Adhyaya 22

Verse 1

नारद उवाच । एवं विप्रकृता देवा महेंद्रसहितास्तदा । ययुः स्वायंभुवं दाम मर्करूपमुपाश्रिताः

നാരദൻ പറഞ്ഞു—ഇങ്ങനെ പീഡിതരായി താഴ്ത്തപ്പെട്ട ദേവന്മാർ, മഹേന്ദ്രനോടുകൂടെ, അപ്പോൾ സ്വയംഭൂ പ്രഭുവിന്റെ ധാമത്തിലേക്ക് പോയി; മർക്കടരൂപം ആശ്രയിച്ച് (വേഷം മാറി)।

Verse 2

ततश्च विस्मितो ब्रह्मा प्राह तान्सुरपुंगवान् । स्वरूपेणेह तिष्ठध्वं नात्र वस्तारकाद्भयम्

അപ്പോൾ വിസ്മയിച്ച ബ്രഹ്മാവ് ദേവശ്രേഷ്ഠരോടു പറഞ്ഞു— “നിങ്ങൾ നിങ്ങളുടെ സ്വന്തം സ്വരൂപത്തിൽ തന്നെ ഇവിടെ നിലകൊള്ളുവിൻ; ഈ സ്ഥലത്ത് താരകനെക്കുറിച്ച് ഭയം ഇല്ല.”

Verse 3

ततो देवाः स्वरूपस्थाः प्रम्लानवदनांबुजाः । तुष्टुवुः प्रणताः सर्वे पितरं पुत्रका यथा

അതിനുശേഷം ദേവന്മാർ തങ്ങളുടെ തങ്ങളുടെ സ്വരൂപത്തിൽ സ്ഥാപിതരായി; അവരുടെ താമരമുഖങ്ങൾ ഇനി മ്ലാനമായിരുന്നില്ല. എല്ലാവരും പ്രണാമം ചെയ്ത്, മക്കൾ പിതാവിനെ സ്തുതിക്കുന്നതുപോലെ, അദ്ദേഹത്തെ സ്തുതിച്ചു.

Verse 4

नमो जगत्प्रसूत्यै ते हेतवे पालकाय च । संहर्त्रे च नमस्तुभ्यं तिस्रोऽवस्थास्तव प्रभो

ജഗത്തിന്റെ ഉത്ഭവകാരണമാകുന്ന നിനക്കു നമസ്കാരം, പാലകനായ നിനക്കു നമസ്കാരം; സംഹാരകനായ നിനക്കു കൂടി നമസ്കാരം. ഹേ പ്രഭോ, ഈ മൂന്നു അവസ്ഥകളും നിന്റേതുതന്നെ.

Verse 5

त्वमपः प्रथमं सृष्ट्वा तासु वीर्यमवासृजः । तदण्डमभवद्धैमं यस्मिल्लोकाश्चराचराः

നീ ആദ്യം ജലങ്ങളെ സൃഷ്ടിച്ച് അവയിൽ നിന്റെ വീര്യശക്തി നിക്ഷേപിച്ചു. അതിൽ നിന്നു സ്വർണമയമായ ബ്രഹ്മാണ്ഡം ഉദിച്ചു; അതിനുള്ളിൽ ചരാചര ലോകങ്ങൾ എല്ലാം നിലകൊള്ളുന്നു.

Verse 6

वेदेष्वाहुर्विराड्रूपं त्वामेकरूपमीदृशम् । पातालं पादमूलं च पार्ष्णिपादे रसातलम्

വേദങ്ങൾ നിന്നെ ഇത്തരത്തിലുള്ള ഏക വിരാട് മഹാരൂപമായി പ്രഖ്യാപിക്കുന്നു. പാതാളം നിന്റെ പാദമൂലത്തിൽ; രസാതലം നിന്റെ കുതികാൽയും പാദപ്രദേശവും ആകുന്നു.

Verse 7

महातलं चास्य गुल्फौ जंघे चापि तलातलम् । सुतलं जानुनी चास्य ऊरू च वितलातले

അവന്റെ കാൽമുട്ടുകളിൽ മഹാതലം, ജംഘകളിൽ തലാതലം; മുട്ടുകളിൽ സുതലം, ഊരുകളിൽ വിതലം സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു.

Verse 8

महीतलं च जघनं नाभिश्चास्य नभस्तलम् । ज्योतिः पदमुरः स्थानं स्वर्लोको बाहुरुच्यते

അവന്റെ ജഘനം മഹീതലം, നാഭി നഭസ്തലം; ഉരസ്ഥലം ജ്യോതിഃപദം, ഭുജം സ്വർലോകമെന്നു പറയപ്പെടുന്നു.

Verse 9

ग्रीवा महश्चवदनं जनलोकः प्रकीर्त्यते । ललाटं च तपोलोकः शीर्ष सत्यमुदाहृतम्

അവന്റെ ഗ്രീവ മഹർലോകം, മുഖം ജനലോകമെന്നു പ്രസിദ്ധം; ലലാടം തപോലോകം, ശിരസ് സത്യലോകമെന്നു പ്രഖ്യാപിതം.

Verse 10

चन्द्रसूर्यौ च नयने दिशः श्रोत्रे नासिकाश्विनौ । आत्मानं ब्रह्मरंध्रस्थमाहुस्त्वां वेदवादिनः

ചന്ദ്രനും സൂര്യനും നിന്റെ രണ്ടു നേത്രങ്ങൾ, ദിക്കുകൾ നിന്റെ ശ്രോത്രങ്ങൾ; അശ്വിനീദേവന്മാർ നിന്റെ നാസികകൾ. വേദജ്ഞർ പറയുന്നു—നീ ബ്രഹ്മരന്ധ്രത്തിൽ അധിഷ്ഠിതനായ ആത്മാവാണ്.

