपने शरीरका त्याग किया और उस समय उन्होंने किस योगकी धारणा की?

ဇနမေဇယ မေးလေ၏— “မြားခင်းပေါ်၌ လဲလျောင်းနေစဉ် ဘာရတတို့၏ အဘိုးအို ဘီရှ္မသည် မည်သို့ ကိုယ်ခန္ဓာကို နောက်ဆုံး စွန့်လွှတ်သနည်း။ ထိုအခါ မည်သည့် ယောဂကျင့်စဉ်ကို ကိုင်စွဲခဲ့သနည်း”

Verse 2

वैशग्पायन उवाच शृणुष्वावहितो राजन्‌ शुचिर्भूत्वा समाहित: । भीष्मस्य कुरुशार्दूल देहोत्सर्ग महात्मन:,वैशम्पायनजी कहते हैं--राजन! कुरुश्रेष्ठ॒ तुम सावधान, पवित्र और एकाग्रचित्त होकर महात्मा भीष्मके देहत्यागका वृत्तान्त सुनो

ဝိုင်ရှမ္ပာယန မိန့်တော်မူသည်— «အို မင်းကြီး၊ ကုရုတို့အနက် ကျားသမားတော်၊ သန့်ရှင်း၍ စိတ်ကို တည်ငြိမ်စွာ စုစည်းကာ အာရုံစိုက်၍ နားထောင်လော့။ မဟာစိတ်ဓာတ်ရှိသော ဘီရှ္မ၏ ကိုယ်ခန္ဓာစွန့်လွှတ်ခြင်း အကြောင်းကို ငါ ပြောပြမည်»။

Verse 3

(शुक्लपक्षस्य चाष्टम्यां माघमासस्य पार्थिव | प्राजापत्ये च नक्षत्रे मध्यं प्राप्ते दिवाकरे ।।) निवृत्तमात्रे त्वयन उत्तरे वै दिवाकरे । समावेशयदात्मानमात्मन्येव समाहित:,राजन्‌! जब दक्षिणायन समाप्त हुआ और सूर्य उत्तरायणमें आ गये, तब माघमासके शुक्लपक्षकी अष्टमी तिथिको रोहिणीनक्षत्रमें मध्याह्यके समय भीष्मजीने ध्यान-मग्न होकर अपने मनको परमात्मामें लगा दिया

ဝိုင်ရှမ္ပာယန မိန့်တော်မူသည်— «အို မင်းကြီး၊ မာဃလ၏ သုက္လပက္ခ အဋ္ဌမတိထိ၌၊ နေ့လယ်အချိန်တွင် ပရာဇာပတိ နက္ခတ်အောက်၌ နေမင်းသည် တောင်ဘက်လမ်းကြောင်း (ဒက္ခိဏာယန) ကို အဆုံးသတ်ကာ မြောက်ဘက်လမ်းကြောင်း (ဥတ္တရာယန) သို့ လှည့်ဝင်သည့်အခါ၊ စိတ်ကို အပြည့်အဝ စုစည်းထားသော ဘီရှ္မသည် မိမိအတ္တကို အတွင်းသို့ ဆုတ်ယူ၍ အမြင့်ဆုံး အတ္တ (ပရမတ္တ) ထဲ၌ တည်စေ하였다»။

Verse 4

विकीर्णाशुरिवादित्यो भीष्म: शरशतैश्लित: | शुशुभे परया लक्ष्म्या वृतो ब्राह्मणसत्तमै:,चारों ओर अपनी किरणें बिखेरनेवाले सूर्यके समान सैकड़ों बाणोंसे छिदे हुए भीष्म उत्तम शोभासे सुशोभित होने लगे, अनेकानेक श्रेष्ठ ब्राह्मण उन्हें घेरकर बैठे थे

ဝိုင်ရှမ္ပာယန မိန့်တော်မူသည်— «အရပ်ရပ်သို့ ရောင်ခြည်ဖြန့်ကျက်နေသော နေမင်းကဲ့သို့၊ မြားရာချီဖြင့် ထိုးဖောက်ခံထားရသော်လည်း ဘီရှ္မသည် အလွန်မြင့်မြတ်သော တောက်ပမှုဖြင့် ထင်ရှားလျက်ရှိ၏။ အထွတ်အမြတ် ဗြာဟ္မဏများကလည်း လေးစားစွာ ဝိုင်းထိုင်၍ စောင့်ရှောက်နေကြ၏»။

Verse 5

व्यासेन वेदविदुषा नारदेन सुरर्षिणा । देवस्थानेन वात्स्येन तथाश्मकसुमन्तुना,श्रद्धादमशमोपेतैर्वतश्वन्द्र इव ग्रहै: । वेदोंके ज्ञाता व्यास, देवर्षि नारद, देवस्थान, वात्स्य, अश्मक, सुमन्तु, जैमिनि, महात्मा पैल, शाण्डिल्य, देवल, बुद्धिमान्‌ मैत्रेय, असित, वसिष्ठ, महात्मा कौशिक ([विश्वामित्र), हारीत, लोमश, बुद्धिमान्‌ दत्तात्रेय, बृहस्पति, शुक्र, महामुनि च्यवन, सनत्कुमार, कपिल, वाल्मीकि, तुम्बुरु, कुरु, मौद्गल्य, भृगुवंशी परशुराम, महामुनि तृणबिन्दु, पिप्पलाद, वायु, संवर्त, पुलह, कच, कश्यप, पुलस्त्य, क्रतु, दक्ष, पराशर, मरीचि, अंगिरा, काश्य, गौतम, गालव मुनि, धौम्य, विभाण्ड, माण्डव्य, धौम्र, कृष्णानुभौतिक, श्रेष्ठ ब्राह्मण उलूक, महामुनि मार्कण्डेय, भास्करि, पूरण, कृष्ण और परम धार्मिक सूत--ये तथा और भी बहुत-से सौभाग्यशाली महात्मा मुनि, जो श्रद्धा, शम, दम आदि गुणोंसे सम्पन्न थे, भीष्मजीको घेरे हुए थे। इन ऋषियोंके बीचमें भीष्मजी ग्रहोंसे घिरे हुए चन्द्रमाके समान शोभा पा रहे थे

ဝိုင်ရှမ္ပာယန မိန့်တော်မူသည်— «ဘီရှ္မကို ဂုဏ်သိက္ခာမြင့် ရှင်သန်သူ ရှင်တော်များက ဝိုင်းရံထားကြ၏—ဝေဒပညာရှင် ဗျာသ၊ ဒေဝရိရှီ နာရဒ၊ ထို့ပြင် ဒေဝသ္တာန၊ ဝါတ္စျ၊ အရှ္မက၊ စုမန္တု စသည့် အခြားသူများလည်း ပါဝင်ကြ၏။ ယုံကြည်ခြင်း၊ ကိုယ်တိုင်ထိန်းချုပ်မှု၊ စိတ်ငြိမ်သက်မှုတို့နှင့် ပြည့်စုံသူများ ဖြစ်ကြသည်။ ထိုသူတို့အလယ်၌ ဘီရှ္မသည် ဂြိုဟ်များဝိုင်းထားသော လကဲ့သို့ ထူးကဲစွာ တောက်ပနေ၏»။

Verse 6

तथा जैमिनिना चैव पैलेन च महात्मना । शाण्डिल्यदेवलाभ्यां च मैत्रेयेण च धीमता

ဝိုင်ရှမ္ပာယန မိန့်တော်မူသည်— «ထို့အပြင် ဂျိုင်မိနိကလည်းကောင်း၊ မဟာစိတ်ဓာတ်ရှိသော ပိုင်လကလည်းကောင်း၊ ရှာဏ္ဍိလျနှင့် ဒေဝလတို့ကလည်းကောင်း၊ ဉာဏ်ပညာရှိ မૈတြေယကလည်းကောင်း (ဤသို့) ဆက်လက်ပို့ဆောင်ထားကြ၏»။

Verse 7

असितेन वसिष्ठेन कौशिकेन महात्मना । हारीतलोमशाभ्यां च तथा5<न्रेयेण धीमता

ဝိုင်သမ္ပာယနက ပြော၏– «ဤသင်ကြားချက်သည် အသိတ၊ ဝသိဋ္ဌ၊ မဟာအတ္တရှိသော ကောသိက၊ ထို့ပြင် ဟာရီတနှင့် လောမသ၊ ထို့အတူ ပညာရှိ အန်ရေယ တို့မှ ဆက်လက်လက်ဆင့်ကမ်းလာသော အရာဖြစ်သည်»။

Verse 8

बृहस्पतिश्न शुक्रश्न च्यवनश्न महामुनि: । सनत्कुमार: कपिलो वाल्मीकिस्तुम्बुरु: कुरु:

ဝိုင်သမ္ပာယနက ပြော၏– «ဗြဟ္စပတိနှင့် သုကြာ၊ မဟာမုနိ ချျဝန၊ သနတ်ကုမာရ၊ ကပိလ၊ ဝါလ္မီကိ၊ တုမ္ဗုရု၊ နှင့် ကုရု (တို့လည်း)…»။

Verse 9

मौद्गल्यो भार्गवो रामस्तृणबिन्दुर्महामुनि: । पिप्पलादो<थ वायुश्न संवर्त: पुलह: कच:

ဝိုင်သမ္ပာယနက ပြော၏– «မော်ဒ္ဂလျ၊ ဘೃဂု မျိုးရိုးမှ ရာမ၊ မဟာမုနိ တೃဏဗိန္ဒု၊ ပိပ္ပလာဒ၊ ဝါယု၊ သံဝර්တ၊ ပုလဟ၊ နှင့် ကချ—ဤသူတို့သည် ရေတွက်ဖော်ပြနေသူများထဲမှ ဖြစ်ကြသည်»။

Verse 10

काश्यपश्च पुलस्त्यश्ष क्रतुर्दक्ष: पराशर: । मरीचिरंगिरा: काश्यो गौतमो गालवो मुनि:

ဝိုင်သမ္ပာယနက ပြော၏– «ကာশ্যပ၊ ပုလස්တျ၊ ကရတု၊ ဒက္ခ၊ နှင့် ပရာရှရ; မရီချိနှင့် အင်္ဂိရာ; ကာရှျ၊ ဂေါတမ၊ နှင့် မုနိ ဂါလဝ—ဤအလေးအနက်ထားရသော ရှိများကို ရေတွက်ဖော်ပြနေသည်»။

Verse 11

धौम्यो विभाण्डो माण्डव्यो धौम्र: कृष्णानुभौतिक: । उलूक: परमो वितप्रो मार्कण्डेयो महामुनि:

ဝိုင်သမ္ပာယနက ပြော၏– «ဓောမျ၊ ဝိဘာဏ္ဍ၊ မာဏ္ဍဝျ၊ ဓూమရ၊ ကೃṣṇာနုဘော်တိက၊ ဥလူက၊ ထင်ရှားမြင့်မြတ်သော ဝိတပရ၊ နှင့် မဟာမုနိ မာရကဏ္ဍေယ»။

Verse 12

भास्करि: पूरण: कृष्ण: सूत: परमधार्मिक: । एतैश्लान्यैर्मुनिगणैर्महाभागैर्महात्मभि:

ဝိုင်သမ္ပာယန မိန့်တော်မူသည်– «ဘ္ဟာස්ကရီ၊ ပူရာဏ၊ ကృష్ణ၊ နှင့် စူတ–အလွန်တရားဓမ္မပြည့်စုံသောသူတို့–ဤသူတို့နှင့်အတူ အခြားမုနိအစုအဖွဲ့များ၊ ကံကောင်းမြတ်နိုး၍ မဟာစိတ်ရှိသူတို့လည်း (အတူတကွ စုဝေးနေကြ၏)»။

Verse 13

भीष्मस्तु पुरुषव्याप्र: कर्मणा मनसा गिरा

ဝိုင်သမ္ပာယန မိန့်တော်မူသည်– သို့ရာတွင် ဘ္ဟီෂ္မ–လူတို့အနက် ခြင်္သေ့တော်–သည် မိမိ၏ လုပ်ရပ်၊ စိတ်နှလုံး၊ နှင့် စကားဖြင့် ဓမ္မကို ထိန်းသိမ်းကာ တည်မြဲစေ၏။

Verse 14

स्वरेण हृष्टपुष्टेन तुष्टाव मधुसूदनम्‌,भीष्म: परमधर्मात्मा वासुदेवम थास्तुवत्‌ । ध्यान करते-करते वे हृष्ट-पुष्ट स्वरसे भगवान्‌ मधुसूदनकी स्तुति करने लगे। वाग्वेत्ताओंमें श्रेष्ठ, शक्तिशाली, परम धर्मात्मा भीष्मने हाथ जोड़कर योगेश्वर, पद्मनाभ, सर्वव्यापी, विजयशील जगदीश्वर वासुदेवकी इस प्रकार स्तुति आरम्भ की

အတွင်းစိတ်ပျော်ရွှင်မှုကြောင့် အသံသည် တောက်ပ၍ ပြည့်ဝလာသဖြင့်၊ အမြင့်ဆုံးဓမ္မကို တည်ကြည်စွာလိုက်နာသော ဘ္ဟီෂ္မသည် မဓုသူဒနကို စတင်ချီးမွမ်းလေ၏။ သမာဓိ၌ စူးစိုက်နေစဉ် လက်အုပ်ချီကာ ဝာစုဒေဝအား သီချင်းတော်ဖြင့် ပူဇော်ချီးမွမ်းခြင်းကို စတင်하였다။

Verse 15

योगेश्वरं पद्मनाभं विष्णुं जिष्णुं जगत्पतिम्‌ । कृताञ्जलिपुटो भूत्वा वाग्विदां प्रवर: प्रभु:

ဝိုင်သမ္ပာယန မိန့်တော်မူသည်– ထို့နောက် ထင်ရှားသော အရှင်တော်–စကားပညာရှိတို့အနက် အမြတ်ဆုံး–သည် လက်အုပ်ချီကာ အမြင့်ဆုံးအရှင်ထံ မိန့်ကြားလေ၏– ယောဂ၏ အရှင်၊ ပဒ္မနာဘ၊ ဗိෂ္ဏု၊ မအနိုင်ယူနိုင်သော အောင်မြင်သူ၊ စကြဝဠာ၏ အရှင်။

Verse 16

भीष्म उवाच आरिराधयिषु: कृष्णं वाचं जिगदिषामि याम्‌

ဘ္ဟီෂ္မ မိန့်သည်– «အို ကృష్ణ၊ သင့်ကို ဂုဏ်ပြု၍ ပူဇော်လိုသောကြောင့်၊ ယခု ငါပြောလိုသော စကားတို့ကို ငါဆိုမည်»။

Verse 17

शुचिं शुचिपदं हंसं तत्पदं परमेष्ठिनम्‌

ဘီရှ္မက မိန့်တော်မူသည်– «သန့်ရှင်းတော်မူသောအရှင်ကို ဆင်ခြင်ပါ—သန့်ရှင်းခြင်းကို အခြေတည်ရာအဖြစ်ထားတော်မူသောအရှင်ကို; ဟံသ (haṁsa) ဟူသော အမြင့်မြတ်သော ဝိညာဉ် ‘ငန်း’ ကို—ထိုအရာတည်းဟူသော အမြင့်ဆုံးအဘိုဒ်၊ ပရမေဋ္ဌင် (Parameṣṭhin) အမြင့်မြတ်ဆုံးအရှင်ကို»။

Verse 18

अनाइमन्तं परं ब्रह्म न देवा नर्षयो विदु:

ဘီရှ္မက မိန့်တော်မူသည်– «အတိုင်းအတာနှင့် အခြေအနေကန့်သတ်မှုအားလုံးကို ကျော်လွန်သော အမြင့်ဆုံး ဘြဟ္မန် (Brahman) ကို—တကယ်တမ်း မသိနိုင်ကြ—ဒေဝတားတို့ကလည်း မသိ၊ ရှိသီတို့ကလည်း မသိ»။

Verse 19

नारायणादृषिगणास्तथा सिद्धमहोरगा:

ဘီရှ္မက မိန့်တော်မူသည်– «နာရာယဏ (Nārāyaṇa) ထံမှ ရှိသီအစုအဝေးတို့ ပေါ်ထွန်းလာကြ၏၊ ထို့အတူ စိဒ္ဓ (Siddha) အောင်မြင်ပြီးသူတို့နှင့် မဟာနာဂ (မြွေမင်း) တို့လည်း ပေါ်ထွန်းလာကြ၏»။

Verse 20

देवदानवगन्धर्वा यक्षराक्षसपन्नगा:

ဘီရှ္မက မိန့်တော်မူသည်– «ဒေဝတားတို့၊ ဒာနဝ (Dānava) တို့၊ ဂန္ဓဗ္ဗ (Gandharva) တို့၊ ယက္ခ (Yakṣa) တို့၊ ရာက္ခသ (Rākṣasa) တို့၊ ပန္နဂ (pannaga) ဟူသော မြွေမျိုးတို့…»။

Verse 21

यस्मिन्‌ विश्वानि भूतानि तिष्ठन्ति च विशन्ति च

ဘီရှ္မက မိန့်တော်မူသည်– «သတ္တဝါအပေါင်းတို့သည် ထိုအရာ၌ တည်နေကြ၏၊ ထိုအရာထဲသို့ပင် ပြန်လည် ဝင်ရောက်ကြ၏»။

Verse 22

यस्मिन्‌ नित्ये तते तन्‍्तौ दृढे स्रगिव तिष्ठति

ဘီရှ္မက ဆိုသည်— «အမြဲတည်သော၊ ဆန့်တန်း၍ တင်းကျပ်ခိုင်မာသော ချည်ကြိုးတစ်စင်းပေါ်တွင်၊ ၎င်းသည် တည်နေသည်—ခိုင်မာသောကြိုးပေါ်တွင် စည်းထားသော ပန်းကုံးကဲ့သို့ပင်။» ဓမ္မအနက်၌ ဤဥပမာသည် အကျင့်အကြံနှင့် အတွေ့အကြုံအမျိုးမျိုးတို့သည် မပြောင်းလဲသော တည်ငြိမ်သည့် သဘောတရားတစ်ရပ်ပေါ်တွင် အခြေခံမှသာ တစ်စုတစ်စည်းတည်း ဖြစ်နိုင်ကြောင်း၊ ထိုအခြေခံမရှိလျှင် စနစ်နှင့် အဓိပ္ပါယ်တို့ ပျက်စီးကျိုးကြေသွားကြောင်း သင်ကြားသည်။

Verse 23

हरिं सहस्रशिरसं सहस्नचरणेक्षणम्‌

ဘီရှ္မက ဆိုသည်— «ဟရီ—အရာရာကို လွှမ်းမိုးတော်မူသော အရှင်—ကို ငါ စိတ်၌ ဆင်ခြင်သည်။ ထိုဟရီကို ခေါင်းတစ်ထောင်ရှိသကဲ့သို့၊ ခြေထောက်နှင့် မျက်စိတို့လည်း မရေတွက်နိုင်အောင် ရှိသကဲ့သို့ မြင်ယောင်ကြသည်။» ဤသည်မှာ ဘုရား၏ အလုံးစုံတည်ရှိမှုနှင့် သတ္တဝါတို့၏ လုပ်ရပ်အားလုံးကို သိမြင်အုပ်စိုးသော ဉာဏ်တော်ကို ကဗျာဆန်စွာ အတည်ပြုခြင်းဖြစ်သည်။

Verse 24

प्राहुर्नारायणं देवं यं विश्वस्य परायणम्‌

ဘီရှ္မက ဆိုသည်— «နာရာယဏ (Nārāyaṇa) သည် ဘုရားသခင်အရှင်ဖြစ်ကြောင်း သူတို့ ကြေညာကြသည်။ စကြဝဠာတစ်ခုလုံးက အမြင့်ဆုံး ခိုလှုံရာနှင့် နောက်ဆုံး ရည်မှန်းချက်အဖြစ် ယူဆသော အရှင်တော်ပင် ဖြစ်သည်။»

Verse 25

अणीयसामणीयांसं स्थविष्ठं च स्थवीयसाम्‌ | गरीयसां गरिष्ठं च श्रेष्ठ च श्रेयसामपि

ဘီရှ္မက ဆိုသည်— «အလွန်သေးငယ်သောအရာတို့ထက်ပင် ပိုသေးငယ်တော်မူပြီး၊ အလွန်ကြီးမားသောအရာတို့ထက်ပင် ပိုကြီးမားတော်မူသည်။ အလွန်လေးလံသောအရာတို့ထက်ပင် ပိုလေးလံတော်မူပြီး၊ ထူးမြတ်သောအရာတို့အနက် အထူးမြတ်ဆုံးလည်း ဖြစ်တော်မူသည်။» ဓမ္မနှင့် လွတ်မြောက်ခြင်းကို သင်ကြားရာ၌ အမြင့်ဆုံးအရာကို နှိုင်းယှဉ်တိုင်းတာမှုအားလုံးကို ကျော်လွန်သောအဖြစ် ဖော်ပြသည်—အရွယ်အစား၊ အလေးချိန်၊ အဆင့်အတန်း စသည့် သာမန်အမျိုးအစားများကို ကျော်လွန်သဖြင့်—ရှာဖွေသူသည် အလွန်သေးငယ်သည့်အရာအတွင်း၌လည်း တည်ရှိပြီး အလွန်ကြီးမားသည့်အရာအပေါ်၌လည်း အုပ်စိုးသော အဘsolute ကို ရိုသေခိုလှုံရန် သင်ယူစေသည်။

