Adhyaya 29

Verse 1

ईश्वर उवाच । अग्नितीर्थं ततो गच्छेत्सागरस्य तटे शुभे । यत्राऽसौ वाडवो मुक्तः सरस्वत्या वरानने

ഈശ്വരൻ പറഞ്ഞു—അതിന് ശേഷം സമുദ്രത്തിന്റെ ശുഭ തീരത്തിലെ അഗ്നിതീർത്ഥത്തിലേക്ക് പോകണം, ഹേ സുന്ദരമുഖിയേ; അവിടെ സരസ്വതി ആ വാഡവാഗ്നിയെ മോചിപ്പിച്ചു।

Verse 2

दक्षिणे सोमनाथस्य सर्वपापप्रणाशनम् । तीर्थं त्रैलोक्यविख्यातं पद्मकं नाम नामतः

സോമനാഥന്റെ തെക്കുഭാഗത്ത് സർവ്വപാപനാശകവും ത്രിലോകവിഖ്യാതവും ആയ ‘പദ്മക’ എന്ന തീർത്ഥം ഉണ്ട്।

Verse 3

धन्वंतरशते प्रोक्तं सोमेशाज्जलमध्यगम् । कुण्डं पापहरं प्रोक्तं शतहस्तप्रमाणतः । तत्र स्नानं प्रकुर्वीत विगाह्य निधिमंभसाम्

ധന്വന്തരിയുടെ ശതതീർത്ഥങ്ങളിൽ പ്രസിദ്ധമായ ഈ കുണ്ടം സോമേശ (സോമനാഥ) സമീപം ജലമദ്ധ്യേ സ്ഥിതമാണ്. ഇത് പാപഹരം, ശതഹസ്തപ്രമാണം; ആ ജലനിധിയിൽ മുങ്ങി അവിടെ വിധിപൂർവ്വം സ്നാനം ചെയ്യണം.

Verse 4

आदौ कृत्वा तु वपनं सोमे श्वरसमीपतः । शंकरं मनसा ध्यायन्केशांस्तत्र परित्यजेत् । समुत्तार्य ततः केशान्भूयः स्नानं समाचरेत्

ആദ്യം സോമേശ്വരസമീപത്ത് വപനം (മുണ്ഡനം) ചെയ്ത്, മനസ്സിൽ ശങ്കരനെ ധ്യാനിച്ചുകൊണ്ട് കേശങ്ങൾ അവിടെയേ തന്നെ ഉപേക്ഷിക്കണം. പിന്നെ ആ കേശങ്ങൾ ശേഖരിച്ച് വീണ്ടും വിധിപൂർവ്വം സ്നാനം ആചരിക്കണം.

Verse 5

यत्किंचित्कुरुते पापं मनुष्यो वृत्तिकर्शितः । तदेव पर्वतसुते सर्वं केशेषु तिष्ठति

ഹേ പർവ്വതസുതേ! ഉപജീവനകഷ്ടങ്ങളാൽ പീഡിതനായ മനുഷ്യൻ എന്തെല്ലാം പാപം ചെയ്താലും, അതെല്ലാം കേശങ്ങളിൽ തന്നെ വസിക്കുന്നു എന്ന് പറയപ്പെടുന്നു.

Verse 6

तस्मात्सर्वप्रयत्नेन केशांस्तत्र विनिक्षिपेत् । तदेव सोमनाथाग्रे कृत्वा तु द्विगुणं फलम्

അതുകൊണ്ട് എല്ലാ ശ്രമത്തോടെയും കേശങ്ങൾ അവിടെ നിക്ഷേപിക്കണം. അതേ കർമ്മം സോമനാഥന്റെ സന്നിധിയിൽ ചെയ്താൽ ദ്വിഗുണഫലം ലഭിക്കും.

Verse 7

अग्नितीर्थसमीपस्थं कपर्द्दिद्वारमध्यगम् । तत्रैव द्विगुणं ज्ञेयमन्यत्रैकगुणं स्मृतम्

അഗ്നിതീർത്ഥസമീപസ്ഥമായ കപർദ്ദി-ദ്വാരത്തിൽ പുണ്യം അവിടെ ദ്വിഗുണമാണെന്ന് അറിയണം; മറ്റിടങ്ങളിൽ അത് ഏകഗുണമെന്നായി സ്മൃതിയിൽ പറയുന്നു.

Verse 8

क्षुरकर्म न शस्तं स्याद्योषितां तु वरानने । सभर्तृकाणां तत्रैव विधिं तासां शृणुष्व मे

ഹേ വരാനനേ! സ്ത്രീകൾക്ക് ക്ഷുരംകൊണ്ട് മുണ്ഡനം ചെയ്യുന്നത് ശാസ്ത്രസമ്മതമല്ല. ഇനി അവിടെ ഭർത്താവുള്ള സ്ത്രീകൾ പാലിക്കേണ്ട വിധി എന്നിൽ നിന്ന് കേൾക്കുക.

Verse 9

सर्वान्केशान्समुद्धृत्य च्छेदयेदंगुलद्वयम् । ततो देवान्विधानेन तर्प्पयेत्पितृदेवताः

എല്ലാ മുടിയും കൂട്ടിച്ചേർത്ത് രണ്ട് വിരൽ നീളം മാത്രം മുറിക്കണം. തുടർന്ന് വിധിപ്രകാരം ദേവന്മാർക്കും പിതൃദേവതകൾക്കും തർപ്പണം അർപ്പിക്കണം.

Verse 10

मुण्डनं चोपवासश्च सर्वतीर्थेष्वयं विधिः

മുണ്ഡനവും ഉപവാസവും—ഇതേയാണ് എല്ലാ തീർത്ഥങ്ങളിലും നിശ്ചിതമായ വിധി.

Verse 11

गंगायां भास्करे क्षेत्रे मातापित्रोर्गुरौ मृते । आधाने सोमपाने च वपनं सप्तसु स्मृतम्

ഗംഗയിൽ, ഭാസ്കരക്ഷേത്രത്തിൽ, മാതാപിതാക്കളോ ഗുരുവോ മരിച്ചപ്പോൾ, അഗ്ന്യാധാന കർമത്തിൽ, സോമപാന യാഗത്തിൽ—ഈ ഏഴ് അവസരങ്ങളിൽ വപനം (മുണ്ഡനം) സ്മൃതിയിൽ പറഞ്ഞിരിക്കുന്നു.

Verse 12

अश्वमेधसहस्राणां सहस्रं यः समाचरेत् । नासौ तत्फलमाप्नोति वपनाद्यच्च लभ्यते

ആരെങ്കിലും ആയിരം ആയിരം അശ്വമേധയാഗങ്ങൾ ആചരിച്ചാലും, ഇവിടെ വിധിപൂർവം വപനം (മുണ്ഡനം) ചെയ്താൽ ലഭിക്കുന്ന ഫലം അവന് ലഭിക്കുകയില്ല.

