Opening the text

Sukta 3.45
Viśvāmitra Gāthina (traditional for RV 3.45 Indra hymn)
Indra
Gāyatrī (probable)
हे लघु सूक्त इंद्राला आवाहन करते की तो आपल्या हरी (तांबूस वर्णाचे अश्व/ऊर्जा) घेऊन त्वरेने यावा, कोणत्याही बंधनांनी अडवला जाऊ नये, हविर्भागाचा आस्वाद घ्यावा आणि यजमानाला सामर्थ्य द्यावे. यात इंद्राच्या गहन, समुद्रासारख्या क्रतु (दृढ संकल्प) याची स्तुती आहे; तो जपून राखलेल्या प्रवाहांप्रमाणे आणि चराईकडे जाणाऱ्या गायींप्रमाणे वाढीचे पोषण करतो. शेवटी इंद्राला स्वप्रेरित व स्वाधीन अधिपती मानून अशी प्रार्थना केली आहे की त्याचे वाढते पराक्रम उपासकाला सर्वोच्च, टिकाऊ कीर्ती आणि कल्याणकारी श्रवण प्रदान करो.
Mantra 1
आ मन्द्रैरिन्द्र हरिभिर्याहि मयूररोमभिः । मा त्वा के चिन्नि यमन्विं न पाशिनोऽति धन्वेव ताँ इहि ॥
हे इंद्रा, मंद्र (आनंददायक) हरिभिः—हरित शक्तींनी—ये; मयूर-रोमभिः, उज्ज्वल-पंखयुक्त तेजांनी ये. कोणतेही पाशिन (बांधणारे) तुझी गती रोखू नयेत; धनुष्याच्या खुल्या विस्ताराप्रमाणे त्यांना ओलांडून, सरळ आमच्याकडे ये.
Mantra 2
वृत्रखादो वलंरुजः पुरां दर्मो अपामजः । स्थाता रथस्य हर्योरभिस्वर इन्द्रो दृळ्हा चिदारुजः ॥
वृत्र-खाद (वृत्र-आवरणांचा भक्षक), वल-रुज (वल-आवरणाचा भेदक), पुरां-दर्म (पुरांचा विदारक), अपामज (अप्सु—जलप्रवाहांचा प्रेरक): हर्यांच्या रथावर स्थित, अभिस्वर (गर्जनयुक्त आक्रमण) सहित इंद्र दृढातिदृढालाही फोडून टाकतो.
Mantra 3
गम्भीराँ उदधीँरिव क्रतुं पुष्यसि गा इव । प्र सुगोपा यवसं धेनवो यथा ह्रदं कुल्या इवाशत ॥
तू महासागरांप्रमाणे गहन अशी कर्मशक्ती (क्रतु) पोसतोस, जशी तेजस्वी गाईंची कळपं वाढवली जातात. जशा दुभत्या गायी कुरणाकडे धाव घेतात, तशा सु-रक्षित वाढीच्या धारा पुढे सरकतात; आणि जशा कुल्या (कालवे) ह्रद (सर) कडे वाहतात, तशा त्या आतल्या सरोवरात जाऊन मिळतात.
Mantra 4
आ नस्तुजं रयिं भरांशं न प्रतिजानते । वृक्षं पक्वं फलमङ्कीव धूनुहीन्द्र सम्पारणं वसु ॥
आमच्यासाठी प्रेरक अशी समृद्धी—अडवता न येणारा वाटा—आण. हे इंद्रा, झाडावरून पिकलेले फळ झटकून पाडावे तसे ते आमच्यासाठी झटकून दे; आम्हाला सुरक्षितपणे पार नेणारे असे धन दे.
Mantra 5
स्वयुरिन्द्र स्वराळसि स्मद्दिष्टिः स्वयशस्तरः । स वावृधान ओजसा पुरुष्टुत भवा नः सुश्रवस्तमः ॥
हे इंद्रा, तू स्वयं-प्रेरित आहेस; स्वयं-शासक आहेस; आपल्या नियमानेच चालणारा, आपल्या कीर्तीमध्येच श्रेष्ठ. बळाने वाढत, हे बहु-स्तुत, आमच्यासाठी सर्वोत्कृष्ट ‘सु-श्रवस्’ (उत्तम यश देणारा) हो—आमची वाणी/सत्य ऐकणारा आणि ते ऐकवून देणारा हो.
It invites Indra to come quickly to the sacrifice with his harī and to overcome any obstacles or restraints, so he can strengthen the worshipper and bless them with increase and renown.
Kratu here is Indra’s purposeful will and effective intelligence. Calling it ocean-deep means it is vast, steady, and powerful—able to sustain growth and right action over time.
It emphasizes that Indra’s power does not depend on external support—he acts from his own sovereignty. The worshipper then asks that this autonomous strength become a direct protection and a source of lasting fame.
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.