Sukta 72
Sukta 7.72
Vasiṣṭha
Aśvinau (Nāsatyā)
Jagatī (often in RV 7.72; this verse has a longer cadence consistent with Jagatī tendencies)
वसिष्ठाचे हे लघु स्तोत्र अश्विनौ (नासत्या) यांना त्यांच्या तेजस्वी रथावर शीघ्र येण्याचे आवाहन करते. जोडलेल्या त्यांच्या शक्तींच्या परिघात ते येऊन सौंदर्य, संरक्षण आणि समृद्धी प्रदान करो, अशी प्रार्थना आहे. त्यांच्या आगमनाचा संबंध स्तुतीच्या जागरणाशी आणि उषा (प्रभात) हिच्याशी जोडला आहे; आणि शेवटी सर्व दिशांनी उपासकाचे ‘स्वस्ति’ (कल्याण) सहित रक्षण करावे, अशी युगलदेवतांना सार्वत्रिक हाक देऊन स्तोत्र समाप्त होते.
Mantras
Mantra 1
आ गोमता नासत्या रथेनाश्वावता पुरुश्चन्द्रेण यातम् । अभि वां विश्वा नियुतः सचन्ते स्पार्हया श्रिया तन्वा शुभाना ॥
हे नासत्यौ, गो-समृद्ध व अश्व-समृद्ध, अनेक तेजांनी उजळलेल्या रथाने या. तुमच्या सर्व ‘नियुत्’ (जोडलेल्या शक्ती) तुमच्या भोवती एकत्र येतात; इच्छित ‘श्री’ने, आपल्या देहातच शुभ्र-दीप्त होऊन तुम्ही येथे येता.
Mantra 2
आ नो देवेभिरुप यातमर्वाक्सजोषसा नासत्या रथेन । युवोर्हि नः सख्या पित्र्याणि समानो बन्धुरुत तस्य वित्तम् ॥
हे नासत्यौ, देवांसह, आमच्याकडे—इकडे—एकचित्ताने तुमच्या रथाने या. कारण तुमच्याशी आमची पितृपरंपरागत सख्यता आहे; बंध एकच आहे, आणि त्या नात्याचे सत्य तुम्ही नीट जाणता.
Mantra 3
उदु स्तोमासो अश्विनोरबुध्रञ्जामि ब्रह्माण्युषसश्च देवीः । आविवासन्रोदसी धिष्ण्येमे अच्छा विप्रो नासत्या विवक्ति ॥
अश्विनांसाठी स्तोत्रे वर उठून जागी झाली आहेत; परिचित ब्रह्मवचनेही, आणि देवी उषाही. ही दोन्ही लोके (रोदसी) येथे उपासनेसाठी सज्ज झाली आहेत; प्रेरित विप्र नासत्यौकडे आपले आवाहन नेतो.
Mantra 4
वि चेदुच्छन्त्यश्विना उषासः प्र वां ब्रह्माणि कारवो भरन्ते । ऊर्ध्वं भानुं सविता देवो अश्रेद्बृहदग्नयः समिधा जरन्ते ॥
जेव्हा उषा प्रकट होतात, हे अश्विनौ, तेव्हा कवी-गायक तुमच्यासाठी ब्रह्मवाणी—पवित्र स्तोत्रवचन—पुढे आणतात. देव सविता प्रकाशकिरण उंच उचलतो; आणि समिधांनी पोसलेल्या महान अग्नी वरच्या दिशेने प्रज्वलित होतात।
Mantra 5
आ पश्चातान्नासत्या पुरस्तादाश्विना यातमधरादुदक्तात् । आ विश्वतः पाञ्चजन्येन राया यूयं पात स्वस्तिभिः सदा नः ॥
हे नासत्यौ, मागूनही आणि पुढूनही; हे अश्विनौ, खालूनही आणि वरूनही—आमच्याकडे या। पाञ्चजन्य जनांच्या हिताचे धन घेऊन सर्व दिशांनी येऊन, स्वस्ति-शक्तींनी (स्वस्तिभिः) सदैव आमचे रक्षण करा।
Frequently Asked Questions
They are the divine Twin horsemen, famous in the Rig Veda for swift help, healing, rescue, and bringing auspicious well-being—often arriving at dawn.
The hymn invites the Aśvins to come quickly and beautifully, bring prosperity, and protect the worshipper from every direction with svasti (well-being and safety).
Because the Aśvins are especially connected with the liminal time of dawn; the hymn describes praise and sacred speech ‘waking up’ as the worlds become ready for worship.
Ask anything about Sukta 72 of the Rig Veda
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.