Verse 13

विना मन्त्रेण यस्तत्र देवि स्नानं समाचरेत् । समाप्नोति क्वचिच्छ्रेयो मुक्त्वैकं पर्ववासरम्

ഹേ ദേവി! അവിടെ മന്ത്രമില്ലാതെ സ്നാനം ചെയ്യുന്നവന് ചിലപ്പോഴെങ്കിലും അല്പം ശ്രേയസ്സു ലഭിക്കാം; എന്നാൽ പർവ്വദിനമായ പുണ്യദിവസത്തിൽ ആ ഏക ലാഭവും നഷ്ടമാകും.

Verse 14

विना मंत्रं विना पर्व क्षुरकर्म विना नरैः । कुशाग्रेणापि देवेशि न स्प्रष्टव्यो महोदधिः

ഹേ ദേവേശി! മന്ത്രമില്ലാതെ, യഥോചിത പർവ്വകാലമില്ലാതെ, പുരുഷന്മാർ ചെയ്ത ക്ഷൗരകർമ്മം (മുണ്ഡനം/ഷേവ്) ഇല്ലാതെ—കുശാഗ്രം കൊണ്ടുപോലും മഹാസമുദ്രത്തെ സ്പർശിക്കരുത്.

Verse 15

एवं स्नात्वा विधानेन दत्त्वाऽर्घ्यं च महोदधौ । संपूज्य पुष्पगंधैश्च वस्त्रैः पुण्यानुलेपनैः

ഇങ്ങനെ വിധിപ്രകാരം സ്നാനം ചെയ്ത് മഹാസമുദ്രത്തിൽ അർഘ്യം അർപ്പിച്ച്, പുഷ്പങ്ങൾ, സുഗന്ധങ്ങൾ, വസ്ത്രങ്ങൾ, പുണ്യാനുലേപനങ്ങൾ എന്നിവകൊണ്ട് അതിനെ സമ്പൂർണ്ണമായി പൂജിക്കണം.

Verse 16

हिरण्मयं यथाशक्त्या निक्षिपेत्तत्र कंकणम्

സ്വശക്തിയനുസരിച്ച് അവിടെ സ്വർണമയമായ കങ്കണം അർപ്പണമായി നിക്ഷേപിക്കണം.

Verse 17

एवं कृत्वा विधानं तु स्पर्शयेल्लवणोदधिम् । मन्त्रेणानेन देवेशि ततः सांनिध्यतां व्रजेत्

ഇങ്ങനെ വിധാനം പൂർത്തിയാക്കി ലവണസമുദ്രത്തെ സ്പർശിക്കണം; ഹേ ദേവേശി! ഈ മന്ത്രംകൊണ്ട് അവൻ തുടർന്ന് ദിവ്യ സാന്നിധ്യം പ്രാപിക്കുന്നു.

Verse 18

ॐ नमो विष्णुगुप्ताय विष्णुरूपाय ते नमः । सांनिध्ये भव देवेश सागरे लवणाम्भसि

ഓം, വിഷ്ണുഗുപ്തനു നമസ്കാരം; വിഷ്ണുരൂപനായ നിനക്കു നമസ്കാരം. ഹേ ദേവേശാ, ലവണജലമുള്ള ഈ സമുദ്രത്തിൽ സാന്നിധ്യം നൽകി സമീപം വസിക്കണമേ.

Verse 19

अग्निश्च रेतो मृडया च देहो रेतोधा विष्णुरमृतस्य नाभिः । एतद्ब्रुवन्पार्वति सत्यवाक्यं ततोऽवगाहेत्तु पतिं नदीनाम्

അഗ്നിയാണ് ബീജം; മൃഡൻ (ശിവൻ) കൃപയാൽ ദേഹം രൂപപ്പെടുന്നു; വിഷ്ണു ആ ബീജത്തിന്റെ ധാരകനും അമൃതത്തിന്റെ നാഭിയും ആകുന്നു. ഹേ പാർവതി, ഈ സത്യവാക്യം ഉച്ചരിച്ച് പിന്നെ നദീനാഥന്റെ ജലത്തിൽ ശുദ്ധിസ്നാനാർത്ഥം അവഗാഹനം ചെയ്യണം.

Verse 20

ॐ नमो रत्नगर्भाय मन्त्रेणानेन भामिनि । कंकणं प्रक्षिपेत्तत्र ततः स्नायाद्यदृच्छया

‘ഓം, രത്നഗർഭായ നമഃ’—ഹേ ഭാമിനി, ഈ മന്ത്രത്തോടെ അവിടെ കങ്കണം അർപ്പിച്ച് (പ്രക്ഷിപിച്ച്), തുടർന്ന് വിധിപ്രകാരം സ്നാനം ചെയ്യണം.

Verse 21

ततश्च तर्पयेद्देवान्मनुष्यांश्च पितामहान् । तिलमिश्रेण तोयेन सम्यक्छ्रद्धासमन्वितः

പിന്നീട് യഥാർത്ഥ ശ്രദ്ധയോടെ എള്ളുകലർന്ന ജലത്തോടെ ദേവന്മാർക്കും മനുഷ്യർക്കും പിതൃകൾക്കും വിധിപൂർവ്വം തർപ്പണം ചെയ്യണം.

Verse 22

आजन्मशतसाहस्रं यत्पापं कुरुते नरः । सकृत्स्नात्वा व्यपोहेत सागरे लवणाम्भसि

മനുഷ്യൻ ലക്ഷലക്ഷം ജന്മങ്ങളിൽ ചെയ്ത പാപമെന്തായാലും, ലവണജലമുള്ള സമുദ്രത്തിൽ ഒരിക്കൽ സ്നാനം ചെയ്താൽ അതെല്ലാം അകന്നുപോകും.

Verse 23

वृषभस्तत्र दातव्यः प्रवृत्ते क्षुरकर्मणि । आत्मप्रकृतिदानं च पीतवस्त्रं तथैव च

അവിടെ ക്ഷൗരകർമ്മം (മുണ്ഡനം) ആരംഭിക്കുമ്പോൾ വൃഷഭം ദാനമായി നൽകണം. തൻ ശേഷിയനുസരിച്ച് ദാനം ചെയ്‌തും പീതവസ്ത്രവും സമർപ്പിക്കണം.

Verse 24

अनेन विधिना तत्र सम्यक्स्नानं समाचरेत् । स्पर्शयेद्वाडवं तेजश्चान्यथा दोषभाग्भवेत्

ഈ വിധിപ്രകാരം അവിടെ സമ്യക് സ്നാനം ആചരിക്കണം. വാഡവാഗ്നിയുടെ തേജസ്സിനെ (ആചാരപൂർവം) സ്പർശിക്കണം; അല്ലെങ്കിൽ ദോഷഭാഗിയാകും.