Verse 11

एवं ये ते विराड्रूपं संस्मरंत उपासते । जन्मबन्धविनिर्मुक्ता यांति त्वां परमं पदम्

ഇങ്ങനെ നിന്റെ വിരാട്‌രൂപം സ്മരിച്ചു ഉപാസിക്കുന്നവർ ജന്മബന്ധനത്തിൽ നിന്ന് വിമുക്തരായി നിന്റെ പരമപദം പ്രാപിക്കുന്നു.

Verse 12

एवं स्थूलं प्राणिमध्यं च शूक्ष्मं भावेभावे भावितं त्वां गृणंति । सर्वत्रस्थं त्वामतः प्राहुर्वेदास्तस्मै तुभ्यं पदम्ज इद्विधेम

ഇങ്ങനെ അവർ നിന്നെ സ്ഥൂലരൂപമായും, ജീവികളുടെ അന്തർവാസിയായ അന്തര്യാമിയായും, ഓരോ ഭാവാവസ്ഥയിലും ധ്യാനിക്കപ്പെടുന്ന സൂക്ഷ്മരൂപമായും സ്തുതിക്കുന്നു. അതുകൊണ്ട് വേദങ്ങൾ നിന്നെ സർവത്രസ്ഥനെന്ന് പ്രഖ്യാപിക്കുന്നു; ഹേ പദ്മാസനജ, നിനക്കു ഈ ഭക്തിസ്തവം അർപ്പിക്കുന്നു.

Verse 13

एवं स्तुतो विरंचिस्तु कृपयाभिपरिप्लुतः । जानन्नपि तदा प्राह तेषामाश्वासहेतवे

ഇങ്ങനെ സ്തുതിക്കപ്പെട്ട വിരഞ്ചി (ബ്രഹ്മാവ്) കരുണയാൽ നിറഞ്ഞു. എല്ലാം അറിഞ്ഞിരുന്നിട്ടും, അവരെ ആശ്വസിപ്പിക്കാനായി അദ്ദേഹം അപ്പോൾ പറഞ്ഞു.

Verse 14

सर्वे भवन्तो दुःखार्ताः परिम्लानमुखांबुजाः । भ्रष्टायुदास्तथाऽकस्माद्भ्रष्टा भरणवाससः

നിങ്ങൾ എല്ലാവരും ദുഃഖത്തിൽ പീഡിതരാണ്; നിങ്ങളുടെ താമരമുഖങ്ങൾ വാടിപ്പോയിരിക്കുന്നു. നിങ്ങളുടെ ആയുധങ്ങൾ വഴുതി വീണു; അപ്രതീക്ഷിതമായി നിങ്ങളുടെ ആഭരണങ്ങളും വസ്ത്രങ്ങളും പോലും നഷ്ടപ്പെട്ടു.

Verse 15

ममैवयं कृतिर्देवा भवतां यद्वडम्बना । यद्वैराजशरीरे मे भवन्तो बाहुसंज्ञकाः

ഹേ ദേവന്മാരേ, നിങ്ങളുടെ ഈ അപമാനം സത്യത്തിൽ എന്റെ തന്നെ കൃത്യമാണ്; കാരണം എന്റെ വൈരാജ (വിരാട്) ശരീരത്തിൽ നിങ്ങൾ എന്റെ ‘ബാഹുക്കൾ’ എന്ന പേരിലാണ് അറിയപ്പെടുന്നത്.

Verse 16

यद्यद्विभूतिमत्सत्त्वं धार्मिकं चोर्जितं महत् । तत्रासीद्बाहुनाशो मे बाहुस्थाने च ते मम

എവിടെയെവിടെയോ വിഭൂതിസമ്പന്നവും ധാർമ്മികവും ബലവാനും മഹത്തുമായ സത്ത്വം ഉണ്ടായിരുന്നുവോ, അവിടെയെല്ലാം എന്റെ ബാഹുക്കളുടെ നാശം സംഭവിച്ചു; എന്റെ ബാഹുസ്ഥാനത്ത് നിൽക്കുന്ന നിങ്ങളും അതിനാൽ തന്നെ ആഘാതം പ്രാപിച്ചു.

Verse 17

तन्नूनं मम भग्नौ च बाहू तेन दुरात्मना । येन चोपहृतं देवास्तन्ममाख्यातु मर्हथ

നിശ്ചയമായും ആ ദുഷ്ടാത്മാവ് എന്റെ ഇരുകൈകളും ഒടിച്ചു; ദേവന്മാരെയും അവൻ പീഡിപ്പിച്ചു. അത് ആരാണ് ചെയ്തതെന്ന് എനിക്ക് അറിയിക്കേണ്ടത് നിങ്ങളുടേതാണ്।

Verse 18

देवा ऊचुः । योऽसौ वज्रांगतनयस्त्वया दत्तवरः प्रभो । भृशं विप्रकृतास्तेन तत्त्वं जानासि तत्त्वतः

ദേവന്മാർ പറഞ്ഞു—പ്രഭോ! അവൻ വജ്രാംഗന്റെ പുത്രൻ; നിങ്ങൾ വരം നൽകിയവൻ തന്നേ. അവനാൽ ഞങ്ങൾ അത്യന്തം പീഡിതരായി; എങ്കിലും നിങ്ങൾ തത്ത്വം തത്ത്വതഃ അറിയുന്നു।

