Sukta 45
Sukta 3.45
Viśvāmitra Gāthina (traditional for RV 3.45 Indra hymn)
Indra
Gāyatrī (probable)
ఈ చిన్న సూక్తం ఇంద్రుని పిలుస్తుంది: ఆయన తన హరీ (తామ్రవర్ణ అశ్వాలు/శక్తులు)తో వేగంగా రాగా, ఏ బంధనాల వల్లనూ అడ్డుపడకుండా హవిని స్వీకరించి యజమానునికి బలాన్ని ప్రసాదించుగాక. సముద్రంలా లోతైన ఆయన క్రతు (దృఢ సంకల్పం)ను ఇది స్తుతిస్తుంది; అది బాగా కాపాడబడిన ప్రవాహాల వలెను, మేతభూమికి సాగుతున్న గోవుల వలెను వృద్ధిని పోషిస్తుంది. చివరికి ఇంద్రుడు స్వయంచోదితుడు, స్వాధీన పాలకుడు అని నిర్ధారించి, ఆయన పెరుగుతున్న పరాక్రమం ఉపాసకునికి అత్యున్నతమైన, చిరస్థాయీ కీర్తిని మరియు మంగళకరమైన శ్రవణాన్ని ప్రసాదించుగాక అని ప్రార్థిస్తుంది.
Mantras
Mantra 1
आ मन्द्रैरिन्द्र हरिभिर्याहि मयूररोमभिः । मा त्वा के चिन्नि यमन्विं न पाशिनोऽति धन्वेव ताँ इहि ॥
హే ఇంద్రా, మంద్ర (ఆనందదాయక) హరిభిః—హరిత శక్తులతో—రా; మయూర-రోమభిః, మయూరపక్షంలా ప్రకాశించే తేజస్సులతో రా. పాశినులు (బంధించేవారు) ఎవ్వరూ నీ గమనాన్ని ఆపకూడదు; విస్తారమైన తెరవెనుకలా వారిని దాటి, నేరుగా మా వద్దకు రా.
Mantra 2
वृत्रखादो वलंरुजः पुरां दर्मो अपामजः । स्थाता रथस्य हर्योरभिस्वर इन्द्रो दृळ्हा चिदारुजः ॥
వృత్ర-ఖాద (వృత్ర-ఆవరణాలను భక్షించేవాడు), వల-రుజ (వల-ఆవరణాన్ని ఛేదించేవాడు), పురాం-దర్మ (పురాలను చీల్చేవాడు), అపామజ (అప్సు—జలప్రవాహాలను ప్రేరేపించేవాడు): హర్యోరథంపై నిలిచి, అభిస్వర (గర్జనమయ దాడి)తో ఇంద్రుడు దృఢంగా నిలిచినదానినీ చూర్ణం చేస్తాడు.
Mantra 3
गम्भीराँ उदधीँरिव क्रतुं पुष्यसि गा इव । प्र सुगोपा यवसं धेनवो यथा ह्रदं कुल्या इवाशत ॥
నీవు సముద్రాలవలె గంభీరమైన కర్మశక్తి (క్రతు) ని పోషిస్తావు; ప్రకాశవంతమైన గోవుల మంద ఎలా పెంపొందించబడుతుందో అలా. పాలు ఇచ్చే ఆవులు మేతభూమి వైపు వేగంగా పయనించేలా, సురక్షితమైన వృద్ధి-ధారలు ముందుకు సాగుతాయి; కాలువలు (కుల్యా) హ్రద (సరస్సు) వైపు ప్రవహించేలా, అవి అంతర్లీన సరస్సులోకి చేరుతాయి.
Mantra 4
आ नस्तुजं रयिं भरांशं न प्रतिजानते । वृक्षं पक्वं फलमङ्कीव धूनुहीन्द्र सम्पारणं वसु ॥
మాకు ప్రేరేపించే సంపదను—ఆపలేని భాగంగా—తెచ్చి పెట్టు. హే ఇంద్రా, చెట్టునుంచి పండిన ఫలం ఊడ్చినట్లు దానిని మా కోసం ఊడ్చి దయచేయి; మమ్మల్ని సురక్షితంగా అవతలికి చేర్చే ధనమై అది ఉండుగాక.