Verse 25

वरः शापश्च तस्यायं पुरा दत्तो यथा द्विजैः

ഇങ്ങനെ തന്നെയാണ് അതിന്റെ വരവും ശാപവും പൂർവകാലത്ത് ദ്വിജ ഋഷിമാർ നൽകിയത്.

Verse 26

देव्युवाच । कुत्र कुत्र महादेव जलस्नानाद्विशुध्यति । किमर्थं सागरे दोषः प्राप्यते कौतुकं महत्

ദേവി പറഞ്ഞു—ഹേ മഹാദേവാ! ഏത് ഏത് സ്ഥലങ്ങളിൽ ജലസ്നാനത്താൽ ശുദ്ധി ലഭിക്കുന്നു? പിന്നെ സമുദ്രത്തിൽ ദോഷം ലഭിക്കുന്നു എന്ന് എന്തുകൊണ്ട് പറയുന്നു? ഇത് എനിക്ക് മഹത്തായ അത്ഭുതം.

Verse 27

यत्र गंगादयः सर्वा नद्यो विश्रांतिमागताः । यत्र विष्णुः स्वयं शेते यत्र लक्ष्मीः स्वयं स्थिता

എവിടെ ഗംഗാദി എല്ലാ നദികളും വിശ്രമം പ്രാപിച്ചിരിക്കുന്നു; എവിടെ സ്വയം വിഷ്ണു ശയിക്കുന്നു; എവിടെ സ്വയം ലക്ഷ്മി നിലകൊള്ളുന്നു—

Verse 28

किमर्थं वरशापं तु तस्य दत्तं द्विजैः पुरा । सर्वं विस्तरतो ब्रूहि महान्मे संशयोऽत्र वै

മുന്‍പ് ദ്വിജ ഋഷിമാര്‍ അവന് വരവും ശാപവും ഏതു കാരണത്താല്‍ നല്‍കി? എല്ലാം വിശദമായി പറയുക; ഇവിടെ എനിക്ക് മഹാ സംശയം ഉണര്‍ന്നിരിക്കുന്നു।

Verse 29

ईश्वर उवाच । दीर्घसत्रं पुरा देवि प्रारब्धं सुरसत्तमैः । प्रभासं तीर्थमासाद्य सम्यक्छ्रद्धा समन्वितैः

ഈശ്വരന്‍ അരുളിച്ചെയ്തു—ഹേ ദേവീ, പുരാതനകാലത്ത് ദേവശ്രേഷ്ഠര്‍ പ്രഭാസ തീര്‍ഥത്തിലെത്തി സമ്പൂര്‍ണ ശ്രദ്ധാ-ഭക്തിയോടെ ദീര്‍ഘസത്ര യാഗം ആരംഭിച്ചു।

Verse 30

ततः सत्रावसाने तु दत्त्वा दानमनेकधा । सर्वस्वं ब्राह्मणेन्द्राणां प्रभासक्षेत्रवासिनाम्

അന്നത്തെ സത്രം അവസാനിക്കുമ്പോള്‍ അവർ പലവിധ ദാനങ്ങള്‍ നല്‍കി, പ്രഭാസക്ഷേത്രവാസികളായ ബ്രാഹ്മണശ്രേഷ്ഠര്‍ക്ക് തങ്ങളുടെ സര്‍വസ്വവും സമര്‍പ്പിച്ചു।

Verse 31

तावदन्ये द्विजास्तत्र दक्षिणार्थं समागताः । देशीयास्तत्र वास्तव्याः शतशोऽथ सहस्रशः

അതേസമയം മറ്റ് ദ്വിജന്മാരും ദക്ഷിണയ്ക്കായി അവിടെ എത്തി—ആ ദേശത്തിലെ നാട്ടുവാസികള്‍, നൂറുകളായും ആയിരങ്ങളായും।

Verse 32

प्रार्थनाभङ्गभीताश्च ततो देवाः सवासवाः । प्रणष्टास्तान्सुरान्दृष्ट्वा ब्राह्मणाश्चानुवव्रजुः

ബ്രാഹ്മണരുടെ അപേക്ഷ ഭംഗപ്പെടുമോ എന്ന ഭയത്തില്‍ ഇന്ദ്രനോടുകൂടിയ ദേവന്മാര്‍ അന്തര്‍ധാനം ചെയ്തു; ദേവന്മാര്‍ അപ്രത്യക്ഷരാകുന്നത് കണ്ട ബ്രാഹ്മണരും അവരുടെ പിന്നാലെ പോയി।

Verse 33

खेचरत्वं पुरा देवि ह्यासीदग्रभुवां महत् । तेन यांति द्रुतं सर्वे यत्र यत्र सुरालयाः

ഹേ ദേവി, പുരാതനകാലത്ത് അഗ്രഗണ്യർക്കു ആകാശഗമനമെന്ന മഹാശക്തിയുണ്ടായിരുന്നു; ആ ശക്തിയാൽ ദേവാലയങ്ങൾ എവിടെയെവിടെയുണ്ടോ അവിടെയെല്ലാം അവർ വേഗത്തിൽ എത്തുമായിരുന്നു.

Verse 34

एवं सर्वत्रगामित्वं तेषां वीक्ष्य दिवौकसः । प्रविष्टाः सागरं भीता ऊचुर्वाक्यं च तं पुनः

അവരുടെ സർവത്രഗമനശക്തി കണ്ടു സ്വർഗ്ഗവാസികളായ ദേവന്മാർ ഭയപ്പെട്ടു സമുദ്രത്തിൽ പ്രവേശിച്ചു; പിന്നെയും അവനോട് ഈ വാക്കുകൾ പറഞ്ഞു.

Verse 35

शरणं ते वयं प्राप्ता ब्राह्मणेभ्यो भयं गताः । नास्ति वित्तं च दानार्थं तस्माद्रक्ष महोदधे

ഞങ്ങൾ നിന്റെ ശരണത്തിൽ എത്തിയിരിക്കുന്നു; ബ്രാഹ്മണന്മാരുടെ ഭയത്തിൽ വിറങ്ങലിക്കുന്നു. ദാനത്തിനായി ധനം ശേഷിച്ചിട്ടില്ല; അതുകൊണ്ട്, ഹേ മഹോദധേ, ഞങ്ങളെ രക്ഷിക്കണമേ.

Verse 36

एकतः क्रतवः सर्वे समाप्तवरदक्षिणाः । एकतो भयभीतस्य प्राणिनः प्राणरक्षणम् । विशेषतश्च देवानां रक्षणं बहुपुण्यदम्

ഒരു വശത്ത് ഉത്തമ ദക്ഷിണകളോടെ സമാപിച്ച എല്ലാ യാഗങ്ങളും; മറുവശത്ത് ഭയഭീതനായ ജീവിയുടെ പ്രാണരക്ഷണം. പ്രത്യേകിച്ച് ദേവന്മാരെ രക്ഷിക്കുന്നത് മഹാപുണ്യദായകം.