Verse 26

वे ही इस विश्वके परम आधार हैं। इन्हींको नारायणदेव कहते हैं। वे सूक्ष्मसे भी सूक्ष्म और स्थूलसे भी स्थूल हैं। वे भारी-से-भारी और उत्तमसे भी उत्तम हैं ।। यं वाकेष्वनुवाकेषु निषत्सूपनिषत्सु च । गृणन्ति सत्यकर्माणं सत्यं सत्येषु सामसु,वाकों& और अनुवाकोंमें-, निषदों5 और उपनिषदोंमें तथा सच्ची बात बतानेवाले साममन्त्रोंमें उन्हींको सत्य और सत्यकर्मा कहते हैं

ဘီရှ္မက ကြေညာသည်— အမြင့်ဆုံးအရာသည် စကြဝဠာတစ်ခုလုံး၏ အဆုံးစွန် အခြေခံတိုင်တန်းဖြစ်ပြီး၊ နတ်တို့က နာရာယဏ (Nārāyaṇa) ဟု ခေါ်ကြသည်။ ထိုအရှင်သည် တိုင်းတာမှုအားလုံးကို ကျော်လွန်သည်—သေးငယ်သည့်အရာထက်ပင် ပိုသေး၊ ကြီးမားသည့်အရာထက်ပင် ပိုကြီး၊ လေးလံသည့်အရာထက်ပင် ပိုလေး၊ မြင့်မြတ်သည့်အရာထက်ပင် ပိုမြင့်မြတ်။ ဝေဒသဒ္ဒါန်များနှင့် ၎င်းတို့၏ အခွဲပိုင်းများတွင်၊ နိṣဒ (Niṣad) နှင့် ဥပနိṣဒ (Upaniṣad) များတွင်၊ အမှန်တရားကို ပြောသော စာမန် (Sāman) သီချင်းမန်တရားများတွင်လည်း၊ ဗေဒပညာရှင်တို့သည် ထိုအရှင်ကို “သစ္စာ” ဟုလည်းကောင်း “သစ္စာကို လုပ်ရပ်အဖြစ် ထားတော်မူသူ” ဟုလည်းကောင်း ချီးမွမ်းကြသည်—အမြင့်ဆုံး ဓမ္မသည် ပုံပန်းသဏ္ဌာန်မဟုတ်ဘဲ မလှုပ်မယှက်သော အမှန်တရားပေါ်တွင် တည်ကြောင်း သင်ကြားသည်။

Verse 27

चतुर्भिश्चतुरात्मानं सत्त्वस्थं सात्वतां पतिम्‌ | यं॑ दिव्यैर्देवमर्चन्ति गुह्दौः परमनामभि:,वासुदेव, संकर्षण, प्रद्यम्म और अनिरुद्ध-इन चार दिव्य गोपनीय और उत्तम नामोंद्वारा ब्रह्य, जीव, मन और अहंकार--इन चार स्वरूपोंमें प्रकट हुए उन्हीं भक्तप्रतिपालक भगवान्‌ श्रीकृष्णकी पूजा की जाती है, जो सबके अन्तःकरणमें विद्यमान हैं

ဘိဿမက ပြောသည်။ အမြင့်မြတ်၍ လျှို့ဝှက်သန့်ရှင်းသော နာမတော် လေးပါးဖြင့် သူတို့သည် ထိုဘုရား—ဝါစုဒေဝ—ကို ပူဇော်ကြ၏။ သူသည် သတ္တဝသန့်စင်မှု၌ တည်ရှိသော စာတ်ဝတတို့၏ အရှင်ဖြစ်ပြီး လေးမျိုးသော ရုပ်သဏ္ဌာန်ဖြင့် ထင်ရှားတော်မူ၏။ သူသည် သတ္တဝါအားလုံး၏ နှလုံးအတွင်း၌ နေထိုင်၍ မိမိ၏ ဘက္တတို့ကို ကာကွယ်စောင့်ရှောက်တော်မူ၏။

Verse 28

यस्मिन्‌ नित्यं तपस्तप्तं यदड्भेष्वनुतिष्ठति । सर्वात्मा सर्ववित्‌ सर्व: सर्वज्ञ: सर्वभावन:

အမြဲမပြတ် တပသ (အာသီတ) ကို ကျင့်သုံးနေသောသူ၊ အခက်အခဲများအတွင်း၌ပင် တည်ကြည်စွာ နေတော်မူသောသူ—သူသည် အားလုံး၏ အတ္တမ၊ အားလုံးကို သိမြင်သူ၊ အရာရာ၌ ပြန့်နှံ့သော အရှင်၊ အလုံးစုံသိမြင်သူ၊ သတ္တဝါနှင့် အခြေအနေတို့ကို ဖြစ်ပေါ်စေ၍ ပြည့်စုံရင့်ကျက်စေသူ ဖြစ်တော်မူ၏။

Verse 29

भगवान्‌ वासुदेवकी प्रसन्नताके लिये ही नित्य तपका अनुष्ठान किया जाता है; क्योंकि वे सबके हृदयोंमें विराजमान हैं। वे सबके आत्मा, सबको जाननेवाले, सर्वस्वरूप, सर्वज्ञ और सबको उत्पन्न करनेवाले हैं ।। यं देवं देवकी देवी वसुदेवादजीजनत्‌ । भौमस्य ब्रह्मणो गुप्त्यै दीप्तमग्निमिवारणि:,जैसे अरणि प्रज्वलित अग्निको प्रकट करती है, उसी प्रकार देवकीदेवीने इस भूतलपर रहनेवाले ब्राह्मणों, वेदों और यज्ञोंकी रक्षाके लिये उन भगवान्‌को वसुदेवजीके तेजसे प्रकट किया था

ဘိဿမက ပြောသည်။ ဘဂဝန် ဝါစုဒေဝ၏ ပီတိတော်အတွက်သာ တပသကို နေ့စဉ် ကျင့်သုံးကြသည်၊ အကြောင်းမူကား သူသည် သတ္တဝါအားလုံး၏ နှလုံးအတွင်း၌ တည်ရှိတော်မူ၏။ သူသည် အားလုံး၏ အတ္တမ၊ အားလုံးကို သိမြင်သူ၊ အရာရာ၏ ရုပ်သဘောဖြစ်သူ၊ အလုံးစုံသိမြင်သူ၊ သတ္တဝါအားလုံးကို ဖြစ်ပေါ်စေသူ ဖြစ်တော်မူ၏။ အရဏိ (မီးထုတ်တံ) သည် တောက်ပသော မီးကို ထုတ်ဖော်သကဲ့သို့၊ ဒေဝကီမယ်တော်သည် ဝါစုဒေဝ၏ တေဇောအားဖြင့် ထိုဘုရားကို မြေပြင်ပေါ်၌ ထင်ရှားစေကာ ဗြာဟ္မဏများ၊ ဝေဒများနှင့် ယဇ္ဉပဋိပက္ခကို ကာကွယ်ရန် ဖြစ်တော်မူ၏။

Verse 30

यमनन्यो व्यपेताशीरात्मानं वीतकल्मषम्‌ | दृष्ट्यानन्त्याय गोविन्द पश्यत्यात्मानमात्मनि,सम्पूर्ण कामनाओंका त्याग करके अनन्यभावसे स्थित रहनेवाला साधक मोक्षके उद्देश्य्से अपने विशुद्ध अन्तःकरणमें जिन पापरहित शुद्ध-बुद्ध परमात्मा गोविन्दका ज्ञानदृष्टिसे साक्षात्कार करता है, जिनका पराक्रम वायु और इन्द्रसे बहुत बढ़कर है, जो अपने तेजसे सूर्यको भी तिरस्कृत कर देते हैं तथा जिनके स्वरूपतक इन्द्रिय, मन और बुद्धिकी भी पहुँच नहीं हो पाती, उन प्रजापालक परमेश्वरकी मैं शरण लेता हूँ

ဘိဿမက ပြောသည်။ ဆန္ဒအားလုံးကို စွန့်လွှတ်၍ တစ်စိတ်တစ်သဘောသော ဘက္တိဖြင့် တည်နေသူ၊ လိုလားတပ်မက်မှုကင်းစင်သူ သာဓကသည် မောက္ခကို ရည်ရွယ်ကာ သန့်ရှင်း၍ အပြစ်ကင်းသော မိမိ၏ အတွင်းအတ္တမအတွင်း၌ အနန္တသို့ ဦးတည်သော ဉာဏ်မြင်ကွင်းဖြင့် အတ္တမ—ဂိုဝိန္ဒ—ကို မြင်တွေ့တော်မူ၏။

Verse 31

अतिवाय्विन्द्रकर्माणमतिसूर्यातितेजसम्‌ । अतिबुद्धीन्द्रियात्मानं तं प्रपद्ये प्रजापतिम्‌,सम्पूर्ण कामनाओंका त्याग करके अनन्यभावसे स्थित रहनेवाला साधक मोक्षके उद्देश्य्से अपने विशुद्ध अन्तःकरणमें जिन पापरहित शुद्ध-बुद्ध परमात्मा गोविन्दका ज्ञानदृष्टिसे साक्षात्कार करता है, जिनका पराक्रम वायु और इन्द्रसे बहुत बढ़कर है, जो अपने तेजसे सूर्यको भी तिरस्कृत कर देते हैं तथा जिनके स्वरूपतक इन्द्रिय, मन और बुद्धिकी भी पहुँच नहीं हो पाती, उन प्रजापालक परमेश्वरकी मैं शरण लेता हूँ

ဝါယုနှင့် အိန္ဒြ၏ လုပ်ဆောင်နိုင်စွမ်းကို ကျော်လွန်၍ နေ၏ တေဇောကိုပင် လွန်ကဲတောက်ပသော၊ ဉာဏ်၊ အာရုံနှင့် စိတ်တို့ မရောက်နိုင်သော အတ္တမဖြစ်တော်မူသော ထို ပရာဇာပတိ—သတ္တဝါတို့ကို ထိန်းသိမ်းအုပ်ချုပ်သော အရှင်—ထံသို့ ငါ ခိုလှုံ၏။

Verse 32

पुराणे पुरुष प्रोक्तं ब्रह्म प्रोक्ते युगादिषु । क्षये संकर्षणं प्रोक्ते तमुपास्यमुपास्महे,पुराणोंमें जिनका “पुरुष” नामसे वर्णन किया गया है, जो युगोंके आरम्भमें “ब्रह्म” और युगान्तमें 'संकर्षण” कहे गये हैं, उन उपास्य परमेश्वरकी हम उपासना करते हैं

ပုရာဏများတွင် «ပုရုෂ» ဟု ခေါ်ဆိုဖော်ပြထားပြီး၊ ယုဂအစတွင် «ဗြဟ္မာ» ဟု၊ ယုဂအဆုံးတွင် «သင်္ကර්ෂဏ» ဟု ခေါ်ဆိုကြသော ထိုဘုရားသခင်—ပူဇော်ထိုက်သူအမြတ်ဆုံးကို ကျွန်ုပ်တို့ ပူဇော်အာရాధနာ ပြုပါ၏။

Verse 33

यमेकं बहुधा55त्मानं प्रादुर्भूतमधोक्षजम्‌ । नान्यभक्ता: क्रियावन्तो यजन्ते सर्वकामदम्‌,जो एक होकर भी अनेक रूपोंमें प्रकट हुए हैं, जो इन्द्रियों और उनके विषयोंसे ऊपर उठे होनेके कारण “अधोक्षज” कहलाते हैं, उपासकोंकी समस्त कामनाओंको पूर्ण करनेवाले हैं, यज्ञादि कर्म और पूजनमें लगे हुए अनन्य भक्त जिनका यजन करते हैं, जिन्हें जगत्‌का कोषागार कहा जाता है, जिनमें सम्पूर्ण प्रजाएँ स्थित हैं, पानीके ऊपर तैरनेवाले जलपक्षियोंकी तरह जिनके ही ऊपर इस सम्पूर्ण जगतकी चेष्टाएँ हो रही हैं, जो परमार्थ सत्यस्वरूप और एकारक्षर ब्रह्म (प्रणव) हैं, सत्‌ और असत्‌से विलक्षण हैं, जिनका आदि, मध्य और अन्त नहीं है, जिन्हें न देवता ठीक-ठीक जानते हैं और न ऋषि, अपने मन और इन्द्रियोंको संयममें रखते हुए सम्पूर्ण देवता, असुर, गन्धर्व, सिद्ध, ऋषि, बड़े-बड़े नागगण जिनकी सदा पूजा किया करते हैं, जो दुःखरूपी रोगकी सबसे बड़ी ओषधि हैं, जन्म- मरणसे रहित, स्वयम्भू एवं सनातन देवता हैं, जिन्हें इन चर्म-चक्षुओंसे देखना और बुद्धिके द्वारा सम्पूर्णरूपसे जानना असम्भव है, उन भगवान्‌ श्रीहरि नारायण देवकी मैं शरण लेता हूँ

ဘီရှ္မက ပြောသည်— «တစ်ပါးတည်းဖြစ်သော်လည်း အမျိုးမျိုးသော ရုပ်သဏ္ဌာန်ဖြင့် ထင်ရှားပေါ်ထွန်းသော၊ အာရုံနှင့် အာရုံအရာတို့၏ လက်လှမ်းမမီသဖြင့် “အဓိုက္ṣဇ” ဟု ခေါ်သော ထိုအမြင့်မြတ်သခင်ကို—ဆန္ဒအားလုံးကို ဖြည့်ဆည်းပေးတော်မူသောသူကို—အခြားကို မခွဲမခွာ သစ္စာတည်သော ဘက္တများသည် ယဇ္ဉာနှင့် ပူဇော်ကာရိယာတို့ဖြင့် ပူဇော်ကြ၏။»

Verse 34

यमाहुर्जगत: कोशं यस्मिन्‌ संनिहिता: प्रजा: । यस्मिल्लोका: स्फुरन्तीमे जले शकुनयो यथा,जो एक होकर भी अनेक रूपोंमें प्रकट हुए हैं, जो इन्द्रियों और उनके विषयोंसे ऊपर उठे होनेके कारण “अधोक्षज” कहलाते हैं, उपासकोंकी समस्त कामनाओंको पूर्ण करनेवाले हैं, यज्ञादि कर्म और पूजनमें लगे हुए अनन्य भक्त जिनका यजन करते हैं, जिन्हें जगत्‌का कोषागार कहा जाता है, जिनमें सम्पूर्ण प्रजाएँ स्थित हैं, पानीके ऊपर तैरनेवाले जलपक्षियोंकी तरह जिनके ही ऊपर इस सम्पूर्ण जगतकी चेष्टाएँ हो रही हैं, जो परमार्थ सत्यस्वरूप और एकारक्षर ब्रह्म (प्रणव) हैं, सत्‌ और असत्‌से विलक्षण हैं, जिनका आदि, मध्य और अन्त नहीं है, जिन्हें न देवता ठीक-ठीक जानते हैं और न ऋषि, अपने मन और इन्द्रियोंको संयममें रखते हुए सम्पूर्ण देवता, असुर, गन्धर्व, सिद्ध, ऋषि, बड़े-बड़े नागगण जिनकी सदा पूजा किया करते हैं, जो दुःखरूपी रोगकी सबसे बड़ी ओषधि हैं, जन्म- मरणसे रहित, स्वयम्भू एवं सनातन देवता हैं, जिन्हें इन चर्म-चक्षुओंसे देखना और बुद्धिके द्वारा सम्पूर्णरूपसे जानना असम्भव है, उन भगवान्‌ श्रीहरि नारायण देवकी मैं शरण लेता हूँ

ဘီရှ္မက ပြောသည်— «သူ့ကို စကြဝဠာ၏ خزာနာ၊ သိုလှောင်ရာဟု ခေါ်ကြ၏။ သတ္တဝါအပေါင်းတို့သည် သူ့အတွင်း စုဝေးတည်ရှိကာ ထောက်ပံ့ထိန်းသိမ်းခံရ၏။ လောကများသည် သူ့အတွင်း တုန်လှုပ်လှုပ်ရှားကြပြီး၊ ရေပေါ်တွင် လျှောကစားသော ငှက်များကဲ့သို့ စကြဝဠာ၏ လှုပ်ရှားမှုအားလုံးသည် သူ့ကို အခြေခံအထောက်အကူအဖြစ် အားထားနေ၏။»

Verse 35

ऋतमेकाक्षरं ब्रह्म यत्‌ तत्‌ सदसतो: परम्‌ | अनादिमध्यपर्यन्तं न देवा नर्षयो विदु:,जो एक होकर भी अनेक रूपोंमें प्रकट हुए हैं, जो इन्द्रियों और उनके विषयोंसे ऊपर उठे होनेके कारण “अधोक्षज” कहलाते हैं, उपासकोंकी समस्त कामनाओंको पूर्ण करनेवाले हैं, यज्ञादि कर्म और पूजनमें लगे हुए अनन्य भक्त जिनका यजन करते हैं, जिन्हें जगत्‌का कोषागार कहा जाता है, जिनमें सम्पूर्ण प्रजाएँ स्थित हैं, पानीके ऊपर तैरनेवाले जलपक्षियोंकी तरह जिनके ही ऊपर इस सम्पूर्ण जगतकी चेष्टाएँ हो रही हैं, जो परमार्थ सत्यस्वरूप और एकारक्षर ब्रह्म (प्रणव) हैं, सत्‌ और असत्‌से विलक्षण हैं, जिनका आदि, मध्य और अन्त नहीं है, जिन्हें न देवता ठीक-ठीक जानते हैं और न ऋषि, अपने मन और इन्द्रियोंको संयममें रखते हुए सम्पूर्ण देवता, असुर, गन्धर्व, सिद्ध, ऋषि, बड़े-बड़े नागगण जिनकी सदा पूजा किया करते हैं, जो दुःखरूपी रोगकी सबसे बड़ी ओषधि हैं, जन्म- मरणसे रहित, स्वयम्भू एवं सनातन देवता हैं, जिन्हें इन चर्म-चक्षुओंसे देखना और बुद्धिके द्वारा सम्पूर्णरूपसे जानना असम्भव है, उन भगवान्‌ श्रीहरि नारायण देवकी मैं शरण लेता हूँ

ဘီရှ္မက ပြောသည်— «အမှန်တရားတည်းဟူသော တစ်အက္ခရာဗြဟ္မ—ပရဏဝ (Oṃ)—သည် ဖြစ်တည်မှု (sat) နှင့် မဖြစ်တည်မှု (asat) တို့ထက်လွန်၏။ အစမရှိ၊ အလယ်မရှိ၊ အဆုံးမရှိ; နတ်တို့လည်း မသိနိုင်၊ ရှိတို့လည်း အပြည့်အဝ မသိနိုင်။»

Verse 36

यं सुरासुरगन्धर्वा: सिद्धा ऋषिमहोरगा: । प्रयता नित्यमर्चन्ति परमं दुः:खभेषजम्‌,जो एक होकर भी अनेक रूपोंमें प्रकट हुए हैं, जो इन्द्रियों और उनके विषयोंसे ऊपर उठे होनेके कारण “अधोक्षज” कहलाते हैं, उपासकोंकी समस्त कामनाओंको पूर्ण करनेवाले हैं, यज्ञादि कर्म और पूजनमें लगे हुए अनन्य भक्त जिनका यजन करते हैं, जिन्हें जगत्‌का कोषागार कहा जाता है, जिनमें सम्पूर्ण प्रजाएँ स्थित हैं, पानीके ऊपर तैरनेवाले जलपक्षियोंकी तरह जिनके ही ऊपर इस सम्पूर्ण जगतकी चेष्टाएँ हो रही हैं, जो परमार्थ सत्यस्वरूप और एकारक्षर ब्रह्म (प्रणव) हैं, सत्‌ और असत्‌से विलक्षण हैं, जिनका आदि, मध्य और अन्त नहीं है, जिन्हें न देवता ठीक-ठीक जानते हैं और न ऋषि, अपने मन और इन्द्रियोंको संयममें रखते हुए सम्पूर्ण देवता, असुर, गन्धर्व, सिद्ध, ऋषि, बड़े-बड़े नागगण जिनकी सदा पूजा किया करते हैं, जो दुःखरूपी रोगकी सबसे बड़ी ओषधि हैं, जन्म- मरणसे रहित, स्वयम्भू एवं सनातन देवता हैं, जिन्हें इन चर्म-चक्षुओंसे देखना और बुद्धिके द्वारा सम्पूर्णरूपसे जानना असम्भव है, उन भगवान्‌ श्रीहरि नारायण देवकी मैं शरण लेता हूँ