Verse 19

यत्तन्महीसमुद्रस्य तटं शार्विकतीर्थकम् । तदाक्रम्य कृतं तेन मरुभूमिसमं प्रभोः

പ്രഭോ! മഹാസമുദ്രത്തിന്റെ തീരത്തിലുള്ള ‘ശാർവിക തീർത്ഥം’ അവൻ കാൽക്കീഴിൽ ചവിട്ടി മരുഭൂമിപോലെ ആക്കി മാറ്റി।

Verse 20

ऋद्धयः सर्वदेवानां गृहीतास्तेन सर्वतः । महाभूतस्वरूपेण स एव च जगत्पतिः

അവൻ എല്ലാടത്തുനിന്നും സർവ്വദേവന്മാരുടെ ഋദ്ധി-സമൃദ്ധികൾ കവർന്നു; മഹാഭൂതസ്വരൂപം ധരിച്ചു അവൻ തന്നെയാണ് ജഗത്പതി എന്നപോലെ നിലകൊള്ളുന്നത്।

Verse 21

चंद्रसूर्यौ ग्रहास्तारा यच्चान्यद्देवपक्षतः । तच्च सर्वं निराकृत्य स्थापितो दैत्यपक्षकः

ചന്ദ്രസൂര്യന്മാർ, ഗ്രഹതാരകൾ, ദേവപക്ഷത്തിന്റേതായ മറ്റെല്ലാം അവൻ നിരാകരിച്ചു നീക്കി; ദൈത്യപക്ഷത്തിന്റെ ആധിപത്യം സ്ഥാപിച്ചു।

Verse 22

वयं च विधृता स्तेन बहूपहसितास्तथा । प्रसादान्मुक्ताश्च कथंचिदिव कष्टतः

ഞങ്ങളും അവനാൽ പിടിക്കപ്പെട്ടു വീണ്ടും വീണ്ടും പരിഹസിക്കപ്പെട്ടു; നിങ്ങളുടെ പ്രസാദം കൊണ്ടുമാത്രം എങ്ങനെയോ മഹാകഷ്ടത്തോടെ മോചിതരായി।

Verse 23

तद्वयं शरणं प्राप्ताः पीडिताः क्षुत्तृषार्दिताः । धर्मरक्षा कराश्चेति संचिंत्य त्रातुमर्हसि

അതുകൊണ്ട് ഞങ്ങൾ ശരണം പ്രാപിച്ചിരിക്കുന്നു—പീഡിതരായി, വിശപ്പും ദാഹവും കൊണ്ട് വലയുന്നു. നിങ്ങൾ ധർമ്മരക്ഷകനെന്നു വിചാരിച്ച് ഞങ്ങളെ രക്ഷിക്കേണ്ടത് നിങ്ങള്ക്ക് യുക്തമാണ്।

Verse 24

इत्युक्तः स्वात्मभूर्देवः सुरैर्दैत्यविचेष्टितम् । सुरानुवाच भगवानतः संचिंत्य तत्त्वतः

ദേവന്മാർ ദൈത്യരുടെ അതിക്രമങ്ങൾ അറിയിച്ചു; അപ്പോൾ സ്വയംഭൂ ഭഗവാൻ ബ്രഹ്മദേവൻ തത്ത്വം യഥാർത്ഥമായി ആലോചിച്ച് ദേവന്മാരോട് അരുളിച്ചെയ്തു।

Verse 25

अवध्यस्तारको दैत्यः सर्वैरपि सुरासुरैः । यस्य वध्यश्च नाद्यापि स जातो भगवान्पुनः

താരക ദൈത്യൻ ദേവാസുരന്മാർ എല്ലാവർക്കും അവധ്യൻ; എങ്കിലും ഭഗവാൻ വീണ്ടും അവതരിച്ചിരിക്കുന്നു—അവനെയാണ് താരകവധത്തിന് നിയതനായവൻ, ആ വധം ഇന്നുവരെ സംഭവിച്ചിട്ടില്ലെങ്കിലും।

Verse 26

मया च वरदानेन च्छन्दयित्वा निवारितः

കൂടാതെ ഞാൻ വരം നൽകി അവനെ സന്തുഷ്ടനാക്കി തടഞ്ഞു നിർത്തി।

Verse 27

तपसा स हिदीप्तोऽभूत्त्रैलोक्यदहनात्मकः । स च वव्रे वधं दैत्यः शिशतः सप्तवासरात्

തപസ്സാൽ അവൻ ദീപ്തനായി, ത്രിലോകം ദഹിപ്പിക്കുന്ന ശക്തിയുള്ളവനായി. ആ ദൈത്യൻ വരമായി—ഏഴ് ദിവസമുള്ള ശിശുവിന്റെ കൈയാൽ തന്നെ എന്റെ വധം സംഭവിക്കട്ടെ എന്നു അപേക്ഷിച്ചു.

Verse 28

स च सप्तदिनो बालः शंकराद्यो भविष्यति । तारकस्य च वीरस्य वधकर्ता भविष्यति

ആ ഏഴ് ദിവസമുള്ള ബാലൻ ശങ്കരനിൽ നിന്നു ജനിച്ച് അഗ്രഗണ്യനാകും; വീരനായ താരകന്റെ വധകനായും അവൻ മാറും.