Verse 37

समुद्र उवाच । ब्राह्मणेभ्यो न भीः कार्या कथंचित्सुरसत्तमाः । अहं वो रक्षयिष्यामि प्रविशध्वं ममोदरे

സമുദ്രം പറഞ്ഞു—ഹേ ദേവശ്രേഷ്ഠന്മാരേ, ബ്രാഹ്മണന്മാരെ ഏതുവിധത്തിലും ഭയപ്പെടേണ്ട. ഞാൻ നിങ്ങളെ രക്ഷിക്കും; എന്റെ ഉദരത്തിൽ (ആഴങ്ങളിൽ) പ്രവേശിക്കുവിൻ.

Verse 38

ततस्ते विबुधाः सर्वे तस्य वाक्येन हर्षिताः । प्रविष्टा गह्वरां कुक्षिं तस्यैव भय वर्ज्जिताः

അപ്പോൾ അവന്റെ വചനങ്ങളിൽ ഹർഷിതരായ എല്ലാ ദേവന്മാരും ഭയമൊഴിഞ്ഞവരായി, അവന്റെ ഗുഹാസദൃശമായ ഗഹന ഉദരത്തിലേക്ക് പ്രവേശിച്ചു।

Verse 39

समुद्रोऽपि महत्कृत्वा निजरूपं च भूरिशः । जलजाञ्जीवसंघातान्धृत्वा तीरसमीपतः

സമുദ്രനും തന്റെ രൂപം മഹത്താക്കി, ജലജീവികളുടെ അനവധി കൂട്ടങ്ങളെ ശേഖരിച്ച് തീരത്തിനടുത്തായി പിടിച്ചുനിർത്തി।

Verse 40

ततश्चक्र उपायं स ब्राह्मणानां निपातने । मत्स्यानामामिषं पक्त्वा महान्नेन च गोपितम्

പിന്നീട് അവൻ ബ്രാഹ്മണന്മാരുടെ പതനത്തിനായി ഒരു തന്ത്രം ചമച്ചു—മത്സ്യമാംസം പാകം ചെയ്ത് ധാരാളം അന്നത്തിന്റെ കീഴിൽ മറച്ചു വെച്ചു।

Verse 41

अथोवाच द्विजान्सर्वान्प्रणिपत्य कृतांजलिः । प्रसादः क्रियतां विप्रा मुहूर्त्तं मम सांप्रतम्

അപ്പോൾ അവൻ കൃതാഞ്ജലിയായി നമസ്കരിച്ചു എല്ലാ ദ്വിജന്മാരോടും പറഞ്ഞു—“ഹേ വിപ്രന്മാരേ, ഇപ്പോൾ ഈ മുഹൂർത്തത്തിൽ എനിക്കു പ്രസാദം ചെയ്യുക।”

Verse 42

आतिथ्यग्रहणादेव दीनस्य प्रणतस्य च । युष्मदर्थं मया सम्यगेतत्पाकं समावृतम् । क्रियतां भोजनं भूयो गंतव्यमनु नाकिनाम्

“ദീനനും പ്രണതനും ആയ അതിഥിയുടെ আতിഥ്യം സ്വീകരിക്കുന്നതുകൊണ്ടുതന്നെ പുണ്യം; നിങ്ങളുടെ നിമിത്തം ഞാൻ ഈ പാകം ശരിയായി ഒരുക്കിയിരിക്കുന്നു. ദയവായി ഭോജനം ചെയ്യുക; തുടർന്ന് ദേവന്മാരോടൊപ്പം യാത്ര തുടരുക।”

Verse 43

अथ ते ब्राह्मणा मत्वा समुद्रं श्रद्धयान्वितम् । बाढमित्येव तं प्रोच्य बुभुजुः स्वर्णभाजने

അപ്പോൾ ആ ബ്രാഹ്മണർ സമുദ്രത്തെ ശ്രദ്ധാസമ്പന്നനെന്നു കരുതി “ബാഢം—തഥാസ്തു” എന്നു പറഞ്ഞ് സ്വർണ്ണപാത്രങ്ങളിൽ ഭോജനം ചെയ്തു।

Verse 44

न व्यजानंत तन्मांसं गुप्तं स्वादु क्षुधार्द्दिताः

ക്ഷുധയാൽ പീഡിതരായ അവർ രുചികരമായതിനാൽ ആ മറച്ചുവെച്ച മാംസം തിരിച്ചറിഞ്ഞില്ല।

Verse 45

ततस्तृप्ताश्च ते विप्रा ब्राह्मणा विगतक्षुधः । आशीर्वादं ददुः सर्वे ब्राह्मणाः शंसित व्रताः

പിന്നീട് അവർ തൃപ്തരായി ക്ഷുധമുക്തരായി; വ്രതശാസനത്തിൽ പ്രസിദ്ധരായ ആ ബ്രാഹ്മണർ എല്ലാവരും ആശീർവാദം നൽകി।

Verse 46

भोजनांतो ब्राह्मणानां प्राणांतः क्षत्रजन्मनाम् । आशीविषाणां सर्पाणां कोपो ज्ञेयो मृतावधिः । प्रेरयामास देवान्वै गम्यतामित्युवाच तान्

‘ബ്രാഹ്മണരുടെ ഭോജനാന്തം ക്ഷത്രിയജന്മരുടെ പ്രാണാന്തംപോലെ; വിഷസർപ്പങ്ങളുടെ കോപം മരണപര്യന്തം നിലനിൽക്കും’ എന്നു പറഞ്ഞ് അവൻ ദേവന്മാരെ പ്രേരിപ്പിച്ച് “പോകാം” എന്നു പറഞ്ഞു।

Verse 47

ततो देवाः सगंधर्वा गच्छंतः शीघ्रगा वियत् । गच्छतस्तांस्ततो दृष्ट्वा ब्राह्मणास्तत्र वंदिता

അപ്പോൾ ദേവന്മാർ ഗന്ധർവന്മാരോടുകൂടെ ആകാശമാർഗ്ഗത്തിൽ വേഗത്തിൽ നീങ്ങി; അവർ പോകുന്നത് കണ്ട അവിടത്തെ ബ്രാഹ്മണർ ഭക്തിയോടെ വന്ദനം ചെയ്തു।

Verse 48

दक्षिणार्थं समुत्पेतुः सुरानुद्दिश्य पृष्ठतः

ദക്ഷിണ ലഭിക്കുവാൻ ദേവന്മാരെ ലക്ഷ്യമാക്കി അവർ പിന്നിൽ നിന്നു എഴുന്നേറ്റ് സമീപിച്ചു.

Verse 49

ततः प्रपतिता भूमौ द्विजास्ते सहसा पुनः । अभक्ष्यभक्षणात्ते वै ब्राह्मणा मांसभक्षणात्

അപ്പോൾ ആ ദ്വിജ ബ്രാഹ്മണർ പെട്ടെന്നു വീണ്ടും ഭൂമിയിൽ വീണു; കാരണം അവർ അഭക്ഷ്യം ഭക്ഷിച്ചു—മാംസം ഭക്ഷിച്ചു.