ဘီရှ္မက ပြောသည်— «စိတ်နှင့် အကျင့်ကို သန့်စင်ထိန်းသိမ်းထားသော နတ်များ၊ အသူရများ၊ ဂန္ဓဗ္ဗများ၊ စိဒ္ဓများ၊ ရှိများနှင့် မဟာနာဂများက အမြဲတမ်း ပူဇော်ကြသော၊ ဒုက္ခဟူသော ရောဂါ၏ အမြင့်မြတ်ဆုံး ဆေးဖြစ်တော်မူသော ထိုအမြင့်မြတ်သခင်—ဟရီ နာရာယဏ—ထံသို့ ငါ ခိုလှုံ၏။ သူသည် တစ်ပါးတည်းဖြစ်သော်လည်း အမျိုးမျိုးသော ရုပ်သဏ္ဌာန်ဖြင့် ပေါ်ထွန်း၏; အာရုံကို ကျော်လွန်သဖြင့် “အဓိုက္ṣဇ” ဟု ခေါ်၏; ဘက္တတို့၏ ဆန္ဒကို ဖြည့်ဆည်း၏; လောက၏ خزာနာဖြစ်၍ သတ္တဝါအားလုံးသည် သူ့အတွင်း တည်၏; sat နှင့် asat ထက်လွန်သော အမြင့်ဆုံး သစ္စာတရားဖြစ်၏; အစမရှိ အလယ်မရှိ အဆုံးမရှိ; နတ်တို့လည်း ရှိတို့လည်း အပြည့်အဝ မသိနိုင်; မျက်စိဖြင့် မြင်၍ မရ၊ ဉာဏ်ဖြင့်လည်း အလုံးစုံ မဖမ်းမိနိုင်။»

Verse 37

अनादिनिधन देवमात्मयोनिं सनातनम्‌ | अप्रेक्ष्यमनभिकज्ञेयं हरिं नारायणं प्रभुम्‌,जो एक होकर भी अनेक रूपोंमें प्रकट हुए हैं, जो इन्द्रियों और उनके विषयोंसे ऊपर उठे होनेके कारण “अधोक्षज” कहलाते हैं, उपासकोंकी समस्त कामनाओंको पूर्ण करनेवाले हैं, यज्ञादि कर्म और पूजनमें लगे हुए अनन्य भक्त जिनका यजन करते हैं, जिन्हें जगत्‌का कोषागार कहा जाता है, जिनमें सम्पूर्ण प्रजाएँ स्थित हैं, पानीके ऊपर तैरनेवाले जलपक्षियोंकी तरह जिनके ही ऊपर इस सम्पूर्ण जगतकी चेष्टाएँ हो रही हैं, जो परमार्थ सत्यस्वरूप और एकारक्षर ब्रह्म (प्रणव) हैं, सत्‌ और असत्‌से विलक्षण हैं, जिनका आदि, मध्य और अन्त नहीं है, जिन्हें न देवता ठीक-ठीक जानते हैं और न ऋषि, अपने मन और इन्द्रियोंको संयममें रखते हुए सम्पूर्ण देवता, असुर, गन्धर्व, सिद्ध, ऋषि, बड़े-बड़े नागगण जिनकी सदा पूजा किया करते हैं, जो दुःखरूपी रोगकी सबसे बड़ी ओषधि हैं, जन्म- मरणसे रहित, स्वयम्भू एवं सनातन देवता हैं, जिन्हें इन चर्म-चक्षुओंसे देखना और बुद्धिके द्वारा सम्पूर्णरूपसे जानना असम्भव है, उन भगवान्‌ श्रीहरि नारायण देवकी मैं शरण लेता हूँ

ဘိဿမက ပြောသည်—အစမရှိ အဆုံးမရှိ၊ ကိုယ်တိုင်ဖြစ်ပေါ်တည်ရှိ၍ အနန္တကာလတည်တံ့သော အမြတ်ဆုံးအရှင် ဟရီ—နာရာယဏကို ငါ ခိုလှုံ၏။ အာရုံခံအင်္ဂါတို့၏ လက်လှမ်းမမီရာ၊ သာမန်သိမြင်မှုဖြင့် အပြည့်အဝ မသိနိုင်ရာ ဖြစ်တော်မူ၏။ တစ်ပါးတည်းဖြစ်သော်လည်း အမျိုးမျိုးသော ရုပ်သဏ္ဍာန်ဖြင့် ထင်ရှားတော်မူ၍ အာရုံနှင့် အာရုံအရာတို့ကို ကျော်လွန်သဖြင့် «အဓောက္ရှဇ» ဟု ခေါ်ကြ၏။ ကိုးကွယ်သူတို့၏ ဆန္ဒကို ပြည့်စုံစေတော်မူပြီး ယဇ္ဉနှင့် ပူဇော်မှု၌ တစ်စိတ်တစ်လုံးဖြင့် တည်ကြသော ဘက္တတို့က အမြဲတမ်း ပူဇော်ကြ၏။ အလောက၏ خزာနာ၊ သတ္တဝါအားလုံး တည်ရာ အထောက်အပံ့ဖြစ်တော်မူ၏။ ရေပေါ်တွင် ရေငှက်တို့ အားထားသကဲ့သို့ စကြဝဠာတစ်လုံးလုံး၏ လှုပ်ရှားမှုတို့သည်လည်း ထိုအရှင်ပေါ်တွင် အားထား၍ ဖြစ်ပေါ်၏။ အမြင့်ဆုံး သစ္စာတရား၊ အက္ခရာတစ်လုံးသော ဗြဟ္မ (ပရဏဝ) ဖြစ်တော်မူ၍ ထင်ရှားသောအရာနှင့် မထင်ရှားသောအရာ နှစ်မျိုးလုံးမှ ကွဲပြားတော်မူ၏။ အစ၊ အလယ်၊ အဆုံး မရှိ။ ဒေဝတို့နှင့် ရှင်သန်သိမြင်သူ ရိရှီတို့ပင် အပြည့်အဝ မသိနိုင်ကြသော်လည်း စိတ်နှင့် အာရုံတို့ကို ထိန်းချုပ်၍ ဒေဝ၊ အသူရ၊ ဂန္ဓဗ္ဗ၊ စိဒ္ဓ၊ ရိရှီ၊ နာဂကြီးတို့က အမြဲတမ်း ပူဇော်ကြ၏။ ဒုက္ခဟူသော ရောဂါ၏ အကြီးမားဆုံး ဆေးဖြစ်တော်မူ၍ မွေးဖွားခြင်းနှင့် သေဆုံးခြင်းမှ လွတ်ကင်း၊ ကိုယ်တိုင်တည်ရှိ၊ အနန္တကာလတည်တံ့တော်မူ၏။ ဤအသားမျက်စိဖြင့် မမြင်နိုင်၊ ဉာဏ်ဖြင့်လည်း အပြည့်အဝ မဖမ်းဆုပ်နိုင်သော ထိုဘုရားကို ငါ ခိုလှုံ၏။

Verse 38

यं वै विश्वस्य कर्तारें जगतस्तस्थुषां पतिम्‌ | वदन्ति जगतोड<थध्यक्षमक्षरं परमं पदम्‌

ဘိဿမက ပြောသည်—“သူ့ကိုပင် စကြဝဠာတစ်လုံးလုံး၏ ဖန်ဆင်းရှင်၊ လှုပ်ရှားသမျှနှင့် မလှုပ်ရှားသမျှ အားလုံး၏ အရှင်၊ လောက၏ ကြီးကြပ်သူ၊ မပျက်မယွင်းသော အကွယ်အကာ၊ အမြင့်ဆုံး အဘိဓာန်တည်ရာဟု ကြေညာကြသည်။”

Verse 39

जो इस विश्वके विधाता और चराचर जगतके स्वामी हैं, जिन्हें संसारका साक्षी और अविनाशी परमपद कहते हैं, उन परमात्माकी मैं शरण ग्रहण करता हूँ ।। हिरण्यवर्ण यं गर्भमदितेर्देत्यनाशनम्‌ | एकं द्वादशधा जज्ञे तस्मै सूर्यात्मने नमः:,जो सुवर्णके समान कान्तिमान्‌, अदितिके गर्भसे उत्पन्न, दैत्योंके नाशक तथा एक होकर भी बारह रूपोंमें प्रकट हुए हैं, उन सूर्यस्वरूप परमेश्वरको नमस्कार है

ဤစကြဝဠာ၏ စီမံဖန်ဆင်းရှင်၊ လှုပ်ရှားသမျှနှင့် မလှုပ်ရှားသမျှ၏ အရှင်၊ လောက၏ သက်သေတော်၊ မပျက်မယွင်းသော အမြင့်ဆုံးအခြေအနေဟု ချီးမွမ်းခံရသော ထိုအမြတ်ဆုံး အတ္တမကို ငါ ခိုလှုံ၏။ ထို့နောက် ထိုတစ်ပါးတည်းသော အမြတ်ဆုံးကို နေမင်း၏ သဘောတရားအဖြစ်လည်း ငါ နမස්ကာရပြု၏—ရွှေရောင်တောက်ပ၍ အဒိတိ၏ ဂರ್ಭမှ ပေါ်ထွန်း၊ ဒိုင်တျများကို ဖျက်ဆီးသူ၊ တစ်ပါးတည်းဖြစ်သော်လည်း ပုံသဏ္ဍာန် တစ်ဆယ့်နှစ်ပါးဖြင့် ထင်ရှားတော်မူသော အရှင်ထံသို့။

Verse 40

शुक्ले देवान्‌ पितृन्‌ कृष्णे तर्पयत्यमृतेन यः । यश्न राजा द्विजातीनां तस्मै सोमात्मने नम:,जो अपनी अमृतमयी कलाओंसे शुक्लपक्षमें देवताओंको और कृष्णपक्षमें पितरोंको तृप्त करते हैं तथा जो सम्पूर्ण द्विजोंके राजा हैं, उन सोमस्वरूप परमात्माको नमस्कार है

ဘိဿမက ပြောသည်—ဆိုမ၏ သဘောတရားဖြစ်သော အမြတ်ဆုံးအရှင်ထံသို့ နမස්ကာရပြု၏။ သူသည် အမృతတော်ကလားများဖြင့် လဆန်းကာလတွင် ဒေဝတို့ကို တင်းတိမ်စေပြီး လဆုတ်ကာလတွင် ပိတရ်တို့ကို တင်းတိမ်စေတော်မူ၏။ ထို့ပြင် နှစ်ကြိမ်မွေးဖွားသူ (ဒွိဇ) အားလုံး၏ မင်းတော်လည်း ဖြစ်တော်မူ၏။

Verse 41

(हुताशनमुखैर्देवैर्धार्यतेी सकल॑ जगत्‌ । हवि:प्रथमभोक्ता यस्तस्मै होत्रात्मने नमः ।।) अग्नि जिनके मुख हैं, वे देवता सम्पूर्ण जगत्‌को धारण करते हैं, जो हविष्यके सबसे पहले भोक्ता हैं, उन अग्निहोत्रस्वरूप परमेश्वरको नमस्कार है ।। महतस्तमस: पारे पुरुषं हृतितेजसम्‌ | य॑ ज्ञात्वा मृत्युमत्येति तस्मै ज्ञेयात्मने नमः:,जो अज्ञानमय महान्‌ अन्धकारसे परे और ज्ञानालोकसे अत्यन्त प्रकाशित होनेवाले आत्मा हैं, जिन्हें जान लेनेपर मनुष्य मृत्युसे सदाके लिये छूट जाता है, उन ज्ञेयरूप परमेश्वरको नमस्कार है

ဘိဿမက ပြောသည်—မီးကို မျက်နှာအဖြစ်ထားသော ဒေဝတို့က စကြဝဠာတစ်လုံးလုံးကို ထမ်းဆောင်ထားကြ၏။ ဟဝိစ်ကို အရင်ဆုံး သုံးဆောင်သူ၊ ယဇ္ဉပုရောဟိတ်၏ အတ္တဖြစ်တော်မူသော ထိုအရှင်ထံသို့ နမස්ကာရပြု၏။ ထို့ပြင် အဝိဇ္ဇာဟူသော ကြီးမားသော အမှောင်ကို ကျော်လွန်၍ အတွင်းအလင်းတော်ဖြင့် တောက်ပသော ပုရုෂရှိ၏။ သူ့ကို သိမြင်လျှင် လူသည် မရဏကို ကျော်လွန်၏။ သိရမည့်အရာ၏ အတ္တဖြစ်တော်မူသော ထိုအရှင်ထံသို့ နမස්ကာရပြု၏။

Verse 42

यं बृहन्तं बृहत्युक्थे यमग्नौ यं महाध्वरे । यं विप्रसंघा गायन्ति तस्मै वेदात्मने नम:,उक्थनामक बृहत्‌ यज्ञके समय, अग्न्याधानकालमें तथा महायागमें ब्राह्मणवृन्द जिनका ब्रह्मके रूपमें स्‍्तवन करते हैं, उन वेदस्वरूप भगवान्‌को नमस्कार है

ဘိဿမက ပြောသည်— «ဝေဒ၏ အတ္တ (ဝေဒာတ္မ) ဖြစ်တော်မူသော ထိုဘုရားသခင်အား နမස්ကာရပါ၏။ မဟာဦက္ထယဇ္ဉ၌ ယဇ္ဉပုရောဟိတ်တို့က ‘မဟာသူ’ ဟု ခေါ်ဆိုပူဇော်ကြသကဲ့သို့၊ သန့်ရှင်းသည့် အဂ္နိမီး၌ ပူဇော်ကြသကဲ့သို့၊ မဟာယဇ္ဉအခမ်းအနားကြီးများတွင် ဗြာဟ္မဏအစုအဝေးတို့က ထိုဘုရားကို ပရဗြဟ္မ (Brahman) အဖြစ် ချီးမွမ်းကြသကဲ့သို့—ထိုဝေဒသရုပ်ဘုရားအား နမස්ကာရပါ၏»။

Verse 43

ऋग्यजु:सामधामानं दशार्धहविरात्मकम्‌ | यं सप्ततन्तुं तन्वन्ति तस्मै यज्ञात्मने नमः,ऋग्वेद, यजुर्वेद तथा सामवेद जिसके आश्रय हैं, पाँच प्रकारका हविष्य जिसका स्वरूप है, गायत्री आदि सात छन्‍्द ही जिसके सात तन्‍्तु हैं, उस यज्ञके रूपमें प्रकट हुए परमात्माको प्रणाम है

«ဋ္ဌဂ် (Ṛg)၊ ယဇုစ် (Yajus)၊ သာမ (Sāma) တို့ကို အခြေခံအိမ်ရာအဖြစ် ထားတော်မူသော၊ ဟဝိစ် (havis) ငါးမျိုးကို ကိုယ်တော်၏ သဘောသရုပ်အဖြစ် ဆောင်တော်မူသော၊ ဂါယတ္ရီ စသည့် ချန်ဒ် (chandas) ခုနစ်ပါးကို ချည်မျှင်ခုနစ်စင်းအဖြစ် ယဇ္ဉကို တင်းတင်းကျပ်ကျပ် တည်ဆောက်ကြသည့်—ထိုယဇ္ဉသရုပ် ပရမాత್ಮာအား နမස්ကာရပါ၏။

Verse 44

चतुर्भिश्न चतुर्भिश्च द्वाभ्यां पजचभिरेव च । हयते च पुनर्द्धाभ्यां तस्मै होमात्मने नम:,चार, चारः, दोः, पाँचे४ और दोः--इन सत्रह अक्षरोंवाले मन्त्रोंसे जिन्हें हविष्य अर्पण किया जाता है, उन होमस्वरूप परमेश्वरको नमस्कार है

ဘိဿမက ပြောသည်— «ဟိုးမ (homa) ၏ အတ္တဖြစ်တော်မူသော အမြင့်မြတ်ဆုံးဘုရားအား နမස්ကာရပါ၏။ အက္ခရာ ဆယ့်ခုနစ်လုံးပါ မန္တရများဖြင့်—လေးလုံးနှင့် လေးလုံး၊ ထို့နောက် နှစ်လုံးနှင့် ငါးလုံး၊ ထို့ပြန်၍ နှစ်လုံးဟူ၍ စီစဉ်ကာ—ဟဝိစ်ကို အပ်နှံပူဇော်ကြသည့် ထိုဘုရားအား နမස්ကာရပါ၏»။

Verse 45

यः सुपर्णा यजुर्नामच्छन्दोगात्रस्त्रिवृच्छिरा: । रथन्तरं बृहत्‌ साम तस्मै स्तोत्रात्मने नमः,जो “यजु:” नाम धारण करनेवाले वेदरूपी पुरुष हैं, गायत्री आदि छन्‍्द जिनके हाथ-पैर आदि अवयव हैं, यज्ञ ही जिनका मस्तक है तथा “रथन्तर' और “बृहत” नामक साम ही जिनकी सान्त्वनाभरी वाणी है, उन स्तोत्ररूपी भगवानको प्रणाम है

ဘိဿမက ပြောသည်— «စတိုးထရ (stotra) နှင့် ချီးမွမ်းသံ၏ သရုပ်ဖြစ်တော်မူသော ထိုဘုရားအား နမස්ကာရပါ၏။ ‘ယဇုစ်’ (Yajus) ဟူသော နာမကို ဆောင်တော်မူပြီး၊ ဂါယတ္ရီ စသည့် ဝေဒချန်ဒ်တို့ကို လက်ခြေ အင်္ဂါအစိတ်အပိုင်းများအဖြစ် ထားတော်မူကာ၊ ‘တရိဝృတ်’ (trivṛt) ကို ဦးခေါင်းအဖြစ် ဆောင်တော်မူပြီး၊ ‘ရထန္တရ’ (Rathantara) နှင့် ‘ဗြဟတ်’ (Bṛhat) ဟူသော သာမန် (Sāman) တို့ကို သက်သာချမ်းမြေ့သော အသံအဖြစ် ထွက်ပေါ်စေတော်မူသော ထိုဘုရားအား နမස්ကာရပါ၏»။

Verse 46

यः सहस्रसमे सत्रे जज्ञे विश्वसृजामृषि: । हिरण्यपक्ष: शकुनिस्तस्मै हंसात्मने नम:,जो ऋषि हजार वर्षोमें पूर्ण होनेवाले प्रजापतियोंके यज्ञमें सोनेकी पाँखवाले पक्षीके रूपमें प्रकट हुए थे, उन हंसरूपधारी परमेश्वरको प्रणाम है

ဘိဿမက ပြောသည်— «ကမ္ဘာကို ဖန်ဆင်းသော ပရဇာပတိတို့၏ နှစ်တစ်ထောင်ကြာ စတြ (satra) ယဇ္ဉအခမ်းအနား၌ ရွှေရောင်တောင်ပံပါသော ငှက်-ရသေ့အဖြစ် ပေါ်ထွန်းတော်မူပြီး၊ ဟံသာ (haṃsa) ရုပ်ကို ဆောင်တော်မူသော ထိုအမြင့်မြတ်ဆုံးဘုရားအား နမස්ကာရပါ၏»။

Verse 47

पादाज़ संधिपर्वाणं स्वस्व्यजग्जनभूषणम्‌ | यमाहुरक्षरं दिव्यं तस्मै वागात्मने नमः,पदोंके समूह जिनके अंग हैं, सन्धि जिनके शरीरकी जोड़ हैं, स्वर और व्यंजन जिनके लिये आभूषणका काम देते हैं तथा जिन्हें दिव्य अक्षर कहते हैं, उन परमेश्वरको वाणीके रूपमें नमस्कार है (इति स्मरन्‌ पठति च शार्ज्भधन्वन: शृणोति वा यदुकुलनन्दनस्तवम्‌ | स चक्रभृत्प्रतिहतसर्वकिल्बिषो जनार्दन॑ प्रविशति देहसंक्षये ।। जो मनुष्य शार्ड्धनुष धारण करनेवाले यदुकुलनन्दन श्रीकृष्णकी इस स्तुतिको याद करते, पढ़ते अथवा सुनते हैं, वे इस शरीरका अन्त होनेपर भगवान्‌ श्रीकृष्णमें प्रवेश कर जाते हैं। चक्रधारी श्रीहरि उनके सारे पापोंका नाश कर डालते हैं ।। स्तवराज: समाप्तो<यं विष्णोरद्भुतकर्मण: । गाड़ेयेन पुरा गीतो महापातकनाशन: ।। गड़़ानन्दन भीष्मने पूर्वकालमें जिसका गान किया था, अद्भुतकर्मा विष्णुका वही यह स्तवराज पूरा हुआ। यह बड़े बड़े पातकोंका नाश करनेवाला है ।। इमं नर: स्तवराजं मुमुक्षु: पठन्‌ शुचि: कलुषितकल्मषापहम्‌ | अतीत्य लोकानमलान्‌ सनातनान्‌ पदं स गच्छत्यमृतं महात्मन:ः ।।) यह स्तोत्रराज पापियोंके समस्त पापोंका नाश करनेवाला है, संसार-बन्धनसे छूटनेकी इच्छावाला जो मनुष्य इसका पवित्रभावसे पाठ करता है, वह निर्मल सनातन लोकोंको भी लाँघकर परमात्मा श्रीकृष्णके अमृतमय धामको चला जाता है ।। इति श्रीमहा भारते शान्तिपर्वणि राजधर्मानुशासनपर्वणि भीष्मस्तवराजे सप्तचत्वारिंशो5ध्याय:

Bhishma said: “Salutations to that Lord who is the very Self of Speech—whose ‘feet’ are the words, whose joints are the points of euphonic combination, whose ornaments are the vowels and consonants, and whom the wise call the divine, imperishable syllable.” In this closing praise, the hymn frames the Supreme as both the source and structure of language itself: the sacred order of speech (sound, articulation, and meaning) becomes a devotional map to the imperishable Reality. Remembering, reciting, or hearing this eulogy of Krishna is presented as a purifying act that destroys sin and culminates, at the end of life, in union with Janardana.

