Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 4

आदौ कृत्वा तु वपनं सोमे श्वरसमीपतः । शंकरं मनसा ध्यायन्केशांस्तत्र परित्यजेत् । समुत्तार्य ततः केशान्भूयः स्नानं समाचरेत्

ādau kṛtvā tu vapanaṃ some śvarasamīpataḥ | śaṃkaraṃ manasā dhyāyankeśāṃstatra parityajet | samuttārya tataḥ keśānbhūyaḥ snānaṃ samācaret

ആദ്യം സോമേശ്വരസമീപത്ത് വപനം (മുണ്ഡനം) ചെയ്ത്, മനസ്സിൽ ശങ്കരനെ ധ്യാനിച്ചുകൊണ്ട് കേശങ്ങൾ അവിടെയേ തന്നെ ഉപേക്ഷിക്കണം. പിന്നെ ആ കേശങ്ങൾ ശേഖരിച്ച് വീണ്ടും വിധിപൂർവ്വം സ്നാനം ആചരിക്കണം.

आदौat first
आदौ:
Kriya-vishesana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootआदि (प्रातिपदिक)
Formअव्यय; सप्तमी-एकवचनरूपेण क्रियाविशेषण (adverb) ‘at first’
कृत्वाhaving done
कृत्वा:
Purvakala-kriya (Prior action/पूर्वकालक्रिया)
TypeIndeclinable
Rootकृ (धातु)
Formक्त्वान्त-अव्यय (absolutive/gerund) ‘having done’
तुbut; indeed
तु:
Sambandha-bodhaka (Discourse particle/निपात)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formअव्यय; निपात (particle)
वपनम्shaving (tonsure)
वपनम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootवपन (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative/2nd), एकवचन (Singular)
सोमेश्वरसमीपतःnear Someśvara
सोमेश्वरसमीपतः:
Kriya-vishesana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootसोमेश्वर (प्रातिपदिक) + समीप (प्रातिपदिक) + तः (तसिल्)
Formअव्यय; तसिल्-प्रत्ययान्त; ‘सोमेश्वरसमीपतः’ = from/near the vicinity of Someśvara
शंकरम्Śaṅkara
शंकरम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootशंकर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative/2nd), एकवचन (Singular)
मनसाwith the mind
मनसा:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootमनस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (Instrumental/3rd), एकवचन (Singular)
ध्यायन्meditating upon
ध्यायन्:
Kriya-sahacari (Concomitant/सहचर)
TypeIndeclinable
Rootध्यै (धातु) → ध्यायत् (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formवर्तमानकृदन्त (present active participle, शतृ), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; क्रियासहचर (concomitant action)
केशान्hair
केशान्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootकेश (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative/2nd), बहुवचन (Plural)
तत्रthere
तत्र:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootतत्र (अव्यय)
Formअव्यय; देशवाचक क्रियाविशेषण
परित्यजेत्should abandon/leave
परित्यजेत्:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootत्यज् (धातु)
Formविधिलिङ् (Optative), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन (Singular), परस्मैपद; उपसर्गः परि-
समुत्तार्यhaving removed
समुत्तार्य:
Purvakala-kriya (Prior action/पूर्वकालक्रिया)
TypeIndeclinable
Rootउत्-तॄ (धातु)
Formक्त्वान्त/ल्यप्-अव्यय (absolutive) ‘having lifted up/removed’; उपसर्गः सम्+उत्-
ततःthen
ततः:
Kriya-vishesana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootततः (अव्यय)
Formअव्यय; क्रियाविशेषण (adverb) ‘then/thereafter’
केशान्hair
केशान्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootकेश (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, बहुवचन
भूयःagain
भूयः:
Kriya-vishesana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootभूयस् (अव्यय)
Formअव्यय; क्रियाविशेषण (adverb) ‘again/further’
स्नानम्bathing
स्नानम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootस्नान (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
समाचरेत्should perform/practice
समाचरेत्:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootचर् (धातु)
Formविधिलिङ् (Optative), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन (Singular), परस्मैपद; उपसर्गः सम्+आ-

Īśvara (Śiva)

Tirtha: Someśvara-samīpa vapanāṅga (tonsure station) linked to the nearby kuṇḍa/snānā

Type: ghat

Listener: null

Scene: A pilgrim seated near the Somanātha precinct, barber/attendant performing tonsure; the pilgrim meditates on Śaṅkara; hair is gathered and placed at a designated spot; then the pilgrim proceeds to the water for a second bath.

S
Someśvara/Somanātha
Ś
Śaṅkara

FAQs

Outer acts like tonsure become sacred when joined to inner remembrance (dhyāna) of Śiva.

Someśvara/Somanātha precincts within Prabhāsa-kṣetra, where shaving and bathing are prescribed.

Perform vapana (tonsure) near Someśvara, leave the hair there, then bathe again.