Verse 50

निष्कृतिं तां परिज्ञाय समुद्रस्य रुषान्विताः । ददुः शापं महादेवि रौद्रं रौद्रवपुर्द्धराः

ആ ‘നിഷ്കൃതി’ സമുദ്രത്തിന്റെ തന്നെ കൃത്യമെന്നു തിരിച്ചറിഞ്ഞ് അവർ ക്രോധം നിറഞ്ഞു; ഹേ മഹാദേവീ, രൗദ്രരൂപം ധരിച്ചു അവർ ഭീകര ശാപം നൽകി.

Verse 51

यस्मादभक्ष्यं मांसं वै ब्राह्मणानां परं स्मृतम् । त्वयोपहृतमस्माकं सुगुप्तं भक्ष्यसंयुतम्

ബ്രാഹ്മണർക്കു മാംസം പരമ അഭക്ഷ്യമെന്നു സ്മൃതികൾ പറയുന്നു; എങ്കിലും നീ അത് ഞങ്ങൾക്ക് കൊണ്ടുവന്നു—നന്നായി മറച്ച്, ഭക്ഷ്യവസ്തുക്കളിൽ കലർത്തി.

Verse 52

एकतः सर्वमांसानि मत्स्यमांसं तथैकतः । एकतः सर्वपापानि परदारास्तथैकतः

ഒരു വശത്ത് എല്ലാ തരത്തിലുള്ള മാംസങ്ങളും, മറുവശത്ത് മത്സ്യമാംസം മാത്രം; ഒരു വശത്ത് എല്ലാ പാപങ്ങളും, മറുവശത്ത് പരസ്ത്രീഗമനപാപം മാത്രം.

Verse 53

एवं वयं विजानन्तो यदि मांसस्य दूषणम् । तथापि वंचिताः सर्वे अपरीक्षितकारिणः

മാംസഭക്ഷണത്തിന്റെ ദോഷം ഞങ്ങൾ നന്നായി അറിഞ്ഞിരുന്നുവെങ്കിലും, ഞങ്ങൾ എല്ലാവരും വഞ്ചിതരായി—ശരിയായി പരിശോധിക്കാതെ പ്രവർത്തിച്ചു।

Verse 54

यस्मात्पापमते क्रूरं त्वया वै वञ्चिता वयम् । मांसस्य भक्षणात्तस्मादपेयस्त्वं भविष्यसि

ഹേ പാപബുദ്ധിയുള്ള ക്രൂരനേ! നീ ഞങ്ങളെ സത്യമായും വഞ്ചിച്ചു; അതിനാൽ മാംസഭക്ഷണദോഷം മൂലം നീ ‘അപേയൻ’ ആകും—നിന്റെ ജലം കുടിക്കാനാകാത്തതാകും।

Verse 55

अस्पृश्यस्त्वं द्विजेंद्राणामन्येषां च नृणां भुवि । तवोदकेन ये मर्त्त्याः करिष्यंति कुबुद्धयः

നീ ശ്രേഷ്ഠ ദ്വിജേന്ദ്രന്മാർക്കും ഭൂമിയിലെ മറ്റ് മനുഷ്യർക്കും അസ്‌പൃശ്യനാകും. നിന്റെ ജലം ഉപയോഗിക്കുന്ന കുബുദ്ധിയുള്ള മർത്ത്യർ—

Verse 56

स्नानं ते नरकं घोरं प्रयास्यंति न संशयः । कृतघ्नानां च ये लोका ये लोकाः पापकर्मिणाम्

നിനക്കുള്ളിൽ സ്നാനം ചെയ്താൽ അവർ സംശയമില്ലാതെ ഘോര നരകത്തെ പ്രാപിക്കും—കൃതഘ്നരുടെ ലോകങ്ങളും പാപകർമ്മികളുടെ ലോകങ്ങളും ആയ അവിടങ്ങളിലേക്ക്।

Verse 57

तांस्तवोदक संस्पर्शाल्लप्स्यंते मानवा भुवि

നിന്റെ ജലത്തിന്റെ സ്പർശം മാത്രത്താൽ ഭൂമിയിലെ മനുഷ്യർ ആ ലോകങ്ങളെ (അതേ ഗതിയെ) പ്രാപിക്കും।

Verse 58

ईश्वर उवाच । एवं शप्तः समुद्रस्तैर्ब्राह्मणैर्वरवर्णिनि । ततो वर्षसहस्रं तु ह्यस्पृश्यः संबभूव ह

ഈശ്വരൻ അരുളിച്ചെയ്തു—ഹേ സുന്ദരവർണ്ണിനി! സമുദ്രസ്ഥരായ ആ ബ്രാഹ്മണന്മാരുടെ ശാപം മൂലം സമുദ്രം സഹസ്രവർഷം സത്യമായും അസ്പൃശ്യനായി മാറി.

Verse 59

ततस्त्रासाकुलो भूत्वा सर्वांस्तानिदमब्रवीत् । देवकार्यमिदं विप्रा मया कृतमबुद्धिना

അപ്പോൾ ഭയവും വ്യാകുലതയും നിറഞ്ഞവനായി അവൻ എല്ലാവരോടും പറഞ്ഞു—ഹേ വിപ്രന്മാരേ! ഇത് ദേവകാര്യമായിരുന്നു; എങ്കിലും ഞാൻ അവിവേകത്തോടെ അത് ചെയ്തു.

Verse 60

बुभूषता परं धर्मं शरणागतसंभवम् । कामात्क्रोधाद्भयाल्लोभाद्यस्त्यजेच्छरणागतम्

ശരണാഗതരെ സംരക്ഷിക്കുന്നതിൽ നിന്നു ജനിക്കുന്ന പരമധർമ്മം പാലിക്കുവാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നവൻ—കാമം, ക്രോധം, ഭയം അല്ലെങ്കിൽ ലോഭം മൂലം ശരണാഗതനെ ഉപേക്ഷിച്ചാൽ അവൻ നിന്ദ്യൻ.

Verse 61

सत्याद्वापि स विज्ञेयो महापातककारकः । युष्मद्भीत्या समायाताः स्वर्गिणः शरणं मम

സത്യത്തിനുവേണ്ടിയാണെങ്കിലും അങ്ങനെ ചെയ്യുന്നവൻ മഹാപാതകകാരകനെന്നു അറിയപ്പെടണം—നിങ്ങളെ ഭയന്ന് വന്ന് എന്റെ ശരണം പ്രാപിച്ച സ്വർഗ്ഗവാസികളെയുമെങ്കിലും ഉപേക്ഷിക്കുന്നവൻ.

