Sukta 1
Sukta 9.1
Madhucchandas (traditionally, Soma Pavamāna seer-line; attribution varies by Anukramaṇī traditions)
Soma Pavamāna (Soma in the act of purification/flowing); with Indra as recipient
Gāyatrī (3 pādas × 8 syllables)
सोम पवमान मंडळातील हे आरंभीचे सूक्त, पिळला व गाळला जात असलेल्या सोमाचे आवाहन करते; इंद्राच्या पानासाठी तो परम मधुर, उत्साहवर्धक प्रवाह म्हणून वाहावा अशी प्रार्थना करते. मंत्रांमध्ये गाळणीमधून सोमाचे शुद्धीकरण, त्याचे तेजस्वी सामर्थ्यात स्पष्ट होणे, आणि त्यातून वृत्रादी अडथळे फोडून समृद्धी आणणारी इंद्राची विजयशक्ती उफाळून येणे यांचे वर्णन आहे.
Mantras
Mantra 1
स्वादिष्ठया मदिष्ठया पवस्व सोम धारया । इन्द्राय पातवे सुतः ॥
हे सोमा, अत्यंत मधुर, अत्यंत मादक अशा धारांनी प्रवाहित हो; पिळून काढलेला तू इंद्राच्या पानासाठी वाह—तो पिऊन बलवान होईल.
Mantra 2
रक्षोहा विश्वचर्षणिरभि योनिमयोहतम् । द्रुणा सधस्थमासदत् ॥
रक्षः-हंता, सर्वजन-संबद्ध, तो योनीवर आसन घेतो—जणू लोखंडात ठोकून दृढ केलेले; तो समान अधिष्ठानावर स्वतःला स्थिर करतो.
Mantra 3
वरिवोधातमो भव मंहिष्ठो वृत्रहन्तमः । पर्षि राधो मघोनाम् ॥
आमच्यासाठी वरिवस् (विस्तीर्ण अवकाश/आश्रय) स्थापन करणारा सर्वोत्तम हो; सर्वाधिक दाता हो, आणि वृत्र-हन्तम (अवरोधकाचा परम संहारक) हो. हे सोम, मघोनों (दान्यांचे) राधस्—त्यांचे दान-धन—आम्हांला पार उतरव.
Mantra 4
अभ्यर्ष महानां देवानां वीतिमन्धसा । अभि वाजमुत श्रवः ॥
हे सोम, तुझ्या अन्धस् (निचोडलेल्या रस) सहित महान देवांच्या वीत (यज्ञ-भोज/आह्वान) कडे अभि-ऋष् (वेगाने प्रवाहित हो). वाज (बल-समृद्धी) आणि श्रवस् (दीप्त कीर्ती/यश) कडेही प्रवाहित हो.
Mantra 5
त्वामच्छा चरामसि तदिदर्थं दिवेदिवे । इन्दो त्वे न आशसः ॥
आम्ही तुझ्याचकडे पुन्हा पुन्हा येतो—दिवसेंदिवस—याच हेतूसाठी. हे इन्दु, तुझ्यातच आमच्या आशा आहेत.
Mantra 6
पुनाति ते परिस्रुतं सोमं सूर्यस्य दुहिता । वारेण शश्वता तना ॥
सूर्याची दुहिता तुझा परि-प्रवाहित सोम शुद्ध करते—तिच्या स्वरूपाच्या सनातन जल-चलनीने.
Mantra 7
तमीमण्वीः समर्य आ गृभ्णन्ति योषणो दश । स्वसारः पार्ये दिवि ॥
त्याला सूक्ष्म-गतीच्या युवती एकाच प्रवाहात धरून जवळ ओढतात—दूरच्या दिवीत दहा भगिनी.
Mantra 8
तमीं हिन्वन्त्यग्रुवो धमन्ति बाकुरं दृतिम् । त्रिधातु वारणं मधु ॥
त्याला अविश्रांत जन प्रेरित करतात; ते त्या चामड्याच्या पिशवीला फुगवतात—त्रिधातु-व्यवस्थेत रक्षित मधु.
Mantra 9
अभीममघ्न्या उत श्रीणन्ति धेनवः शिशुम् । सोममिन्द्राय पातवे ॥
त्याच्या भोवती अमघ्न्या—अहिंसनीय धेनू, पोषण करणाऱ्या धारांनी—त्या शिशुला, या सोमाला, मिसळून समृद्ध करतात, जेणेकरून इंद्र त्याचे पान करील.
Mantra 10
अस्येदिन्द्रो मदेष्वा विश्वा वृत्राणि जिघ्नते । शूरो मघा च मंहते ॥
या सोमाच्या मदांमध्ये इंद्र निश्चयच सर्व वृत्रांना—सर्व अडथळ्यांना—ठार करतो. तो शूर वीर बळात आणि दानात वाढतो.
Frequently Asked Questions
It means Soma “as he is being purified/flowing clear” through the filter after pressing. The hymn praises this clarified Soma while it streams and becomes fit to offer.
Indra is the main drinker of Soma in many rites. The hymn says Soma’s purified exhilaration strengthens Indra, enabling him to overcome obstacles (vṛtra) and support prosperity.
It is a poetic image for a luminous purifying agency—often understood as the bright, discriminating power associated with the filtering/clarifying process (and sometimes linked with dawn-like radiance). It expresses how Soma is refined into clear, truthful potency.
Ask anything about Sukta 1 of the Rig Veda
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free Google sign-in keeps your chat saved across web and the app.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.