Verse 29

सतीनामा तु या देवी विनष्टा दक्षहेलया । सा भविष्यति कल्याणी हिमाचलशरीरजा

ദക്ഷന്റെ അപമാനത്താൽ നശിച്ച സതീനാമ ദേവി, വീണ്ടും കല്യാണിയായി ഹിമാചലന്റെ പുത്രിയായി ജനിക്കും.

Verse 30

शंकरस्य च तस्याश्च यत्नः कार्यः समागमे । अहमप्यस्य कार्यस्य शेषं कर्ता न संशयः

ശങ്കരനും അവളും ഒന്നാകുന്നതിനായി തീർച്ചയായും ശ്രമം വേണം. ഈ പ്രവർത്തിയുടെ ശേഷിപ്പും ഞാനും നിർവഹിക്കും—സംശയമില്ല.

Verse 31

इत्युक्तास्त्रिदशास्तेन साक्षात्कलयोनिना । जग्मुर्मेरुं प्रणम्येशं मर्करूपेण संवृताः

യുഗങ്ങളുടെ ആദിസ്രോതസ്സായ സാക്ഷാത് ബ്രഹ്മാവ് ഇങ്ങനെ ഉപദേശിച്ചതോടെ ദേവന്മാർ മേരുവിലേക്കു പുറപ്പെട്ടു. ഈശ്വരനെ പ്രണാമം ചെയ്ത്, വാനരരൂപത്തിൽ മറഞ്ഞ് അവർ പോയി.

Verse 32

ततो गतेषु देवेषु ब्रह्मा लोकपितामहः । निशां सस्मार भगवान्स्वां तनुं पूर्वसंभवाम्

ദേവന്മാർ പോയശേഷം ലോകപിതാമഹനായ ഭഗവാൻ ബ്രഹ്മാവ്, പൂർവകാലത്ത് ഉദ്ഭവിച്ച തന്റെ തന്നെ തനുവായ ദേവീ രാത്രിയെ സ്മരിച്ചു।

Verse 33

ततो भगवती रात्रिरुपतस्थे पितामहम् । तां विविक्ते समालोक्य तथोवाच विभावरीम्

അപ്പോൾ ഭഗവതിയായ ദേവീ രാത്രി പിതാമഹന്റെ അടുക്കൽ ഉപസ്ഥിതയായി. അവളെ ഏകാന്തത്തിൽ കണ്ട ബ്രഹ്മാവ് വിഭാവരിയോട് ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു।

Verse 34

विभावरि महाकार्यं विबुधानामुपस्थितम् । तत्कर्तव्यं त्वया देवि श्रृणु कार्यस्य निश्चयम्

ഹേ വിഭാവരീ! ദേവന്മാരുടെ മഹത്തായ ഒരു കാര്യം ഉദ്ഭവിച്ചിരിക്കുന്നു. ഹേ ദേവീ, അത് നീ തന്നേ നിർവഹിക്കണം—ഈ കാര്യത്തിന്റെ നിശ്ചയം കേൾക്കുക।

Verse 35

तारकोनाम दैत्येंद्रः सुरकेतुरनिर्ज्जितः । तस्याभावाय भगवाञ्जनयिष्यति यं शिवः

താരകൻ എന്നൊരു ദൈത്യേന്ദ്രൻ ഉണ്ട്; ദേവശത്രുക്കളുടെ പതാക, അജേയൻ. അവന്റെ നാശത്തിനായി ഭഗവാൻ ശിവൻ ഒരുവനെ (പുത്രനെ) ജനിപ്പിക്കും।

Verse 36

सुतः स भविता तस्य तारकस्यांतकारकः । अहं त्वादौ यदा जातस्तदापश्यं पुरःस्थितम्

ആ പുത്രൻ താരകന്റെ അന്തത്തിന് കാരണമാകും. ഞാൻ ആദിയിൽ ജനിച്ചപ്പോൾ, (ആ പ്രഭുവിനെ) എന്റെ മുമ്പിൽ നിലകൊള്ളുന്നതായി കണ്ടു।

Verse 37

अर्धनारीश्वरं देवं व्याप्य विश्वमवस्थितम् । दृष्ट्वा तमब्रुवं देवं भजस्वेति च भक्तितः

വിശ്വമാകെ വ്യാപിച്ചു അതിൽ തന്നെ അധിഷ്ഠിതനായ അർദ്ധനാരീശ്വര ദേവനെ ഞാൻ ദർശിച്ചു. ആ പ്രഭുവിനെ കണ്ടു ഭക്തിയോടെ ഞാൻ പറഞ്ഞു—“അവനെ ഭജിക്കുവിൻ.”

Verse 38

ततो नारी पृथग्जाता पुरुषश्च तथा पृथक् । तस्याश्चैवांशजाः सर्वाः स्त्रियस्त्रिभुवने स्मृताः

അതിനുശേഷം സ്ത്രീ വേറെയായി ജനിച്ചു; അതുപോലെ പുരുഷനും വേറെയായി ജനിച്ചു. ത്രിലോകത്തിലെ എല്ലാ സ്ത്രീകളും അവളുടെ അംശത്തിൽ നിന്നു ഉദ്ഭവിച്ചതായി സ്മൃതിയിൽ പറയുന്നു.