Verse 62

ते मया रक्षिताः सम्यग्यथाशक्त्या ह्युपायतः । शोषयिष्येऽहमात्मानं यस्माच्छप्तः प्रकोपतः

ഞാൻ അവരെ യഥാശക്തി യുക്തമായ ഉപായങ്ങളാൽ സമ്യകമായി സംരക്ഷിച്ചു; എന്നാൽ ക്രോധത്തിൽ ശപിക്കപ്പെട്ടതിനാൽ ഇനി ഞാൻ എന്റെ തന്നെ സത്തയെ ശോഷിപ്പിക്കും.

Verse 63

भवद्भिर्नोत्सहे स्थातुं जनस्पर्शविनाकृतः । एवमुक्त्वा ततो देवि समुद्रः सरितांपतिः । आत्मानं शोषयामास दुःखेन महता स्थितः

“നിങ്ങളുടെ സാന്നിധ്യത്തിൽ, ജീവസ്പർശമില്ലാതെ ഞാൻ നില്ക്കാൻ കഴിയില്ല.” എന്ന് പറഞ്ഞ്, ദേവീ, നദികളുടെ അധിപനായ സമുദ്രൻ മഹാദുഃഖത്തോടെ സ്വയം ഉണങ്ങിത്തുടങ്ങി।

Verse 64

ततो देवगणाः सर्वे स्थलाकारं महार्णवम् । शनैःशनैः प्रपश्यंतो भयेन महताऽन्विताः

അപ്പോൾ എല്ലാ ദേവഗണങ്ങളും പതുക്കെ പതുക്കെ മഹാസമുദ്രം കരഭൂമിരൂപം കൈക്കൊള്ളുന്നത് കണ്ടു; അവർ മഹാഭയത്തിൽ മുങ്ങി।

Verse 65

ऊचुर्गत्वा तु लोकेशं देवदेवं पितामहम् । अस्मत्कृते द्विजैः शप्तः सागरो ब्राह्मणोत्तमैः

പിന്നീട് അവർ ലോകേശനായ ദേവദേവ പിതാമഹന്റെ അടുക്കൽ ചെന്നു പറഞ്ഞു— “ഞങ്ങളുടെ കാരണത്താൽ ശ്രേഷ്ഠ ബ്രാഹ്മണ ദ്വിജന്മാർ സമുദ്രനെ ശപിച്ചിരിക്കുന്നു।”

Verse 66

स शोषयति चात्मानं दुःखेन महतान्वितः । समुद्राज्जलमादाय प्रवर्षंति बलाहकाः

“അവൻ മഹാദുഃഖത്തിൽ പീഡിതനായി സ്വയം ഉണങ്ങിക്കൊണ്ടിരിക്കുന്നു. മേഘങ്ങൾ സമുദ്രത്തിൽ നിന്ന് ജലം എടുത്ത് മഴയായി പെയ്യിക്കുന്നു.”

Verse 67

ततः संजायते सस्यं सस्याद्यज्ञा भवंति च । यज्ञैः संजायते तृप्तिः सर्वेषां त्रिदिवौकसाम्

“ആ (മഴ)യിൽ നിന്ന് വിളകൾ ഉദിക്കുന്നു; വിളകളിൽ നിന്ന് യജ്ഞങ്ങൾ നടക്കുന്നു. യജ്ഞങ്ങളാൽ ത്രിദിവവാസികളായ എല്ലാവർക്കും തൃപ്തി ജനിക്കുന്നു.”

Verse 68

एवं तस्य विनाशेन नाशोऽस्माकं भविष्यति । तस्मात्त्वं रक्ष तं गत्वा यथा शोषं न गच्छति

ഇങ്ങനെ അവൻ നശിച്ചാൽ നമ്മുടെ നാശവും സംഭവിക്കും. അതിനാൽ നീ ചെന്നു അവനെ രക്ഷിക്ക; അവൻ പൂർണ്ണമായി ഉണങ്ങി പോകുന്ന നിലയിലേക്കു പോകരുത്.

Verse 69

यथा तुष्यंति विप्रास्ते तथा नीतिर्विधीयताम्

ആ ബ്രാഹ്മണർ പൂർണ്ണമായി തൃപ്തരാകുന്ന വിധത്തിൽ യുക്തമായ നയം സ്ഥാപിക്കപ്പെടട്ടെ.

Verse 70

देवानां वचनाद्ब्रह्मा गत्वा सागरसन्निधौ । समुद्रार्थे ययाचे तान्ब्राह्मणान्क्षेत्रवासिनः

ദേവന്മാരുടെ വചനപ്രകാരം ബ്രഹ്മാവ് സമുദ്രതീരത്തേക്ക് ചെന്നു; സമുദ്രത്തിന്റെ ഹിതാർത്ഥം ആ ക്ഷേത്രവാസികളായ ബ്രാഹ്മണന്മാരോട് അപേക്ഷിച്ചു.

Verse 71

ब्रह्मोवाच । प्रसादः क्रियतामस्य सागरस्य द्विजोत्तमाः । यथा पवित्रतां याति मद्वाक्यात्क्रियतां तथा

ബ്രഹ്മാവ് പറഞ്ഞു—ഹേ ദ്വിജോത്തമന്മാരേ! ഈ സമുദ്രത്തിന് പ്രസാദം ചെയ്യുക; എന്റെ വചനത്താൽ ഇത് പവിത്രത പ്രാപിക്കുന്നവിധം അങ്ങനെ ചെയ്യുക.

Verse 72

प्रदास्यति स युष्मभ्यं रत्नानि विविधानि च

അവൻ നിങ്ങള്ക്ക് പലവിധ രത്നങ്ങളും കൂടി നൽകുന്നതായിരിക്കും.

Verse 73

यूयं भविष्यथात्यंतं भूमिदेवा इति क्षितौ । नाम्ना मद्वचनान्नूनं सत्यमेतन्मयोदितम्

നിങ്ങൾ ഭൂമിയിൽ നിശ്ചയമായും ‘ഭൂമിദേവന്മാർ’ എന്ന നാമത്തിൽ പ്രസിദ്ധരാകും; എന്റെ വചനത്താൽ ഇത് സത്യം—ഈ സത്യം ഞാൻ പ്രഖ്യാപിക്കുന്നു।

Verse 74

ब्राह्मणा ऊचुः । नान्यथा कर्तुमिच्छामस्तव वाक्यं जगत्पते । न च मिथ्याऽत्मनो वाक्यं प्रमाणं चात्र वै भवान्

ബ്രാഹ്മണർ പറഞ്ഞു—ഹേ ജഗത്പതേ, നിങ്ങളുടെ വചനത്തിന് വിരുദ്ധമായി ഞങ്ങൾ ഒന്നും ചെയ്യാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നില്ല. സ്വന്തം വാക്ക് അസത്യമാകരുത്; ഇവിടെ നിശ്ചയമായി നിങ്ങൾ തന്നെയാണ് പ്രമാണം।