Verse 48

पज्ञाड़ो यो वराहो वै भूत्वा गामुज्जहार ह । लोकत्रयहितार्थाय तस्मै वीर्यात्मने नम:

Bhishma said: Salutations to that mighty-souled One who, endowed with wisdom, became the Boar and lifted up the Earth, acting for the welfare of the three worlds. In this remembrance, Bhishma frames divine power as purposeful and protective—strength guided by insight and exercised for universal good.

Verse 49

जिन्होंने तीनों लोकोंका हित करनेके लिये यज्ञमय वराहका स्वरूप धारण करके इस पृथ्वीको रसातलसे ऊपर उठाया था, उन वीर्यस्वरूप भगवान्‌को प्रणाम है ।। यः शेते योगमास्थाय पर्यड्के नागभूषिते | फणासहस्ररचिते तस्मै निद्रात्मने नम:,जो अपनी योगमायाका आश्रय लेकर शेषनागके हजार फनोंसे बने हुए पलंगपर शयन करते हैं, उन निद्रास्वरूप परमात्माको नमस्कार है

Bhishma offers reverence to the Supreme Lord who, sustaining the cosmos through yogic power, reclines in serene repose upon a couch formed by the thousand hoods of Śeṣa. The salutation is to that Lord whose ‘sleep’ is not ignorance but a divine, sovereign stillness—an emblem of protection, order, and the hidden governance of the worlds for their welfare.

Verse 50

(विश्वे च मरुतश्लैव रुद्रादित्याश्विनावपि । वसव: सिद्धसाध्याक्ष तस्मै देवात्मने नमः ।। विश्वेदेव, मरुदगण, रुद्र, आदित्य, अश्विनीकुमार, वसु, सिद्ध और साध्य--ये सब जिनकी विभूतियाँ हैं, उन देवस्वरूप परमात्माको नमस्कार है ।। अव्यक्तबुद्धयहंकारमनोबुद्धीन्द्रियाणि च । तन्मात्राणि विशेषाक्ष तस्मै तत्त्वात्मने नमः ।। अव्यक्त प्रकृति, बुद्धि (महत्तत्त्व), अहंकार, मन, ज्ञानेन्द्रियाँ, तन्मात्राएँ और उनका कार्य--वे सब जिनके ही स्वरूप हैं, उन तत्त्वमय परमात्माको नमस्कार है ।। भूतं भव्यं भविष्यच्च भूतादिप्रभवाप्यय: । यो5ग्रज: सर्वभूतानां तस्मै भूतात्मने नमः ।। जो भूत, वर्तमान और भविष्य--कालरूप हैं, जो भूत आदिकी उत्पत्ति और प्रलयके कारण हैं, जिन्हें सम्पूर्ण प्राणियोंका अग्रज बताया गया है, उन भूतात्मा परमेश्वरको नमस्कार है ।। य॑ं हि सूक्ष्म विचिन्वन्ति परं सूक्ष्मविदो जना: । सूक्ष्मात्‌ सूक्ष्मं च यद्‌ ब्रह्म तस्मै सूक्ष्मात्मने नमः ।। सूक्ष्म तत्त्वको जाननेवाले ज्ञानी पुरुष जिस परम सूक्ष्म तत््वका अनुसंधान करते रहते हैं, जो सूक्ष्मसे भी सूक्ष्म है, वह ब्रह्म जिनका स्वरूप है, उन सूक्ष्मात्माको नमस्कार है ।। मत्स्यो भूत्वा विरिउ्चाय येन वेदा: समाहता: । रसातलगत: शीघ्र तस्मै मत्स्यात्मने नमः ।। जिन्होंने मत्स्य-शरीर धारण करके रसातलमें जाकर नष्ट हुए सम्पूर्ण वेदोंको ब्रह्माजीके लिये शीघ्र ला दिया था, उन मत्स्यरूपधारी भगवान्‌ श्रीकृष्णको नमस्कार है ।। मन्दराद्रिर्धतो येन प्राप्ते हुमृतमन्थने । अतिकर्कशदेहाय तस्मै कूर्मात्मने नम: ।। जिन्होंने अमृतके लिये समुद्रमन्थनके समय अपनी पीठपर मन्दराचल पर्वतको धारण किया था, उन अत्यन्त कठोर देहधारी कच्छपरूप भगवान्‌ श्रीकृष्णको नमस्कार है ।। वाराहं रूपमास्थाय महीं सवनपर्वताम्‌ | उद्धरत्येकदंष्टेण तस्मै क्रोडात्मने नमः ।। जिन्होंने वाराहरूप धारण करके अपने एक दाँतसे वन और पर्वतोंसहित समूची पृथ्वीका उद्धार किया था, उन वाराहरूपधारी भगवान्‌को नमस्कार है ।। नारसिंहवपु: कृत्वा सर्वलोकभयंकरम्‌ । हिरण्यकशिपुं जघ्ने तस्मै सिंहात्मने नमः ।। जिन्होंने नूसिंहरूप धारण करके सम्पूर्ण जगत्‌के लिये भयंकर हिरण्यकशिपु नामक राक्षसका वध किया था, उन नृसिंहस्वरूप श्रीहरिको नमस्कार है ।। वामनं रूपमास्थाय बलिं संयम्य मायया । त्रैलोक्यं क्रान्तवान्‌ यस्तु तस्मै क्रान्तात्मने नमः ।। जिन्होंने वामनरूप धारण करके मायाद्वारा बलिको बाँधकर सारी त्रिलोकीको अपने पैरोंसे नाप लिया था, उन क्रान्तिकारी वामनरूपधारी भगवान्‌ श्रीकृष्णको प्रणाम है ।। जमदग्निसुतो भूत्वा राम: शस्त्रभूतां वर: । महीं नि:क्षत्रियां चक्रे तस्मै रामात्मने नमः ।। जिन्होंने शस्त्रधारियोंमें श्रेष्ठ जमदग्निकुमार परशुरामका रूप धारण करके इस पृथ्वीको क्षत्रियोंसे हीन कर दिया, उन परशुरामस्वरूप श्रीहरिको नमस्कार है ।। त्रिःसप्तकृत्वो यश्चैको धर्मे व्युत्क्रान्तगौरवान्‌ । जघान क्षत्रियान्‌ संख्ये तस्मै क्रोधात्मने नमः ।। जिन्होंने अकेले ही धर्मके प्रति गौरवका उल्लंघन करनेवाले क्षत्रियोंका युद्धमें इक्कीस बार संहार किया, उन क्रोधात्मा परशुरामको नमस्कार है ।। रामो दाशरथिर्भूत्वा पुलस्त्यकुलनन्दनम्‌ । जघान रावणं संख्ये तस्मै क्षत्रात्मने नमः ।। जिन्होंने दशरथनन्दन श्रीरामका रूप धारण करके युद्धमें पुलस्त्यकुलनन्दन रावणका वध किया था, उन क्षत्रियात्मा श्रीरामस्वरूप श्रीहरिको नमस्कार है ।। यो हली मुसली श्रीमान्‌ नीलाम्बरधर: स्थित: । रामाय रौहिणेयाय तस्मै भोगात्मने नमः ।। जो सदा हल, मूसल धारण किये हिन्द सम्पन्न हो रहे हैं, जिनके श्रीअंगोंपर नील वस्त्र शोभा पाता है, उन शेषावतार रामको नमस्कार है ।। शड्खिने चक्रिणे नित्यं शार्ड्रिणि पीतवाससे । वनमालाधरायैव तस्मै कृष्णात्मने नमः ।। जो शंख, चक्र, शार्क्रधनुष, पीताम्बर और वनमाला धारण करते हैं, उन श्रीकृष्णस्वरूप श्रीहरिको नमस्कार है ।। वसुदेवसुत: श्रीमान्‌ क्रीडितो ननन्‍्दगोकुले । कंसस्य निधनार्थाय तस्मै क्रीडात्मने नम: ।। जो कंसवधके लिये वसुदेवके शोभाशाली पुत्रके रूपमें प्रकट हुए और नन्‍्दके गोकुलमें भाँति-भाँतिकी लीलाएँ करते रहे, उन लीलामय श्रीकृष्णको नमस्कार है ।। वासुदेवत्वमागम्य यदोर्वशसमुद्भव: । भूभारहरणं चक्रे तस्मै कृष्णात्मने नम: ।। जिन्होंने यदुवंशमें प्रकट हो वासुदेवके रूपमें आकर पृथ्वीका भार उतारा है, उन श्रीकृष्णात्मा श्रीहरिको नमस्कार है ।। सारथ्यमर्जुनस्याजौ कुर्वन्‌ गीतामृतं ददौ । लोकत्रयोपकाराय तसस्‍्मै ब्रह्मात्मने नम: ।। जिन्होंने अर्जुनका सारथित्व करते समय तीनों लोकोंके उपकारके लिये गीता-ज्ञानमय अमृत प्रदान किया था, उन ब्रह्मात्मा श्रीकृष्णको नमस्कार है ।। दानवांस्तु वशे कृत्वा पुनर्बुद्धत्वमागत: । सर्गस्य रक्षणार्थाय तस्मै बुद्धात्मने नमः ।। जो सृष्टिकी रक्षाके लिये दानवोंको अपने अधीन करके पुनः बुद्धभावको प्राप्त हो गये, उन बुद्धस्वरूप श्रीहरिको नमस्कार है ।। हनिष्यति कलौ प्राप्ते म्लेच्छांस्तुरगवाहन: । धर्मसंस्थापको यस्तु तस्मै कल्क्यात्मने नम: ।। जो कलियुग आनेपर घोड़ेपर सवार हो धर्मकी स्थापनाके लिये म्लेच्छोंका वध करेंगे, उन कल्किरूप श्रीहरिको नमस्कार है ।। तारामये कालनेमिं हत्वा दानवपुड्भवम्‌ । ददौ राज्यं महेन्द्राय तस्मै मुख्यात्मने नम: ।। जिन्होंने तारामय संग्राममें दानवराज कालनेमिका वध करके देवराज इन्द्रको सारा राज्य दे दिया था, उन मुख्यात्मा श्रीहरिको नमस्कार है ।। यः सर्वप्राणिनां देहे साक्षिभूतो हवस्थित: । अक्षर: क्षरमाणानां तस्मै साक्ष्यात्मने नम: ।। जो समस्त प्राणियोंके शरीरमें साक्षीरूपसे स्थित हैं तथा सम्पूर्ण क्षर (नाशवान) भूतोंमें अक्षर (अविनाशी) स्वरूपसे विराजमान हैं, उन साक्षी परमात्माको नमस्कार है ।। नमोस्तु ते महादेव नमस्ते भक्तवत्सल | सुब्रह्मण्य नमस्ते<स्तु प्रसीद परमेश्वर ।। अव्यक्तव्यक्तरूपेण व्याप्तं सर्व त्वया विभो | महादेव! आपको नमस्कार है। भक्तवत्सल! आपको नमस्कार है। सुब्रह्मण्य (विष्णु)! आपको नमस्कार है। परमेश्वर! आप मुझपर प्रसन्न हों। प्रभो! आपने अव्यक्त और व्यक्तरूपसे सम्पूर्ण विश्वको व्याप्त कर रखा है ।। नारायणं सहस्राक्ष॑ सर्वलोकमहेश्वरम्‌ ।। हिरण्यनाभं यज्ञाड़ममृतं विश्वतोमुखम्‌ । प्रपद्ये पुण्डरीकाक्ष॑ प्रपद्ये पुरुषोत्तमम्‌ ।। मैं सहस्रों नेत्र धारण करनेवाले, सर्वलोकमहेश्वर, हिरण्यनाभ, यज्ञाड़स्वरूप, अमृतमय, सब ओर मुखवाले और कमलनयन पुरुषोत्तम श्रीनारायणदेवकी शरण लेता हूँ ।। सर्वदा सर्वकार्येषु नास्ति तेषाममड्गलम्‌ | येषां हृदिस्थो देवेशो मज़लायतनं हरि: ।। जिनके हृदयमें मंगलभवन देवेश्वर श्रीहरि विराजमान हैं, उनका सभी कार्योंमें सदा मंगल ही होता है--कभी किसी भी कार्यमें अमंगल नहीं होता ।। मड़लं भगवान्‌ विष्णुर्मड्गलं मधुसूदन: । मड़लं पुण्डरीकाक्षो मड़लं गरुडथ्वज: ।।) भगवान्‌ विष्णु मंगलमय हैं, मधुसूदन मंगलमय हैं, कमलनयन मंगलमय हैं और गरुडध्वज मंगलमय हैं ।। यस्तनोति सतां सेतुमृतेनामृतयोनिना । धर्मार्थव्यवहाराज्जैस्तस्मै सत्यात्मने नम:

Bhīṣma said: Salutations to that Lord whose very nature is Truth—who, by the power of ṛta (cosmic order) and as the source of immortality, establishes a secure bridge for the righteous, and who is recognized by the wise through the proper conduct of dharma and artha in human life.

Verse 51

जिनका सारा व्यवहार केवल धर्मके ही लिये है, उन वशमें की हुई इन्द्रियोंके द्वारा जो मोक्षके साधनभूत वैदिक उपायोंसे काम लेकर संतोंकी धर्म-मर्यादाका प्रसार करते हैं, उन सत्यस्वरूप परमात्माको नमस्कार है ।। य॑ं पृथग्धर्मचरणा: पृथग्धर्मफलैषिण: । पृथग्धर्मै: समर्चन्ति तस्मै धर्मात्मने नम:,जो भिन्न-भिन्न धर्मोका आचरण करके अलग-अलग उनके फलोंकी इच्छा रखते हैं, ऐसे पुरुष पृथक्‌ धर्मोके द्वारा जिनकी पूजा करते हैं, उन धर्मस्वरूप भगवान्‌को प्रणाम है

Bhishma said: Salutations to that Supreme Lord whose very essence is Dharma—whom people, pursuing different religious duties and desiring the distinct fruits of those duties, worship through their various paths of righteousness. Though their practices and aims differ, their offerings ultimately reach Him, the inner soul of Dharma.

Verse 52

यतः सर्वे प्रसूयन्ते हानज्ञात्माड्देहिन: । उन्माद: सर्वभूतानां तस्मै कामात्मने नम:,जिस अनड्की प्रेरणासे सम्पूर्ण अंगधारी प्राणियोंका जन्म होता है, जिससे समस्त जीव उन्मत्त हो उठते हैं, उस कामके रूपमें प्रकट हुए परमेश्वरको नमस्कार है

ဘီရှ္မက ပြောသည်— ကာမ (ဆန္ဒ) အဖြစ် ထင်ရှားပေါ်ထွန်းသော အမြင့်မြတ်ဆုံး အရှင်တော်အား နမස්ကာရပြုပါ၏။ ကိုယ်ခန္ဓာရှိသော သတ္တဝါအားလုံးသည် ထိုအရှင်တော်ထံမှ မွေးဖွားလာကြပြီး၊ ထိုအရှင်တော်၏ လှုံ့ဆော်မှုကြောင့် သတ္တဝါအားလုံးသည် ဆန္ဒ၏ မူးယစ်လှုပ်ရှားမှုထဲသို့ တုန်လှုပ်ကြ၏။

Verse 53

यं च व्यक्तस्थमव्यक्त विचिन्वन्ति महर्षय: । क्षेत्रे क्षेत्रज्ममासीनं तस्मै क्षेत्रात्मने नम:,जो स्थूल जगतमें अव्यक्त रूपसे विराजमान है, बड़े-बड़े महर्षि जिसके तत्त्वका अनुसंधान करते रहते हैं, जो सम्पूर्ण क्षेत्रोमें क्षेत्रञ्के रूपमें बैठा हुआ है, उस क्षेत्ररूपी परमात्माको प्रणाम है

ဘီရှ္မက ပြောသည်— ထင်ရှားသော လောကအတွင်း၌ မထင်ရှားသော်လည်း တည်ရှိနေသော အမြင့်မြတ်ဆုံး အတ္တမကို နမස්ကာရပြုပါ၏။ မဟာရိရှီတို့သည် ထိုအတ္တမ၏ အမှန်တရားကို အစဉ်မပြတ် စူးစမ်းရှာဖွေကြ၏။ ထိုအတ္တမသည် အတွေ့အကြုံ၏ နယ်ပယ်တိုင်း၌ «နယ်ပယ်ကို သိသူ» အဖြစ် ထိုင်နေသဖြင့်၊ နယ်ပယ်အားလုံး၏ ဝိညာဉ်ဖြစ်သော ထိုအတ္တမအား ရိုသေပါ၏။

Verse 54

यं त्रिधा55त्मानमात्मस्थं वृतं षोडशभिय्गुणै: । प्राहु: सप्तदशं सांख्यास्तस्मै सांख्यात्मने नम:,जो सत्‌, रज और तम--इन तीन गुणोंके भेदसे त्रिविध प्रतीत होते हैं, गुणोंके कार्यभूत सोलह विकारोंसे आवृत होनेपर भी अपने स्वरूपमें ही स्थित हैं, सांख्यमतके अनुयायी जिन्हें सत्रहवाँ तत्त्व (पुरुष) मानते हैं, उन सांख्यरूप परमात्माको नमस्कार है

ဘီရှ္မက ပြောသည်— သာင်ခယာအယူအဆ၌ ဆယ့်ခုနှစ်မြောက် တတ္တဝါဟု ခေါ်သော ပုရုရှ (Puruṣa) ဖြစ်သည့် အမြင့်မြတ်ဆုံး အတ္တမကို နမස්ကာရပြုပါ၏။ စတ္တဝ၊ ရဇ၊ တမ—ဂုဏ်သုံးပါး၏ ခွဲခြားမှုကြောင့် သုံးမျိုးသဖွယ် ထင်ရသော်လည်း၊ ဂုဏ်တို့မှ ပေါ်ထွန်းလာသော ဆယ့်ခြောက်ပါးသော ပြောင်းလဲမှုများက ဖုံးလွှမ်းသကဲ့သို့ ဖြစ်နေစဉ်တွင်ပင်၊ ထိုအတ္တမသည် မိမိ၏ သဘာဝတရား၌ပင် တည်မြဲနေ၏။

Verse 55

यं विनिद्रा जितश्वासा: सत्त्वस्था: संयतेन्द्रिया: । ज्योति: पश्यन्ति युञ्जानास्तस्मै योगात्मने नम:,जो नींदको जीतकर प्राणोंपर विजय पा चुके हैं और इन्द्रियोंकों अपने वशमें करके शुद्ध सत्त्वमें स्थित हो गये हैं, वे निरन्तर योगाभ्यासमें लगे हुए योगिजन जिनके ज्योतिर्मय स्वरूपका साक्षात्कार करते हैं, उन योगरूप परमात्माको प्रणाम है

ဘီရှ္မက ပြောသည်— ယောဂဟူသည့် အမြင့်မြတ်ဆုံး အတ္တမကို နမස්ကာရပြုပါ၏။ အိပ်ငိုက်ခြင်းကို အနိုင်ယူ၍ အသက်ရှုလှုပ်ရှားမှုကို ထိန်းချုပ်နိုင်ပြီး၊ အာရုံခံအင်္ဂါများကို ချုပ်တည်းကာ သန့်ရှင်းသော စတ္တဝ၌ တည်နေသော ယောဂီတို့သည် မပြတ်မလပ် လေ့ကျင့်မှုဖြင့် ထိုအတ္တမ၏ တောက်ပသော အလင်းရূপကို တိုက်ရိုက်မြင်တွေ့ကြ၏။

Verse 56

अपुण्यपुण्योपरमे यं॑ पुनर्भवनिर्भया: । शान्ता: संन्यासिनो यान्ति तस्मै मोक्षात्मने नम:,पाप और पुण्यका क्षय हो जानेपर पुनर्जन्मके भयसे मुक्त हुए शान्तचित्त संन्यासी जिन्हें प्राप्त करते हैं, उन मोक्षरूप परमेश्वरको नमस्कार है

ဘီရှ္မက ပြောသည်— အပြစ်နှင့် ကုသိုလ် နှစ်ပါးစလုံး ကုန်ခမ်းသွားသောအခါ၊ ပြန်လည်မွေးဖွားရမည်ကို ကြောက်ရွံ့ခြင်းမှ လွတ်မြောက်၍ စိတ်ငြိမ်းချမ်းသော သံန്യാസီတို့သည် ထိုအရှင်တော်ထံ ရောက်ကြ၏။ လွတ်မြောက်ခြင်း (မောက္ခ) ကိုယ်တိုင်ဖြစ်သော အမြင့်မြတ်ဆုံး အရှင်တော်အား နမස්ကာရပြုပါ၏။