Verse 39

एकादश च रुद्राश्च पुरुषास्तस्य चांशजाः । तां नारीमहामालोक्य पुत्रं दक्षमथा ब्रवम्

അവന്റെ അംശത്തിൽ നിന്ന് ഏകാദശ രുദ്രന്മാരും മറ്റു പുരുഷഗണങ്ങളും ജനിച്ചു. ആ മഹാനാരിയെ കണ്ടിട്ട് ഞാൻ എന്റെ പുത്രൻ ദക്ഷനോട് പറഞ്ഞു.

Verse 40

भजस्व पुत्रीं जगती ममापि च तवापि च । पुंदुःखनकात्त्रात्री पुत्री ते भाविनी त्वियम्

ഹേ ജഗത്പതേ! ഈ പുത്രിയെ ഭക്തിയോടെ ആദരിച്ചു പരിപാലിക്കൂ; അവൾ എന്റെയും നിന്റെയും ആകുന്നു. അവൾ നിന്റെ പുത്രിയായി ഭവിച്ച് ദേഹധാരികളുടെ ദുഃഖസന്താപത്തിൽ നിന്ന് രക്ഷിക്കുന്ന താരിണിയാകും.

Verse 41

एवमुक्तो मया दक्षः पुत्रीत्वे परि कल्पिताम् । रुद्राय दत्तवान्भक्त्या नाम दत्त्वा सतीति यत्

ഞാൻ ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞപ്പോൾ ദക്ഷൻ അവളെ പുത്രിയായി അംഗീകരിച്ചു. തുടർന്ന് ഭക്തിയോടെ അവളെ രുദ്രനു സമർപ്പിച്ച് ‘സതി’ എന്നു നാമകരണം ചെയ്തു.

Verse 42

ततः काले चं कस्मिंश्चिदवमेने च तां पिता । मुमूर्षुः पापसंकल्पो दुरात्मा कुलकज्जलः

പിന്നീട് ഏതോ സമയത്ത് അവളുടെ പിതാവ് അവളെ അപമാനിച്ചു. പാപസങ്കൽപ്പമുള്ള ദുഷ്ടചിത്തൻ, കുലത്തിന് കളങ്കം—അവൻ തിരസ്കാരത്തോടെ പെരുമാറി.

Verse 43

ये रुद्रं नैव मन्यंते ते स्फुटं कुलकज्जलाः । पिशाचास्ते दुरात्मानो भवंति ब्रह्मराक्षसाः

രുദ്രനെ അംഗീകരിക്കാത്തവർ വ്യക്തമായി കുലത്തിന് കളങ്കമാണ്. അത്തരം ദുഷ്ടാത്മാക്കൾ പിശാചുകളായി, പിന്നെ ബ്രഹ്മരാക്ഷസരായി മാറുന്നു.

Verse 44

अवमानेन तस्यापि यथा देवी जहौ तनुम् । यथा यज्ञः स च ध्वस्तो भवेन विदितं हि ते

അവന്റെ അപമാനത്താൽ ദേവി എങ്ങനെ ദേഹം ഉപേക്ഷിച്ചുവോ, അതുപോലെ ആ യജ്ഞവും ഭവൻ (ശിവൻ) നശിപ്പിച്ചു—ഇത് നിനക്ക് അറിയപ്പെട്ടതുതന്നെ.

Verse 45

अधुना हिमशैलस्य भवित्री दुहिता च सा । महेश्वरं पतिं सा च पुनः प्राप्स्यति निश्चितम्

ഇപ്പോൾ അവൾ ഹിമശൈലത്തിന്റെ പുത്രിയായി ജനിക്കും; അവൾ നിശ്ചയമായും വീണ്ടും മഹേശ്വരനെ ഭർത്താവായി പ്രാപിക്കും.

Verse 46

तदिदं च त्वया कार्यं मेनागर्भे प्रविश्य च । तस्याश्छविं कुरु कृष्णां यथा काली भवेत्तु सा

അതുകൊണ്ട് നീ ഇത് ചെയ്യണം—മേനയുടെ ഗർഭത്തിൽ പ്രവേശിച്ച് അവളുടെ കാന്തിയെ കൃഷ്ണവർണ്ണമാക്കുക, അങ്ങനെ അവൾ കാളിയായി ഭവിക്കട്ടെ.

Verse 47

यदा रुद्रोपहसिता तपस्तप्स्यति सा महत् । समाप्तनियमा देवी यदा चोग्रा भविष्यति

രുദ്രനെ സംബന്ധിച്ച പരിഹാസം മൂലം പ്രേരിതയായി ആ മഹാദേവി മഹത്തായ തപസ്സാരംഭിക്കുമ്പോൾ—ദേവി തന്റെ വ്രതനിയമങ്ങൾ പൂർത്തിയാക്കി ഉഗ്രസങ്കൽപത്തോടെ ദൃഢയാകുമ്പോൾ…

Verse 48

स्वयमेव यदा रूपं सुगौरं प्रतिपत्स्यते । विरहेण हरश्चास्या मत्वा शून्यं जगत्त्रयम्

അവൾ സ്വയം അത്യന്തം ഗൗരമായ, പരമസുന്ദരമായ രൂപം വീണ്ടും പ്രാപിക്കുമ്പോൾ, അവളുടെ വിരഹം മൂലം ഹരനും ത്രിലോകത്തെ ശൂന്യമെന്നു കരുതുന്നു।

Verse 49

तस्यैव हिमशैलस्य कंदरे सिद्धसेविते । प्रतीक्षमाणस्तां देवीमुग्रं संतप्स्यते तपः

അതേ ഹിമശൈലത്തിലെ സിദ്ധർ സേവിക്കുന്ന ഗുഹയിൽ ദേവിയെ കാത്തുകൊണ്ട് അവൻ ഉഗ്രമായ തപസ്സു അനുഷ്ഠിക്കും।