Verse 76

तन्नो वाक्यात्सुरश्रेष्ठ हितं वा यदि वाहितम् । परं स्याज्जगतां श्रेयः सर्वेषां च दिवौकसाम् । तथा कुरु जगन्नाथ अस्माकं हितकारणम्

ഹേ സുരശ്രേഷ്ഠാ, ഞങ്ങളുടെ വചനത്തിൽ നിന്നു ഏതെങ്കിലും ഹിതം സംഭവിക്കേണ്ടതുണ്ടെങ്കിൽ, അത് സർവ്വ ലോകങ്ങളുടെയും സർവ്വ ദിവൗകസുകളുടെയും പരമ ശ്രേയസ്സാകട്ടെ. ഹേ ജഗന്നാഥാ, അങ്ങനെ തന്നെ ചെയ്യുക—ഞങ്ങളുടെ ഹിതകാരണമാകുക।

Verse 77

नान्यथा शक्यते कर्त्तुं द्विजानां वचनं हि तत् । ब्राह्मणाः कुपिता नूनं भस्मीकुर्युः स्वतेजसा

ഇത് മറ്റെങ്ങനെ ചെയ്യാൻ സാധ്യമല്ല; ഇത് ദ്വിജന്മാരുടെ വചനമാണ്. ബ്രാഹ്മണർ കോപിച്ചാൽ, അവരുടെ സ്വന്തം തേജസ്സാൽ നിശ്ചയമായി എല്ലാം ഭസ്മമാക്കും।

Verse 78

देवान्कुर्युरदेवांश्च तस्मात्तान्नैव कोपयेत् । यस्मादेव तव स्पर्शस्त्रिधा मेध्यो भविष्यति

അവർ ദേവന്മാരെയും അദേവന്മാരാക്കാൻ കഴിയും; അതിനാൽ അവരെ കോപിപ്പിക്കരുത്. കാരണം നിങ്ങളുടെ സ്പർശം കൊണ്ടുതന്നെ (ഈ സമുദ്രം) ത്രിവിധമായി ശുദ്ധിയായി യജ്ഞകർമ്മങ്ങൾക്ക് യോഗ്യമാകും।

Verse 79

पर्वकाले च संप्राप्ते नदीनां च समागमे । सेतुबंधे तथा सिंधौ तीर्थेष्वन्येषु संयुतः

പർവ്വകാലം വന്നപ്പോൾ, നദികളുടെ സംഗമസ്ഥാനങ്ങളിൽ—സേതുബന്ധത്തിൽ, സമുദ്രതീരത്ത്, മറ്റു തീർത്ഥങ്ങളിലുമെല്ലാം—അത് (പുണ്യഭാവം) അവിടെ സംയുക്തമായി നിലകൊള്ളുന്നു।

Verse 80

इत्येवमादिसर्वेषु मध्येऽन्यत्र न कर्मणि । यत्फलं सर्वतीर्थेषु सर्वयज्ञेषु यत्फलम् । तत्फलं तव तोयस्य स्पर्शादेव भविष्यति

ഇങ്ങനെ പറയപ്പെട്ട എല്ലാ പുണ്യാചാരങ്ങളിലും ഇതിന് തുല്യമായ മറ്റൊരു കര്‍മ്മമില്ല. എല്ലാ തീര്‍ത്ഥങ്ങളിലെ ഫലവും, എല്ലാ യജ്ഞങ്ങളിലെ ഫലവും—അതേ ഫലം നിന്റെ ജലത്തിന്റെ സ്പര്‍ശമാത്രത്താല്‍ ലഭിക്കും।

Verse 81

गयाश्राद्धे तु यत्पुण्यं गोग्रहे मरणेन च । तत्फलं तव तोयस्य स्पर्शादेव भविष्यति

ഗയയിൽ ശ്രാദ്ധം ചെയ്താൽ ലഭിക്കുന്ന പുണ്യവും, ഗോ-ഗ്രഹത്തിൽ ദേഹത്യാഗം ചെയ്താൽ ലഭിക്കുന്ന പുണ്യവും—അതേ ഫലം നിന്റെ ജലത്തിന്റെ സ്പർശമാത്രത്താൽ ഉണ്ടാകും।

Verse 82

अपेयस्त्वं तथा भावि स्वादमात्रेण केवलम् । गंडूषमपि पीतं च तोयस्याशुभनाशनम्

നീ (ഈ ജലം) പാനയോഗ്യമല്ല, രുചിമാത്രം അറിയുന്നതിനുള്ളതായിരിക്കും; എങ്കിലും ആ ജലത്തിന്റെ ഗണ്ഡൂഷമാത്രം (വായ്നിറച്ച് കുളുക്കൽ) പോലും അശുഭം നശിപ്പിക്കുന്നതാണ്।

Verse 84

यावत्त्वं तिष्ठसे लोके यावच्चद्रार्कतारकाः । तवोदकामृतैस्तृप्तास्तावत्स्थास्यंति पूर्वजाः

നീ ലോകത്തിൽ നിലനിൽക്കുന്നത്രയും, ചന്ദ്രൻ-സൂര്യൻ-നക്ഷത്രങ്ങൾ നിലനിൽക്കുന്നത്രയും—നിന്റെ അമൃതസമാന ജലത്തിൽ തൃപ്തരായ പൂർവ്വജർ അത്രയും കാലം നിലകൊള്ളും।

Verse 86

यात्रायामथवान्यत्र पर्वकाले शशिग्रहे । अत्र स्नास्यति यः सम्यक्सागरे लवणांभसि । अश्वमेधसहस्रस्य फलं प्राप्स्यति मानवः

യാത്രാകാലത്തോ മറ്റേതെങ്കിലും സമയത്തോ, പർവ്വദിനത്തിലോ ചന്ദ്രഗ്രഹണസമയത്തോ—ആർ ഇവിടെ സമുദ്രത്തിലെ ലവണജലത്തിൽ വിധിപൂർവ്വം സ്നാനം ചെയ്യുന്നുവോ, അവൻ സഹസ്ര അശ്വമേധയാഗഫലം പ്രാപിക്കും।

Verse 87

श्रीसोमेशसमुद्रस्य अंतरे ये मृता नराः । पापिनोऽपि गमिष्यंति स्वर्गं निर्धूतकल्मषाः

ശ്രീ സോമേശ സമുദ്രത്തിന്റെ പുണ്യപരിധിക്കുള്ളിൽ ആരെല്ലാം ദേഹത്യാഗം ചെയ്യുമോ, അവർ പാപികളായാലും അവരുടെ കല്മഷം അകന്നു സ്വർഗ്ഗം പ്രാപിക്കും।