Verse 57

यो5सौ युगसहसान्ते प्रदीप्तार्चिविंभावसु: । सम्भक्षयति भूतानि तस्मै घोरात्मने नम:,सृष्टिके एक हजार युग बीतनेपर प्रचण्ड ज्वालाओंसे युक्त प्रलयकालीन अग्निका रूप धारण कर जो सम्पूर्ण प्राणियोंका संहार करते हैं, उन घोररूपधारी परमात्माको प्रणाम है

ဘီရှ္မက ဆိုသည်– «ယုဂတစ်ထောင် အဆုံးတွင် ပျက်စီးကာလ၏ မီးတောက်ကြီးအဖြစ် မီးလျှာများ တောက်လောင်လျက် ပေါ်ထွန်းကာ သတ္တဝါအားလုံးကို စုပ်ယူဖျက်ဆီးတော်မူသော ကြောက်မက်ဖွယ် အမြင့်ဆုံး အတ္တမဟာတော်အား နမസ്കာရပါ၏။ ဤသတိရခြင်းသည် နှိမ့်ချမှုနှင့် သီလထိန်းသိမ်းမှုကို မွေးဖွားစေသည်၊ အကြီးမားဆုံးသော အာဏာနှင့် အသက်တောင် ကောစ्मिकဥပဒေ၏ အောက်တွင် ရှိကြောင်းကြောင့်»။

Verse 58

सम्भक्ष्य सर्वभूतानि कृत्वा चैकार्णवं जगत्‌ । बाल: स्वपिति यश्नैकस्तस्मै मायात्मने नम:,इस प्रकार सम्पूर्ण भूतोंका भक्षण करके जो इस जगत्‌के जलमय कर देते हैं और स्वयं बालकका रूप धारण कर अक्षयवटके पत्तेपर शयन करते हैं, उन मायामय बालमुकुन्दको नमस्कार है

«သတ္တဝါအားလုံးကို စုပ်ယူစားသောက်ပြီးနောက် လောကကို ရေမဟာသမုဒ္ဒရာတစ်စင်းတည်းအဖြစ် ပြောင်းလဲစေကာ၊ ကိုယ်တော်သည် ကလေးငယ်အဖြစ် သဏ္ဌာန်ယူ၍ မပျက်မယွင်းသော ဗဋ္ဌပင်၏ ရွက်ပေါ်တွင် တစ်ပါးတည်း အိပ်စက်တော်မူ၏။ ထို မာယာမယ ကလေးမုကွန်ဒအား နမസ്കာရပါ၏»။

Verse 59

तद्‌ यस्य नाभ्यां सम्भूतं यस्मिन्‌ विश्व प्रतिष्ठितम्‌ । पुष्करे पुष्कराक्षस्य तस्मै पद्मात्मने नम:,जिसपर यह विश्व टिका हुआ है, वह ब्रह्माण्ड-कमल जिन पुण्डरीकाक्ष भगवान्‌की नाभिसे प्रकट हुआ है, उन कमलरूपधारी परमेश्वरको प्रणाम है

ဘီရှ္မက ဆိုသည်– «ကြာပန်းသဘောတရားရှိသော အမြင့်ဆုံးဘုရား—ပုဏ္ဍရိကာက္ရှ—၏ နာဘိမှ ကောစ्मिकကြာပန်း ပေါ်ထွန်းလာပြီး၊ ဤကမ္ဘာလောကတစ်ခုလုံးသည် ထိုဘုရားပေါ်တွင် တည်မြဲနေ၏။ ထိုကြာပန်းအတ္တရှိသော အရှင်အား နမস্কာရပါ၏»။

Verse 60

सहस्रशिरसे चैव पुरुषायामितात्मने । चतुःसमुद्रपर्याययोगनिद्रात्मने नम:,जिनके हजारों मस्तक हैं, जो अन्तर्यामीरूपसे सबके भीतर विराजमान हैं, जिनका स्वरूप किसी सीमामें आबद्ध नहीं है, जो चारों समुद्रोंक मिलनेसे एकार्णव हो जानेपर योगनिद्राका आश्रय लेकर शयन करते हैं, उन योगनिद्रारूप भगवान्‌को नमस्कार है

ဘီရှ္မက အမြင့်ဆုံးပုရုရှအား ရိုသေစွာ နမস্কာရပြုသည်– ထောင်ခေါင်းရှင်ဘုရား၊ သတ္တဝါအားလုံးအတွင်း၌ အတွင်းအုပ်စိုးသူ (အန္တర్యာမိ) အဖြစ် တည်ရှိတော်မူသော၊ အတိုင်းအတာမရှိ အကန့်အသတ်မရှိသော သဘောတရားရှိသူ။ သမုဒ္ဒရာလေးစင်း ပေါင်းစည်း၍ မဟာရေပြင်တစ်စင်းတည်း ဖြစ်လာသောအခါ ကိုယ်တော်သည် ယောဂနိဒ္ရာ၌ အနားယူအိပ်စက်တော်မူ၏။ ထို့ကြောင့် ယောဂနိဒ္ရာသဘောတရားတော်ကိုယ်တိုင်ဖြစ်သော အရှင်အား နမস্কာရပါ၏။

Verse 61

यस्य केशेषु जीमूता नद्यः सर्वाड्गसंधिषु । कुक्षौ समुद्राश्चत्वारस्तस्मै तोयात्मने नम:,जिनके मस्तकके बालोंकी जगह मेघ हैं, शरीरकी सन्धियोंमें नदियाँ हैं और उदरमें चारों समुद्र हैं, उन जलरूपी परमात्माको प्रणाम है

ဘီရှ္မက ဆိုသည်– «ရေသဘောတရားတော်ကိုယ်တိုင်ဖြစ်သော အမြင့်ဆုံးဘုရားအား နမস্কာရပါ၏။ ကိုယ်တော်၏ ဆံပင်နေရာ၌ မိုးတိမ်များဟု စိတ်ကူးထားကြပြီး၊ ကိုယ်ခန္ဓာ၏ အဆစ်အမြစ်များ၌ မြစ်များရှိကာ၊ ဝမ်းဗိုက်အတွင်း၌ သမုဒ္ဒရာကြီးလေးစင်း တည်ရှိသည်ဟု မြင်ကြသည်။ ဤမြင်ကွင်းသည် ရေဖြင့် ထိန်းသိမ်းထားသော ကောစ्मिकအစီအစဉ်ကို ရိုသေစေပြီး၊ အသက်ပေးသော ဓာတ်တစ်ပါးဖြစ်သည့် ရေကို ဘုရားပူဇော်သကဲ့သို့ တန်ဖိုးထားကာ လူ့အကျင့်၌လည်း ထိန်းချုပ်မှုရှိစေရန် သင်ကြားသည်»။

Verse 62

यस्मात्‌ सर्वाः प्रसूयन्ते सर्गप्रलयविक्रिया: । यस्मिंश्वैव प्रलीयन्ते तस्मै हेत्वात्मने नम:,सृष्टि और प्रलयरूप समस्त विकार जिनसे उत्पन्न होते हैं और जिनमें ही सबका लय होता है, उन कारणरूप परमेश्वरको नमस्कार है

ဖန်ဆင်းခြင်းနှင့် ပျက်လဲခြင်းဟူသော ပြောင်းလဲမှုအလုံးစုံသည် ထိုအကြောင်းရင်းတော်မှ ပေါ်ထွန်းလာ၍ ထိုအကြောင်းရင်းတော်ထဲသို့ပင် နောက်ဆုံးတွင် ပြန်လည်လျောကျသွားကြသဖြင့်၊ အကြောင်းရင်းဖြစ်သော အတ္တမဟာတော် (ကာရဏအတ္တ) ထိုအရှင်မြတ်အား နမස්ကာရပြုပါ၏။

Verse 63

यो निषण्णो भवेद्‌ रात्रौ दिवा भवति विछित: । इष्टनिष्टस्य च द्रष्टा तस्मै द्रष्टात्मने नमः,जो रातमें भी जागते रहते हैं और दिनके समय साक्षीरूपमें स्थित रहते हैं तथा जो सदा ही सबके भले-बुरेको देखते रहते हैं, उन द्रष्टारूपी परमात्माको प्रणाम है

ညအခါ၌ပင် ထိုင်နေသော်လည်း နိုးကြားတည်ရှိ၍၊ နေ့အခါ၌လည်း ကပ်လျက်မဟုတ်သော သက်သေတော်အဖြစ် တည်ကြည်နေကာ၊ နှစ်သက်ဖွယ်နှင့် မနှစ်သက်ဖွယ်ကို တူညီစွာ မြင်တော်မူသော အမြင်ရှင်အတ္တ (ဒြဋ္ဌာအတ္တ) ထိုအရှင်မြတ်အား နမස්ကာရပြုပါ၏။

Verse 64

अकुण्ठं सर्वकार्येषु धर्मकार्यार्थमुद्यतम्‌ । वैकुण्ठस्य च तद्‌ रूप॑ तस्मै कार्यात्मने नम:,जिन्हें कोई भी काम करनेमें रुकावट नहीं होती, जो धर्मका काम करनेको सर्वदा उद्यत रहते हैं तथा जो वैकुण्ठधामके स्वरूप हैं, उन कार्यरूप भगवान्‌को नमस्कार है

အလုပ်အကိုင်အလုံးစုံ၌ မတားဆီးနိုင်အောင် အတားအဆီးကင်း၍၊ ဓမ္မ၏ကိစ္စကို အမြဲတမ်း ဆောင်ရွက်အောင်မြင်စေလိုသော စိတ်ဓာတ်ဖြင့် ထက်သန်ကာ၊ ဝိုင်ကుంఠ (Vaikuṇṭha) ၏ ပုံသဏ္ဌာန်တော်တည်းဟူသော ကာရယအတ္တ (လုပ်ဆောင်မှု၏အတ္တ) ထိုဘုရားအား နမස්ကာရပြုပါ၏။

Verse 65

त्रि:सप्तकृत्वो य:ः क्षत्रं धर्मव्युत्क्रान्तगौरवम्‌ । क्रुद्धो निजघ्ने समरे तस्मै क्रौर्यात्मने नम:,जिन्होंने धर्मात्मा होकर भी क्रोधमें भरकर धर्मके गौरवका उल्लंघन करनेवाले क्षत्रिय- समाजका युद्धमें इक्‍्कीस बार संहार किया, कठोरताका अभिनय करनेवाले उन भगवान्‌ परशुरामको प्रणाम है

ဓမ္မကို ထိန်းသိမ်းသူဖြစ်သော်လည်း အမျက်တော်ကြောင့် ဓမ္မ၏ဂုဏ်သိက္ခာနှင့် အကန့်အသတ်ကို ကျော်လွန်သွားသော က္ෂတ္တရိယအုပ်စုကို စစ်မြေပြင်၌ နှစ်ဆယ့်တစ်ကြိမ်တိုင်တိုင် သတ်ဖြတ်ခဲ့သည့် တင်းကြပ်ခိုင်မာသော ပရရှုရာမ (Paraśurāma) ထိုဘုရားအား နမස්ကာရပြုပါ၏။

Verse 66

विभज्य पज्चधा55त्मानं वायुर्भूत्वा शरीरग: । यश्लेष्टयति भूतानि तस्मै वाय्वात्मने नमः:,जो प्रत्येक शरीरके भीतर वायुरूपमें स्थित हो अपनेको प्राण-अपान आदि पाँच स्वरूपोंमें विभक्त करके सम्पूर्ण प्राणियोंको क्रियाशील बनाते हैं, उन वायुरूप परमेश्वरको नमस्कार है

ကိုယ်ခန္ဓာတိုင်းအတွင်း၌ လေ (ဝါယု) အဖြစ် တည်ရှိကာ၊ မိမိကိုယ်ကို ပရాణ၊ အပာန် စသည်ဖြင့် ငါးမျိုးခွဲ၍ သတ္တဝါအလုံးစုံကို လှုပ်ရှားလုပ်ဆောင်စေသော ဝါယုအတ္တ (လေ၏အတ္တ) ထိုအရှင်မြတ်အား နမස්ကာရပြုပါ၏။

Verse 67

युगेष्वावर्तते योगैर्मासरत्वयनहायनै: । सर्गप्रलययो: कर्ता तस्मै कालात्मने नम:,जो प्रत्येक युगमें योगमायाके बलसे अवतार धारण करते हैं और मास, ऋतु, अयन तथा वर्षोके द्वारा सृष्टि और प्रलय करते रहते हैं, उन कालरूप परमात्माको प्रणाम है

ဘီရှ္မက မိန့်တော်မူသည်—အချိန်ကိုယ်တိုင်ဖြစ်သော အမြင့်မြတ်ဆုံး အတ္တမန်တော်အား နမස්ကာရပြုပါ၏။ ယုဂတိုင်းတွင် ယောဂ၏ အာနုဘော် (ဒေဝမယာ) ဖြင့် အဝတားကို ခံယူ၍ လ၊ ရာသီ၊ အယန (နေအလှည့်) နှင့် နှစ်တို့၏ တိကျသည့် စက်ဝိုင်းများဖြင့် ဖန်ဆင်းခြင်းနှင့် ပျက်လဲခြင်းကို အစဉ်မပြတ် ဆောင်ရွက်တော်မူသော ကာလရূপ ပရမအတ္တမန်တော်အား နမස්ကာရပြုပါ၏။

Verse 68

ब्रह्म वक्‍त्रं भुजौ क्षत्र॑ कृत्स्नमूरूदरं विश: । पादौ यस्याश्रिता: शूद्रास्तस्मै वर्णात्मने नम:

ဘီရှ္မက မိန့်တော်မူသည်—ဗြာဟ္မဏတို့သည် သူ၏ ပါးစပ်၊ က္ଷတ္တရိယတို့သည် သူ၏ လက်မောင်း၊ ဝိုင်ရှျယတို့သည် သူ၏ ပေါင်နှင့် ဝမ်းဗိုက်တစ်လုံးလုံး၊ ရှူဒြတို့သည် သူ၏ ခြေတော်၌ ခိုလှုံကြ၏။ ဝဏ္ဏလေးပါး၏ သဘောတရားကိုယ်တိုင်ဖြစ်သော ထိုအတ္တမန်တော်အား နမස්ကာရပြုပါ၏။

Verse 69

ब्राह्मण जिनके मुख हैं, सम्पूर्ण क्षत्रिय-जाति भुजा है, वैश्य जंघा एवं उदर हैं और शाद्र जिनके चरणोंके आश्रित हैं, उन चातुर्वर्ण्यरूप परमेश्वरको नमस्कार है ।। यस्यानग्निरास्यं द्यौर्मूर्धा खं नाभिश्चरणौ क्षिति: । सूर्यश्षक्षुदिश: श्रोत्रे तस्मै लोकात्मने नमः,अग्नि जिनका मुख है, स्वर्ग मस्तक है, आकाश नाभि है, पृथ्वी पैर है, सूर्य नेत्र हैं और दिशाएँ कान हैं, उन लोकरूप परमात्माको प्रणाम है

ဘီရှ္မသည် လူမှုရေးနှင့် စကြဝဠာ၏ ကိုယ်ခန္ဓာတော်အဖြစ် မြင်မြင်သာသာ ထင်ရှားသော အမြင့်မြတ်ဆုံး အရှင်အား နမස්ကာရပြု၏—ဗြာဟ္မဏတို့သည် သူ၏ ပါးစပ်၊ က္ෂတ္တရိယတို့သည် သူ၏ လက်မောင်း၊ ဝိုင်ရှျယတို့သည် သူ၏ ပေါင်နှင့် ဝမ်းဗိုက်၊ ရှူဒြတို့သည် သူ၏ ခြေတော်၌ ခိုလှုံသူများဖြစ်ကြ၏။ ထို့ပြင် မီးသည် သူ၏ ပါးစပ်၊ ကောင်းကင်သည် သူ၏ ဦးခေါင်း၊ အာကာသသည် သူ၏ နာဘီ၊ မြေသည် သူ၏ ခြေတော်၊ နေသည် သူ၏ မျက်စိ၊ အရပ်ဒిశများသည် သူ၏ နားဖြစ်သော လောကအတ္တမန်တော်အားလည်း နမස්ကာရပြု၏။

Verse 70

पर: कालात्‌ परो यज्ञात्‌ परात्‌ परतरश्न यः । अनादिरादिरविश्वस्य तस्मै विश्वात्मने नम:,जो कालसे परे हैं, यज्ञसे भी परे हैं और परेसे भी अत्यन्त परे हैं, जो सम्पूर्ण विश्वके आदि हैं; किंतु जिनका आदि कोई भी नहीं है, उन विश्वात्मा परमेश्वरको नमस्कार है

ဘီရှ္မသည် ကာလကိုလည်း ကျော်လွန်၍ ယဇ္ဉ (ယဇ္ဉကర్మ) ကိုလည်း ကျော်လွန်ကာ “ကျော်လွန်ခြင်း” ဟု ခေါ်သမျှကိုပင် အလွန်အမင်း ကျော်လွန်သော အမြင့်မြတ်ဆုံး အရှင်အား နမස්ကာရပြု၏။ သူသည် စကြဝဠာတစ်လုံးလုံး၏ အစဖြစ်သော်လည်း သူ့အတွက် အစမရှိသော—သတ္တဝါအားလုံး၏ အတွင်းအတ္တမန်တော်၊ ဝိශ්ဝအတ္တမန်တော်အား နမස්ကာရပြု၏။

Verse 71

(वैद्युतो जाठरश्वैव पावक: शुचिरेव च । दहन: सर्वभक्षाणां तस्मै वल्लयात्मने नमः ||) जो मेघमें विद्युत्‌ और उदरमें जठरानलके रूपमें स्थित हैं, जो सबको पवित्र करनेके कारण पावक तथा स्वरूपत: शुद्ध होनेसे 'शुचि” कहलाते हैं, समस्त भक्ष्य पदार्थोंको दग्ध करनेवाले वे अग्निदेव जिनके ही स्वरूप हैं, उन अग्निमय परमात्माको नमस्कार है ।। विषये वर्तमानानां यं॑ ते वैशेषिकैर्गुणै: । प्राहुर्विषयगोप्तारं तस्मै गोप्ञात्मने नम:,वैशेषिक दर्शनमें बताये हुए रूप, रस आदि गुणोंके द्वारा आकृष्ट हो जो लोग विषयोंके सेवनमें प्रवृत्त हो रहे हैं, उनकी उन विषयोंकी आसक्तिसे जो रक्षा करनेवाले हैं, उन रक्षकरूप परमात्माको प्रणाम है

ဘီရှ္မက မိန့်တော်မူသည်—မိုးတိမ်ထဲ၌ လျှပ်စစ်အဖြစ်လည်းကောင်း၊ ဝမ်းဗိုက်အတွင်း၌ အစာချေမီး (ဇာဋရအနလ) အဖြစ်လည်းကောင်း တည်ရှိသော၊ အားလုံးကို သန့်စင်စေသဖြင့် “ပာဝက” ဟု ခေါ်ရသော၊ ကိုယ်သဘောတရားအရ သန့်ရှင်းသဖြင့် “ရှုချိ” ဟု ခေါ်ရသော၊ အစာနှင့် ပူဇော်သက္ကာ အမျိုးမျိုးကို လောင်ကျွမ်းစေသော မီး၏ ရုပ်သဘောတော်ဖြစ်သည့် အမြင့်မြတ်ဆုံး အတ္တမန်တော်အား နမස්ကာရပြုပါ၏။ ထို့ပြင် အာရုံဝတ္ထုတို့၏ ကာကွယ်ရှင်ဖြစ်သော အမြင့်မြတ်ဆုံး အတ္တမန်တော်အားလည်း နမස්ကာရပြုပါ၏။ ဝိုင်ရှေသိကတို့ ဖော်ပြသည့် အထူးဂုဏ်သတ္တိများ—ရုပ်၊ အရသာ စသဖြင့်—ကြောင့် ဆွဲဆောင်ခံရ၍ လူတို့သည် အာရုံခံစားမှုသို့ အလျင်အမြန် ဝင်ရောက်ကြသော်၊ ထိုဝတ္ထုတို့အပေါ် အနှောင်အဖွဲ့မှ ကယ်တင်စောင့်ရှောက်သူဟု သူ့ကို ဆိုကြ၏။

Verse 72

अन्नपानेन्धनमयो रसप्राणविवर्धन: । यो धारयति भूतानि तस्मै प्राणात्मने नम:

ဘိဿမက မိန့်ကြားသည်– အစာ၊ ရေသောက်နှင့် မီးလောင်စာတို့ဖြင့် ဖွဲ့စည်းထား၍ ရသ (အာဟာရရည်) နှင့် ပရాణ (အသက်ရှုအား) ကို တိုးပွားစေကာ သက်ရှိအပေါင်းကို ထိန်းသိမ်းထောက်ပံ့သော «အသက်၏ အတ္တမ» ထံသို့ နမောတော်တင်ပါ၏။ ဤဓမ္မသင်ခန်းစာ၌ ဂုဏ်ပြုခြင်းသည် အသက်ကို ထောက်တည်စေသော အခြေခံသဘောတရား—သတ္တဝါတို့ကို အာဟာရပေး၍ အသက်ဝင်စေကာ တည်တံ့စေသော အင်အား—ထံသို့ ဦးတည်၏။

Verse 73

जो अन्न-जलरूपी ईंधनको पाकर शरीरके भीतर रस और प्राणशक्तिको बढ़ाते तथा सम्पूर्ण प्राणियोंको धारण करते हैं, उन प्राणात्मा परमेश्वरको नमस्कार है |। प्राणानां धारणार्थाय योअचन्नं भुडुक्ते चतुर्विधम्‌ | अन्तर्भूत: पचत्यग्निस्तस्मै पाकात्मने नम:,प्राणोंकी रक्षाके लिये जो भक्ष्य, भोज्य, चोष्य, लेह्मु--चार प्रकारके अन्नोंका भोग लगाते हैं और स्वयं ही पेटके भीतर अग्निरूपमें स्थित भोजनको पचाते हैं, उन पाकरूप परमेश्वरको प्रणाम है

ဘိဿမက မိန့်ကြားသည်– ပရాణတို့ကို ထိန်းသိမ်းရန်အတွက် အစာကို လေးမျိုးသဘောဖြင့် သုံးဆောင်တော်မူပြီး၊ ကိုယ်ခန္ဓာအတွင်း၌ အစာချေမီး (အဂ္နိ) အဖြစ် တည်နေကာ အစာကို ချက်ပြုတ်ပြောင်းလဲစေသဖြင့် ရသ (အာဟာရရည်) နှင့် အသက်အားကို တိုးပွားစေ၍ သက်ရှိအပေါင်းကို ထောက်ပံ့တော်မူသော အမြင့်မြတ်ဆုံး အရှင်ထံသို့ နမောတော်တင်ပါ၏။ ဤသင်ခန်းစာသည် ကိုယ်ခန္ဓာအာဟာရကို သန့်ရှင်းသော အတွင်းယဇ်အဖြစ် မြင်စေသည်—ဘုရားသခင်တော်မူသည်ပင် အစာချေမီးဖြစ်လာသဖြင့် စားသောက်ခြင်းကိုလည်း ရိုသေမှုနှင့် ထိန်းချုပ်မှုဖြင့်၊ အသက်နှင့် ဓမ္မအတွက် ဆောင်ရွက်ရမည်ဟု ဆို၏။

Verse 74

पिज्लेक्षणसटं यस्य रूपं दंष्टानखायुधम्‌ । दानवेन्द्रान्तकरणं तस्मै दृप्तात्मने नमः:,जिनका नरसिंहरूप दानवराज हिरण्यकशिपुका अन्त करनेवाला था, उस समय जिनके नेत्र और कंधेके बाल पीले दिखायी पड़ते थे, बड़ी-बड़ी दाढ़ें और नख ही जिनके आयुध थे, उन दर्परूपधारी भगवान्‌ नरसिंहको प्रणाम है

ဘိဿမက မိန့်ကြားသည်– နရသိံဟ (Narasiṃha) အဖြစ် ထင်ရှား၍ ကြောက်မက်ဖွယ်ကောင်းသော အရှင်ထံသို့ နမောတော်တင်ပါ၏။ များစွာသော မျက်စိတို့သည် အဝါရောင်တောက်ပ၍၊ လက်နက်သည် သွားစွယ်နှင့် လက်သည်းဖြစ်ကာ၊ ဒာနဝတို့၏ ဘုရင် ဟိရဏ္ယကသိပုကို ဖျက်ဆီးတော်မူသူ ဖြစ်၏။ ဤကဗျာသည် ဘုရားကာကွယ်စောင့်ရှောက်မှုကို ရိုသေစွာ သတိရခြင်းကို ဘက္တိ၏ အခြေခံအဖြစ် ထားသည်—မာနနှင့် အာဏာရှင်မှုကို တားဆီး၍ သာဓုတို့ကို ကာကွယ်ခြင်းဖြင့် ဓမ္မကို ထိန်းသိမ်းတော်မူသည်။

Verse 75

यं न देवा न गन्धर्वा न दैत्या न च दानवा: । तत्त्वतो हि विजानन्ति तस्मै सूक्ष्मात्मने नम:,जिन्हें न देवता, न गन्धर्व, न दैत्य और न दानव ही ठीक-ठीक जान पाते हैं, उन सूक्ष्मस्वरूप परमात्माको नमस्कार है

ဘိဿမက မိန့်ကြားသည်– ဒေဝတား၊ ဂန္ဓဗ္ဗ၊ ဒೈတျ၊ ဒာနဝတို့ပင် အမှန်တကယ် မသိနိုင်သော အလွန်သိမ်မွေ့သည့် အတ္တမတော်ထံသို့ နမောတော်တင်ပါ၏။ ဤကဗျာသည် အဆုံးစွန်သော သဘောတရားရှေ့တွင် နှိမ့်ချမှုကို အလေးပေးကာ၊ ဘက္တိကိုလည်း ကောင်းကင်ဘုံသားတို့၏ အင်အားနှင့် ဉာဏ်ရည်၏ လက်လှမ်းမမီမှုကို သိမြင်ခြင်းပေါ်တွင် တည်စေသည်။

Verse 76

रसातलगत: श्रीमाननन्तो भगवान्‌ विभु: । जगद्‌ू धारयते कृत्स्नं तस्मै वीर्यात्मने नम:,जो सर्वव्यापक भगवान्‌ श्रीमान्‌ अनन्त नामक शेषनागके रूपमें रसातलमें रहकर सम्पूर्ण जगतके अपने मस्तकपर धारण करते हैं, उन वीर्यरूप परमेश्वरको प्रणाम है

ဘိဿမက မိန့်ကြားသည်– ရသာတလ (Rasātala) တွင် တည်နေ၍ အနန္တ (Śeṣa) အဖြစ် ထင်ရှားသော အလုံးစုံပြည့်စုံ အရှင်တော်သည် စကြဝဠာတစ်ခုလုံးကို မိမိခေါင်းပေါ်၌ ထမ်းဆောင်တော်မူ၏။ ထို ဗီရျ (အင်အား) အတ္တမတော်ထံသို့ နမောတော်တင်ပါ၏။ ဤကဗျာသည် စကြဝဠာ၏ တည်ငြိမ်မှုသည် ဘုရားသခင်၏ အင်အားပေါ်တွင် အခြေခံကြောင်း ပြသကာ၊ အစီအစဉ်အားလုံး၏ နောက်ကွယ်မှ ထောက်တည်သည့် အင်အားထံသို့ နှိမ့်ချမှုနှင့် ဘက္တိကို မွေးမြူရန် ဖိတ်ခေါ်သည်။

Verse 77

यो मोहयति भूतानि स्नेहपाशानुबन्धनै: । सर्गस्य रक्षणार्थाय तस्मै मोहात्मने नम:,जो इस सृष्टि-परम्पराकी रक्षाके लिये सम्पूर्ण प्राणियोंको स्नेहपाशमें बाँधकर मोहमें डाले रखते हैं, उन मोहरूप भगवान्‌को नमस्कार है

ဘီရှ္မက မိန့်ကြားသည်— မာယာဟူသော သဘာဝတော်ကိုယ်တိုင်ဖြစ်သော ထိုဘုရားသခင်အား နမസ്കာရပါ၏။ စကြဝဠာဖန်ဆင်းမှုကို ထိန်းသိမ်းကာ ဆက်လက်တည်တံ့စေရန် အတ္တဝါဒသတ္တဝါတို့ကို ချစ်ခင်မှု၏ ကြိုးပန်းများဖြင့် ချည်နှောင်၍ မောဟအတွင်း၌ လှုပ်ရှားစေတော်မူ၏။

Verse 78

आत्मज्ञानमिदं ज्ञान ज्ञात्वा पज्चस्ववस्थितम्‌ । य॑ं ज्ञानेनाभिगच्छन्ति तस्मै ज्ञानात्मने नम:,अन्नमयादि पाँच कोषोंमें स्थित आन्तरतम आत्माका ज्ञान होनेके पश्चात्‌ विशुद्ध बोधके द्वारा विद्वान पुरुष जिन्हें प्राप्त करते हैं, उन ज्ञानस्वरूप परब्रह्मको प्रणाम है

ဘီရှ္မက မိန့်ကြားသည်— ကိုယ်တော်၏ အတ္တသိမြင်မှုဟူသော ဤပညာကို၊ အန္နမယာစသည့် ကိုးရှ်(အလွှာ) ငါးပါးအတွင်း တည်ရှိသည်ဟု သိမြင်ပြီးနောက်၊ ပညာရှိတို့သည် သန့်ရှင်းသော ဉာဏ်မြင်ဖြင့် ထိုအရာတော်ကို ရောက်ရှိကြ၏။ ပညာသဘာဝဖြစ်သော အမြင့်ဆုံး သတ္တဝါတော် (ပရဗြဟ္မ) အား ငါ နမস্কာရပါ၏။

Verse 79

अप्रमेयशरीराय सर्वतोबुद्धिचक्षुषे । अनन्तपरिमेयाय तस्मै दिव्यात्मने नमः,जिनका स्वरूप किसी प्रमाणका विषय नहीं है, जिनके बुद्धिरूपी नेत्र सब ओर व्याप्त हो रहे हैं तथा जिनके भीतर अनन्त विषयोंका समावेश है, उन दिव्यात्मा परमेश्वरको नमस्कार है

ဘီရှ္မက မိန့်ကြားသည်— သက်သေပြမှုအမျိုးမျိုးဖြင့်ပင် မတိုင်းတာမဖမ်းဆီးနိုင်သော ရူပသဘာဝတော်ရှိ၍၊ ဉာဏ်တော်သည် အရပ်ရပ်သို့ ပျံ့နှံ့သော မျက်စိကဲ့သို့ မြင်တော်မူပြီး၊ အရာဝတ္ထုနှင့် အဓိပ္ပါယ်အနန္တတို့ကို အတွင်း၌ စုစည်းထားသော ထိုအမြင့်မြတ်သော ဒိဗ္ဗအတ္တမန်တော်အား နမস্কာရပါ၏။

Verse 80

जटिने दण्डिने नित्यं लम्बोदरशरीरिणे । कमण्डलूनिषज्जय तस्मै ब्रह्मात्मने नम:

ဘီရှ္မက မိန့်ကြားသည်— တပသီရုပ်သဏ္ဌာန်ဖြင့် မြင်ရသော ဗြဟ္မ-အတ္တမန်တော်အား နမস্কာရပါ၏။ အမြဲတမ်း ဇဋာဆံထုံးထား၍၊ ဒဏ္ဍ (တောင်ဝှေး) ကိုင်ဆောင်ကာ၊ ဝမ်းဗိုက်လျားလျားရှိသော ကိုယ်တော်ဖြစ်ပြီး၊ ကမဏ္ဍလု (ရေခွက်) နှင့် တပသီ၏ ထိုင်ခုံကို ဆောင်ထားတော်မူ၏။

Verse 81

जो जटा और दण्ड धारण करते हैं, लम्बोदर शरीरवाले हैं तथा जिनका कमण्डलु ही तूणीरका काम देता है, उन ब्रह्माजीके रूपमें भगवान्‌को प्रणाम है ।। शूलिने त्रिदशेशाय तयम्बकाय महात्मने | भस्मदिग्धाड्लिजड्राय तस्मै रुद्रात्मने नम:,जो त्रिशूल धारण करनेवाले और देवताओंके स्वामी हैं, जिनके तीन नेत्र हैं, जो महात्मा हैं तथा जिन्होंने अपने शरीरपर विभूति रमा रखी है, उन रुद्ररूप परमेश्वरको नमस्कार है

ဘီရှ္မက မိန့်ကြားသည်— ဇဋာနှင့် ဒဏ္ဍကို ဆောင်ထား၍ ဝမ်းဗိုက်ကြီးသော ရုပ်သဏ္ဌာန်ရှိပြီး၊ ကမဏ္ဍလုသည် တူဏီရ (မြားအိတ်) ကဲ့သို့ အလုပ်လုပ်သော ဗြဟ္မာရূপတော်ဖြင့် ထိုအမြင့်မြတ်သော ဘုရားသခင်အား နမস্কာရပါ၏။ ထို့နောက် တြိရှူလကို ကိုင်ဆောင်သော၊ ဒေဝတားတို့၏ အရှင်၊ သုံးမျက်စိရှိသော မဟာအတ္တမန်၊ ကိုယ်တော်ပေါ်၌ သန့်ရှင်းသော ပြာ (ဗိဘူတိ) လိမ်းထားသော ရုဒ္ရရূপတော်ဖြင့် ထိုဘုရားသခင်အားလည်း နမস্কာရပါ၏။

Verse 82

चन्द्रार्थकृतशीर्षाय व्यालयज्ञोपवीतिने । पिनाकशूलहस्ताय तस्मा उग्रात्मने नम:,जिनके मस्तकपर अर्धचन्द्रका मुकुट और शरीरपर सर्पका यज्ञोपवीत शोभा दे रहा है, जो अपने हाथमें पिनाक और त्रिशूल धारण करते हैं, उन उमग्ररूपधारी भगवान्‌ शंकरको प्रणाम है

ဘီဿမက လက်ဝတ်တော်အဖြစ် မြွေကို ယဇ္ဉောပဝီတအဖြစ် ဝတ်ဆင်၍ ခေါင်းပေါ်တွင် လဝက်တံဆိပ် (အဓ္ဓစန္ဒြ) ကို ဆင်မြန်းထားပြီး လက်၌ ပိနာကာဓနု (Pināka) နှင့် တြိရှူလ (သုံးခွ) ကို ကိုင်ဆောင်သော ကြောက်မက်ဖွယ် အင်အားကြီးသဘောရှိသည့် သင်္ကရ (Śaṅkara) ဘုရားသခင်အား ရိုသေစွာ နမസ്കာရပြု၏။

Verse 83

सर्वभूतात्मभूताय भूतादिनिधनाय च । अक्रोधद्रोहमोहाय तस्मै शान्तात्मने नम:

ဘီဿမက—သတ္တဝါအားလုံး၏ အတ္တဖြစ်လာသော၊ ရှိသမျှ၏ အစနှင့် အဆုံးဖြစ်သော၊ ဒေါသ၊ မုန်းတီးမှုနှင့် မောဟကင်းသော စိတ်ငြိမ်းချမ်းသည့် အရှင်ထံ နမস্কာရပြု၏။

Verse 84

जो सम्पूर्ण प्राणियोंके आत्मा और उनकी जन्म-मृत्युके कारण हैं, जिनमें क्रोध, द्रोह और मोहका सर्वथा अभाव है, उन शान्तात्मा परमेश्वरको नमस्कार है ।। यस्मिन्‌ सर्व यतः सर्व यः सर्व सर्वतश्न यः । यश्न सर्वमयो नित्यं तस्मै सर्वात्मने नम:,जिनके भीतर सब कुछ रहता है, जिनसे सब उत्पन्न होता है, जो स्वयं ही सर्वस्वरूप हैं, सदा ही सब ओर व्यापक हो रहे हैं और सर्वमय हैं, उन सर्वात्माको प्रणाम है

သတ္တဝါအားလုံး၏ အတ္တဖြစ်၍ သူတို့၏ မွေးဖွားခြင်းနှင့် သေဆုံးခြင်း၏ အကြောင်းရင်းဖြစ်သော၊ ဒေါသ၊ မုန်းတီးမှုနှင့် မောဟ လုံးဝမရှိသော စိတ်ငြိမ်းချမ်းသည့် အရှင်ထံ နမস্কာရပြု၏။ အရာအားလုံးသည် ထိုအရှင်၌ တည်ရှိပြီး၊ အရာအားလုံးသည် ထိုအရှင်ထံမှ ပေါ်ထွန်းလာကာ၊ ထိုအရှင်သည် ကိုယ်တိုင်ပင် အလုံးစုံ၏ ရုပ်သဘောဖြစ်၍ အစဉ်အမြဲ အရပ်ရပ်သို့ ပြန့်နှံ့ကာ အလုံးစုံဖြစ်တော်မူ၏—ထို အလုံးစုံ၏ အတ္တတော်ထံ နမস্কာရပြု၏။

Verse 85

विश्वकर्मन्‌ नमस्ते<स्तु विश्वात्मन्‌ विश्वसम्भव । अपवर्गोडसि भूतानां पञ्चानां परत: स्थित:

ဘီဿမက—“အို ဗိශ්ဝကర్మန် (Viśvakarman)၊ ကမ္ဘာလောက၏ အတ္တဖြစ်သော၊ ကမ္ဘာ၏ အရင်းအမြစ်ဖြစ်သော အရှင်၊ သင့်အား နမস্কာရပါ၏။ ကိုယ်ခန္ဓာရှိသတ္တဝါတို့အတွက် လွတ်မြောက်ခြင်း၏ ပန်းတိုင်သည် သင်ဖြစ်ပြီး၊ ငါးပါးဓာတ်ကို ကျော်လွန်၍ ထိုတို့၏ အပြင်ဘက်၌ တည်ရှိတော်မူ၏။”

Verse 86

इस विश्वकी रचना करनेवाले परमेश्वर! आपको प्रणाम है। विश्वके आत्मा और विश्वकी उत्पत्तिके स्थानभूत जगदीश्वर! आपको नमस्कार है। आप पाँचों भूतोंसे परे हैं और सम्पूर्ण प्राणियोंके मोक्षस्वरूप ब्रह्म हैं ।। नमस्ते त्रिषु लोकेषु नमस्ते परतस्त्रिषु । नमस्ते दिक्षु सर्वासु त्वं हि सर्वमयो निधि:,तीनों लोकोंमें व्याप्त हुए आपको नमस्कार है, त्रिभुवनसे परे रहनेवाले आपको प्रणाम है, सम्पूर्ण दिशाओंमें व्यापक आप प्रभुको नमस्कार है; क्योंकि आप सब पदार्थोसे पूर्ण भण्डार हैं

ဤကမ္ဘာကို ဖန်ဆင်းတော်မူသော အမြင့်မြတ်ဆုံး အရှင်၊ သင့်အား နမস্কာရပါ၏။ ကမ္ဘာ၏ အတ္တဖြစ်၍ ကမ္ဘာပေါ်ပေါက်ရာ အရင်းအမြစ်ဖြစ်သော လောကဣश्वर၊ သင့်အား ရိုသေစွာ နမস্কာရပါ၏။ သင်သည် ငါးပါးဓာတ်ကို ကျော်လွန်ပြီး သတ္တဝါအားလုံး၏ မောက္ခဖြစ်သော ဘြဟ္မန်တော် ဖြစ်၏။ လောကသုံးပါးအတွင်း ပျံ့နှံ့တော်မူသော သင့်အား နမস্কာရပါ၏။ လောကသုံးပါးကိုလည်း ကျော်လွန်နေသော သင့်အား နမস্কာရပါ၏။ အရပ်ရပ်အားလုံး၌ ပျံ့နှံ့တော်မူသော အရှင်၊ သင့်အား နမস্কာရပါ၏—အကြောင်းမူကား သင်သည် အရာဝတ္ထုအားလုံးဖြင့် ပြည့်စုံသော မကုန်ခန်းသည့် خزန်တော် ဖြစ်သောကြောင့်တည်း။

Verse 87

नमस्ते भगवन्‌ विष्णो लोकानां प्रभवाप्यय | त्वं हि कर्ता हृषीकेश संहर्ता चापराजित:,संसारकी उत्पत्ति करनेवाले अविनाशी भगवान्‌ विष्णु! आपको नमस्कार है। हृषीकेश! आप सबके जन्मदाता और संहारकर्ता हैं। आप किसीसे पराजित नहीं होते

အို ဘဂဝန် ဗိဿဏု—လောကအားလုံး၏ ပေါ်ပေါက်ခြင်းနှင့် ပျောက်ကွယ်ခြင်း၏ အရင်းအမြစ်၊ မဖျက်မပျက်သော အရှင်တော်—သင့်အား ဦးညွှတ်နမസ്കာရ ပြုပါ၏။ ဟೃṣīkēśa၊ သင်သည် ဖန်ဆင်းသူလည်း ဖြစ်၍ ဖျက်ဆီးသူလည်း ဖြစ်သည်။ သင်ကို မည်သူမျှ မအနိုင်ယူနိုင်။

Verse 88

न हि पश्यामि ते भावं दिव्यं हि त्रिषु वर्त्मसु । त्वां तु पश्यामि तत्त्वेन यत्‌ ते रूपं सनातनम्‌,मैं तीनों लोकोंमें आपके दिव्य जन्म-कर्मका रहस्य नहीं जान पाता; मैं तो तत्त्वदृष्टिसे आपका जो सनातन रूप है, उसीकी ओर लक्ष्य रखता हूँ