Mantra 5
स्वयुरिन्द्र स्वराळसि स्मद्दिष्टिः स्वयशस्तरः । स वावृधान ओजसा पुरुष्टुत भवा नः सुश्रवस्तमः ॥
హే ఇంద్రా, నీవు స్వయంప్రేరితుడవు; స్వయంశాసకుడవు; నీ స్వధర్మం/విధానంతో నడిచేవాడవు, నీ కీర్తిలో నీవే శ్రేష్ఠుడు. బలంతో వృద్ధి చెందుతూ, హే బహు-స్తుతుడా, మా కోసం అత్యుత్తమ ‘సు-శ్రవస్’ (ఉత్తమ యశస్సు కలిగించేవాడు) గా అవు—మా వాక్యము/సత్యాన్ని వినేవాడవు, వినిపించేవాడవు కూడా అవు.
Inside Sukta 45
How it unfolds
- Where it opens
A vivid summons: Indra is invited to come with gladdening harī, urged not to be restrained by any ‘binders’.
- Development
Praise shifts from arrival to Indra’s sustaining power—his deep resolve (kratu) that fosters increase like cattle to pasture and channels flowing to a lake.
- Climax
Indra is proclaimed self-impelled and self-sovereign (svayur, svarāṭ), growing by his own might—an apex statement of autonomous divine power.
- Where it settles
The worshipper petitions that this ever-growing Indra become most ‘fame-bringing’ for them—hearing their call and establishing auspicious renown and strength.
The deity: Indra
- In the VedaIndra is the foremost warrior and lord of might, drawn by soma and praise, arriving with his harī (tawny horses) to break obstacles, release abundance, and protect the sacrificer. He is celebrated as strong, fame-bearing, and responsive to well-formed hymns, with a will (kratu) deep as the oceans.
- Cosmic functionHe maintains ṛta by overcoming constriction, opening the paths for waters, light, and prosperity, and empowering the community through victory and increase.
- Inner significanceIndra signifies the awakened force of resolve and courageous intelligence that cuts through inner bonds (fear, inertia, limitation), releasing the ‘waters’ of energy, clarity, and fruitful action.
The seer
- Viśvāmitra GāthinaGāthina (Viśvāmitra-gotra) · A royal-turned-seer celebrated for powerful Indra hymns and for embodying the Vedic ideal that tapas and insight can transform status into realized brahmarṣi-hood.
Famous verses
ā mandrair indra haribhir yāhi
गम्भीराँ उदधीँरिव क्रतुं पुष्यसि गा इव । प्र सुगोपा यवसं धेनवो यथा ह्रदं कुल्या इवाशत ॥svayur indra svarāḻ asi
Attributes of the deity
- Vṛtra-slayer and obstacle-breaker
- Soma-loving, praise-responsive
- Lord of strength (ojas) and victorious power
- Protector and giver of abundance (rāyas)
- Swift-coming with harī (tawny steeds/energies)
- Fame-bearing and widely invoked (puruṣṭuta)
Also by this seer
- Major portion of Rig Veda Maṇḍala 3 (many hymns to Indra, Agni, and allied deities)
- Tradition later associates him with the Gāyatrī mantra (RV 3.62.10), though this is beyond the present hymn
- Important figure in later Itihāsa-Purāṇa narratives (as a paradigmatic seer of tapas and mantra-śakti)
The rite, step by step
- Establish the sacred fire and seat the rite with preliminary purifications and silent intention (saṅkalpa).
- Recite the opening invitation to Indra, visualizing his harī and unobstructed approach.
- Offer soma (or its substitute) and ghee with praise, emphasizing removal of restraints and swift arrival.
- Recite the ‘kratu’ and ‘streams-to-lake’ imagery as a prayer for steady growth, protected nourishment, and right-directed flow.
- Conclude with the affirmation of Indra as self-ruling and pray for strength, protection, and enduring fame; perform final oblations and śānti.
Offerings
- Soma (where applicable) or soma-substitute
- Ghee (ājya)
- Grain/cakes (puroḍāśa) in Indra context where customary
- Water libations and fragrant fuel/wood as local practice
Frequently Asked Questions
It invites Indra to come quickly to the sacrifice with his harī and to overcome any obstacles or restraints, so he can strengthen the worshipper and bless them with increase and renown.
Kratu here is Indra’s purposeful will and effective intelligence. Calling it ocean-deep means it is vast, steady, and powerful—able to sustain growth and right action over time.
It emphasizes that Indra’s power does not depend on external support—he acts from his own sovereignty. The worshipper then asks that this autonomous strength become a direct protection and a source of lasting fame.
Ask anything about Sukta 45 of the Rig Veda
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.