Verse 88

एवं भविष्यति सदा तव मद्वचनाद्विभो । प्रयच्छस्व द्विजेंद्राणां रत्नानि विविधानि च

ഹേ വിഭോ! എന്റെ വചനത്താൽ നിനക്കിത് എപ്പോഴും ഇങ്ങനെ തന്നെയായിരിക്കും. അതിനാൽ ശ്രേഷ്ഠ ദ്വിജന്മാർക്ക് (ബ്രാഹ്മണർക്കു) നാനാവിധ രത്നങ്ങൾ ദാനമായി നൽകുക।

Verse 89

माघे मासि च यः स्नायान्नैरंतर्येण भावितः । पौंडरीकफलं तस्य दिवसेदिवसे भवेत्

മാഘമാസത്തിൽ ഇടവിടാതെ നിയമപൂർവ്വം ഭക്തിഭാവത്തോടെ സ്നാനം ചെയ്യുന്നവന് പൗണ്ഡരീക (മഹാപുണ്യ) ഫലം ദിനംപ്രതി ലഭിച്ചുകൊണ്ടിരിക്കും।

Verse 90

ईश्वर उवाच । पितामहवचः श्रुत्वा बाढमित्येव सागरः । ब्राह्मणेभ्यः सुरत्नानि ददौ श्रद्धा समन्वितः

ഈശ്വരൻ അരുളിച്ചെയ്തു: പിതാമഹൻ (ബ്രഹ്മാവ്) പറഞ്ഞതു കേട്ട് സമുദ്രം ‘ബാഢം’ (തഥാസ്തു) എന്നു പറഞ്ഞു; ശ്രദ്ധയോടെ ബ്രാഹ്മണർക്കു ഉത്തമ രത്നങ്ങൾ ദാനമായി നൽകി।

Verse 91

ब्राह्मणैर्ब्रह्मणो वाक्यमशेषं समनुष्ठितम् । क्षुरकर्म तथा कृत्वा स्नानं सर्वेऽपि चक्रिरे

ബ്രാഹ്മണർ ബ്രഹ്മാവിന്റെ വചനം പൂർണ്ണമായി അനുഷ്ഠിച്ചു. ക്ഷൗരകർമ്മം ചെയ്ത്, എല്ലാവരും പുണ്യസ്നാനം നടത്തി.

Verse 92

एवं पवित्रतां प्राप्तस्तीर्थत्वं लव णोदधिः । तस्य मध्ये महादेवि लिंगानां पंचकोटयः

ഇങ്ങനെ ലവണസമുദ്രം പവിത്രത പ്രാപിച്ച് തീർത്ഥത്വം നേടി. ഹേ മഹാദേവി, അതിന്റെ നടുവിൽ ശിവലിംഗങ്ങൾ അഞ്ചുകോടിയുണ്ട്.

Verse 93

भविष्यति नृणां लोके तव सौख्यविवर्द्धनम् । पितॄणां तव तोयेन यः करिष्यति तर्पणम् । पूर्वोक्तेन विधानेन तस्य पुण्यफलं शृणु

മനുഷ്യലോകത്തിൽ ഇത് നിന്റെ സുഖം വർദ്ധിപ്പിക്കും. നിന്റെ ജലത്താൽ, മുൻപറഞ്ഞ വിധിപ്രകാരം പിതൃകൾക്ക് തർപ്പണം ചെയ്യുന്നവന്റെ പുണ്യഫലം കേൾക്കുക.

Verse 94

मध्ये तु प्रावृतं सर्वमस्मिन्मन्वंतरे प्रिये । चक्रमैनाकयोर्मध्ये दिशि दक्षिणमुच्यते

പ്രിയേ, ഈ മന്വന്തരത്തിൽ മദ്ധ്യഭാഗത്തിലെ എല്ലാം ആവൃതം/വലയപ്പെട്ടതാണെന്ന് പറയപ്പെടുന്നു. ചക്രവും മൈനാകവും തമ്മിലുള്ള ദിശ ദക്ഷിണദിശയായി ഉച്ഛരിക്കപ്പെടുന്നു.

Verse 95

शातकुम्भमये कुम्भे धनुषायुतविस्तृते । तत्र कुंभस्य मध्यस्थो वडवानलसंज्ञितः

പതിനായിരം ധനുസ്സിന്റെ വിസ്തൃതിയുള്ള ശാതകുംഭമയ കുംഭത്തിൽ, ആ കുംഭത്തിന്റെ മദ്ധ്യത്തിൽ ‘വഡവാനല’ എന്നു വിളിക്കപ്പെടുന്ന അഗ്നി സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു.

Verse 96

सूचीवक्त्रो महाकायः स जलं पिबते सदा । एतदंतरमासाद्य अग्नितीर्थं प्रचक्षते

അവൻ സൂചിപോലുള്ള വായുള്ള മഹാകായൻ; അവൻ എപ്പോഴും ജലം പാനം ചെയ്യുന്നു. ഈ ഇടവേളാപ്രദേശത്തെത്തുമ്പോൾ ഇതിനെ ‘അഗ്നിതീർത്ഥം’ എന്നു പ്രസിദ്ധീകരിക്കുന്നു.

Verse 97

तस्य मध्ये महासारं वाडवं यत्र वै मुखम् । श्रीसोमेशाद्दक्षिणतो धन्वंतरशतावधि । उत्तरान्मानसात्पूर्वं यावदेव कृतस्मरम्

അതിന്റെ മദ്ധ്യത്തിൽ മഹാസാരം നിലകൊള്ളുന്നു; അവിടെയാണ് വാഡവാഗ്നിയുടെ മുഖം സത്യമായും സ്ഥിതിചെയ്യുന്നത്. അത് ശ്രീസോമേശന്റെ തെക്കായി നൂറ് ധന്വന്തര ദൂരമോളം; കൂടാതെ മാനസയുടെ വടക്കിൽ നിന്ന് കിഴക്കോട്ട് കൃതസ്മരാ വരെ വ്യാപിച്ചിരിക്കുന്നു.

Verse 98

एतद्गोप्यं वरारोहे न देयं यस्य कस्यचित् । ब्रह्मघ्नोपि विशुध्येत श्रुत्वैतन्नात्र संशयः

ഹേ വരാരോഹേ, ഇത് ഗോപ്യം; ആരെയെങ്കിലും എളുപ്പത്തിൽ നൽകേണ്ടതല്ല. ഇത് കേട്ടാൽ ബ്രഹ്മഹന്തകനും ശുദ്ധിയാകും—ഇതിൽ സംശയമില്ല.

Verse 99

एवं शापो वरो दत्तः सागरस्य यथा द्विजैः । पूर्वं रुष्टैस्ततस्तुष्टैस्तत्सर्वं कथितं मया

ഇങ്ങനെ ദ്വിജന്മാർ ആദ്യം ക്രുദ്ധരായി പിന്നെ പ്രസന്നരായി സമുദ്രത്തിന് ശാപവും വരവും നൽകി—അത് മുഴുവനും ഞാൻ പറഞ്ഞിരിക്കുന്നു.