သုံးလမ်းသုံးလောက၌ သင့်၏ သာမန်မဟုတ်သော ဖြစ်ပေါ်ခြင်း—မွေးဖွားခြင်းနှင့် လုပ်ရပ်တို့၏ လျှို့ဝှက်ချက်ကို ကျွန်ုပ် မမြင်နိုင်ပါ။ သို့သော် တတ္တဝဒ္ဓိဖြင့် သင့်ကို အမှန်တကယ် မြင်သည်—သင့်၏ အနန္တကာလတည်မြဲသော ရူပသဏ္ဌာန်ကိုပင်။

Verse 89

दिवं ते शिरसा व्याप्तं पद्भ्यां देवी वसुन्धरा । विक्रमेण त्रयो लोका: पुरुषोडसि सनातन:,स्वर्गलोक आपके मस्तकसे, पृथ्वीदेवी आपके पैरोंसे और तीनों लोक आपके तीन पगोंसे व्याप्त हैं, आप सनातन पुरुष हैं

ကောင်းကင်သည် သင့်၏ ဦးခေါင်းဖြင့် လွှမ်းမိုးထားပြီး၊ မြေမိခင်ဒေဝီသည် သင့်၏ ခြေဖဝါးဖြင့် လွှမ်းမိုးထားသည်။ သင့်၏ ခြေလှမ်းတစ်လှမ်းတစ်လှမ်းဖြင့် လောကသုံးပါး ပြည့်နှံ့သွား၏။ သင်သည် အနန္တကာလတည်မြဲသော ပုရုရှ ဖြစ်သည်။

Verse 90

दिशो भुजा रविश्वक्षुवीर्ये शुक्र: प्रतिष्ठित: सप्त मार्गा निरुद्धास्ते वायोरमिततेजस:

နေ၏ အားကြီး၍ အလုံးစုံမြင်နိုင်သော တန်ခိုးအတွင်း၌ အရပ်လေးပါးသည် လက်မောင်းများအတွင်း ထိန်းထားသကဲ့သို့ ဖြစ်ပြီး၊ သုက္ကရ (ဗီးနပ်စ်) သည် ထိုနေရာ၌ တည်မြဲစွာ ရပ်တည်၏။ ထို့ပြင် လမ်းကြောင်း ခုနစ်ပါးသည် တားဆီးထိန်းချုပ်ထားသည်—အတိုင်းမသိ တေဇောရှိသော ဝါယု၏ လမ်းကြောင်းများပင်—အရာအားလုံးသည် သတ်မှတ်ထားသော စည်းကမ်းအတွင်း လှုပ်ရှားကြောင်းကို ပြသသည်။

Verse 91

दिशाएँ आपकी भुजाएँ, सूर्य आपके नेत्र और प्रजापति शुक्राचार्य आपके वीर्य हैं। आपने ही अत्यन्त तेजस्वी वायुके रूपमें ऊपरके सातों मार्गोंकी रोक रखा है ।। अतसीपुष्पसंकाशं पीतवाससमच्युतम्‌ । ये नमस्यन्ति गोविन्द न तेषां विद्यते भयम्‌,जिनकी कान्ति अलसीके फूलकी तरह साँवली है, शरीरपर पीताम्बर शोभा देता है, जो अपने स्वरूपसे कभी च्युत नहीं होते, उन भगवान्‌ गोविन्दको जो लोग नमस्कार करते हैं, उन्हें कभी भय नहीं होता

အရပ်လေးပါးသည် သင့်၏ လက်မောင်းများ၊ နေသည် သင့်၏ မျက်စိများ၊ ပ္ရဇာပတိနှင့် သုက္ကရာချာရျ (Śukrācārya) သည် သင့်၏ ဝီရျ (အသက်ဓာတ်တန်ခိုး) ဖြစ်၏။ သင်သည် အလွန်တောက်ပသော လေ (ဝါယု) အဖြစ်ကို ယူ၍ အပေါ်သို့ သွားသော လမ်းကြောင်း ခုနစ်ပါးကို တားဆီးထိန်းချုပ်ထား၏။ အလစီပန်းကဲ့သို့ အပြာမည်းရောင် အလင်းတောက်ပ၍ အဝါရောင် ဝတ်ရုံကို ဆင်မြန်းကာ မိမိ၏ သဘာဝမှ မလွဲချော်သော ဂోవိန္ဒကို ဦးညွှတ်နမസ്കာရ ပြုသူတို့၌ ကြောက်ရွံ့ခြင်း မရှိ။

Verse 92

एको<पि कृष्णस्य कृत: प्रणामो दशाश्वमेधाव भूथेन तुल्य: । दशाश्वमेधी पुनरेति जन्म कृष्णप्रणामी न पुनर्भवाय,भगवान्‌ श्रीकृष्णको एक बार भी प्रणाम किया जाय तो वह दस अभश्वमेध यज्ञोंके अन्तमें किये गये स्नानके समान फल देनेवाला होता है। इसके सिवा प्रणाममें एक विशेषता है--दस अश्वमेध करनेवालेका तो पुनः इस संसारमें जन्म होता है, किंतु श्रीकृष्णको प्रणाम करनेवाला मनुष्य फिर भव-बन्धनमें नहीं पड़ता

ဘီရှ္မက ဆိုသည်– ကృష్ణအား တစ်ကြိမ်တည်းပင် ရိုသေစွာ ဦးညွှတ်ပူဇော်ခြင်းသည် အရှ္ဝမေဓ ယဇ္ဉာ ဆယ်ကြိမ်၏ အဆုံးသတ် ရေချိုးပွဲ (အဝဘ္ဟෘထ) နှင့် တူညီသော ကုသိုလ်ကို ပေးသည်။ ထို့ပြင် ထူးခြားချက်တစ်ရပ်ရှိသေးသည်– အရှ္ဝမေဓ ဆယ်ကြိမ် ပြုလုပ်သူသည် လောက၌ ပြန်လည်မွေးဖွားရသေးသော်လည်း ကൃഷ്ണအား ဦးညွှတ်သူသည် ထပ်မံဖြစ်ပေါ်ခြင်း၏ ချည်နှောင်မှုသို့ မပြန်တော့။

Verse 93

कृष्णव्रता: कृष्णमनुस्मरन्तो रात्रौ च कृष्णं पुनरुत्थिता ये । ते कृष्णदेहा: प्रविशन्ति कृष्ण- माज्यं यथा मन्त्रहुतं हुताशे

ဘီရှ္မက ဆိုသည်– ကృష్ణ၏ ဝရတကို ခံယူထားသူတို့၊ ကൃഷ്ണကို အမြဲအမှတ်ရနေသူတို့၊ ညအချိန်၌ပင် ကൃഷ്ണကို စိတ်ထဲထားကာ ထပ်မံနိုးထလာသူတို့သည် ကൃഷ്ണ၏ ကိုယ်တိုင်ပုံသဏ္ဌာန်ဖြစ်လာ၍ ကൃഷ്ണထဲသို့ ဝင်ရောက်ပေါင်းစည်းကြသည်။ မန္တရဖြင့် ပူဇော်သည့် ဂျီ (သန့်စင်ထောပတ်) သည် မီးထဲသို့ ဝင်သကဲ့သို့ပင်။

Verse 94

जिन्होंने श्रीकृष्ण-भजनका ही व्रत ले रखा है, जो श्रीकृष्णका निरन्तर स्मरण करते हुए ही रातको सोते हैं और उन्हींका स्मरण करते हुए सबेरे उठते हैं, वे श्रीकृष्णस्वरूप होकर उनमें इस तरह मिल जाते हैं, जैसे मन्त्र पढ़कर हवन किया हुआ घी अग्निमें मिल जाता है ।। नमो नरकसंत्रासरक्षामण्डलकारिणे । संसारनिम्नगावर्ततरिकाष्ठाय विष्णवे,जो नरकके भयसे बचानेके लिये रक्षामण्डलका निर्माण करनेवाले और संसाररूपी सरिताकी भँवरसे पार उतारनेके लिये काठकी नावके समान हैं, उन भगवान्‌ विष्णुको नमस्कार है

ဘီရှ္မက ဆိုသည်– သီရိကృష్ణကိုသာ ပူဇော်ခြင်းကို ဝရတအဖြစ် ခံယူထားသူတို့၊ ည၌လည်း ကృష్ణကို မပြတ်အမှတ်ရကာ အိပ်စက်ပြီး နံနက်၌လည်း ထိုအမှတ်ရခြင်းဖြင့်ပင် နိုးထလာသူတို့သည် ကృష్ణ၏ သဘောသဏ္ဌာန်ဖြစ်လာ၍ ကృష్ణထဲသို့ ပေါင်းစည်းဝင်ရောက်ကြသည်။ မန္တရရွတ်ကာ ဟောမပြုသည့် ဂျီသည် မီးထဲသို့ ပေါင်းဝင်သကဲ့သို့ပင်။ နရက၏ ကြောက်လန့်မှုမှ ကယ်တင်ရန် ကာကွယ်ဝိုင်းကို တည်ဆောက်ပေးသူ၊ လောကသံသရာဟူသော မြစ်၏ လှိုင်းဝဲများကို ဖြတ်ကူးစေသော သစ်တုံးလှေကဲ့သို့ ဖြစ်တော်မူသော ဘုရားဗိဿနုအား နမಸ್ಕာရပါ၏။

Verse 95

नमो ब्रह्माण्यदेवाय गोब्राह्मणहिताय च । जगद्धिताय कृष्णाय गोविन्दाय नमो नम:

ဘီရှ္မသည် ကృష్ణအား ထပ်တလဲလဲ နမಸ್ಕာရပြု၏—သက္ကာရတရား (ဓမ္မ) ကို ထိန်းသိမ်းတော်မူသော ဘုရားသခင်၊ နွားနှင့် ဗြာဟ္မဏတို့၏ အကျိုးကို စောင့်ရှောက်တော်မူသောသူ၊ ကမ္ဘာလောကတစ်ခုလုံး၏ ကောင်းကျိုးအတွက် လုပ်ဆောင်တော်မူသောသူ—ဂိုဝိန္ဒအား နမို နမः။

Verse 96

जो ब्राह्मणोंके प्रेमी तथा गौ और ब्राह्मणोंके हितकारी हैं, जिनसे समस्त विश्वका कल्याण होता है, उन सच्चिदानन्दस्वरूप भगवान्‌ गोविन्दको प्रणाम है ।। प्राणकान्तारपाथेयं संसारोच्छेदभेषजम्‌ । दुःखशोकपरित्राणं हरिरित्यक्षरद्वयम्‌,“हरि! ये दो अक्षर दुर्गग पथमें संकटके समय प्राणोंके लिये राह-खर्चके समान हैं, संसाररूपी रोगसे छुटकारा दिलानेके लिये औषधके तुल्य हैं तथा सब प्रकारके दुःख- शोकसे उद्धार करनेवाले हैं

ဘီရှ္မက ဆိုသည်– သတ္တိ-စိတ်-အာနန္ဒ (Sat-Cit-Ānanda) သဘောတရားတော်ဖြစ်သော ဘုရားဂိုဝိန္ဒအား ဦးညွှတ်ပါ၏။ ဗြာဟ္မဏတို့ကို ချစ်မြတ်နိုးတော်မူပြီး နွားနှင့် ဗြာဟ္မဏတို့၏ အကျိုးကို စောင့်ရှောက်တော်မူသဖြင့် ကမ္ဘာလောကတစ်ခုလုံး၏ ကောင်းကျိုးသည် ထိုဘုရားမှ ဖြစ်ပေါ်သည်။ «ဟ-ရီ» ဟူသော အက္ခရာနှစ်လုံးသည် အန္တရာယ်များသော တောကန္တာရလမ်းကို ဖြတ်သန်းရာတွင် အသက်အတွက် လမ်းခရီးစားစရိတ်ကဲ့သို့ ဖြစ်ပြီး၊ သံသရာဟူသော ရောဂါကို ဖြတ်တောက်ပေးသည့် ဆေးကဲ့သို့ ဖြစ်ကာ၊ ဒုက္ခနှင့် ဝမ်းနည်းခြင်း အမျိုးမျိုးမှ ကယ်တင်ပေးသော ခိုလှုံရာလည်း ဖြစ်သည်။

Verse 97

यथा विष्णुमयं सत्यं यथा विष्णुमयं जगत्‌ । यथा विष्णुमयं सर्व पाप्मा मे नश्यतां तथा,जैसे सत्य विष्णुमय है, जैसे सारा संसार विष्णुमय है, जिस प्रकार सब कुछ विष्णुमय है, उस प्रकार इस सत्यके प्रभावसे मेरे सारे पाप नष्ट हो जायूँ

ဘီရှ္မက ပြောသည်– «သစ္စာသည် ဗိဿ္ဏု၏ အနှံ့အပြားဖြင့် ပြည့်နှက်နေသကဲ့သို့၊ ကမ္ဘာလောကတစ်ခုလုံးလည်း ဗိဿ္ဏု၏ အနှံ့အပြားဖြင့် ပြည့်နှက်နေသကဲ့သို့၊ အရာအားလုံးလည်း ဗိဿ္ဏု၏ အနှံ့အပြားဖြင့် ပြည့်နှက်နေသကဲ့သို့—ဤသစ္စာ၏ အာနုဘော်ကြောင့် ငါ၏ အပြစ်တို့ ပျက်စီးပါစေ»။

Verse 98

त्वां प्रपन्नाय भक्ताय गतिमिष्टां जिगीषवे । यच्छेय: पुण्डरीकाक्ष तद्‌ ध्यायस्व सुरोत्तम,देवताओंमें श्रेष्ठ कमलनयन भगवान्‌ श्रीकृष्ण! मैं आपका शरणागत भक्त हूँ और अभीष्ट गतिको प्राप्त करना चाहता हूँ; जिसमें मेरा कल्याण हो, वह आप ही सोचिये

ဘီရှ္မက ပြောသည်– «ကြာပန်းမျက်စိရှိသော ကృష్ణ၊ နတ်တို့အနက် အမြင့်မြတ်ဆုံးအရှင်! ငါသည် သင့်ထံသို့ အလုံးစုံအပ်နှံကာ သစ္စာရှိသော အမှုထမ်းအဖြစ် ခိုလှုံလာပြီ၊ ငါလိုလားသော နောက်ဆုံးလမ်းကြောင်းနှင့် ရောက်ရှိမှုကို ရှာဖွေနေ၏။ ငါ့အတွက် အမြင့်ဆုံးကောင်းကျိုးဖြစ်မည့်အရာကို သင်ကိုယ်တိုင် စဉ်းစား၍ ဆုံးဖြတ်ပေးပါ»။

Verse 99

इति विद्यातपोयोनिरयोनिर्विष्णुरीडित: । वाग्यज्ञेनार्चितो देव: प्रीयतां मे जनार्दन:,जो विद्या और तपके जन्मस्थान हैं, जिनको दूसरा कोई जन्म देनेवाला नहीं है, उन भगवान्‌ विष्णुका मैंने इस प्रकार वाणीरूप यज्ञसे पूजन किया है। इससे वे भगवान्‌ जनार्दन मुझपर प्रसन्न हों

ဤသို့ ငါသည် ပညာနှင့် တပ၏ အရင်းအမြစ်ဖြစ်၍ မည်သူမျှ မွေးဖွားပေးသူမရှိသော၊ ချီးမွမ်းခံရသော ဗိဿ္ဏုကို စကားဖြင့်ပြုသော ယဇ్ఞဖြင့် ပူဇော်ခဲ့၏။ ထိုကြောင့် ဂျနာရ္ဒန အရှင်သည် ငါ့အပေါ် ပျော်ရွှင်နှစ်သက်ပါစေ။

Verse 100

नारायण: परं ब्रह्म नारायणपरं तप: । नारायण: परो देव: सर्व नारायण: सदा,नारायण ही परब्रह्म हैं, नारायण ही परम तप हैं। नारायण ही सबसे बड़े देवता हैं और भगवान्‌ नारायण ही सदा सब कुछ हैं

နာရာယဏသည် အမြင့်ဆုံး ဘြဟ္မန်ဖြစ်၏။ နာရာယဏသည် အမြင့်ဆုံး တပဖြစ်၏။ နာရာယဏသည် အမြင့်ဆုံး နတ်ဖြစ်၏။ နာရာယဏသည် အစဉ်အမြဲ အရာအားလုံးဖြစ်၏။

Verse 101

वैशम्पायन उवाच एतावदुकत्वा वचन भीष्मस्तद्गतमानस: । नम इत्येव कृष्णाय प्रणाममकरोत्‌ तदा,वैशम्पायनजी कहते हैं--जनमेजय! उस समय भीष्मजीका मन भगवान्‌ श्रीकृष्णमें लगा हुआ था, उन्होंने ऊपर बतायी हुई स्तुति करनेके पश्चात्‌ “नमः श्रीकृष्णाय” कहकर उन्हें प्रणाम किया

ဝိုင်ရှမ္ပာယနက ပြောသည်– ထိုမျှသာ ပြောပြီးနောက် ဘီရှ္မသည် စိတ်အားလုံးကို ကృష్ణထံ တည်စေကာ၊ ထိုချီးမွမ်းခြင်းကို ပြီးစီးသည့်နောက် “ကృష్ణအား နမဿ” ဟု ဆို၍ ထိုအခါ ဦးညွှတ်ပူဇော်လေ၏။

Verse 102

अभिगम्य तु योगेन भक्ति भीष्मस्य माधव: । त्रैलोक्यदर्शन ज्ञानं दिव्यं दत््वा ययौ हरि:,भगवान्‌ भी अपने योगबलसे भीष्मजीकी भक्तिको जानकर उनके निकट गये और उन्हें तीनों लोकोंकी बातोंका बोध करानेवाला दिव्य ज्ञान देकर लौट आये

ဝိုင်ရှမ္ပါယနက ပြောသည်– ထို့နောက် မာဓဝ (ကృష్ణ) သည် ယောဂသတ္တိဖြင့် ဘီရှ္မ၏ ဘက္တိကို သိမြင်၍ သူ့အနီးသို့ ချဉ်းကပ်လာ하였다။ ထာဝရဘုရား ဟရီသည် လောကသုံးပါးကို မြင်သိစေသော ဒိဗ္ဗဉာဏ်ကို ပေးအပ်ပြီးနောက် ထွက်ခွာသွား하였다။

Verse 103

(यं योगिन: प्राप्तवियोगकाले यत्नेन चित्ते विनिवेशयन्ति । सतं पुरस्ताद्धरिमीक्षमाण: प्राणाउ्जहौ प्राप्तपफलो हि भीष्म: ।।) योगी पुरुष प्राणत्यागके समय जिन्हें बड़े यत्नसे अपने हृदयमें स्थापित करते हैं, उन्हीं श्रीहरिको अपने सामने देखते हुए भीष्मजीने जीवनका फल प्राप्त करके अपने प्राणोंका परित्याग किया था ।। तस्मिन्नुपरते शब्दे ततस्ते ब्रह्मवादिन: । भीष्म वाम्भिबष्पकण्ठास्तमानर्चुर्महामतिम्‌,जब भीष्मजीका बोलना बंद हो गया, तब वहाँ बैठे हुए ब्रह्मवादी महर्षियोंने आँखोंमें आँसू भरकर गद्गद कण्ठसे परम बुद्धिमान्‌ भीष्मजीकी भूरि-भूरि प्रशंसा की

ဝိုင်ရှမ္ပါယနက ပြောသည်– ထွက်ခွာချိန်၌—အာရုံနှင့် အသက်ရှုသက်တမ်း ခွဲကွာလာသောအခါ—ယောဂီတို့က ကြိုးစားအားထုတ်၍ နှလုံးထဲတွင် တည်စေလိုသော ထိုဟရီကိုပင် ဘီရှ္မသည် မိမိရှေ့၌ ရပ်နေသည်ဟု မြင်တွေ့하였다။ ထိုသို့ အသက်၏ အမှန်တကယ်သော အကျိုးကို ရရှိပြီးနောက် ဘီရှ္မသည် အသက်ရှုကို စွန့်လွှတ်하였다။ ထို့နောက် သူ၏ စကားသံ ရပ်သွားသောအခါ ထိုနေရာ၌ ထိုင်နေသော ဗြဟ္မဝါဒင် မဟာရိရှီတို့သည် မျက်ရည်ဝဲကာ လည်ချောင်းတုန်၍ ဉာဏ်ကြီးသော ဘီရှ္မကို ရိုသေစွာ ချီးမွမ်း하였다။

Verse 104

ते स्तुवन्तश्न विप्राग्य्रा: केशवं पुरुषोत्तमम्‌ भीष्मं च शनकै: सर्वे प्रशशंसु: पुनः पुन:,वे ब्राह्मणशिरोमणि सभी महर्षि पुरुषोत्तम भगवान्‌ केशवकी स्तुति करते हुए धीरे-धीरे भीष्मजीकी बारंबार सराहना करने लगे

ဝိုင်ရှမ္ပါယနက ပြောသည်– ဗြာဟ္မဏတို့အနက် အထွတ်အထိပ်သော ရိရှီတို့သည် ပုရုရှိုတ္တမ ကေရှဝကို ချီးမွမ်းလျက်၊ အားလုံးပင် ဘီရှ္မကိုလည်း တဖြည်းဖြည်း ထပ်ခါထပ်ခါ ချီးကျူးကြ하였다။