Verse 50

तयोः सुतप्ततपसोर्भविता यो महान्सुतः । भविष्यति स दैत्यस्य तारकस्य निवारकः

ആ ഇരുവരുടെയും അതിതീവ്ര തപസ്സിന്റെ ഫലമായി ഒരു മഹാനായ പുത്രൻ ജനിക്കും; അവൻ ദൈത്യനായ താരകനെ തടഞ്ഞു സംഹരിക്കുന്നവൻ ആകും।

Verse 51

तपसो हि विना नास्ति सिद्धिः कुत्रापि शोभने । सर्वासां कर्मसिद्धीनां मूलं हि तप उच्यते

ഹേ ശുഭേ! തപസ്സില്ലാതെ എവിടെയും സിദ്ധി ഇല്ല; എല്ലാ കർമ്മസിദ്ധികളുടെയും മൂലം തപസ്സാണെന്ന് പ്രസ്താവിക്കുന്നു।

Verse 52

त्वयापि दानवो देवि देहनिर्गतया तदा । चंडमुंडपुरोगाश्च हंतव्या लोकदुर्जयाः

ഹേ ദേവീ, അപ്പോൾ നീയും ദേഹത്തിൽ നിന്നു പ്രത്യക്ഷയായി, ചണ്ഡമുണ്ഡന്മാർ മുൻപന്തിയിലുള്ള, ലോകങ്ങൾക്കും ദുർജയരായ ദാനവന്മാരെ വധിക്കേണ്ടതാകുന്നു.

Verse 53

यस्माच्चंडं च मुंडं च त्वं देवि निहनिष्यसि । चामुंडेति ततो लोके ख्याता देवि भविष्यसि

ഹേ ദേവീ, നീ ചണ്ഡനെയും മുണ്ഡനെയും ഇരുവരെയും വധിക്കുന്നതിനാൽ, ലോകത്തിൽ നീ ‘ചാമുണ്ഡാ’ എന്ന നാമത്തിൽ പ്രസിദ്ധയാകും.

Verse 54

ततस्त्वां वरदे देवी लोकः संपूजयिष्यति । भेदेर्बहुविधाकारैः सर्वगां कामसाधनीम्

അതിന് ശേഷം, വരദായിനീ ദേവീ, ലോകം നിന്നെ സമ്പൂർണ്ണമായി പൂജിക്കും—അനേകം ഭേദരൂപങ്ങളാൽ—സർവത്ര വ്യാപിച്ചും ആഗ്രഹസിദ്ധി നല്കുന്നവളായും.

Verse 55

ओंकारवक्त्रां गायत्रीं त्वामर्चंति द्विजोत्तमाः । ऊर्जितां बलदां पापि राजानः सुमहाबलाः

ദ്വിജോത്തമർ നിന്നെ ഓംകാരവക്ത്രയായ ഗായത്രിയായി അർച്ചിക്കുന്നു; അത്യന്തം ബലവാന്മാരായ രാജാക്കന്മാർ നിന്നെ തേജസ്വിനിയായി, ബലദായിനിയായി, പാപനാശിനിയായി പൂജിക്കുന്നു.

Verse 56

वैश्याश्च भूतिमित्येव शिवां शूद्रास्तथा शुभे । क्षांतिर्मुनीनामक्षोभ्या दया नियमिनामपि

വൈശ്യർ നിന്നെ ‘ഭൂതി’ (സമൃദ്ധി) എന്നു പൂജിക്കുന്നു; ശൂദ്രർ നിന്നെ ‘ശിവാ’ എന്നു, ഹേ ശുഭേ; നീ മുനിമാരുടെ അക്ഷോഭ്യ ക്ഷമയും, നിയമനിഷ്ഠരുടെ കരുണയും ആകുന്നു.

Verse 57

त्वं महोपाय सन्दोहा नीतिर्नयविसर्पिणाम् । परिस्थितिस्त्वमर्थानां त्वमहो प्राणिका मता

നീ മഹോപായങ്ങളുടെ നിധിയാണ്; നയനീതിയിൽ നിപുണർക്കു മാർഗദർശിനിയാണ്. കാര്യങ്ങളുടെ യുക്തമായ തീർപ്പും നീയേ—ജീവികളിൽ പ്രാണശക്തിയായി നീയേ അംഗീകരിക്കപ്പെടുന്നു.

Verse 58

त्वं युक्तिः सर्वभूतानां त्वं गतिः सर्वदेहिनाम् । रतिस्त्वं रतिचित्तानां प्रीतिस्त्वं हृद्यदर्शिनाम्

നീ സർവ്വഭൂതങ്ങളുടെ യുക്തിയാണ്; സർവ്വദേഹികളുടെ ഗതി-ശരണമാണ്. രതിചിത്തർക്കു നീയേ രതി; ഹൃദ്യം ദർശിക്കുന്നവർക്ക് നീയേ പ്രീതി.

Verse 59

त्वं कांतिः शुभरूपाणां त्वं शांति शुभकर्मिणाम् । त्वं भ्रांतिर्मूढचित्तानां त्वं फलं क्रतुयाजिनाम्

നീ ശുഭരൂപികളുടെ കാന്തിയാണ്; ശുഭകർമ്മികളുടെ ശാന്തിയാണ്. മൂഢചിത്തരുടെ ഭ്രാന്തിയും നീയേ; ക്രതുയാഗം ചെയ്യുന്നവർക്കുള്ള ഫലവും നീയേ.