Verse 105

विदित्वा भक्तियोगं तु भीष्मस्य पुरुषोत्तम: । सहसोत्थाय संहृष्ठो यानमेवान्वपद्यत,इधर पुरुषोत्तम श्रीकृष्ण भीष्मजीके भक्तियोगको जानकर सहसा उठे और बड़े हर्षके साथ रथपर जा बैठे

ဝိုင်ရှမ္ပါယနက ပြောသည်– ပုရုရှိုတ္တမ (ကృష్ణ) သည် ဘီရှ္မ၏ ဘက္တိယောဂကို သိမြင်ပြီးနောက် ချက်ချင်း ထ၍ ဝမ်းမြောက်လျက် မိမိ၏ ယာဉ် (ရထား) ပေါ်သို့ တက်နင်း하였다။

Verse 106

केशव: सात्यकिश्नापि रथेनैकेन जग्मतु: । अपरेण महात्मानौ युधिष्ठिरधनंजयौ,एक रथसे सात्यकि और श्रीकृष्ण चले तथा दूसरे रथसे महामना युधिष्ठिर और अर्जुन

ဝိုင်ရှမ္ပါယနက ပြောသည်– ကေရှဝ (ကృష్ణ) နှင့် စာတျကိ တို့သည် ရထားတစ်စီးတည်းဖြင့် ထွက်ခွာကြပြီး၊ အခြားရထားတစ်စီးတွင် မဟာစိတ်ရှိသော ယုဓိဋ္ဌိရ နှင့် ဓနဉ္ဇယ (အာర్జုန) တို့ လိုက်ပါကြ하였다။

Verse 107

भीमसेनो यमौ चोभौ रथमेकं समाश्रिता: । कृपो युयुत्सु: सूतश्चन॒ संजयश्व परंतप:,भीमसेन और नकुल-सहदेव तीसरे रथपर सवार हुए। चौथे रथसे कृपाचार्य, युयुत्सु और शत्रुओंको तपानेवाला सारथि संजय--ये तीनों चल दिये

ဝိုင်ရှမ္ပာယန မိန့်သည်— ဘီမစေန နှင့် အမွှာနှစ်ဦး (နကူလ၊ သဟဒေဝ) တို့သည် ရထားတစ်စီးတည်းကို စီးနင်းကြ၏။ အခြားရထားတစ်စီးမှ ကೃပ၊ ယုယုတ်ဆု နှင့် ရန်သူတို့ကို လောင်ကျွမ်းစေသော ရထားမောင်း စဉ္ဇယ တို့သည် ထွက်ခွာကြ၍ မိမိတို့၏ တာဝန်နှင့် ဆုံးဖြတ်ချက်အတိုင်း စီစဉ်တက်ကြွလျက် ရှေ့သို့ ရွေ့လျားကြ၏။

Verse 108

ते रथैर्नगराकारै: प्रयाता: पुरुषर्षभा: । नेमिघोषेण महता कम्पयन्तो वसुन्धराम्‌,वे पुरुषप्रवर पाण्डव और श्रीकृष्ण नगराकार रथोंद्वारा उनके पहियोंके गम्भीर घोषसे पृथ्वीको कँपाते हुए बड़े वेगसे गये

ဝိုင်ရှမ္ပာယန မိန့်သည်— နွားထီးကဲ့သို့ သန်မာသော ထိုသူရဲကောင်းတို့သည် မြို့တစ်မြို့ကဲ့သို့ ကြီးမားသော ရထားများဖြင့် ထွက်ခွာကြ၏။ ဘီးများ၏ အလွန်ကြီးမားသော မြည်သံကြောင့် မြေကြီးတုန်လှုပ်သွားပြီး၊ သူတို့သည် အရှိန်ပြင်းစွာ ရှေ့သို့ တိုးတက်သွားကြရာ၊ မတားဆီးနိုင်သော အင်အားနှင့် မင်းရဲ့တန်ခိုးကို ရည်ရွယ်ချက်တစ်ခုသို့ ချည်နှောင်ထားသကဲ့သို့ ဖြစ်၏။

Verse 109

ततो गिर: पुरुषवरस्तवान्विता द्विजेरिता: पथि सुमना: स शुश्रुवे कृताज्जलिं प्रणतमथापरं जनं स केशिहा मुदितमना भ्यनन्दत,उस समय बहुत-से ब्राह्मण मार्गमें पुरुषोत्तम श्रीकृष्णकी स्तुति करते और भगवान्‌ श्रीकृष्ण प्रसन्न-मनसे उसे सुनते थे। दूसरे बहुत-से लोग हाथ जोड़कर उनके चरणोंमें प्रणाम करते और केशिहन्ता केशव मन ही-मन आनन्दित हो उन लोगोंका अभिनन्दन करते थे

ထို့နောက် လမ်းခရီးတွင် လူတို့အထက်မြတ်ဆုံး သီရိကృష్ణသည် ဗြာဟ္မဏတို့၏ ချီးမွမ်းသီချင်းများကို စိတ်အေးချမ်း၍ ပျော်ရွှင်စွာ နားထောင်၏။ အခြားလူများစွာလည်း လက်အုပ်ချီ၍ ခြေတော်၌ ဦးညွှတ်ကြရာ၊ ကေသိဟာ (ကေသိန်ကို သတ်သူ) ကေသဝသည် အတွင်းစိတ်၌ ဝမ်းမြောက်လျက် သူတို့ကို ကြင်နာစွာ လက်ခံအသိအမှတ်ပြု၏။

Verse 123

श्रद्धादमशमोपेतैर्वतश्वन्द्र इव ग्रहै: । वेदोंके ज्ञाता व्यास, देवर्षि नारद, देवस्थान, वात्स्य, अश्मक, सुमन्तु, जैमिनि, महात्मा पैल, शाण्डिल्य, देवल, बुद्धिमान्‌ मैत्रेय, असित, वसिष्ठ, महात्मा कौशिक ([विश्वामित्र), हारीत, लोमश, बुद्धिमान्‌ दत्तात्रेय, बृहस्पति, शुक्र, महामुनि च्यवन, सनत्कुमार, कपिल, वाल्मीकि, तुम्बुरु, कुरु, मौद्गल्य, भृगुवंशी परशुराम, महामुनि तृणबिन्दु, पिप्पलाद, वायु, संवर्त, पुलह, कच, कश्यप, पुलस्त्य, क्रतु, दक्ष, पराशर, मरीचि, अंगिरा, काश्य, गौतम, गालव मुनि, धौम्य, विभाण्ड, माण्डव्य, धौम्र, कृष्णानुभौतिक, श्रेष्ठ ब्राह्मण उलूक, महामुनि मार्कण्डेय, भास्करि, पूरण, कृष्ण और परम धार्मिक सूत--ये तथा और भी बहुत-से सौभाग्यशाली महात्मा मुनि, जो श्रद्धा, शम, दम आदि गुणोंसे सम्पन्न थे, भीष्मजीको घेरे हुए थे। इन ऋषियोंके बीचमें भीष्मजी ग्रहोंसे घिरे हुए चन्द्रमाके समान शोभा पा रहे थे

ဝိုင်ရှမ္ပာယန မိန့်သည်— ယုံကြည်ခြင်း (śraddhā)၊ ကိုယ်တိုင်ထိန်းချုပ်မှု (dama) နှင့် စိတ်ငြိမ်သက်မှု (śama) တို့ဖြင့် ပြည့်စုံသော ကံကောင်းသည့် မဟာဋ္ဌာန ရှင်ရသေ့များစွာသည် ဘီရှ္မကို ဝိုင်းရံနေကြ၏—ဗျာသ၊ နာရဒ နှင့် အလွန်အမင်း လေးစားထိုက်သော ရှင်ရသေ့၊ ဆရာတော်များ၏ ရှည်လျားသော အစဉ်အလာတစ်လျှောက်။ ထိုသို့ သီလဂုဏ်ပြည့်ဝသော အရှင်တို့အလယ်၌ ဘီရှ္မသည် ဂြိုဟ်တို့ဝိုင်းရံထားသော လကဲ့သို့ တောက်ပလှပနေ၏။

Verse 133

शरतल्पगत: कृष्णं प्रदध्यौ प्राउजलि: शुचि: । पुरुषसिंह भीष्म शरशय्यापर ही पड़े-पड़े हाथ जोड़ पवित्र भावसे मन, वाणी और क्रियाद्वारा भगवान्‌ श्रीकृष्णका ध्यान करने लगे

ဝိုင်ရှမ္ပာယန မိန့်သည်— မြားခင်းပေါ်၌ လဲလျောင်းနေသော လူတို့အထဲမှ ခြင်္သေ့တော် ဘီရှ္မသည် စိတ်သန့်ရှင်းလျက် ကృష్ణကို တရားသမားစွာ အာရုံစိုက်၏။ လက်အုပ်ချီ၍ ရိုသေစွာ နေထိုင်ကာ အချိန်တိုင်း အချိန်တိုင်းတွင် စိတ်၊ စကား၊ လုပ်ရပ်တို့ဖြင့် သခင်ကို ဆင်ခြင်သတိပြုလျက် စစ်ပွဲအပြီး၌ပင် စည်းကမ်းရှိသော ဘက္တိကို ထင်ဟပ်စေ၏။

Verse 153

भीष्म: परमधर्मात्मा वासुदेवम थास्तुवत्‌ । ध्यान करते-करते वे हृष्ट-पुष्ट स्वरसे भगवान्‌ मधुसूदनकी स्तुति करने लगे। वाग्वेत्ताओंमें श्रेष्ठ, शक्तिशाली, परम धर्मात्मा भीष्मने हाथ जोड़कर योगेश्वर, पद्मनाभ, सर्वव्यापी, विजयशील जगदीश्वर वासुदेवकी इस प्रकार स्तुति आरम्भ की

ဝိုင်သမ္ပာယနက ပြောသည်။ အမြင့်ဆုံးသော ဓမ္မ၌ တည်ကြည်သော ဘီရှ္မသည် ဝါစုဒေဝကို ချီးမွမ်းစတင်하였다။ သမာဓိ၌ ဆက်လက်တည်နေစဉ် သူ၏အသံသည် ရွှင်လန်းခြင်းကြောင့် ပိုမိုရှင်းလင်း၍ ပြည့်ဝလာကာ ကရုဏာတော်ရှိသော မဓုသူဒနကို ချီးမြှောက်တော်မူလေ၏။ စကားပညာရှင်တို့အနက် အထွတ်အထိပ်၊ အင်အားကြီး၍ အလွန်တရားမြတ်သော ဘီရှ္မသည် လက်အုပ်ချီကာ ယောဂီရှ္ဝရ၊ ပဒ္မနာဘ၊ အလုံးစုံ၌ ပျံ့နှံ့တော်မူသော၊ အမြဲအောင်မြင်တော်မူသော လောကဣရှ္ဝရ ဝါစုဒေဝအား ဤသို့ ချီးမွမ်းသီချင်းကို စတင်လေ၏။

Verse 166

तया व्याससमासिन्या प्रीयतां पुरुषोत्तम: । भीष्मजी बोले--मैं श्रीकृष्णके आराधनकी इच्छा मनमें लेकर जिस वाणीका प्रयोग करना चाहता हूँ, वह विस्तृत हो या संक्षिप्त, उसके द्वारा वे पुरुषोत्तम भगवान्‌ श्रीकृष्ण मुझपर प्रसन्न हों

ဘီရှ္မက ပြောသည်—“ကျွန်ုပ်၏ဤစကားသည် ရှည်လျားစွာ ဖော်ပြသည်ဖြစ်စေ၊ အကျဉ်းချုပ်၍ ဆိုသည်ဖြစ်စေ၊ နှလုံး၌ သီရိကృష్ణကို ပူဇော်လိုသော ရည်ရွယ်ချက်ဖြင့် ပြောသောကြောင့် အမြင့်ဆုံးသော ပုရုရှိုတ္တမသည် ကျွန်ုပ်အပေါ် နှစ်သက်တော်မူပါစေ။”

Verse 173

युकत्या सर्वात्मना55त्मानं तं॑ प्रपद्ये प्रजापतिम्‌ । जो स्वयं शुद्ध हैं, जिनकी प्राप्तिका मार्ग भी शुद्ध है, जो हंसस्वरूप, तत्‌ पदके लक्ष्यार्थ परमात्मा और प्रजापालक परमेष्ठी हैं, मैं सब ओरसे सम्बन्ध तोड़ केवल उन्हींसे नाता जोड़कर सब प्रकारसे उन्हीं सर्वात्मा श्रीकृष्णकी शरण लेता हूँ

ဘီရှ္မသည် အပြည့်အဝ အပ်နှံခြင်းကို ကြေညာသည်။ ခွဲခြားသိမြင်သော ဉာဏ်နှင့် ကိုယ်တိုင်တစ်လုံးလုံးဖြင့်၊ သတ္တဝါတို့၏ အရှင် ပရာဇာပတိထံ ငါ ခိုလှုံ၏။ ကိုယ်တိုင် သန့်ရှင်းတော်မူ၍၊ ထံရောက်ရာ လမ်းလည်း သန့်ရှင်း၏။ ဟံသရূপတော်မူသော၊ “တတ်” ပဒ၏ အဓိပ္ပါယ်တော်ဖြစ်သော ပရမာတ္မာ၊ သတ္တဝါတို့ကို ကာကွယ်စောင့်ရှောက်သော ပရမေဋ္ဌီတော်မူ၏။ ငါသည် အခြားအားထားရာ အားလုံးကို ဖြတ်တောက်၍၊ တစ်ပါးတည်းသော ထိုအရှင်နှင့်သာ ဆက်နွယ်ကာ၊ အရာရာ၌ စကြဝဠာအတ္မာ သီရိကృష్ణထံ အပ်နှံခိုလှုံ၏။

Verse 183

एको यं वेद भगवान्‌ धाता नारायणो हरि: । उनका न आदि है न अन्त। वे ही परब्रह्म परमात्मा हैं। उनको न देवता जानते हैं न ऋषि। एकमात्र सबका धारण-पोषण करनेवाले ये भगवान्‌ श्रीनारायण हरि ही उन्हें जानते हैं

ဘီရှ္မက ပြောသည်—“ထိုအရှင်ကို အမှန်တကယ် သိတော်မူသူမှာ ကရုဏာတော်ရှိသော ဘုရား—နာရာယဏ၊ ဟရီ၊ စကြဝဠာကို ထိန်းသိမ်းပံ့ပိုးတော်မူသော အရှင်တစ်ပါးတည်းသာ ဖြစ်သည်။ ထိုအရှင်၌ အစမရှိ အဆုံးမရှိ။ ထိုအရှင်တစ်ပါးတည်းသာ ပရဗြဟ္မ၊ ပရမာတ္မာ ဖြစ်တော်မူသည်။ ဒေဝတို့လည်း မသိနိုင်၊ ရှင်တို့လည်း မသိနိုင်။ သတ္တဝါအားလုံးကို ထောက်ပံ့ပျိုးထောင်တော်မူသော ထိုအရှင်တစ်ပါး—သီရိနာရာယဏ ဟရီသာ ထိုအဆုံးစွန်သော သတ္တိကို သိတော်မူသည်။”

Verse 196

देवा देवर्षयश्नैव यं विदुः परमव्ययम्‌ । नारायणसे ही ऋषिगण, सिद्ध, बड़े-बड़े नाग, देवता तथा देवर्षि भी उन्हें अविनाशी परमात्माके रूपमें जानने लगे हैं

ဘီရှ္မက ပြောသည်—“ဒေဝတို့နှင့် ဒေဝရ္ရှီတို့သည် ထိုအရှင်ကို အမြင့်ဆုံး၊ မပျက်စီးနိုင်သော သတ္တိအဖြစ် သိကြသည်။ အမှန်တကယ်ပင် ရှင်အစုအဝေးများ၊ စိဒ္ဓများ၊ နာဂကြီးများ၊ ဒေဝတို့နှင့် ဒေဝရ္ရှီတို့အားလုံးသည် နာရာယဏကို မယိုယွင်းသော ပရမာတ္မာအဖြစ် အသိအမှတ်ပြုကြသည်။ ထိုသို့ဖြင့် ဓမ္မ၏ အမြင့်ဆုံး ခိုလှုံရာသည် ဆုံးရှုံးခြင်းနှင့် ပြောင်းလဲခြင်းကို ကျော်လွန်၍ တည်ရှိသော ထာဝရအရှင်ဖြစ်ကြောင်း အတည်ပြုလေသည်။”

Verse 206

यं न जानन्ति को होष कुतो वा भगवानिति । देवता, दानव, गन्धर्व, यक्ष, राक्षस और नाग भी जिनके विषयमें यह नहीं जानते हैं कि 'ये भगवान्‌ कौन हैं तथा कहाँसे आये हैं?”

ဘီရှ္မက ပြော၏—ဒေဝတားတို့၊ ဒာနဝတို့၊ ဂန္ဓဗ္ဗတို့၊ ယက္ခတို့၊ ရက္ခသတို့နှင့် နာဂတို့တိုင်အောင်ပင် ထိုဘဂဝန်၏ အမှန်တကယ်ကို မသိနိုင်ကြ—“ဤဘုရားသခင်သည် မည်သူနည်း၊ မည်သို့သော အရပ်မှ လာသနည်း” ဟူ၍ပင်။

Verse 213

गुणभूतानि भूतेशे सूत्रे मणिगणा इव । उन्हींमें सम्पूर्ण प्राणी स्थित हैं और उन्हींमें उनका लय होता है। जैसे डोरेमें मनके पिरोये होते हैं, उसी प्रकार उन भूतेश्वर परमात्मामें समस्त त्रिगुणात्मक भूत पिरोये हुए हैं

ဘီရှ္မက ပြော၏—ဂုဏသုံးပါးဖြင့် ဖွဲ့စည်းထားသော သတ္တဝါအားလုံးသည် သတ္တဝါတို့၏ အရှင်အပေါ်၌ ကြိုးတစ်ချောင်းပေါ် မဏိအစုများကို စီကပ်ထားသကဲ့သို့ ချည်တန်းထားကြ၏။ ထိုအရှင်အတွင်း၌ပင် သူတို့တည်ရှိကြပြီး နောက်ဆုံးတွင် ထိုအရှင်ထံသို့ပင် လျောကွယ်ဝင်ရောက်ကြ၏။

Verse 226

सदसदग्रथितं विश्व विश्वाज्रे विश्वकर्मणि । भगवान्‌ सदा नित्य विद्यमान (कभी नष्ट न होनेवाले) और तने हुए एक सुदृढ़ सूतके समान हैं। उनमें यह कार्य-कारणरूप जगत्‌ उसी प्रकार गुँथा हुआ है, जैसे सूतमें फ़ूलकी माला। यह सम्पूर्ण विश्व उनके ही श्रीअंगमें स्थित है; उन्होंने ही इस विश्वकी सृष्टि की है

ဘီရှ္မက ပြော၏—အမှန်နှင့် မအမှန်တို့ ပေါင်းစည်းကာ ယက်ထည်ထားသော ဤဗြဟ္မာဏ္ဍသည် စကြဝဠာ၏ လက်ရာရှင်ဖြစ်သော ဘဂဝန်အပေါ်၌ ချည်တန်းထား၏။ ထိုဘဂဝန်သည် အမြဲတည်ရှိ၍ နိစ္စ၊ မပျက်မယွင်း၊ ခိုင်မာတင်းကျပ်သော ကြိုးတစ်ချောင်းကဲ့သို့ ဖြစ်၏။ အကြောင်း-အကျိုးအဖြစ် ပေါ်ထွန်းနေသော ဤလောကသည် ထိုကြိုးပေါ်၌ ပန်းကုံးကို ချည်သကဲ့သို့ ထိုအရှင်အတွင်း၌ ယက်ကပ်ထားသည်။ စကြဝဠာတစ်ခုလုံးသည် ထိုအရှင်၏ ဂုဏ်ရောင်အင်္ဂါ၌ တည်ရှိပြီး ဤစကြဝဠာကို ပေါ်ထွန်းစေသူလည်း ထိုအရှင်ပင် ဖြစ်သည်။

Verse 236

सहस्रबाहुमुकु्टं सहस्रवदनोज्ज्वलम्‌ | उन श्रीहरिके सहस्रों सिर, सहस्रों चरण और सहसों नेत्र हैं, वे सहस्रों भुजाओं, सहस्रों मुकुटों तथा सहस्रों मुखोंसे देदीप्यमान रहते हैं

ဘီရှ္မက အမြင့်မြတ်ဆုံးအရှင်ကို ဖော်ပြ၏—သီဟရီ၌ ခေါင်းထောင်ချီ၊ ခြေထောင်ချီ၊ မျက်စိထောင်ချီ ရှိ၍ လက်ထောင်ချီ၊ မကွတ်ထောင်ချီ၊ မျက်နှာထောင်ချီဖြင့် တောက်ပလင်းလက်နေတော်မူ၏။