Verse 60

जलधीनां महावेला त्वं च लीला विलासिनाम् । संभूतिस्त्वं पदार्थानां स्थितिस्त्वं लोकपालिनी

നീ സമുദ്രങ്ങളുടെ മഹാവേള (മഹാതീരം) ആണ്; ലീലാവിലാസികളുടെ ലീലാനന്ദവും നീയേ. സർവ്വ പദാർത്ഥങ്ങളുടെ സംഭൂതി നീയേ; അവയുടെ സ്ഥിതിയും നീയേ—ഹേ ലോകപാലിനി.

Verse 61

त्वं कालरात्रिर्निःशेष भुवनावलिनाशिनी । प्रियकंठग्रहानन्ददायिनी त्वं विभावरी

നീ കാലരാത്രി, നിഃശേഷ ഭുവനാവളിയെ ലയിപ്പിക്കുന്ന ശക്തി. പ്രിയന്റെ കണ്ഠാലിംഗനത്തിലൂടെ ആനന്ദം നൽകുന്നവളും നീയേ—ഹേ വിഭാവരി, ദീപ്തമായ രാത്രിയേ.

Verse 62

प्रसीद प्रणतानस्मान्सौम्यदृष्ट्या विलोकय

പ്രസന്നയാകണമേ; നമസ്കരിച്ചിരിക്കുന്ന ഞങ്ങളെ നിന്റെ സൗമ്യവും മംഗളകരവുമായ ദൃഷ്ടിയാൽ അനുഗ്രഹിച്ച് നോക്കണമേ।

Verse 63

इति स्तुवंतो ये देवि पूजयिष्यंति त्वां शुभे । ते सर्वकामानाप्स्यंति नियता नात्र संशयः

ഹേ ദേവി, ഹേ ശുഭേ! ഇങ്ങനെ സ്തുതിച്ച് നിന്നെ പൂജിക്കുന്നവർ നിശ്ചയമായും എല്ലാ ഇഷ്ടഫലങ്ങളും പ്രാപിക്കും; ഇതിൽ സംശയമില്ല।

Verse 64

इत्युक्ता तु निशादेवी तथेत्युक्त्वा कृताञ्जलिः । जगाम त्वरिता पूर्वं गृहं हिमगिरेर्महत्

ഇങ്ങനെ അഭിസംബോധന ചെയ്യപ്പെട്ട നിശാദേവി ‘തഥാസ്തു’ എന്നു പറഞ്ഞു കൃതാഞ്ജലി ചെയ്ത്, വേഗത്തിൽ ആദ്യം ഹിമഗിരിയുടെ മഹത്തായ ഗൃഹത്തിലേക്ക് പോയി।

Verse 65

तत्राऽसीनां महाहर्म्ये रत्नभित्तिसमाश्रये । ददर्श मेनामापांडुच्छविवक्त्रसरोरुहाम्

അവിടെ അവൾ രത്നഭിത്തികളെ ആശ്രയിച്ച് മഹാഹർമ്യത്തിൽ ആസീനയായ മേനയെ കണ്ടു—അവളുടെ പദ്മമുഖം പാണ്ഡുരമായ ദീപ്തിയാൽ പ്രകാശിച്ചു।

Verse 66

किंचिच्छयाममुखोदग्रस्तनभागावनामिताम् । महौषधिगणबद्धमंत्रराजनिषेविताम्

അവളുടെ മുഖം അല്പം ശ്യാമലമായിരുന്നു; സ്തനഭാരത്തിന്റെ പൂർണതകൊണ്ട് അവൾ കുറച്ച് കുനിഞ്ഞിരുന്നു; മഹൗഷധികളുടെ കൂട്ടം സേവിച്ചു, പ്രബല മന്ത്രരാജങ്ങളുടെ ജപം നടന്നു।

Verse 67

ततः किंचित्प्रमिलिते मेनानेत्रांबुजद्वये । आविवेशमुखं रात्रिर्ब्रह्मणो वचनात्तदा

അനന്തരം മേനാദേവിയുടെ ഇരുപദ്മനേത്രങ്ങളും അല്പം അടഞ്ഞപ്പോൾ, ബ്രഹ്മാവിന്റെ വചനാനുസാരം അന്നേരം രാത്രി അവളുടെ വായിൽ പ്രവേശിച്ചു।

Verse 68

जन्मदाया जगन्मातुः क्रमेण जठरांतरम् । अरंजयच्छविं देव्या गुहमातुर्विभावरी

ജഗന്മാതാവിന് ജന്മം നല്കുന്നവളാകുവാൻ വിഭാവരീ ക്രമേണ ഗർഭാന്തരത്തിൽ പ്രവേശിച്ചു; ഗുഹയുടെ ഭാവി മാതാവായ ആ ദേവിയുടെ കാന്തിയും തേജസ്സും അവൾ കൂടുതൽ വർദ്ധിപ്പിച്ചു।

Verse 69

ततो जगन्मं गलदा मेना हिमगिरेः प्रिया । ब्राह्मे मुहूर्ते सुभगे प्रासूयत शुभाननाम्

അനന്തരം ലോകമംഗളകാരിണിയും ഹിമഗിരിയുടെ പ്രിയയുമായ മേന, ശുഭമായ ബ്രാഹ്മമുഹൂർത്തത്തിൽ സുന്ദരമുഖിയായ കന്യയെ പ്രസവിച്ചു।

Verse 70

तस्यां तु जायमानायां जंतवः स्थाणुजंगमाः । अभवन्सुखिनः सर्वे सर्वलोकनिवासिनः

അവൾ ജന്മം പ്രാപിക്കുമ്പോൾ സ്ഥാവരജംഗമമായ എല്ലാ ജീവികളും സന്തോഷിച്ചു; സകല ലോകങ്ങളിലുമുള്ളവരും ക്ഷേമസമ്പന്നരായി।

Verse 71

अभवत्क्रूरसत्त्वानां चेतः शांतं च देहिनाम् । ज्योतिषामपि तेजस्त्वमभवत्सुतरां तदा

അപ്പോൾ ക്രൂരജീവികളുടെ മനസ്സും ശാന്തമായി, ദേഹികളിൽ സമാധാനം വ്യാപിച്ചു; അന്നേരം ജ്യോതിസ്സുകളുടെ തേജസ്സും അത്യധികമായി വർദ്ധിച്ചു।

Verse 72

वनाश्रिताश्चौषधयः स्वादवंति फलानि च । गंधवंति च माल्यानि विमलं च नभोऽभवत्

വനത്തിൽ വളർന്ന ഔഷധികൾ കൂടുതൽ ഗുണവത്തായി, ഫലങ്ങൾ അതിമധുരമായി. മാലകൾ കൂടുതൽ സുഗന്ധിതമായി, ആകാശം നിർമ്മലവും നിർമലങ്കവുമായി മാറി।

Verse 73

मारुतश्च सुखस्पर्शो दिशश्च सुमनोहराः । विस्मृता नि च शास्त्राणि प्रादुर्भावं प्रपेदिरे

കാറ്റിന്റെ സ്പർശം സുഖകരമായി, ദിക്കുകൾ അതിമനോഹരമായി തോന്നി. മറന്നുപോയ ശാസ്ത്രങ്ങളും വീണ്ടും പ്രാദുർഭവിച്ച് പ്രത്യക്ഷമായി।

Verse 74

प्रभावस्तीर्थमुख्यानां तदा पुण्यतमोऽभवत् । सत्ये धर्मे चाध्ययने यज्ञे दाने तपस्यपि

അപ്പോൾ പ്രധാന തീർത്ഥങ്ങളുടെ മഹിമ പരമ പുണ്യപ്രദമായി. സത്യം, ധർമ്മം, സ്വാധ്യായം, യജ്ഞം, ദാനം, തപസ്സ്—ഇവയിലൊക്കെയും പുണ്യവർദ്ധന മഹത്തായി ഉണ്ടായി।

Verse 75

सर्वेषामभवच्छ्रद्धा जन्मकाले गुहारणेः । अंतरिक्षेमराश्चापि प्रहर्षोत्फुल्ललोचनाः

ഗുഹാരണേ (സ്കന്ദൻ) ജന്മസമയത്ത് എല്ലാവരിലും ശ്രദ്ധ ഉദിച്ചു. അന്തരീക്ഷത്തിലെ ദേവഗണങ്ങളും ഹർഷത്തോടെ വിരിഞ്ഞ കണ്ണുകളോടെ ആനന്ദിച്ചു।

Verse 76

हरिब्रह्ममहेंद्रार्कवायुवह्निपुरोगमाः । पुष्पवृष्टिं प्रमुमुचुस्तस्मिन्मेनागृहे शुभे

ഹരി, ബ്രഹ്മാ, മഹേന്ദ്രൻ, സൂര്യൻ, വായു, അഗ്നി എന്നിവരുടെ നേതൃത്വത്തിൽ ദേവഗണങ്ങൾ മേനയുടെ ആ ശുഭഗൃഹത്തിന്മേൽ പുഷ്പവൃഷ്ടി ചൊരിഞ്ഞു।

Verse 77

मेरुप्रभृतयश्चापि मूर्तिमंतो महानगाः । तस्मिन्महोत्सवे प्राप्ता वीरकांस्योपशोभिताः

മേരു മുതലായ മഹാപർവ്വതങ്ങളും മూర్తിമാന്മാരെന്നപോലെ ആ മഹോത്സവത്തിൽ എത്തി, വീരോചിതമായ കാംസ്യദീപ്തിയുള്ള അലങ്കാരങ്ങളാൽ ശോഭിച്ചു.

Verse 78

सागराः सरितश्चैव समाजग्मुश्च सर्वशः

എല്ലാ ദിക്കുകളിൽ നിന്നുമുള്ള സമുദ്രങ്ങളും നദികളും അവിടെ ഒന്നിച്ചു കൂടിയെത്തി.

Verse 79

हिमशैलोऽभवल्लोके तदा सर्वैश्चराचरैः । सेव्यश्चाप्यभिगम्यश्च पूजनीयश्च भारत

ഹേ ഭാരത! അന്നേരം ലോകത്തിൽ ഹിമശൈലം സകല ചരാചര ജീവികൾക്കും സേവ്യവും സമീപിക്കാവുന്നതും പൂജനീയവും ആയി മാറി.

Verse 80

अनुभूयोत्सवं ते च जग्मुः स्वानालयांस्तदा

ആ പുണ്യോത്സവം അനുഭവിച്ച ശേഷം അവർ തങ്ങളുടെ തങ്ങളുടെ ആലയങ്ങളിലേക്കു മടങ്ങിപ്പോയി.